Fiilimsiler (Eylemsiler)

eylemsiler

Fiilimsiler kökü eylem olmakla birlikte aldığı yapım ekleriyle (fiilden isim yapan yapım ekleri) isme, sıfata veya zarfa dönüşen sözcüklerdir.
 Fiilimsiler eylem ve hareket anlamlarını yitirmişlerdir..
Çalışmaktan hepimiz çok yorulmuştuk.
Koşarak kısa sürede kasabaya vardık.
 Cümlelerde yüklem haricinde bulunduklarında yan cümlecik yaparlar ve o cümleyi birleşik cümle haline getiriler.


Fiilimsiler
(Eylemsiler)

Fiillerden türemiş olmakla birlikte bir fiil gibi çekimlenemeyen olumlu, olumsuz şekilleri yapılabilen ve cümlede isim, sıfat, zarf gibi görevlerde kullanılan sözcüklerdir. Aslında fiil oldukları halde cümle içinde çekimli halde bulunmayan, fiile benzeyen, ama fiillerin görevini yapmayan kelimelere fiilimsi denir. Bir cümlede ne kadar fiilimsi varsa o kadar cümlecik vardır. Çünkü her fiilimsi bir yan cümlecik oluşturur. Çekimli fiilin bulunduğu gruptaki kelimeler temel cümleciği meydana getirirler. Üç grupta incelenir.

 

 

 

a. İsim – Fiil

 

Fiillere “-mak, -mek” , “-ma, -me”, “-ış, -iş, -uş, -üş” eklerinin getirilmesiyle yapılır. Fiil kök ve gövdelerine eklenen “-me, -mek, -iş” ekleri sonucu meydana gelirler. Fiillerin isim gibi kullanılabilen şekilleridir. İsim – fiiller; hem bir eylemin adı oldukları için isim, hem de özne, nesne, tümleç aldıkları için fiil olan kelimelerdir.

 

“O şimdi romanını bitirmekle meşguldür.”

 

“Size gelmeyi ben de çok istemiştim.”

 

“Onun yemek hazırlayışını gördün mü hiç?” cümlelerinde altı çizili sözler isim-fiildir. Bu ekleri benzer eklerle karıştırmamak gerekir.

 


Belirteç (Zarf)

Eylemleri, eylemsileri, sıfatları ve kendi türünden diğer sözcükleri durum, zaman, miktar, sebep, yön gibi açılardan niteleyen söz ya da söz öbeklerine zarf denir.
Zarflarla zarf tümlecini karıştırmamak gerekir. Zarflar, sözcük türü; zarf tümleci ise cümle öğesidir.

Zarflarla İlgili Bazı Özellikler

1. Zarflar, fiilleri niteler

Eylemleri nitelediklerinde cümlenin zarf tümleci olurlar.
şu halde bu zarfları, cümlenin öğelerinden de bulabiliriz.
O, işini kusursuz yapar.
Yıl sonu partisi haftaya yapılacak.

2. Zarflar, fiilimsileri niteler

Bu durumda cümlenin herhangi bir ögesinde olabilirler.
Sınav için çok çalışmam gerekiyor.
Geri geri giderek arabayı park etti.


Ünlem

Sevinç, üzüntü, şaşkınlık, korku gibi duyguları ve heyecanları anlatan; seslenme bildiren kelimelere ünlem denir.
Belli başlı ünlemler şunlardır:
unlemler

Ünlemler seslenme ve duygu ünlemleri olarak iki başlık altında toplanabilir:
Seslenme Ünlemleri
 Bre kardeşler, erenler!
 Hey, dostum!
Duygu Ünlemleri
Yer aldıkları cümleye şaşma, heyecan, korku, sevgi, acıma gibi duyguları katarlar.
 Ah! dişim sızlıyor! (acı)
 Of! yeter artık! (bıkma)
 Eyvah! Biletleri unuttum! (korku)
Aşağıdaki sözcükler sonradan ünlem olmuştur.


Sayfalar: 1 2 3 4 »