PARAGRAFTA ANLATIM BİÇİMLERİ

1. Öyküleme (Hikaye Etme)

Duygu ve düşünceleri yaşanmış veya yaşanabilecekolay ve durumlara dayalı olarak aktaran bir anlatım biçimidir.
Öykülemede amaç; okuru bir olay içinde yaşatmaktır. Parçada bir olay örgüsü, bu olayın kahramanları, zaman akışı ve yer unsurları söz konusudur.
Çoğunlukla cümlelerin yüklemi haber kipleriyle bilhassa görülen geçmiş zamanla çekimlenir. Bazen duyulan geçmiş zaman, şimdiki zaman, geniş ve gelecek zamanla
bunların hikaye ve rivayet şekilleri de kullanılabilir.

Öyküleme ikiye ayrılır:

Edebi öyküleme: Roman, hikaye, masal, gibi türlerdegörülen öyküleyici anlatımdır.
Örnek
Yardımcımızla beraber vakit yitirmeden yola koyulduk. Yolculuğumuz boyunca karşılaşabileceğimiz sürprizler
hakkında hem beni hem de Hakan’ı ürkütecek türden çeşitli şeyler söylüyordu rehberimiz. Sağ salim adaya varı nca ilk işimiz kendimize yatacak bir yer bulmak oldu.

Açıklayıcı öyküleme

Coğrafya, tarih ve biyografikitaplarında yer alır, bilgi temel amaçtır.

Örnek
Akdeniz’deki güç gösterisini bir sonuca vardırmak içinTürk deniz kuvvetleri ile Haçlı donanması karşı karşıyageldi.
Tarihe Preveze Deniz Zaferi olarak geçecek bu savaşı,başta Barboros Hayrettin Paşa olmak üzere birbirinden
usta komutanların sayesinde Türk denizcileri kısabir sürede kazandı.


Öyküleme paragrafında betimleme unsurları da bulunabilir fakat parçada hareket ağır basıyorsa bu parçanın anlatım biçimi öyküleme olarak kabul edilir.

2. Betimleme (Tasvir Etme)

Paragrafta gözleme dayalı unsurlar kullanılarak okuyucunun zihninde bir manzara canlandırılmaya çalışılıyorsa buna betimleme adı verilir.
Kelimelerle resim çizme sanatı olarak da tanımlanabilecek betimleme, canlı veya cansız varlıkların belirgin niteliklerini
tanıtıp onların göz önünde canlandırılmasını sağlar.

Anlatım Biçimleri
(Testler – Sorular)

(Yanıtlar, soruların bitimindedir…)

1. Karanlık kavuştuğu için aşağıdan akan derenin uğultusu daha çok geliyordu. Kalkıp yürümeye başladık. Güneş batmış, bulunduğumuz yer, yerini birden bire artan serin rüzgârlara bırakmıştı. Kazdağının bu yamacında saatlerce sürecek akşam başlamıştı. 

Yukarıdaki parçanın anlatımı için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?       

A) Betimlemeye başvurulmuştur.

B) Öyküleyici anlatım kullanılmıştır. 

C) Görsel öğelere yer verilmiştir.

D) İşitme duyusundan yararlanılmıştır.

E) Dokunma duyusundan yaralanılmıştır.

Anlatım Biçimleri

Çeşitli amaçlara yönelik olarak gerçekleştirilen anlatımın etkileyici olması için çeşitli yöntemlere başvurulur. İşte,anlatımı gerçekleştirirken başvurulan bu yöntemlere “anlatım biçimleri” diyoruz. Paragrafta yazarın herhangi bir düşünceyi ya da durumu ortaya koyma biçimine anlatım denir. Yazar aktaracağı duruma uygun bir anlatım biçimi seçemezse, yazısının etki gücü azalır. Bir bilgiyi aktarmakla bir olayı hikaye etmek ya da bir manzarayı betimlemek farklı bir anlatım gerektirecektir.

Anlatım biçimlerini şöyle sıralayabiliriz:
(Görüntülemek istediğiniz başlığa dokunun.)

1) Açıklayıcı Anlatım
2) Öyküleyici Anlatım
3) Betimleyici Anlatım
4) Tartışmacı Anlatım

|» Bu konuyla ilgili test çöz! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

Betimleyici Anlatım Biçimi
(Anlatım Biçimleri)

Betimleme en yalın biçimiyle sözcüklerle resim çizme işidir. Varlıkların niteliklerini,bu varlıkların duyularımız üzerinde uyandırdıkları izlenimleri belirtmektir.Betimleme nesnelerin, varlıkların, belirgin özelliklerini tanıtıp göz önünde canlandırmaktır.Bu anlatımda okuyucunun çeşitli duyularına seslenilerek anlatılan varlıkla ilgili izlenim kazanılması amaçlanır.Bu amacın gerçekleşmesi için titiz bir gözlem gerekir.Gözlem sırasında ayırt edici özelliklerin anlatılmasına özen gösterilir.

Yazarın, gördüklerini okuyucunun gözünde canlanacak biçimde anlatmasıyla oluşan bir anlatım biçimidir. Betimlemede asıl olan görselliktir. Bu nedenle gözle algılanan renk ve biçim ayrıntılarına büyük yer verilir.

Betimleme, yalın bir söyleşiyle sözcüklerle resim çizme sanatıdır. Görme, işitme, tatma, dokunma, koklama… gibi duyu organlarımız aracılığıyla varlıkların belirleyici niteliklerini algılama, bu nitelikleri belirterek onları görünür kılmadır. Betimleme, varlıkların kendilerine özgü niteliklerini sözcüklerle anlatma işidir. Varlıkların, eşyaların ve olayların en belirgin özellikleriyle tanıtılıp, göz önünde canlandırılmasına yönelik bir anlatım yoludur. Betimleme, bir bakıma varlıkların, nesnelerin ve olayların sözcüklerle resmini çizmektir. Bu anlatım okuyucuların duygularına, hayal gücüne seslenir; yani yazar dış dünya ile, varlıklarla ilgili izlenimlerini okurlara da aktarmak ister. Bunun için de bilinçli, titiz bir gözlem yoluyla ayrıntı seçer. Seçtiği ayrıntıları imge (hayal) oluşturacak biçimde düzenler.

Öyküleyici Anlatım Biçimi
(Anlatım Biçimleri)

Bu anlatımda amaç;olayı okuyucunun gözü önünde canlandırmak,anlatmak istenileni bir olay içerisinde vermektir.Öyküleyici anlatımda olaylar oluş haline uygun olarak bir dizi halinde verilirse birbirine bağlanır.Öyküleme, tasarlanan ya da yaşanan bir olayın anlatımıdır.Roman, hikaye ve masalların anlatımı öyküleyici anlatım biçimindedir.

Belli bir zaman diliminde gelişen olayların anlatıldığı durumlarda başvurulan anlatım biçimidir. Olayın olmadığı yerde öyküleme olmaz. Anlatım yönüyle betimlemeye benzer; ancak betimlemelerde yazarın izlenimleri söz konusu olduğu halde, öykülemede olayın aktarımı, durumların değişmesi, zaman süreci söz konusudur.