BATI ETKİSİNDEKİ TÜRK EDEBİYATI
TANZİMAT EDEBİYATI
Osmanlı Devleti, kuruluşundan itibaren Avrupa’ya egemen olmak istemiştir. Bu gaye ile Avrupa’ya birçok seferler düzenlemiştir. Avrupa’da reform ve rönesans ile başlayan aydınlanma çağı, Avrupa’nın ilimde, fende, teknikte hızla gelişmesini sağlamıştır.Osmanlı Devleti özellikle askeri alanda bu gelişmelere ayak uyduramamıştır.17. asırda dünyanın en büyük imparatorluğu olmuş; ancak 17. yüzyılın sonlarında ilk bozgun alametleri Karlofça Anlaşması ile varlığını hissettirmiştir.Osmanlı Devleti’nin Fransa elçisi Yirmisekiz Çelebi Mehmet Efendi’nin yazdığı “Sefâretnâme”; Sait Mehmet Paşa’nın, İbrahim Müteferrika ile kurdukları matbaa (1726) imparatorluğun Avrupa’ya açılan önemli birer parçası olmuştur.III. Selim yenilik haraketlerini başlatmış, II. Mahmut yapılması gereken yenilikleri daha cesur bir adımla gerçekleştirmeye çalışmıştır. III. Selim Yeniçeri Ocağını kaldırmıştır.(1826).Batılı tarzda yeni okullar açmıştır.Bu okulardaki eğitimin dili Fransızcaydı. Aynı devrede Tıbbiye, Harbiye mekteplerini açılmış, Fransa’da öğretmenler getirilmiştir.Yine 1831′de ilk resmi gazete Takvim-i Vekayi çıkarılmıştır.1839 yılının, Osmanlı Devleti ile Avrupa uygarlığı arasındaki ilişkide önemli bir yeri vardır.1839, Osmanlı Devleti’nin “insan haklarının korunması” ilkesini kabul ettiğini Tanzimat Fermanıyla bütün dünyaya resmen bildirdiği yıldır.3 Kasım 1839′da Sultan Abdülmecid’in tuğrasını taşıyan ve Mustafa Reşit Paşa tarafından okunan ferman, tarihimize Tanzimat Ferman olarak geçer.Bu fermana, Gülhane parkı’nda olunduğu için Gülhane Hatt-ı Hümayunu da denir.Bu fermanın okunmasıyla başlayan dönem siyasi tarihimize Tanzimat Devri adıyla geçer.Tanzimat Fermanı’nın ilanından Şinasi’nin ilk tiyatro eseri olan “Şair Evlenmesi”ni yayımlamasına kadar geçen süre,Tanzimat edebiyatının bir hazırlık dönemidir. Bu dönemde batıdan çeviriler yapılmış,Batı kaynaklı edebi türler tanınmaya başlanmıştır. Avrupa’dan alınmış olan roman, hikaye, eleştiri, makale, tiyatro gibi edebi türlerin ilk örnekleri verilmeye başlamıştır. 1860′ta Agah Efendi ve Şinasi’nin birlikte çıkarmaya başladıkları Tercûman-ı Ahvâl gazetesi ile başlayan bu dönem Servet-i Fûnun topluluğun ortaya çıkışına kadar sürer. Ethem Pertev Paşa’nın ve fiinasi’nin şiir çevirileri, Yusuf Kamil Paşa’nın Fenelon’dan yaptığı Telemak adlı roman çevirileri hazırlık döneminin ürünleridir.
Tanzimat edebiyatı iki dönemde incelenir:
a. Birinci dönem (1860 – 1877)
Bu dönem “Şinasi – Namık Kemal – Ziya Paşa Okulu” olarak da isimlendirilir.
Bu dönemin özellikleri:
1.Halka, halkın anlayabileceği bir dille seslenmek için,yapıtların, sade Türkçe ile yazılması amaç edinilmiştir.Ancak bu konuda istenilen sonuç elde edilememiştir.
2.Toplumun batılılaşması için sanat, bir araç olarak kullanılmıştır. Bu yüzden “Sanat toplum içindir.” ilkesi benimsenmiştir.
3.Fransız Devrimi’yle dünyaya yayılan vatan, millet, adalet, hürriyet gibi konular ele alınmıştır.
4.Fransız edebiyatı örnek alınmış, klasisizm ve romantizmdan etkilenilmiştir.
5.Tanzimatçılar Türk edebiyatında ölçünün hece ölçüsü olduğunu savunmuşlar; ancak aruz ölçüsünü ve beyit birimini kullanmışlardır.
6.Birinci dönem sanatçıları Klasik edebiyatın nazım biçimleriyle yazmışlardır.
7.Bu sanatçılar şiirde parça güzelliği yerine, bütün güzelliğine önem vermişlerdir.
8.Batı’dan alınan hikâye,roman,tiyatro,makale,fıkra,deneme,eleştiri gibi düzyazı türlerinin edebiyata girmesiyle, cümleler kısaltılmış, noktalama işaretleri kullanılmaya başlamıştır.
9.Roman türünün ilk örnekleri bu dönemde verilmiştir;ancak bu ilk romanlar teknik bakımdan zayıf ve kusurludur.
10.Tiyatro,toplumun eğitilmesinde bir araç olarak kullanılmış,sahne tekniği ve dil bakımından başarılı örnekler verilmiştir.
11. Bu dönem edebiyatı, bir “ilk”ler edebiyatıdır:

 İlk özel Türkçe gazete: Tercûman-ı Ahvâl – Şinasi, Agah Efendi (1860)
 İlk makale: Tercûman-ı Ahvâl Mukaddimesi Şinasi (1869)
 İlk tiyatro:Şair Evlenmesi – Şinasi (1859)
 İlk edebi Roman: İntibah – Namık Kemal (1876)
 İlk yerli roman: Taaşşuk-ı Talat ve Fıtnat – Şemsettin Sami (1872)
 İlk eleştiri: Tahrib-i Harabat – Namık Kemal (1874)
 İlk tarihi roman: Cezmi – Namık Kemal (1880)
 İlk sahnelenen oyun: Vatan Yahut Silistre – Namık Kemal
I. Dönem Sanatçıları:
Şinasi, Ziya Paşa, Namık Kemal, Ahmet Mithat Efendi,Ahmet Vefik Paşa, Şemsettin Sami.


…Türk Edebiyatının Dönemleri…
(Tanzimat Edebiyatı)

Tanzimat Edebiyatında Felsefe

Bu dönem edebiyatını iki farklı çizgide inceleyebiliriz; aslında Tanzimat edebiyatına kısacada yenilikler yani batılılaşma edebiyatıda denilebilir.

 

 

 

* Tanzimat edebiyatının ilk nesli olan Şinasi,Ziya Paşa, Namık Kemal gibi edebiyatçılar Türkiye’de siyasi Tanzimat devriyle ölçülmeyecek kadar geniş bir aydınlar sınıfı yetiştirmişlerdir. Asıl önemli olan ise Türkçe‘nin gelişmesine gösterdikleri çaba olmuştur. Bilhassa Şinasi’nin (1826-1871) çıkarmış olduğu Tasvir-i Efkar Gazetesi çevresinde uyandırdığı halkçı dil hareketi ve ardından gelenlerin getirdiği yeni edebiyat anlayışı bunda önemli bir rol oynamıştır. Aynı zamanda Tanzimat edebiyatının kurucusu sayılan Şinasi şiirde ilk defa eski şekiller içinde yeni kavramları kullanmıştır.

Bu bölümden tam yararlanmak için aşağıdaki sayfalar size yardımcı olabilir:

» Tanzimat Edebiyatının Genel Özel. » Tanzimat Döneminin Önemli Temsil.
» Birinci Dönem Tanzimat Edebiyatı » İkinci Dönem Tanzimat Edebiyatı
» Tanzimat Edebiyatında Edebi Geliş. » Tanzimat Edebiyatında Felsefe


…Türk Edebiyatının Dönemleri…
(Tanzimat Edebiyatı)

Tanzimat Edebiyatında Edebi Gelişmeler

Tanzimat edebiyatında en önemli yenilik, nesirde, anlatım kuruluşunda görülür. Bu akımda söz hüneri göstermek değil, bazı düşünceleri halka yaymak amaçlandığından, “seci” ler atılmış, asıl düşünce ile ilgisi bulunmayan doldurma sözlere yer verilmemiş, düşünceler sayfalarca süren uzun cümleler yerine kısa cümlelerle anlatılmaya çalışılmıştır.

İlk zamanlarda Ziya Paşa, Namık Kemal başta olmak üzere bu akımın öncülüğünü yapan edebiyatçılar Divan Edebiyatı nazım biçimlerinin dışına pek çıkılmamış, yeni düşünceler eski biçimler içinde söylenmiş olsalar da sonraları eski biçimler tamamen bırakılarak yeni biçimler kullanılmaya başlanmıştır. Recai-zâde Mahmut Ekrem, özellikle Abdülhak Hamit in eserlerinde bu açıkça görülmektedir. Türk Edebiyatı’na yeni giren yazı türleri önceleri Fransızca’dan yapılan manzum çevirilerde görülmüş, telif şiirlerde çok sonra kullanılmıştır. Beyitlerin başlı başına birer bütün olmasıyla yetinilmeyip, bütün mısralar aralarında bir anlam bağı bulunmasına, Divan şiiri’ndeki “parça güzelliği” anlayışı yerine şiirin baştan sona kadar belli bir düşünce etrafında gelişmesine; yani konu birliğine ve bütün güzelliğine önem verilmiştir.

 

Şiirin konusu genişletilmiş, günlük hayatla ilgili her türlü olay, duygu ve düşünce şiirlerde yer almıştır. Genel olarak aruz vezni kullanılmakla birlikte, Türk‘lerin öz vezninin hece vezni olduğu kabul edilmiş, Ziya Paşa, Namık Kemal, Ahmet Cevdet Paşa başta olmak üzere bu vezinle yazmaya özen gösterilmiş fakat bu istek geniş bir akım halini alamamış, girişilen birkaç şiir denemesi ile yetinilmiştir.

Bu bölümden tam yararlanmak için aşağıdaki sayfalar size yardımcı olabilir:

» Tanzimat Edebiyatının Genel Özel. » Tanzimat Döneminin Önemli Temsil.
» Birinci Dönem Tanzimat Edebiyatı » İkinci Dönem Tanzimat Edebiyatı
» Tanzimat Edebiyatında Edebi Geliş. » Tanzimat Edebiyatında Felsefe

 


…Türk Edebiyatının Dönemleri…
(Tanzimat Edebiyatı)

Tanzimat Edebiyatının Genel Özellikleri

Tanzimat Edebiyatı, bir kültür ve siyasi hareketin sonucu olarak ortaya çıkmış bir edebi akımdır. 3 Kasım 1839′da Reşit Paşa tarafından ilan edilen ve Gülhane Hattı Hümayunu da denilen yenileşme beratının yürürlüğe konmuş olmasından doğmuştur. Bu olay daha sonraları Tanzimat Fermanı olarak adlandırılacak,gerek siyasi alanda gerek edebi ve gerekse toplumsal hayatta batıya yönelmenin resmi bir belgesi sayılacaktır. Edebiyat Tarihçilerimizde 1839 yılını Tanzimat edebiyatının başlangıcı olarak kabul edeceklerdir.

19. yy. Osmanlı İmparatorluğu’nda artık gerileme ve çöküş devrinin başladığı dönemdir. Ardı ardına alınan yenilgiler, geniş Osmanlı topraklarında birbiri ardına gelen isyanlar, yönetimi bir arayış içine çekmiş, III. Selim devrinde ilk kez orduda yapılan ıslahat hareketleri ile Avrupa’nın teknik ve kültürel üstünlüğü karşısında imparatorluk yönünü batıya çevirmek zorunda kalmıştır. Gülhane Hattı Hümayunu’nun yürürlüğe konmuş olmasıyla her alanda bir yenileşme hareketi başlamıştır.

Bu bölümden tam yararlanmak için aşağıdaki sayfalar size yardımcı olabilir:

» Tanzimat Edebiyatının Genel Özel. » Tanzimat Döneminin Önemli Temsil.
» Birinci Dönem Tanzimat Edebiyatı » İkinci Dönem Tanzimat Edebiyatı
» Tanzimat Edebiyatında Edebi Geliş. » Tanzimat Edebiyatında Felsefe


Sayfalar: 1 2 »