Tuva Türkleri‘nin Müziği

Son zamanlarda bazı televizyon programlarında gösterilen Tuva Müzik Grubu’nun yapmış olduğu müzikler, tüm dünyada ilgi gördü. Özellikle Avrupa ve Amerika’da Tuva müziğine ilgi duyan çok sayıda kişi var. Bu konuda ne yazık ki biz yine geç kaldık. Öz değerlerimizi yine bizden önce Batı keşfetti ve sonra Türkiye’de de Tuva müziğine olan ilgi artmaya başladı.

Tuva Türkleri, bugün Moğolistan’ın kuzeyinde Rusya’ya bağlı bir özerk cumhuriyette yaşıyorlar. Son nüfus sayımına göre, bugün Tuva Cumhuriyeti’nde 300.000′e yakın Tuva Türk’ü yaşıyor. Tuva Türkleri‘nin en güzel özelliği, ana yurdumuz çevresinde yaşayıp, binlerce yıldır geleneklerinden, kültürlerinden kopmamış olmalarıdır. Uzun süre Çin’in ve Sovyet Rusyası’nın işgali altında yaşayan Tuvalı soydaşlarımız, binlerce yıl önceki Türk kültürünü ve inancını bugüne kadar yaşatmayı başarabilmişlerdir.

Tuva Türkleri‘nin neredeyse tamamı Şamanist olduğu için, ezgilerinde ritmik ögeler hemen göze çarpıyor. Atalarımızın dinini yaşatan Tuva Türkleri, bu inancın da etkisiyle farklı giyiniş biçimlerini benimsemişler. Yaşamlarında at, kurt ve kartal gibi hayvanların, bizde olduğu gibi önemli bir yeri var. Türk dünyasının birçok bölgesinde ata önem verilir; fakat Tuvalılar’da bu en üst düzeye çıkmış durumdadır. Çalgıların tepelerinde at figürleri vardır ve hatta bu çalgıların telleri / yayları bile at kılından yapılmaktadır. Birçok müzikte atların yürüyüş tempolarına özgü sesleri işitmek mümkündür. At üstünde doğup, at üstünde ölme düşüncesini yaşatırmışçasına, yaşamlarında bu hayvanlara çok büyük yer ayırmış durumdalar. Bunun için Türk kültürüne, töresine, geleneklerine ait birçok ögeyi, Tuva müziklerinde görebilmemiz mümkündür.

At için yazılmış özel bir türkü olan “Ezir Kara“yı aşağıdan dinleyebilirsiniz.

Ya Türkçe, Ya Hiç!

Türkçe dalgalansın köyde, şehirde
Dağında, düzünde ya Türkçe ya hiç!
Türkçe konuşulsun Türkçe her yerde
Sevinçte, hüzünde ya Türkçe ya hiç!

Sözler Türkçe olsun Türk’ün ilinde
Kavramlar, terimler Türkçe dilinde
Caddede, sokakta, okul yolunda
Bilimde, yazında ya Türkçe ya hiç!

Birazcık düşünsen Türkoğlu bir an
Türkçe mi vaazın, ilacın, yasan?
Konuştuğu dille düşünür insan
Her Türk’ün özünde ya Türkçe ya hiç!

Yabancı sözlerle doğan yargılar
Milletini, benliğini sorgular
İşyerleri, gazeteler, dergiler
Hepsinin sözünde ya Türkçe ya hiç!

Şerefli Bir Geçiş

Düşünceme dostlarım bile değer vermezken,
Çekinmem, gerçekleri yazar yazar geçerim.
İman güneşi batar, ülkü gülüm solarken,
Küfürün bağlarını bozar bozar geçerim.

Memleketimi etten duvarla ördüğümde,
Düşman dahi bilmişti; bu sevgi kördüğümde.
Bayrağımı kirleten bir leke gördüğümde;
Etrafı yakıp-yıkıp tozar tozar geçerim.

Yarı yolda kalırım deli-dolu çağımda,
Kurtta soy mu kesilmiş? Çakal pusmuş dağımda,
Çökmüşüm dizim yerde, yumruğum şakağımda,
Cinnetin sınırını azar azar geçerim.

Açık sözlülük değil; fesatlıkta sakınca,
Aklınla hareket et, hemen kapılma hınca.
Mertçe haykırmayıp ta, içten hesap yapınca,
Kendi kuyumu kendim kazar kazar geçerim.

İstek

Bir umman gizlenmiş bendeki özde,
Gözünle gözüme dal istiyorum.
Su misali aksın, bağını çöz de,
Saçını omzundan sal istiyorum.

Kâh kül eyle…
Kâh buz eyle, kâh kül eyle.
Beni yakan saçlarından,
Perçem eyle, kahkül eyle.

Ne gece yarısı ne öğlen vakti,
Ayrılık olmasın dileğim tekti.
Yüzünü görmeyi bak, canım çekti;
Her zaman yanımda kal istiyorum.

Gör düğümü…
Gönlüme bak, gör düğümü.
Sen de âşık olmaz mıydın?
Görsen sende gördüğümü