Ana Sayfa » Divan Edebiyatı » Türk Edebiyatı Dönemleri » Divan Şiirinin (Nazımının) Konuları ve Özellikleri – (Divan Edebiyatı)
26


…Türk Edebiyatının Dönemleri…
( Edebiyatı)

Divan Şiirinin (Nazımının) Konuları ve Özellikleri

Divan şiiri, döneminin zevklerini, sanat anlayışını, inançlarını, hayata bakışlarını ve bilgilerini yansıtır. Ne var ki, Divan şairinin gerçek yaşamı anlattığına pek rastlanmaz. Kendisini sürekli acı çeken bir âşık olarak anlatan Divan şairi, sevgilisini ay gibi yuvarlak yüzlü bir güzel olarak betimler. Sevgili hem ay, hem de güneştir. Divan şiirinde kullanılan benzetmelerde sevgilinin boyu mızrak gibi uzun ve düz, saçları sümbül, yanakları lale ya da gül, gözleri nergis, kaşları yay, kirpikleri ok, dişleri inci, çene çukuru kuyudur. Sevgilinin beli kıldan incedir, dudağı ölümsüzlük suyu (ab-ı hayat) gibidir. Böyle betimlenen sevgilinin âşığının (yani şairin) gözyaşı Nil ya da Fırat ırmakları gibi akar. Âşığın bir yandan rakibi, bir yandan da acı çektiren sevgilisi vardır ve bu nedenle başı belâdan hiç kurtulmaz. Divan şiirinde bütün şairlerin kullandığı bu tür benzetmelere “mazmun” denir. Bu mazmunları yerli yerinde ve başarılı biçimde kullananlar iyi şair sayılırdı.

Bu bölümden tam yararlanmak için aşağıdaki sayfalar size yardımcı olabilir:

» Divan Edebiyatı Nazım Biçimleri » Divan Edebiyatının Tarihi Gelişimi
» Divan Şiirinin Konuları ve Özellikleri » Divan Edebiyatında Düz Yazı (Nesir)
» Divan Edebiyatının Önemli Temsil. » Divan Edebiyatının Genel Özellikleri

Divan şirinde yaygın işlenen konulardan biri de doğadır. Ama doğa, şairin hünerini göstermesi için bir araçtır. Çünkü şair, doğayı kendisinin gördüğü gibi değil, önceki usta şairlerin gözüyle yansıtır. Doğa, daha çok kasidelerin ve mesnevilerin konusu olmuştur. Bahar ve kış mevsimleri o kadar çok işlenmiştir ki, bu iki mevsimi anlatan şiirlere ayrı adlar bile verilmiştir. Baharı anlatan şiirlere bahariye, kışı anlatanlara da şitaiye denmiştir. Bahar, şair için sevinç kaynağıdır. Bahar için yapılan benzetmelerden biri sultandır. Örneğin bahar sultanı ordusunu toplar, kış sultanına hücum ederek onu yener. Bâkî’nin “Bahar Kasidesi”, en güzel bahariye örneğidir. Bahar tasvir edilirken gül, bülbül, lale, sümbül, çimen gibi sözcüklere sıkça başvurulmuştur. Divan şairine göre bahar yaşam ve canlılığın kaynağıdır. Kış ise can sıkıcı ve bunaltıcıdır; zalim bir padişaha benzetilir. Divan şiirinde işlendiği biçimiyle doğa belli öğelerle sınırlı kalmıştı. Örneğin orman, dağ, ova, rüzgâr, yağmur gibi öğeler Divan şiirinde hemen hiç kullanılmamıştır. Divan şiirinde kayıklar vardır, ama deniz yoktur. Divan şiirinde bilinçli olarak hayali bir dünya yaratılmıştır.

 

Nazımın sözlük anlamı “sıra”, “düzen” demektir. Ama Divan edebiyatında nazım dendiğinde şiir akla gelir. Divan edebiyatı, daha çok şiir türünde örnekler içerir ve düzyazı ürünler azdır. Divan şiiri, kurallarını Arap ve İran edebiyatından alan aruz ölçüsüyle yazılmıştır. Divan şiirinde daha çok Kur’an, Hz. Muhammed’in sözleri olan hadisler, peygamber ve kutsal kişilere ilişkin öyküler, tasavvufun ortaya attığı sorular, ünlü bir İran efsanesini konu alan Şehname gibi konular işlenmiştir. Bu şiirlerde Türk kültürüne ilişkin ögelerden de yararlanılmıştır. Divan şairi bu konuları, aruz ölçüleri içinde ve çok yaygın biçimiyle beyitlerle yazmıştır. Tek satırdan oluşan dize ya da mısra, genelde şiirin en küçük birimidir. Divan şiirinde ise en küçük birim beyittir. Sözcük olarak beyit “ev” anlamına gelir. Mısra da, çift kanatlı bir kapının kanatlarından her birine verilen addır.

Divan Şiirindeki Söz Sanatları

 

Divan şairinin iyi şair olabilmesi için dilin inceliklerini bilmesi gerekirdi. Şairin söz sanatlarındaki ustalığı şiirinin değerini artırırdı. Bu nedenle şairler, hüsn-i ta’lil ve teşbih sanatına sıkça başvurmuşlardır. Hüsn-i ta’lil, nedeni bilinen bir olayı, daha güzel biçimde açıklama ve anlamlandırma sanatıdır. Benzetme de denen teşbih ise, bir durumu, bir oluşu, bir varlığı daha güzel bir duruma, bir oluşa, bir varlığa benzetmektir. Divan şairi için benzetilenler, daha doğrusu neyin neye benzetileceği belliydi ve kalıplaşmıştı. Bu amaçla hazırlanmış listeler bile vardı. Yeni bir şiirin benzetme yönü farklıysa, o değerli bir şiir olarak nitelendirilirdi. Ama asıl yenilik hüsn-i ta’lil sanatıyla ortaya koyulurdu. Böylece şair bir sözcüğe ya da deyime, kullandığı dili çok iyi bilmesi oranında artan anlamlar yüklenmiş oluyordu.

 

Başlıca söz sanatları şunlardır: Teşbih, Mecaz, Mecaz-I Mürsel, Telmih, Tecahü’l-İ Arif, İstiare, Hüsn-İ Ta’lil, Leff Ü Neşr, Kinaye, Tariz, Teşhis, İntak

|» “Divan Edebiyatı” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

Edebiyat, Türk Edebiyatı, Divan Edebiyatı, Halk Edebiyatı, Tanzimat Edebiyatı, Milli Edebiyat, Servet-i Fünun, Fecr-i Ati, Edebiyat, Türkçe



İle Yorum Yap!
26 Yorum Bulunmaktadır
sevda çiçeği on Nisan 8th, 2008 at 20:01

Valla çokk süper bir site kim yapmışsa tşk ederiz :-)

samet on Nisan 10th, 2008 at 17:01

sitenizi çok begendim başarılar

elf on Mayıs 4th, 2008 at 20:13

Gerçekten de çok güzel bir site olmuş. Tebrik ederim.

dilek on Mayıs 5th, 2008 at 19:44

Sitenizi çok beğendim, güzel bir site tebrikler…

Büşra on Ekim 5th, 2008 at 13:46

Güzel bir site yapmışsınız. Türkçemizin doğru kullanılması için yararlı bir siteye benziyor. Ama oyunlar çok geç açılıyor. Yine de tebrikler…

MERVE on Ekim 13th, 2008 at 18:49

Siteniz gerçekten de çok güzel tebrik ederim başarılarınızın devamını dilerim…

aşk kızı on Ekim 19th, 2008 at 15:22

Merhaba gayet güzel bir site olmuş cok yardımcı oluyor. Sıkkullanılanra ekledım. Dersım oldumu buradan yapıyorum. Tesekkur ederım.

batuhan on Kasım 2nd, 2008 at 17:51

Edebiyat dersi için birebir olmuş. Ellerinize sağlık yazılıya da burdan çalısıyorum.

ECE on Kasım 5th, 2008 at 09:48

Size çok teşekkür ederim. Bu site çok işime yaradı. Sizi tebrik ediyorum çok başarılısınız.TÜRKÇE’Yİ SEVİYORUM.

Ayşe on Kasım 27th, 2008 at 20:26

Çok beğendim gayet güzel başarılarınızın devamını dilerim. Bana çok faydalı oldu.

MELEK on Aralık 3rd, 2008 at 21:47

Tek kelimeyle süper olmuş cok faydası oldu. Başarılarınızın devamı dileğiyle hoşçakalın.

SONGÜL on Ocak 6th, 2009 at 20:15

Güzel olmuş emeğinize tşkler. Yararı oldu bana. Tekrar görüşmek üzere…

tuğbammm on Ocak 12th, 2009 at 17:54

Ay varya bir yorum yapacağız dil ve anlatım sınavında gibi hissettim kendimi.Bu ne yaa Allah Allah şimdi kızdım işte.Yazmıyorum yorum falan.

BUKET on Nisan 13th, 2009 at 20:44

Bana istiklal marşındaki zarfları bulabilir misiniz acaba? Acil gerekiyor çarbamba gününe. Şimdiden yardımcı olan arkadaşlarıma teşekkür ediyorum.

begüm on Nisan 19th, 2009 at 14:38

Gerçekten güzel bilgiler çok harika bir site olmuş.:-P Yıllık ödevim divan edebiyatıyla halk edebiyatı arasındaki farklar. Burdan bulmaya çalışıyorum ya elinize geçerse yardımlarınızıda bekliyorum.

aslı on Mayıs 12th, 2009 at 20:11

Böyle bir sıte hazırladığınız için çok teşekkürler..

elif on Haziran 24th, 2009 at 19:06

Merhaba ben elif Türkçem çok iyidi bu siteyi gördükten sonra Türkçedeki başarım kat kat arttı size çok teşekkür eder başarılarınızın devamını dilerim.

songül on Ekim 5th, 2009 at 17:19

Teşekkürler çok işime yaradı çok güzel bir site.

İpek on Kasım 4th, 2009 at 17:57

Çok harika bir site. Gerçekten çok işime yaradı. Sağolun :)

seda on Şubat 5th, 2010 at 15:04

Gerçekten güzel bir site. Ama bana daha kısa maddeler halinde divan şiiri özellikleri gerekiyor yardımcı olursanız sevinirim. Şimdiden TEŞEKKÜRLER… :-)

revsan on Mart 2nd, 2010 at 23:08

Bu site cok yararlı bana faydası cok oluyor ödevlerimi bu siteden arastırıyorum bütün ögrencilere faydası oldugunu düşünüyorum.

mesut on Mart 14th, 2011 at 18:44

Ya bu edebiyat alt başlık larının maddeler halinde yazıl ması daha güzel ve akılda kalıcılığı sağlanmaz mı? :)

mine on Haziran 22nd, 2011 at 18:55

Gerçekten de çok güzel bir site istediklerime kolayca ulaşabildim.Teşekkür ederim.

mesut on Şubat 29th, 2012 at 16:09

yardımlaarınız için tşk

tu on Mart 18th, 2012 at 19:16

çok güzel bi site çok beğendm tşkkrler

dicle on Mart 26th, 2012 at 18:50

Bunlar daha toplu ve düzenli yazılabilirdi, ama yine de teşekkürler :)

Yazı Detayı