Ana Sayfa » Fiiller » Sözcük Türleri » Türk Dili » Ekfiil (Ekeylem)
72


()

Mastar olarak bir anlamı olmayan, isim ve isim soylu sözcüklere gelerek onları cümlede yüklem olarak kullandıran ve çekimlenmiş fiillere gelerek birleşik çekimli fiiller oluşturan “imek” fiiline denir.

 

Bu fiilin dört basit çekimi bulunur. Basit çekimli durumda sadece isim soylu sözcüklerde bulunur. Üç bildirme (haber), bir dilek kipi bulunan bu fiilin çekimini şu şekilde gösterebiliriz.

 

a. Bilinen Geçmiş Zaman (idi)

 

Öznenin önceden içinde bulunduğu bir oluşu bildirir.

Öğrenciydim                         (Öğrenci idi – m)

Öğrenciydin

Öğrenciydi

Öğrenciydik

Öğrenciydiniz

Öğrenciydiler

Sadece isme değil zamire, edata, tamlamalara da eklenebilir.

“Seni buraya çağıran bendim.” cümlesinde zamire,

“Dün biraz rahatsız gibiydi.” cümlesinde edata,

“Elinde taşıdığı paket, düğün hediyesiydi.” cümlesinde isim tamlamasına,

“Yeni aldığım ev bahçeli bir evdi.” cümlesinde sıfat tamlamasına gelerek onlara zaman anlamı kazandıran “-di” ekleri hep ekfiildir.

 

b. Öğrenilen Geçmiş Zaman (imiş)

Öznenin başkasından duyulan bir oluş içinde bulunduğunu gösterir.

Doktormuşum                          (Doktor imiş – im)

Doktormuşsun

Doktormuş

Doktormuşuz

Doktormuşsunuz

Doktormuşlar

Bu da zamire, edata vs. eklenebilir.

 

c. Şart Kipi (ise)

Hastaysam                                 (Hasta ise – m)

Hastaysan

Hastaysa

Hastaysak

Hastaysanız

Hastaysalar

şeklinde çekimlenir ve isim soylu söcüklere şart anlamı yükler.

 

d. Geniş Zaman

Bu zaman çekiminde ekfiil diğer çekimlerinde olduğu kadar belirgin değildir. Diğerleri, eklendiği sözcükten “idi”, “imiş”, “ise” diye ayrılabileceği halde, geniş zamanda ayrılmaz.

Ben şair – im

Sen şair – sin

O şair(dir)

Biz şair – iz

Siz şair – siniz

Onlar şairler(şairdirler)

“Sensin beni hasta eden.” cümlesinde zamire,

“Sen tam bana göresin.” cümlesinde edata,

 

“Elmaların en iyisi Amasya elmasıdır.” cümlesinde isim tamlamasına gelmiş ve onları yüklem yapmıştır.


Ekfiilin Olumsuzu

Ekfiille çekimlenmiş sözcükler “değil” edatıyla olumsuz yapılır.

Öğretmendim

Doktormuş

Hastaysa

Şairim

Öğretmen değildim.

Doktur değilmiş.

Hasta değilse.

Şair değilim.

örneklerinde ekfiilin olumsuz çekimi görülmektedir. Diğer fiillerin “-ma, -me” ile, ekfiilin “değil” ile olumsuz yapılması, ekfiilin bulunmasını oldukça kolaylaştırır.

“Karnım iki gündür açtı.”

“Kapıyı ardına kadar açtı.” cümlelerinde altı çizili sözcüklerden hangisinin ekfiil aldığını bulmak için cümleleri olumsuz yaparız.

“Karnı iki gündür açmadı.” olmayıp

“aç değildi.” olacağına göre birincide ekfiil kullanılmıştır.

“Beni aramış doktorum.”

“İki yıldır doktorum.” cümlelerinde de benzer ekler görülüyor. Ayrı yöntemle bunu da ayırabiliriz.

“Beni aramış doktor değilim.” denmez, ancak “İki yıldır doktor değilim.” olur. Öyleyse ikinci cümledeki, ekeylemdir.

Burada “değil” edatının zaman eklerinden önce geldiğini de söyleyelim. Yani “hastaydı” sözü “hastaydı değil” şeklinde olumsuz yapılmaz; “hasta değildi” şeklinde yapılır.

 

Ekfiilin Soru Şekli

Bu fiilin soru şekli de diğer fiillerde olduğu gibi “mi” ile yapılır. “mi” sözü isimle ekfiil arasına girerek kullanılır.

Öğretmendim

Doktormuş

Şairim 

Öğretmen miydim?

Doktor muymuş?

Şair miyim?

 

Ekfiilin geniş zamanında kullanılan ekler çekimlenmiş fiillerden sonra gelmez. Ancak üçüncü tekil şahısta kullanılan “-dir” eki çekimli fiillerden sonra gelerek onlara ihtimal ya da kesinlik anlamı katabilir. Bu görevi üstlendiğinde bu ekin adı bildirme eki olur.

 

 

|» Sözcük Türleri Sayfasına Dön! « |

 

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…



İle Yorum Yap!
72 Yorum Bulunmaktadır
melek demiralp on Ekim 7th, 2007 at 16:40

Bence Türkçe kötü bir ders değil bu dersi sevdirmek en çok öğretmenlere düşüyor.Öğretmen şakayla karışık ders anlatıyorsa o ders hiç bitmesin

burak on Ekim 21st, 2007 at 16:57

ya güzell olmuş ama cekimli fiil lazımk

rabia on Ekim 21st, 2007 at 18:44

hepsi tek kelimeyle harika olmuş bundan başka hiç bir siteyi beğenmedim

günce on Aralık 13th, 2007 at 20:58

ya tşkr ederim çok ii olmş da bn bunları yine de karıştırıcam die korkuyorum sınavda ya +:(+

gamze on Aralık 15th, 2007 at 21:25

ya sorular yokmu
+:(+

uzaylı on Ocak 17th, 2008 at 20:16

bsence bu site çok yararlı

hacer on Şubat 13th, 2008 at 00:07

Slm. Siteniz güzel olmuş. Tam da benim konularım dil ve anlatım dersinde sitenizdeki bilgiler lazım oluyor. Siteyi beğenmeyen arkadaşlar varsa bir daha düşünsünler derim… (Devamını bekleriz.)

semra on Şubat 18th, 2008 at 22:47

bu siteyi gerçekten çok beğendim ama tek korkum sınavda yerlerini karıştırmak harika olmuş diyorum tek kelimeyle süperrrrrrr

qamtozu on Şubat 21st, 2008 at 19:26

Ya baktım da orada “bilinen geçmiş zaman(idi)”var.O başlık başka bir anlam olarak da adlandırılıyor mu?Yani “görülen geçmiş zaman” olarakada adlandırılıyor mu?Bilen biri varsa cevap yazabilir mi?Ya takıldığım bir soru varda ve böyle bir başlık vardı ve bize öğetmenimiz “bilinen geçmiş zaman” adlı bir konu anlatmadı.Neyse bilen biri varsa ve cevap olarak yazarsa sevinirim.Şimdiden teşkkürler…

Orkun Kutlu on Şubat 22nd, 2008 at 21:07

Gamtozu (?),

Fiil çekimindeki zamanlarda, “bilinen zaman” ile “görülen zaman” aynı anlamda kullanılır. Sonuçta kişi, anlatılan olayı görmüştür veya konuyu iyice biliyordur. Bu iki durumda da “idi” ekfiili kullanılır.

Şu durumda, “Bahçe duvarından aşağı atladım.” tümcesindeki “atladım” eyleminin zamanı, “bilinen / görülen geçmiş zaman” dır.

Esenlikle…

erkut özTürk on Şubat 26th, 2008 at 14:20

ye gerçekten çok teşekkür ederim çok işime yardımcı oldunuz bunu bulmam sayesinde Türkçe sözlü notundan 100 aldım tekrar tekrar çok teşekkür ediyorum

DSL on Şubat 26th, 2008 at 17:11

herkese teşekürler ama işime yaramadı

CaN on Mart 3rd, 2008 at 20:31

Çok sağol arkadaşım Allah razı olsun çok işime yaradı ödevim için sağol.

barbie on Mart 20th, 2008 at 21:28

mrb ben suzan bu siteyi kim hazırlamışsa ona çook tşk çok güzelmiş ellerinize sağlık.Sınavdan 3 gün önce burdan çalıştım 87 aldım siz daha fazlasını alabilirsiniz çok tşk.

yaren on Mart 30th, 2008 at 20:32

:-P merhaba ben yaren bu siteyi hazırlayanlara teşekkür ederim gerçekten çok işime yaradı.bu site sayesinde dil ve anlatım yazılısından 100 aldım. ben arkadaşlarıma da önerdim. çalışmanız için tekrar teşekkür ederim. :-P

kübra korkmaz on Nisan 10th, 2008 at 15:24

çok güzel ama 83 aldım better yani değil mi siz söleyin 2 puanla 5 i kaçırdım ama bu sitenin alakası yok ben kendim çalıştım offf

buket on Nisan 21st, 2008 at 19:10

Çok güzel olmuş konu anlatımı ayrıntılı. Teşekkürler.

Çağatay on Nisan 25th, 2008 at 12:00

Ben bunu okuduktan sonra sınava girdim 100 aldım.. Hoca benim kağıdımı Cevap anahtarı olarak kullanmıs :-)

büşra ve derin gözlüsü on Mayıs 1st, 2008 at 22:21

Bir şey demiyorum. Beğenmeyen varsa kesin bir kaç tahtası eksik omalı. Bu kadar iyi anlatılabilir. Saat 6 dan beridir sitedeyim. Neredeyse bütün dil ve anlatım dersini yuttum yani. Sağ olun, var olun.

aygen on Mayıs 5th, 2008 at 19:28

Çok güzel olmuş, benim ödevim için çok önemliydi. Yazana çok t.ş.k.r ederim… Ben sınavdan 90 aldım elerinze sağlık.

SeviL on Mayıs 7th, 2008 at 21:49

Merhaba ben Sevil. Bu zamana kadar karşılaştığım en güzel konu anlatım internet sayfası çok beğendim. Çok işime yaradı çok teşekkür ederim. Yazılı var ve bu sayfadan çalışacağım. İnşallah iyi bir not alırım. :-)

hande on Mayıs 8th, 2008 at 19:47

Çok teşekkür ederim. Çok iyi bir konu anlatımı. Çok iyi öğrendim, çok çok sağ olun.

selda on Mayıs 23rd, 2008 at 11:43

Selam ben selda. Konuları çok güzel anlatmışınız.

canan on Mayıs 28th, 2008 at 21:49

Bana göre çok güzel bir site olmuş. Aradığımı bulabildim sağ olun…

esma on Ağustos 2nd, 2008 at 02:51

Teşekkür ederim ekeylem bir an aklıma gelmedi siteden yararlandım. Sağ olun.

gülsüm on Eylül 10th, 2008 at 12:24

Kpss ye hazırlık yapıyorum ekeylem karşıma çıktı anımsayamadım ama sayenizde asla unutmam herhalde. Güzel bir anlatım olmuş teşekkürler…

nuket on Ekim 20th, 2008 at 17:53

Güzel bir anlatım olmuş. Ama tekrardan örneklerle hocama anlattırmam lazım.

can on Kasım 20th, 2008 at 22:59

Merhaba ben can.Çok güzel bir konu anlatımıydı.Hep aklımda kalacak.Emeği geçen herkese çok teşekkür ederim.Umarım sınavdan iyi not alırım.

kübra on Aralık 28th, 2008 at 20:36

Çok teşekkürler. Bence çok güzel, konuları iyi anlatan bir site ama lütfen konulardan sonra pekiştirmemiz için testler koyun. Tekrar teşekkürler…

ilayda on Ocak 4th, 2009 at 15:17

Çok çok harika anlatmışsınız aslında ben konuyu biliyordum fakat ekeylemi normal eylemden zor ayırıyordum. O kadar güzel anlatmışsınız ki ikiye giden kardeşim bile bu konuda hiçbir şey bilmediği halde anladı…

yahya on Ocak 8th, 2009 at 19:00

Merhaba ben Yahya.Gerçekten gördüğüm en güzel eğitim sitesi diyebilirim.Emeği geçen herkese teşekkür ediyorum.

selvi on Ocak 24th, 2009 at 19:44

Valla gerçekten çok güzel çok değerli paylaşımlar. Herşey olabildiğince açık ve net verilmiş somutlaştırılmış. Birde habire sağdan soldan reklamlar çıkıp durmuyor araştırmamı rahat rahat yapabiliyorum. Emeğinize sağlık teşekkürler…

elmas on Şubat 21st, 2009 at 13:10

Slm ben Elmas şahane olmuş çok beğendim. İnşallah yazılılarıma yarar bu siteye sürekli gireceğim çünkü çok güzel anlatımlar var. Süper işime yarayacak. Bu siteyi hazırlayan, yayımda ve yapımda emeği geçen herkese teşekkür ederim. Ellerine sağlık bu siteyi arkadaşlarımada tavsiye edeceğim.

VedaT on Şubat 25th, 2009 at 16:43

Paylasım ıcın cok tesekkurler harıka bır anlatımdı elınıze saglık.

sümeyraB on Şubat 26th, 2009 at 19:57

Bence okula yönelik değildi ama geliştirebilir.

salisa hilal on Şubat 28th, 2009 at 14:39

Çok güzel bir site tşkr edrm bilgicik. Ayrıntıları ve içerikleri de harika. Çok teşekkürler!

zeynep on Mart 9th, 2009 at 20:07

Çok güzel beğendim afferin .

buket on Mart 14th, 2009 at 19:17

Çok teşekkür ederim.Çok güzel olmuş inşallah sınıvdan iyi not alırım.

mehmet on Mart 17th, 2009 at 15:46

Çok güzel bir site aradıklarımı buldum ayrıca okulda Türkçe öğretmenimizin de gözdesi.

Mertcan on Mart 23rd, 2009 at 20:04

Bu bilgicik değil bilgi yığını sitenizi çok beğeniyorum özellikle Türkçe derslerime baya yardımcı oluyor, proje ödevlerim icin bazı konuları buradan aldım bilgicik moderatörlerine teşekkürle ve bu siteye girip buyutenlere…

berkcan on Mart 23rd, 2009 at 20:05

Teşekkürler, yazılıya çalışırken ve yahut sınava buradan yararlanıyorum verdiğiniz bilgiler için teşekkürler arada kısa kısa notlar alıyorum. Aklımda kalıyor. Konu anlatımından çok memnunum bu siteye emeği geçen herkese çok, çok çok teşekkürler… İyi günler.

rümeysa on Nisan 11th, 2009 at 11:18

Teşekkürler sınavlara burdan çalışıyorum ve konu anlatımıda çok iyi… Bilmedigim konuları bu siteden bakıyorum ve kısa kısa notlar alıyorum…

gizem on Mayıs 11th, 2009 at 17:12

çok güzel site teşkür ederim böyle bir site açtığınız için

gizem on Mayıs 11th, 2009 at 17:14

çok güzel site tebrikler

metin iki on Şubat 24th, 2010 at 09:10

Çok güzel elinize sağlık artık buradan bilmediğim konuları öğrenirim.

emine on Mayıs 4th, 2010 at 17:16

çok güzel bir site bayıldım ödevimi buradan yapıyorum. :-) :-P

merve on Mayıs 19th, 2010 at 14:40

Çok güzel teşekürler yani bu siteye ememgi geçenlere gerçekten çok teşekürler.

Işın on Haziran 3rd, 2010 at 23:26

Öncelikle merhaba. Bu son günlerde Türkçeye duyarlı bir site bulmak benim için büyük bir mutluluk.
Ben bu sene 8. sınıf Sbs’sine gireceğim. Bütün arkadaşlarıma başarılar dilerim. İnşallah hedefim olan Bornova Anadolu Lisesi’ne iyi bir puanla girerim.

Kartal on Aralık 9th, 2010 at 19:58

Merhaba,ben bu siteyi uzun zamandır takip ediyorum ve çok beğeniyorum.Türkçe’ye verdiğiniz önem çok hoşuma gitti.Türkçe derslerimi de buradan çalışıyorum.Ancak sitenizde gördüğüm ”Türkçe’yi bozuk yazmak Lenincilerin işidir” yazısı dikkatimi çekti.Bence bu yazınızda komünizme karşı biraz aşağılama var.Bu tür siyasi yazılar yazmasanız memnun olurum.Dikkate alınmasını rica ederim.İyi Günler…

ali haydar arslan on Mart 3rd, 2011 at 17:17

çoook iyiyiyiyi

kübra on Mart 10th, 2011 at 17:50

çok güzel bir site herkeze tavsiye ederim

feridun on Mart 14th, 2011 at 22:10

Çok teşekkürler gerçekten akılda kalıcı kısa ve öz yapmışsınız hepinize teşekkür ederim.

resul on Mart 15th, 2011 at 22:43

çok teşekkür ederiz yalım vardı 100 aldım çok mutluyum sagolun

melis on Mart 16th, 2011 at 17:08

Çok tesekkurler yazılılarda buradan çalısıyorum çok sağolun notları süper çokk güzel ve çok tesekkür ederim… :)

mrcem on Mart 17th, 2011 at 03:07

Oncelıkle cok tskler ama konu anlatımı olsa daha iyi olur.

cemre on Mart 29th, 2011 at 21:19

Siteyi çok beğendim yarın sınavım var ve burdan çalıştım bilmediğim şeyleri anladm emeği geçen herkese çok teşşkürler yakşamlar…

sudenurseval on Nisan 23rd, 2011 at 13:48

bu sitenin kurulması benim ödevlerimde ve sınavlarımda çok yardımcı oldu kuranlara teşekkür ediyorum.

samet on Nisan 28th, 2011 at 18:55

Çok güzel ama keşke konu anlatımı olsaydı.

Buse on Kasım 14th, 2011 at 17:26

Bu konu ile ilgili bilgiler gerçekten işime yaradı. Emeği geçenlere çok teşekkür ediyorum.

ayşe on Şubat 26th, 2012 at 16:57

Bu siteyi kuranlara teşekkür adeiyorum proje ödevimde çok yardımcı oldu

Ece on Mart 2nd, 2012 at 18:59

Gerçekten çok teşekkür ederim. 7. sınıftayım öğretmenimiz çok iyi anlatmamıştı ve anlayamamıştım, bunun üzerine kitaptan çalıştım yine anlayamadım, internete sormaya karar verdim çok site gezdim ama hiç birinde ek fiilin e’ sini anlamadım! Bu siteye baktığımda ise gördüm ki her şey çok güzel kısa ve öz… Yazanların ellerine sağlık…

bilge on Mart 3rd, 2012 at 20:29

teşekkürler..

Cansu on Mart 8th, 2012 at 19:12

Çok güzel bir site teşekkür ederim kuranlara çok yardımcı oldunuz.

emel on Mart 14th, 2012 at 19:36

Çok güzel bir site

Kübra on Mart 14th, 2012 at 20:27

Gerçekten çok teşekkürler,çok yardımcı oldunuz.Bu arada (İletinizi yazmadan önce, lütfen buraya dokunarak uyarıları okuyun!) kısmı çok hoş,Türkçe’mize sahip çıkalım!

ecem on Mart 23rd, 2012 at 18:55

gerçekten çok teşekkür ederim…

kübra mum on Mart 25th, 2013 at 15:12

çok beğendim ödevime yardımcı oldunuz sağ olun

kadem02 on Nisan 23rd, 2013 at 19:00

çok güzel olmuş ellerinize sağlık

Ad Soyad on Aralık 30th, 2013 at 21:20

çok teşekkür ederim çok açıklayıcı olmuş ellerinize sağlık

Emir on Mart 10th, 2014 at 20:36

Çok iyi bir site . Çok teşekkürler. Sınavıma çalışmış oldum. Emeğe saygı gösterelim arkadaşlar. :D

Başak Ünal on Nisan 21st, 2014 at 19:47

Teşekkür ederim çok hoş bir site.

esma çoşkuner on Şubat 20th, 2015 at 16:59

çok güzel işime yaradı gençlik

Yazı Detayı
  • Yazının Bağlantısı: Ekfiil (Ekeylem)
  • Yazının Kategorisi: Fiiller, Sözcük Türleri, Türk Dili
  • Yazar:
  • Eklenme Tarihi: 11 Eylül 2007
  • Bu yazıya yapılan yorumları RSS kaynağı ile takibe alın.
  • Bu yazıya kendi sayfanızdan geri izleme yapın.
  • Diğer kaynaklarda arayın:
  • Etiketler:, , , ,