…Gazel…
(Nazım Biçimleri)
Gazel divan edebiyatının en yaygın kullanılan nazım biçimidir. Önceleri Arap edebiyatında kasidenin tegaüzzül adı verilen bir bölümü iken sonra ayrı bir biçim halinde gelişmiştir. Gazelin beyit sayısı 5-15 arasında değişir. Daha fazla beyitten olaşan gazellere müyezzel ya da mutavvel gazel denilir. Gazelin ilk beyti matla, son beyti ise makta adını alır. Matla beytinin dizeleri kendi aralarında uyaklıdır (musarra). Sonraki beyitlerin ilk dizeleri serbest ikinci dizeleri ilk beyitle uyaklı olur. Birden fazla musarra beytin bulunduğu gazel zü’l-metali, her beyti musarra olan gazel ise müselsel gazel adıyla bilinir. İlk beyitten sonraki beyte “hüsn-i matla” (ilk beyitten güzel olması gerekir), son beyitten öncekine “hüsn-ü makta” (son beyitten güzel olması gerekir) denir.
Gazelin en güzel beyti ise beytü’l-gazel ya da şah beyit adıyla anılır. Bunun yeri ya da sırası önemli değildir. Bazı gazellerin matlasını oluşturan dizelerden birinci ya da ikincisinin matlasının ikinci dizesi olarak yenilenmesine “redd’i-matla” denir. Şair mahlasını (şairin takma adı, ya da tanındığı ad) maktada ya da “hüsn-ü makta”da söyler. Bu durumda beyit ikinci bir adla mahlas beyti ya da mahlashane olarak anılır. Şairin mahlasını tevriyeli kullanmasına hüsn-ü tahallüs denir. Dize ortalarında uyak bulunan gazele musammat, sonu getirilmemiş ya da beyit sayısı 5’in altında bulunan gazellere de “natamam” gazel denir. Başka şairlerin birkaç dize ekleyerek bend biçimine dönüştürdüğü gazellere “tahmis”, “terbi” adı verilir.
Bütün beyitlerinde aynı düşüncenin ele alındığı gazeller “yek ahenk gazel”, her beyti öncekinden ustalıklı biçimde söylenmiş gazeller de “yek avaz gazel” olarak adlandırılır. Gazeller konularına göre de çeşitli isimlerle tanımlanır. Aşka ilişkin acı, mutluluk gibi içli duyguların dile getirildiği gazeller “aşıkane”, içki, yaşama boş verme, yaşamdan zevk alma gibi konularda yazılanlara rindane denir. Aşıkane gazellere en iyi örnek Fuzûlî’nin gazelleri, rindane gazellere en iyi örnek ise Bâkî’nin gazelleridir. Kadını, içkiyi ve ten zevklerini konu edinen gazeller ise, örneğin Nedîm’in gazelleri, “şuhane”, öğretici nitelikli gazellere, örneğin Nâbî’nin gazelleri, hakimane gazel denir. Ayrıca felsefi konularda yazılmış gazeller de vardır. Gazeller eskiden bestelenerek okunurdu. Özelikle bestelenmek için yazılmış gazeller de vardır. Gazelleri makamla okuyan kişilere “gazelhan”, gazel yazan usta şairlere ise “gazelsera” adı verilir. Gazel, Türk müziğinde ise şiirin bir hanende tarafından doğaçtan seslendirilmesidir. Sesle taksim olarak da bilinir.
Gazelin kelime anlamı ahu, ceylan ve kuru yapraktır. Güzellikten, aşktan, onun yüzünden çekilen acılardan, şaraptan, eğlenceden söz eden Divan Edebiyatı nazım şeklidir.
1- Beyit sayısı 5 ile 15 arasında değişir. ama genelde bu sayı 5, 7, 9 beyittir.
2- İlk beyit kendi arasında kafiyelidir. Gazelin kafiye düzeni (örgüsü) şöyledir; aa, ba, ca, da, ea, fa
3- Gazelin ilk beytine matla(doğuş yeri) denir.
Not: Gazelde yalnızca bir beyit kendi arasında aa şeklinde kafiyelidir.
4- Gazelin son beytine makta (bitiş, kesiliş yeri) denir.
5- Şairin isminin geçtiği beyte taç beyit denir.
6- Gazelin en güzel beytine beytü’l-gazel denir. Bu beyte Şah beyit de denir.
7- Gazelde genelde anlam bütünlüğü aranmaz, anlam beyitte tamamlanır.
8- Bir gazelin bütününde aynı konu işleniyorsa, böyle gazellere yek-ahenk gazel denir.
9- Bütün bir şiirin aynı söyleyiş güzelliğine sahip olduğu gazellere yek-âvâz gazel denir.
10- Divan edebiyatı şairleri bütün maharetlerini gazelde ortaya koyarlar. Büyük şair olmanın en büyük ölçütü gazellerdir.
11- Gazelde konu aşk, şarap, güzellik ve aşkın ıstırabıdır.
12- Bazı gazellerin matladan sonra gelen beyitlerinde mısralar ortalarından bölünebilir. Bu durumda gazele iç kafiye hakimdir. Böyle gazellere musammat gazel denir.
Gül devri ayş eyyâmıdır zevk u sefâ hengâmıdır
Âşıkların bayramıdır bu mevsim-i ferhunde dem
13- Aruz ölçüsüyle yazılır.
14- Fuzûlî, Bâkî, Nedim, Şeyh Galip, Taşlıcalı Yahya Bey vb. gazelin önemli isimleridir.
Not: Çağdaş edebiyatımızda Yahya Kemâl gazel nazım şeklini yeni bir anlayışla denemiştir.
|» “Nazım Biçimleri” Sayfasına Dön! « [1] |
Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…
72 yorum var. (A | Kapat)
Yazının kaynağı: Bilgicik.Com - http://www.bilgicik.com
Yazının bağlantısı: http://www.bilgicik.com/yazi/gazel-nazim-bicimleri/
URLs in this post:
[1] » “Nazım Biçimleri” Sayfasına Dön! «: http://www.bilgicik.com/yazi/nazim-bicimleri-turleri-sekilleri/
Yazdırmak için buraya tıklayın.
72 yorum var. To "Gazel – (Nazım Biçimleri)"
#1. Yorum: hatice | 02 Ocak 2008 - 16:32
bence çok iyi ve güzel anlatılmış
#2. Yorum: hilal | 02 Ocak 2008 - 19:15
harika anlatılmış çok tşk.ederim.:D
#3. Yorum: orumcek | 09 Ocak 2008 - 19:49
gerçekten güzel bir siteymiş ilk defa gördüm. yazdıklarınızdan dolayı teşkürler
#4. Yorum: kvrck | 10 Ocak 2008 - 21:01
çok güzel anlatılmış
#5. Yorum: hazal | 10 Ocak 2008 - 22:00
Çok güzel olmuş.Teşekürler.
#6. Yorum: sena | 13 Ocak 2008 - 11:49
süper olmuşşş
#7. Yorum: yok | 13 Ocak 2008 - 20:27
hiç güzel deil bnce bnde daha ayrıntılı bilgiler varr
#8. Yorum: btul | 17 Ocak 2008 - 23:30
gerçekten bu site en zor anımda ilaç gibi geldi emeği geçen herkese çok teşekkürler.
#9. Yorum: esra | 19 Ocak 2008 - 10:40
slm mıllet ben esra hazal la senanın dediği gibi çok güzel olmus benımde en zor anımda yardımcı oldu bana…
isim varmeyen adsız kişide daha fazla ayrıntı bulduğu yerden yazsın mümkünse
#10. Yorum: mrtt | 21 Ocak 2008 - 18:09
vallahi çok güzel bir şey bir de kasideyi yazarsanız sevinirim yinede sağ ol..
#11. Yorum: ismigül | 24 Ocak 2008 - 17:45
gerçekten güzelden de öte süper bir site
#12. Yorum: aşkın | 13 Şubat 2008 - 17:58
çok güzel olmuşş ellerinize sağlık
#13. Yorum: aslı | 21 Şubat 2008 - 18:13
çokk güzel olmuş tebrik ederim
#14. Yorum: kübra | 10 Mart 2008 - 20:01
Site gerçekten cok guzel olmus sağ olasınız.
#15. Yorum: caner | 12 Mart 2008 - 11:49
süper olmuş elinize yüreğinize sağlıkk.tek kelıme ile bravoo!
#16. Yorum: azra | 15 Mart 2008 - 16:32
hoş valla
#17. Yorum: naz | 19 Mart 2008 - 19:15
supperr ama çokk uzunn bıraz daha kısa olsa tam süper olacak
#18. Yorum: tolga | 23 Mart 2008 - 21:02
Çok güzel bir site hazırlayanlara tesekkür ederim.
#19. Yorum: baran | 27 Mart 2008 - 19:26
tek kelıme ile cok guzel olmus
#20. Yorum: Yk | 15 Nisan 2008 - 18:35
Süper oLmuş çok sağ ol. Ben daha önce de bu siteden birkaç ödev yapmıştım. tekrar sağ olun.
#21. Yorum: nilay | 21 Nisan 2008 - 16:17
ÇOK FECİ!!! HARİKANIN BAŞLANGICI…
#22. Yorum: muhammed | 21 Nisan 2008 - 19:57
Sağ olun kardaşlar.
#23. Yorum: emre | 28 Mayıs 2008 - 22:09
Tesekkür ederiz paylasımlarınız için.
#24. Yorum: damla | 21 Ağustos 2008 - 16:59
ÇOK GÜZEL HAZIRLAMIŞSINIZ! ÇOK TEŞEKKÜRLER. KİTAPLARDA BİLE BU KADAR AYRINTI YOK.
#25. Yorum: black angel | 26 Ağustos 2008 - 12:27
Gerçekten bir harikaa. Hazırladığınız için sağ olun. Devamını bekleriz!
#26. Yorum: canan | 06 Eylül 2008 - 12:11
Ya gazelin bolumlerını bulamadım yaa.
#27. Yorum: merve | 19 Eylül 2008 - 17:15
Ya çok güzel bilgiler bunlar. Kim hazırladıysa allah onun edebiyat dersinin hep 5 olmasını sağlasın. Teşekkürler hazırlayan şahıs beni büyük bir beladan kurtardın…
#28. Yorum: tuba | 22 Eylül 2008 - 20:27
ÇOOK tesekkürler. Süper bir sunum olmuş. Allah razı olsun…
#29. Yorum: merve | 03 Ekim 2008 - 14:00
Ya ödevim bitti sayenizde teşekkürler.
#30. Yorum: mikail | 18 Ekim 2008 - 13:10
Tek kelimeyle mükenmel bir sunum olmuş, teşekür ederim.
#31. Yorum: ayca | 19 Ekim 2008 - 19:00
Vallahi kendimi sınıfta hissettim. Bayağı güzelmiş.
#32. Yorum: ezel | 20 Ekim 2008 - 20:46
Bu siteyi çok beğendim ödevlerimi eksiksiz olarak yaptım çok teşekkür ederim.
#33. Yorum: irem | 05 Kasım 2008 - 19:19
Bilgileriniz için çok teşekkür ederim. Sizin siteniz sayesinde öğretmenlerim ödevlerimi çok beğeniyor.
#34. Yorum: rifat | 29 Kasım 2008 - 10:49
Site çok güzel grafikleri falan bilgiciğe yakışır bir site.
#35. Yorum: oğuzhan | 01 Aralık 2008 - 17:07
Güzel bir site kim yapmışsa helal olsun söz sanatların biraz daha açarlarsa daha iyi olur. (Kaside,dua,tac mahal,sone,kasidenin kolları v.b) Tebrikler.
#36. Yorum: şule | 02 Aralık 2008 - 21:01
Gerçekten güzelmiş. Öğretmenlerin istediği şeyler bunlar tam anlamıyla. En azından bizimkinin… (:
#37. Yorum: gizem | 02 Aralık 2008 - 22:26
Gercekten cok guzel bir site. Lıse 2′de olmama ragmen gazel hakkında bılmedıgım seylerı ogrendım. Tesekkur ederım.
#38. Yorum: funda | 03 Aralık 2008 - 01:58
Helal be çok güzel yazmışsınız. Helal olsun sayenizde çok bilgim olacak tebrik ederim. Lütfen başarılar dileyin benim için önemli…
#39. Yorum: mert | 03 Aralık 2008 - 22:32
Emeği geçen herkese cok teşekkür ederim iyiki varsın bilgicik.
#40. Yorum: hande | 23 Aralık 2008 - 13:38
Gerçekten çok güzel olmuş ellerinize sağlık umarım yazılıda çıkar. Tekrar sağ olun.
#41. Yorum: gamze | 27 Aralık 2008 - 16:42
Çok harika bir site çok güzel hazırlayanın ellerine sağlık derslerime çok yardımcı oldu.
#42. Yorum: özge | 07 Ocak 2009 - 22:09
Gerçekten çok güzel bir site. Öğrenciler buraya girip rahatlıkla ödevini yapabilir. Ben de lise 2 öğrencisiyim edebiyat hocamız bize sürekli araştırma isteyen ödevler veriyor. Ben de sürekli ödevimi bu siteden yapıyorum ve çok yardımcı oluyor, ayrıca konular o kadar güzel işlenmiş ki… Teşekkürler BİLGİCİK.
#43. Yorum: sybllan | 13 Ocak 2009 - 22:24
çok güzel site yapandan allah razı olsun ödevim bitti ödev artık burada yapılır:D
#44. Yorum: Murat | 16 Şubat 2009 - 17:59
Güzel bir konu açmışsınız fakat birkaçta gazel örneği koysaydınız daha iyi olurdu…
#45. Yorum: İsmail Erdem | 16 Şubat 2009 - 19:21
Çok güzel site. Site sahiplerine sonsuz teşekkürlerimi sunarım..
#46. Yorum: murat | 18 Şubat 2009 - 19:11
Gerçekten çok iyi bir site yapan arkadaşımızı tebrik ediyorum.
#47. Yorum: metemre | 26 Mart 2009 - 22:39
Allah şu sayfayı yapandan razı olsun çok işime yarıyor, hem içine de baktım tam benim düşüncelerimi yazmışlar.
#48. Yorum: tanju | 11 Haziran 2009 - 10:34
Site olağanüstü derlenmiş. Emeği geçen arkadaşlara teşekkürler.
#49. Yorum: abdullah | 05 Eylül 2009 - 23:12
Sıteyı kuranlaraa cok tesekkur edıyorum. Sayenızde sınıfta kalmaktan kurtuldum.
#50. Yorum: mustafa | 08 Kasım 2009 - 11:22
güzel bir site
#51. Yorum: Kutay | 17 Kasım 2009 - 21:08
Gerçekten çok güzel … Emeği Geçen Arkadaşlara Teşekkürler…
#52. Yorum: furkan | 18 Kasım 2009 - 16:44
bu site çook güzel xd:D
#53. Yorum: irem | 30 Haziran 2010 - 14:18
Bu site çok yararlı olmuş.
#54. Yorum: tuba | 27 Ekim 2010 - 19:48
Çok güzel bir site hazırlayanlara teşşekürler. :)
#55. Yorum: deryam | 08 Kasım 2010 - 21:40
İlk önce bu siteyi kuran kurucuyu tebrik etme istiyorum herkesin işin eyarayan bir site yapmış kesinlikle süper bir site…
#56. Yorum: bahar | 09 Kasım 2010 - 19:35
Gerçekten hazırlayana teşekkürler… Ellerine sağlık.
#57. Yorum: neslihan | 25 Aralık 2010 - 16:10
bu siteyi kuran kişiye çok teşekkür ederim.çok yararlı bir site.
#58. Yorum: esen | 26 Aralık 2010 - 16:33
Gerçekten çok beğendim herkese teşşekkürler.
#59. Yorum: çagla | 21 Şubat 2011 - 20:54
ya gazelin birimi ney anlamadm
#60. Yorum: melek | 04 Mart 2011 - 13:44
çok guzel olmuş ellerinize saglık Allah razı olsun :)
#61. Yorum: Nihat Özyılmaz | 17 Mart 2011 - 21:28
12. madde ile 13. madde arasına alakasız olarak serptiğiniz beyit Nef’î’nin kasidesinden alınmadır. Bu özensizlikleri yüzünden öğrencilerle biz tebelleş oluyoruz. Lütfen düzeltiniz ve yazacaksanız eğer doğru örnek yazınız.
#62. Yorum: aykut | 27 Mart 2011 - 15:43
Gercekden cok guzel bir site ellerinize ve emeginize saglik.
#63. Yorum: mahmut | 29 Mart 2011 - 19:52
Gerçekten çok güzel ellerine sağlık kardeş.
#64. Yorum: MUTLU | 01 Mayıs 2011 - 16:51
Merhaba! Öncelikle şunu söylemek istiyorum. Gayet güzel olmuş siteniz. Fakat nazım biçimi olan Muhammes’ten bahsetmemişsiniz sitenizde. Lütfen bu konuyla ilgilenirseniz çok mutlu olurum. Teşekkürler.
#65. Yorum: ecem | 24 Mayıs 2011 - 09:08
Çok güzel. Ama daha kısa ve önemli konulara ağırlık verilse daha güzel olurdu.
#66. Yorum: Tugba | 25 Ağustos 2011 - 16:51
Siteniz gerçekten çok güzel olmuş gerekli bilgiyi verdiğiniz için teşekkür ederim ellerinize sağlık…
#67. Yorum: orhan | 19 Aralık 2011 - 21:15
güzel yazılmış ama gazel biraz karışık ve uzun
#68. Yorum: ahmet | 24 Aralık 2011 - 21:19
mrb çok güzel olmuş ama biraz daha kısa olsaydı.Daha iyi olurdu.
#69. Yorum: ‘émRé | 26 Aralık 2011 - 20:17
Bu gazel yazarları neden bu kadar az yazdınız ben onu hala anlamış değilim. Yinede güzel olmuş ama gazel yaarlarına pek fazla isim vermemişsiniz en az 10 tane olması iyi olurdu.
#70. Yorum: mucahit akcan | 08 Nisan 2012 - 20:11
çok güzel ama biraz kısa olsaydı daha iyi olurdum :D
#71. Yorum: mucahit akcan | 08 Nisan 2012 - 20:12
Çok iyi ama birazdaha kısa yazsaydınız çok iyiy olurdu.
#72. Yorum: mustafa bilici | 26 Nisan 2012 - 19:27
cok guzel teşekurler arkadaşlar emeginize sağlık