- Bilgicik.Com - http://www.bilgicik.com -
Karagöz Oyunu
Karagöz [1] oyununun kökeni ve bu oyunda başrol oynayan Karagöz [1] ile Hacivat [2]’ın kimlikleri konusunda değişik görüşler vardır. Söylentilere göre Karagöz [1], Trakyalı bir demirci ustasıdır ve bir cami yapımında Bursa’da, caminin ustabaşısı Hacı İvaz (Hacivat [2]) ile tanışır ve kısa bir süre sonra aralarında eğlenceli bir söyleşi başlar. Bu söy-leyişiye öteki kişiler de katılır. Durumu öğrenen Orhan Gazi, Karagöz [1]’ü idam ettirir; Hacivat [2] ise hacca giderken eşkıyalar tarafından öldürülür. Daha sonra Orhan Gazi’nin emriyle Şeyh Küşteri, Hacivat [2] ile Karagöz [1] arasındaki gülünç söyleşi ve olayları perdeye aktarır. Bu oyun 17. yüzyıldan bu yana Türk [3]iye’de çok yaygınlaşmıştır.
Karagöz [1] ve Hacivat [2] taklide ve karşılıklı konuÅŸmaya dayanan, iki boyutlu tasvirlerle bir perdede oynatılan gölge oyunudur. Karagöz [1] oynatıcısına hayali, hayalbaz denir. Yardımcıları çırak, yardak, dayrezen, sandıkkar’dır. Oyun [4]da konuÅŸmaların deÄŸiÅŸmesi baÅŸ hareketleriyle yapılır.
Bu iki karakterin gerçekten yaşayıp yaşamadığı, yaşadıysa nerede nasıl yaşadığı kesin olarak bilinmemektedir. Anlatılanlar rivayete dayanır, zira gerçekten yaşamış olsalar bile büyük ihtimalle bahsedilen dönemde tarih kitaplarına girecek kadar önemli bulunmamışlardır.
Rivayete göre Hacivat [2] ve Karagöz [1], Orhan Gazi devrinde yaÅŸamış cami yapımında çalışan iki işçidir. Kendileri çalışmadıkları gibi diÄŸer işçilerin de çalışmasını engellemektedirler. Orhan Gazi’nin, “cami vaktinde bitmezse kelleni alırım”[kaynak belirtilmeli] dediÄŸi cami mimarı, caminin vaktinde bitmemesine Karagöz [1] ve Hacivat [2]‘ı ÅŸikayet eder. Bunun üzerine bu ikili baÅŸları kesilerek idam edilir. Karagöz [1] ve Hacivat [2]‘ı çok seven ve ölümlerine çok üzülen Åžeyh Küşteri, ölümlerinin ardından kuklalarını yaparak perde arkasından oynatmaya baÅŸlar. Bu sayede Hacivat [2] ve Karagöz [1] tanınır.
Hacivat [2]‘ın asıl adının Hacı Ä°vaz olduÄŸu söylenir. Hacivat [2] karakteri düzeni temsil eder. Nabza göre ÅŸerbet verir. KiÅŸisel çıkarlarını her zaman ön planda tutar. Az buçuk okumuÅŸluÄŸundan dolayı yabancı sözcüklerle konuÅŸmayı sever. Perdeye gelen hemen herkesi tanır, onların iÅŸlerine aracılık eder. Alın teriyle çalışıp kazanmaktan çok Karagöz [1]’ü çalıştırarak onun sırtından geçinmeye bakar. Rol icabı deÄŸiÅŸik kıyafetler içinde Keçi Hacivat [2], Çıplak Hacivat [2], Kadın Hacivat [2], Kahya Hacivat [2] gibi farklı tasvirleri vardır.
Karagöz [1]
Oyun [4]un hiç şüphesiz baÅŸrol oyuncusu Karagöz [1]’dür. Okumamış bir halk adamıdır. Hacıvat’ın kullandığı yabancı kelimeleri anlamaz ya da anlamaz görünüp, onlara yanlış anlamlar yükleyerek ortaya çeÅŸitli nükteler çıkarırken bir taraftan da Türk [3]çe dil kuralları ile yabancı kelimeler kullanan Hacivat [2] ile alay eder. Her iÅŸe burnunu sokar,her iÅŸe karışır, sokakta olmadığı zaman da evinin penceresinden uzanarak, ya da içerden seslenerek iÅŸe karışır. Dobra, zaman zaman patavatsız yapısından dolayı ikide bir zor durumlarda kalırsa da bir yolunu bulup iÅŸin içinden sıyrılır. ÇoÄŸu zaman iÅŸsiz, geçim derdindedir .Hacivat [2]’ın bulduÄŸu iÅŸlere girip çalışır. Başında ışkırlak adı verilen oynak bir ÅŸapka vardır. Ve Hacivat [2]‘ta boyle tanınır.
Hacivat [2] ve Karagöz [1] oyunundaki karakterler kısaca şunlardır: 1)Hacivat [2] 2)Karagöz [1] 3)Zenne 4)Hikmet Ağa 5)Tuzsuz deli Bekir 7)Arap 8)Zenne 9)Frenk 10)Zeybek 11)Tiryaki 12)Çelebi 13)Arnavut
Karagöz [1] Oyun [4]unun Özellikleri:
* Ä°slam uygarlığı etkisindeki Osmanlı toplumunun dilini, inançlarını, gelenek – görenek ve zanaatlarını, siyasal ve sosyal olaylara bakışını yansıtan zengin bir kaynaktır.
* Karagöz [1], halkın ortak malıdır. Konuları kimin düzenlediği belli değildir.
* Belli sayıdaki ortak konuların sözlerini, her sanatçı, oyun anında kendine göre ayarlar. Yani oyunun önceden hazırlanmış bir metni yoktur, oyun doğaçlamaya dayalıdır.
* Oyun [4]da Karagöz [1], cahil halk tipini, Hacivat [2] ise aydın kişileri temsil eder.
* Oyun [4]da her meslek, yöre ve sınıftan insan rol alır; herkes kendi şivesiyle konuşur. Bu kişilerden bazıları şunlardır: Çelebi (genç bir mirasyedi), Beberuhi (cüce ve aptal), Tuzsuz Deli Bekir (sarhoş), Efe (zorba), Zenne (kadın), Kayserili (pastırmacı), Arnavut (bahçıvan), Acem (zengin), Yahudi (bezirgan)., vb.
* Karagöz [1] oyunu; başlangıç (Hacivat [2]’ın Sahne [5]ye gelişi), muhavere (Karagöz [1]’le Haciva-tın karşılıklı konuşması), fasıl (asıl konu) ve bitiş (perdeden çekilme) gibi dört bölümden oluşur.
|» “Tiyatro” Sayfasına Dön! « [6] |
Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiÅŸtir…
Tiyatro [6], Tiyatro Nedir [7], Tiyatro Metinleri [8], Türk Tiyatrosu [9], Tiyatro [10]
Yazının kaynağı: Bilgicik.Com - http://www.bilgicik.com
Yazının bağlantısı: http://www.bilgicik.com/yazi/karagoz-oyunu-tiyatro/
URLs in this post:
[1] Karagöz: http://www.bilgicik.com/tag/Karagoz/
[2] Hacivat: http://www.bilgicik.com/tag/Hacivat/
[3] Türk: http://www.bilgicik.com/yazi/turk-adinin-anlami-turk-ne-demektir/
[4] Oyun: http://www.bilgicik.com/tag/Oyun/
[5] Sahne: http://www.bilgicik.com/tag/Sahne/
[6] » “Tiyatro” Sayfasına Dön! «: http://www.bilgicik.com/yazi/tiyatro/
[7] Tiyatro Nedir: http://www.bilgicik.com/yazi/tiyatro-nedir/
[8] Tiyatro Metinleri: http://www.bilgicik.com/yazi/tiyatro-metinleri-tekstleri/
[9] Türk Tiyatrosu: http://www.bilgicik.com/yazi/turk-tiyatrosu/
[10] Tiyatro: http://www.bilgicik.com/tag/tiyatro/
Yazdırmak için buraya tıklayın.
© 2010 - Bilgicik.Com | Tüm hakları saklıdır.
14 yorum var. To "Karag̦z Oyunu Р(Tiyatro)"
#1. Yorum: mertcan | 06 Nisan 2008 - 18:10
Çok güzel olmuş elinize sağlık bu siteden ödevimi yaptım sizlere çok ve çok teşekkür ederim
#2. Yorum: mehmet | 16 Nisan 2008 - 20:36
Her istediğimi buldum çok süper elinize sağlık.
#3. Yorum: esra | 20 Nisan 2008 - 19:21
Sitenizde bize verdiÄŸiniz bilgilerden dolayı öncelikle emeÄŸi geçen herkese çok teÅŸekkür ederim. Ama keÅŸke birazcıkda resim ve oyunlardan alıntı kısa yazılara yer verseydiniz, sadece bilgi olmasaydı daha iyi olurdu diye düşünüyorum. Çünkü resimler ve kısa oyunlar bize daha çok yarıyor. Hocalarımız ödev verdiklerinde daha çok görselliÄŸe ve içerikte kullanılan metinlere bakıyorlar. Bunları göz önünde bulundurusanız çok memnun olurum. Åžimdiden teÅŸekkür ederim. BaÅŸarılar…
#4. Yorum: meryem | 06 Mayıs 2008 - 19:27
Karagöz oyununun tarihi gelişimi ve oyununu unsurları, kaynakçasını gönderir misiniz? Performans ödevim yardımcı olursanız sevinirim.
#5. Yorum: merve şimşek | 12 Mayıs 2008 - 16:23
ÇOK GÜZEL OLMUŞ SAYENİZDE ÖDEVİMİ YAPTIM.
#6. Yorum: hakan | 12 Mayıs 2008 - 19:13
Gerçektende bu site çok güzel. Aradığım herşeyi burada bulabiliyorum. Sitenizin daha güzel olacağını diliyorum.
#7. Yorum: orçun | 15 Mayıs 2008 - 18:40
Çok tesekkür ederim ilk öcelikle bize verdiğiniz bu bilgilerden dolayı sizin sayenizde her istediğim ödevi buldum. Tüm emeği geçenlere teşekkürler.
#8. Yorum: funda | 24 Mayıs 2008 - 18:57
Çoook tşkler çok işime yaradı yazılı için gerekliydi.
#9. Yorum: tuğçe | 28 Mayıs 2008 - 16:47
ya arkadaşlar herşey iyi güzelde bide 2.dönem 3. yazılı sorularınızı yayımlarsanız sevinirim yarın sınavımız var çok ihtiyacım var
#10. Yorum: nurettin | 03 Haziran 2008 - 13:27
Çok güzel olmuş. Katkıda bulunan arkadaşlara çok teşekkür ederim.
#11. Yorum: melis | 30 Eylül 2008 - 18:20
Bize gösterdiÄŸiniz ilgiden dolayı çok teÅŸekkür ederim sayın site sahibi. Bu bilgiler çok güzel hep bunları öğrenmek isterdim sayenizde öğrendim. Sizleri çok seviyorum hem hatırlatayım ben 11 yaşındayım. ArkadaÅŸlar sizin yorumlarınızı çok beÄŸendim. Çok iyi konuÅŸuyorsunuz gerçekten ÅŸaka olarak yapmıyorum. Hepinize sevgilerle…
#12. Yorum: öykü | 28 Aralık 2008 - 17:10
Çok sevdim.Çok beğenerek okudum.Saygı duydum.Ve bu yorumun cevabını göndermenizi rica ederim.
#13. Yorum: aysun | 09 Ocak 2009 - 23:01
Gerçekten çok güzel tiyatrolar var. Bu siteyi iyiki bulmuÅŸum. Hepinize çok teÅŸekkürler…
#14. Yorum: özge | 17 Nisan 2010 - 14:58
Lise son sınıf öğrencisiyim gerçekten aradığım herÅŸeyi tamanlamıyla bulabildiÄŸim tek site diyebilirim ama tabiki sürekli yenilenmesi gerekiyor çünkü sistem vs deÄŸiÅŸiyor bazı konular da eklendi bunlarda bulunmalı mesela epik tiyatro gibi…