Karagöz ve Hacivat
Nereden estiyse, aklıma “Karagöz ve Hacivat” geldi. Bir iki görüntü izledim. Bu görüntüleri ve gölge oyununun oluÅŸumu hakkında bildiklerimi paylaÅŸmak istedim. 
DeÄŸerli hocamız Prof. Dr. Esma ÅžimÅŸek’in bir dersinde anlattığı ve genel olarak da kabul görülen görüşe göre gölge oyunları şöyle baÅŸlamıştır: M.Ö. 100′lü yıllarda Çin Ä°mparatoru “Wu” nun eÅŸi ölünce, Wu derin bir üzüntüye boÄŸulmuÅŸtur. Halk arasından bir Çinli, Ä°mparator’un üzüntüsünü hafifletmek için ona “Karısının hayalini gösterebileceÄŸini” söylemiÅŸtir.
Ä°mparator bu teklifi kabul edince, bu Çinli sarayda boÅŸ bir odaya beyaz bir perde gerdirmiÅŸ, arkasından da ışıkla bir kadının gölgesini o perdeye düşürmüş ve Ä°mparator’a eÅŸinin hayalini göstermeye çalışmıştır. Ä°mparator bu oyunu sevmiÅŸ ve daha sonra bu Çinli’ye bunu sık sık yaptırmıştır. Ä°ÅŸte birçok kiÅŸinin kabul ettiÄŸi düşünceye göre “gölge oyunu [1]” bu ÅŸekilde ortaya çıkmış ve günümüze kadar gelmiÅŸtir.
BaÅŸka bir düşünceye göre ise, gölge oyunu ilk kez Hindistan’da ortaya çıkmıştır. Nedense “masallar ve gölge oyunları” gibi bazı konular, Hint kültürüne dayandırılmaya çalışılıyor. Bu düşünce bana uzak geliyor. Gölge oyununun Türkler [2]‘e nereden veya ne zaman geldiÄŸi, kesin olarak belli deÄŸildir. Fakat Çinliler’den MoÄŸollar’a, MoÄŸollar’dan da Türkler’e geldiÄŸi kabul edilmektedir. Bu düşünce de gölge oyununun ana kaynağının Çin olduÄŸu konusunu pekiÅŸtirmektedir.
Karagöz ve Hacivat [3] gölge oyununun özelliklerini, bölümlerini falan uzun uzun anlatmaktansa, benzer içeriÄŸe sahip olan Vikipedia [4]‘daki yazıyı buraya ekliyorum: (Yazının sonundaki görüntüleri izlemeniz tavsiye edilir.
)
—————————————————————
Karagöz ve Hacivat taklide ve karşılıklı konuÅŸmaya dayanan, iki boyutlu tasvirlerle bir perdede oynatılan gölge oyunudur. Karagöz oynatıcısına hayali, hayalbaz denir. Yardımcıları çırak, yardak, dayrezen, sandıkkar’dır. Oyunda konuÅŸmaların deÄŸiÅŸmesi baÅŸ hareketleriyle yapılır.
Bu iki karakterin gerçekten yaşayıp yaşamadığı, yaşadıysa nerede nasıl yaşadığı kesin olarak bilinmemektedir. Anlatılanlar rivayete dayanır, zira gerçekten yaşamış olsalar bile büyük ihtimalle bahsedilen dönemde tarih kitaplarına girecek kadar önemli bulunmamışlardır.
Rivayete göre Hacivat ve Karagöz, Orhan Gazi devrinde yaÅŸamış cami yapımında çalışan iki işçidir. Kendileri çalışmadıkları gibi diÄŸer işçilerin de çalışmasını engellemektedirler. Orhan Gazi’nin, “cami vaktinde bitmezse kelleni alırım” dediÄŸi cami mimarı, caminin vaktinde bitmemesine Karagöz ve Hacivat’ı ÅŸikayet eder. Bunun üzerine bu ikili baÅŸları kesilerek idam edilir. Karagöz ve Hacivat’ı çok seven ve ölümlerine çok üzülen Åžeyh Küşteri, ölümlerinin ardından kuklalarını yaparak perde arkasından oynatmaya baÅŸlar. Bu sayede Hacivat ve Karagöz tanınır.
Hacivat’ın asıl adının Hacı Ä°vaz olduÄŸu söylenir. Hacivat karakteri düzeni temsil eder. Nabza göre ÅŸerbet verir. KiÅŸisel çıkarlarını her zaman ön planda tutar. Az buçuk okumuÅŸluÄŸundan dolayı yabancı sözcüklerle konuÅŸmayı sever. Perdeye gelen hemen herkesi tanır, onların iÅŸlerine aracılık eder. Alın teriyle çalışıp kazanmaktan çok Karagöz’ü çalıştırarak onun sırtından geçinmeye bakar. Rol icabı deÄŸiÅŸik kıyafetler içinde Keçi Hacivat, Çıplak Hacivat, Kadın Hacivat, Kahya Hacivat gibi farklı tasvirleri vardır.
Karagöz: Oyunun hiç şüphesiz baÅŸrol oyuncusu Karagöz’dür. Okumamış bir halk adamıdır. Hacivat’ın kullandığı yabancı kelimeleri anlamaz ya da anlamaz görünüp, onlara yanlış anlamlar yükleyerek ortaya çeÅŸitli nükteler çıkarırken bir taraftan da Türkçe dil kuralları ile yabancı kelimeler kullanan Hacivat ile alay eder. Her iÅŸe burnunu sokar,her iÅŸe karışır, sokakta olmadığı zaman da evinin penceresinden uzanarak, ya da içerden seslenerek iÅŸe karışır. Dobra, zaman zaman patavatsız yapısından dolayı ikide bir zor durumlarda kalırsa da bir yolunu bulup iÅŸin içinden sıyrılır. ÇoÄŸu zaman iÅŸsiz, geçim derdindedir .Hacivat’ın bulduÄŸu iÅŸlere girip çalışır. Başında ışkırlak adı verilen oynak bir ÅŸapka vardır. Ve Hacivat’ta boyle tanınır.
Hacivat ve Karagöz oyunundaki karakterler kısaca şunlardır:
1)Hacivat 2)Karagöz 3)Zenne 4)Hikmet Ağa 5)Tuzsuz deli 6)Bekir 7)Arap 8)Zenne 9)Frenk 10)Zeybek 11)Tiryaki 12)Çelebi 13)Arnavut
TekniÄŸi: Oyun 100×180′lik bir bez perde üzerine (oyuna göre boyut deÄŸiÅŸebilir) aksettirilen tasvirlerin gölgelerinin konuÅŸturulmasıdır. Kenarları çiçekli bez perde patiskadandır. Asıl perdeye ayna denir. Perde arkasındaki peÅŸ tahtası üzerindeki ÅŸem’a ile bu gölgelendirme saÄŸlanır.
Tasvirler manda, dana, deve derisinden yapılır. Deri saydamdır, nevrekan’la kesilip kök boyasıyla boyanır. Hareketli yerleri kiriÅŸle tutturulur, deÄŸnek delikleri açılır. 30-40 cm olan tasvirleri oynatmak için 60 cm lik deÄŸnekler kullanılır…
—————————————————————
BildiÄŸiniz gibi, Karagöz ve Hacivat adlı gölge oyununda, genellikle dilimizin esnek yapısından yararlanarak dil cambazlığı [5] yapılır. AÅŸağıdaki iki kısa canlandırma da, dilimizdeki yozlaÅŸmayı anımsatıyor. Türkçeyi Canlandırma DerneÄŸi [6]‘nin hazırlayıp sunduÄŸu bu iki canlandırmayı, ben burada yayımlanacak biçime çevirerek sizlere sunuyorum. Dilerseniz canlandırmaları [1 [7] - 2 [8]] yandaki numaralardan veya Türkcan’ın ana sayfasından indirebilirsiniz. Çalışmaları için Türkcan [6]‘a teÅŸekkürler…
AÅŸağıdaki görüntüler de, yapılan birkaç canlandırmadan…
43 yorum var. (Aç | Kapat)
Yazının kaynağı: Bilgicik.Com - http://www.bilgicik.com
Yazının bağlantısı: http://www.bilgicik.com/yazi/karagoz-ve-hacivat/
URLs in this post:
[1] gölge oyunu: http://www.bilgicik.com/tag/g%C3%B6lge-oyunu/
[2] Türkler: http://www.bilgicik.com/yazi/turk-adinin-anlami-turk-ne-demektir/
[3] Karagöz ve Hacivat: http://www.bilgicik.com/yazi/karagoz-ve-hacivat/
[4] Vikipedia: http://tr.wikipedia.org/wiki/Karag%C3%83%C2%B6z
[5] dil cambazlığı: http://www.bilgicik.com/tag/dil-cambazligi/
[6] Türkçeyi Canlandırma Derneği: http://www.turkcan.org/anasayfalist.asp
[7] 1: http://www.turkcan.org/Karagoz/karagozof.zip
[8] 2: http://www.turkcan.org/Karagoz/karagozcizgi.zip
Yazdırmak için buraya tıklayın.
43 yorum var. To "Karagöz ve Hacivat"
#1. Yorum: özlem | 05 Şubat 2008 - 10:12
bu karagöz ve hacıvat çok güzel yaaa
#2. Yorum: ÅŸimdi boÅŸver ya ismi mismi | 08 Åžubat 2008 - 21:10
valla çok güzel hayran kaldım desen yalan olur en iyisi güzel güzel bayılmadımda hani şu örnek varya iki tane onlara bayıldım karşısında oturdum kıkır kıkır güldüm valla
#3. Yorum: €l!f | 11 Şubat 2008 - 14:22
cok güzel olmus teşekkür ederim.
#4. Yorum: BEGUM | 21 Åžubat 2008 - 22:58
bana acilen peyami safadan şimşek romanını özetii lütfennnnn
#5. Yorum: doÄŸukan | 22 Åžubat 2008 - 19:35
Karagöz ile Hacivat`ın komik oyunları.
#6. Yorum: dlk | 22 Mart 2008 - 23:27
Ya site güzel hoş da ne olur biri bana edebi akımların oluşumundaki tarih etkisini bulup siteye koysunn yaaa ne olur yalvarıyorumm. dilek
#7. Yorum: furkan | 02 Nisan 2008 - 15:00
ya burada aradığım tarih ödevini bulamadım…ama karagöz ve hacivat dikkatimi çekti cook güzeldi…
#8. Yorum: hilal can | 12 Nisan 2008 - 08:49
Ne kadar güzelmiş aradığım ödev değil ama güzel komik oyunlardı.
#9. Yorum: hasan | 13 Nisan 2008 - 20:10
Çok güzel site ama ben atışmalarını bulamadım.
#10. Yorum: suna | 22 Nisan 2008 - 09:37
Valla ben de bulamadım kendi kafamdan yazdım o da çok komik.
#11. Yorum: ezel | 03 Mayıs 2008 - 20:49
Ben Hacivat’ın edebi hayatını arıyorum da, yayımlarsanız iyi olur.
#12. Yorum: Emre Can | 08 Ekim 2008 - 19:04
Pek güzel olmamış ama yine de güzel açıklamış. Biraz daha örnek verici olsaydı iyi olurdu ama yine de böyle eğitici yazıları yazdığınınz için teşekkür ederiz. Emekleriniz için teşekkür ederiz.
#13. Yorum: selinay | 17 Ekim 2008 - 22:06
Vallahi ne yalan söyleyeyim Emre Can’a hak veriyorum. Pek beÄŸenmedim. Daha öğretici olabilirdi. Ama buna da şükür hiç izlememekten iyidir. Yayınladığınız için çok teÅŸekkür ediyorum.
SELÄ°NAY ASLAN
Ä°ZMÄ°R – OSMAN KÄ°BAR Ä°.O.O – 4/B 291
#14. Yorum: Emel | 12 Kasım 2008 - 16:47
Ne yalan söyleyim ama hiç beÄŸenmedim. Çünkübiraz daha yaratıcı yorumlar olabilirdi. Ama yine de yazdığın için saÄŸ ol. Ben gölge oyununu arıyordum…
#15. Yorum: Anten | 12 Kasım 2008 - 18:21
Bence bu site çok güzel olmuÅŸ. Ama ben aradığımı bulamadım. Hacivat ve Karagöz’ün edebi hayatını yazarsanız sevinirim.
#16. Yorum: sensizim | 18 Kasım 2008 - 16:04
Valla ben çok begendim. Çok komikler hepsi de özellikle hacivatı çok seviyorum.
#17. Yorum: Ziyaretçi | 11 Ocak 2009 - 14:30
Bence gayet güzel. Çok bilmişler beğenmemiş, beğenmeyenler daha güzelini yapsınlar çok konuşmasınlar.
#18. Yorum: SEVDE | 17 Åžubat 2009 - 18:25
Çok beğendim bravo hazırlayan pek güzel hazırlamış ama daha fazla konu içerebilirdi.
#19. Yorum: neslihan karaca | 18 Åžubat 2009 - 18:46
Bence çok güzel olmuş tek fark hacivatın Türkçeye yabancı kelimeler ile Türkçeyi bozmuş olmasıdır. Çabanız için teşekkür ederiz.
#20. Yorum: rocco | 21 Åžubat 2009 - 13:39
Çok güzeldi. Bayıldım. İnşallah öğretmenim de beğenir.
#21. Yorum: MERVE | 23 Åžubat 2009 - 19:40
Çok güzel olmuş aradığım konuyu buldum.
#22. Yorum: murat | 03 Mart 2009 - 16:06
Karagöz oyunu ne zaman ve nasıl dogmuştur?
#23. Yorum: Burak Bayramin | 04 Mart 2009 - 17:23
İste bu ya aradığım ödev yapana tesekkürler ellerine sağlık.
#24. Yorum: damla | 17 Mart 2009 - 19:48
Çok güzel olmuş en çok da şeyini sevdim çok aydınlık ortam işte o çok hoşuma gitti. Sadece sesi çok yankı yaparak çıkıyor onu sevmedim ama diğerleri muhteşemdi.
#25. Yorum: Gülay | 02 Nisan 2009 - 19:13
Esma şimşek prof mu olmuş? İki kelimeyi yanyana getiremiyordu inşallah bitirmişsindir okulu onların işi sadece süründürmek bence kolay gelsin. Siten çok güzel ülkücü olman da tebrikler.
#26. Yorum: gamze ateÅŸ | 04 Nisan 2009 - 18:46
Bu bilgiler bana performans ödevimde çok yardımcı olacak! Teşekkür ederim!
#27. Yorum: Salih | 05 Nisan 2009 - 17:34
Bu yorum bana uyamadı ama genellikle teşşekkür ederim.
#28. Yorum: napcan ki çeyizine mi koycan | 03 Mayıs 2009 - 16:26
Bu bilgiler benim iÅŸime yaradı ama alıntı bunlar nese ama iÅŸe yaradı site güzel olmuÅŸ çoÄŸu sitelere örnek bir site çünkü Türkçemizi güzelleÅŸtiriyor.Her ne kadar bende uymasamda…
#29. Yorum: furkan ünal | 01 Temmuz 2009 - 21:36
Bu yazıyı paylaşan kardeşim çok teşekkürler ellerine sağlık bana aşırı yardımcı oldun.
#30. Yorum: aylin | 27 Ekim 2009 - 21:27
Ne yazık ki ödevimi bulamadım. :(
#31. Yorum: tuba | 18 Aralık 2009 - 17:44
Ben Taba Hacıvat ve Karagöz oyunlarını bulmaya çalışıyorum ama çok uzun ben bunu Türkçe performansım için kullanıcam 7.sınıf öğrencisiyim teÅŸekkürler…
#32. Yorum: DAMLA | 28 Aralık 2009 - 16:55
Çok güzel olmuş ellerinize saglık.
#33. Yorum: merve -kevser | 02 Aralık 2010 - 15:17
Ben 7. sınıf öğrencisiyim öğretmenimiz ödev verdi karagöz ile hacivat hikayesi yazacağız hikaye ekler misiniz lütfenn.
#34. Yorum: ebru | 30 Aralık 2010 - 20:00
Çok güzel ama yabancı kelime geçmiyor teşekkürler.
#35. Yorum: ahmet | 04 Ocak 2011 - 20:29
Çok komik yaa.. :)
#36. Yorum: pınar | 15 Şubat 2011 - 17:56
Ben Pınar.7.sınıf öğrencisiyim.Türkçe ödevim için gerekli.Lütfen çok lazım.Ama kısa olması gerekiyor.Ben aradım ama çok uzunlar.Lütfen çok ihtiyacım var.TeÅŸekkürler…
#37. Yorum: ayÅŸe su | 18 Åžubat 2011 - 17:02
Çooook komik,çok guzel. Ne kadar güzel, ne kadar güzel…
#38. Yorum: Bir insanoqLu | 26 Åžubat 2011 - 18:56
Gerçekten T Ãœ R K Ç E’yi doÄŸru kullanın! diye birÅŸey burda gördüm. Helal olsun.
Ayrıca ellerinize sağlık.
#39. Yorum: mustafa | 27 Åžubat 2011 - 16:33
7.sınıf öğrencisiyim kısa bir yazı lazımmm Türkçe ödevi için lütfen.
#40. Yorum: doÄŸa ve irem | 28 Åžubat 2011 - 17:31
Biz Doğa ve İrem, 7. sınıf öğrencisiyiz. Öğretmenimiz ödev verdi. Yarın Hacivat ve Karagöz oyunu yapmamız gerekiyor. Kısa ama güzel Hacivat Karagöz diyalogları veya oyunlarına acil ihtiyacımız var. Yarına kadar koyamazsınız belki ama en azından biz söylemiş olduk. Sİteniz de çok iyi videolar filan çok güzel. Tebrikler. Eğer bu mesajı okuyor iseniz en kısa zamanda sizden yardım bekliyoruz sağolun.
#41. Yorum: su | 04 Mart 2011 - 09:59
çok komik bir oyun tüm emeği geçenlere tebrikler.
#42. Yorum: tolga | 01 Mayıs 2011 - 10:49
hacivat karagöz ün birinci bölümünü müzüğünü nerden bulabilirim yada komik oyunlarınıı?
#43. Yorum: seda | 23 Aralık 2011 - 12:08
çokkkk güzel