Mercekler ve Aydınlanma

  • Küresel ve düzlem yüzeylerden oluşan saydam ortamlara mercek denir. Mercek kırıcı yüzeyleri küre parçası şeklinde olan saydam cisimlerdir. Büyüteç mikroskop, teleskop, gözlük camları, kamera gibi araçlardır. İki çeşittir.

mercekler

  • Yüzeyler kesişiyorsa bu tür merceklere ince kenarlı mercek denir. Uçları ince, ortaları şişkin olan merceklerdir.
  • Bu mercekler ışığı topladığı için yakınsak mercek de denir.

ince_kenarlı_mercek

  • İnce kenarlı mercek üzerine gelen ışınları asal eksene yaklaştıracak şekilde kırar.

mercek

  • İnce kenarlı mercek fiekil I ve II deki gibi gösterilir.
  • Saydam ortamda yüzeyler aşağıdaki şekilde olduğu gibi kesişmiyorsa bu tür merceklere kalın kenarlı mercek denir. Orta kısımları ince, uç kısımları kalın olan merceklerdir.
  • Bu mercekler ışığı dağıttığı için ıraksak mercek de denir.

iraksak_mercek

  • Kalın kenarlı mercek üzerine gelen ışınları asal eksenden uzaklaştıracak şekilde kırar.

iraksak_mercek__gorunumu

  • Kalın kenarlı mercek şekil I ve II deki gibi gösterilir.
  • Merceklerde asal eksene paralel gelen ışığın kendilerinin ya da uzantılarının kesiştiği yere odak noktası denir.

kalın_kenarli_mercek

Eğrilik Yarıçapı

  • Merceklerin eğri yüzeyleri küreye tamamlandığında oluşan küre yarıçaplarına yüzeylerin eğrilik yarıçapı denir.

Egrilik_Yaricapi

Asal Eksen

  • Merceğin odak noktalarını birleştiren doğruya asal eksen denir.

Odak Noktası (F)

  • Asal eksene paralel gelen ışınların kendisi yada uzantılarının asal ekseni kestiği noktaya denir.

2F Noktası

  • Optik merkezde odak uzunluğunun iki katı mesafede olan noktaya denir. Merceklerde küresel aynadaki merkez noktasının yaptığı görevi görür.

Optik Merkez (O)

  • Işığın kırılmadan geçtiği noktaya optik merkez denir.

Optik Eksen

  • Optik merkezden asal eksene dik çizilen eksene denir.

Odak Uzunluğu (f)

  • Optik merkez ile odak noktası arası uzaklığa odak uzunluğu denir.

odak_uzakligi

r

Özellikler

  •  Merceğin kırılma indisiyle ortamın kırılma indisi arasındaki fark büyürse kırılma artacak odak uzaklığı azalacaktır.

mercegin_kirilma_indisi

  •  Merceği oluşturan yüzeylerin eğrilik yarıçapları artarsa odak uzaklığı büyür.
  • Eğrilik yarıçapının büyümesi demek yüzeyin doğrusallaşması demektir.
  • Eğrilik yarıçapı sonsuz olursa yüzey artık doğrusaldır.
  •  Merceğin içinde bulunduğu ortam merceğin kırılma indisinden daha büyük ise mercek karakter değiştirir.
  • Yani ince kenarlı mercek kalın kenarlı, kalın kenarlı mercek ince kenarlı gibi davranır.

mercek_kirilma_indisi

  • Merceklerin ışıklara karşı gösterdikleri kırılma indisleri aynı değildir. nmor > nkırmızı mercek mor ışığı daha çok kıracağından odak uzaklığı daha küçük olacaktır.

odak_uzakligi_001

bahar yayınevi uyarı

Sınavlara Hazırlık Arama Robotu
YGS & LYS TEOG KPSS TUS KPDS Ehliyet Sınavı PMYO JANA

Seçim esnek olup ilgili alanları seçiniz, Örneğin ehliyet sınavı için branş olarak matematik seçmeyiniz :)