- Bilgicik.Com - http://www.bilgicik.com -
Edebi Türler
(Mesnevi)
Özellikle Arap, Fars ve Osmanlı edebiyatında kendi aralarında uyaklı beyitlerden oluşan ve aruz ölçüsüyle yazılan şiir biçimidir. Arapçada “müzdevice” denilen mesnevi türü ilk olarak 10’uncu yüzyılda İran edebiyatında ortaya çıkmıştır. Türk edebiyatına girişi 11’inci yüzyılda Yusuf Has Hacib’in Kutadgu Bilig adlı yapıtıyla başlar. Her beytinin ayrı uyaklı olması yazma kolaylığı sağlar. Bu nedenle uzun aşk öykülerinde, destanlarda mesnevi kullanılmıştır. Mesnevi bir eser başlıca tevhid, münacat, na’t, miraciye bölümlerinden oluşur. Mesneviler aşk mesnevileri, dinsel-tasavvufi mesneviler, ahlaksal ve öğretici mesneviler, savaş ve kahramanlık konusunu işleyen gazavatnameler, bir kentin güzelliklerini anlatan şehrengizler ve mizahi mesneviler diye ayrılabilir. Mevlana Celaleddin Rumi’nin altı ciltlik tasavvufi yapıtı da “Mesnevi” adını taşımaktadır.
Wikipedia [1]‘nın tanımı:
Mesnevi özellikle Arap, Fars ve Osmanlı edebiyatında kendi aralarında uyaklı beyitlerden oluşan ve aruz ölçüsüyle yazılan divan edebiyatı şiir biçimidir.
Arapça’da “müzdevice” denilen mesnevi türü ilk olarak 10. yüzyılda İran edebiyatında ortaya çıkmıştır. Türk edebiyatına girişi 11. yüzyılda Yusuf Has Hacib’in Kutadgu Bilig adlı yapıtıyla başlar. Kutadgu Bilig mesnevî nazım biçimiyle kaleme alınmış hacimli bir siyasetnâme örneğidir.
Her beytinin kendi arasında kafiyelenmesi hem yazma kolaylığı sağlar hem de daha uzun metinlerin bu şekle uygun olarak kaleme alınmasına imkân tanır. Diğer nazım şekillerindeki kafiye bulma zorluğu şairleri uzun metinlerde bu şekli kullanmaya teşvik etmiştir. Bu nedenle uzun aşk öykülerinde, destanlarda mesnevi kullanılmıştır. Klasik düzende bir mesnevi; tevhid, münacat, na’t, miraciye, eserin sunulacağı büyüğe övgü, mesnevinin niçin yazıldığını açıklayan sebeb-i nazm ve hikâyenin anlatımı(ağaz-ı destan) bölümlerinden oluşur.
Mesneviler aşk mesnevileri (Fuzulî-Leyla ile Mecnun), dinî-tasavvufi mesneviler(Süleyman Çelebi-Mevlit), ahlaksal ve öğretici mesneviler (Şeyhî-Harnâme), savaş ve kahramanlık konusunu işleyen gazavatnameler, bir kentin güzelliklerini anlatan şehrengizler ve mizahi mesneviler diye ayrılabilir.
Mesnevide konu ne olursa olsun , ilk dikkati çeken özellik olayın bir masal havasında anlatılmasıdır. Akıl ve mantık ölçülerini aşan bir sürü olay birbirini izler. Olayın geçtiği yer ve zaman belirsizdir. Konuda birlik sağlanamamıştır. Hikayenin bölümleri birbirine eklenmiş ilgisiz parçalar gibi görünür. Çevre tasvirleri gerçeğe uygun değildir, hikaye kahramanları doğaüstü davranışlarda bulunur. Hikayelerde cinler, periler, devler, cadılar, ejderhalar gibi masal motifleri sık sık işlenir.
Divan şiirinde, her beytinin dizeleri kendi arasında uyaklı, aruzun genellikle kısa kalıplarıyla yazılan nazım biçimine ve bu biçimde yazılmış yapıtlara mesnevi denir. Mesneviler konularına göre üçe ayrılır: Destansı nitelikteki mesneviler (Firdevsi’nin Şehname’si) ; öğretici nitelikteki mesneviler (Nabi’nin Hayriye’si) ; din ve tasavvufla ilgili mesneviler (Mevlana’nın Mesnevi’si, Fuzuli’nin Leyla ile Mecnun’u, Şeyh Galip’in Hüsn’ü Aşk’ı) . Ayrıca, padişahların savaşlarını anlatan manzum yapıtlar (gazavatnameler) , kentleri ve kentlerdeki güzelleri anlatan yapıtlar (şehrengizler) , bazı yergi türündeki yapıtlar, mesnevi nazım biçimiyle yazılmıştır. Mesnevi İran edebiyatında ortaya çıkmış (İran edebiyatında Genceli Nizami ve Cami bu türün başlıca adlarıdır) . Genceli Nizami’nin beş mesnevisinden oluşan Hamse’si, sonradan Divan edebiyatı ozanları tarafından da örnek olarak alınmıştır. Türk edebiyatında ilk mesnevi Yusuf Has Hacib’in Kutadgu Bilig adlı yapıtıdır. Her beyti kendi içinde uyaklı uzun nazım biçimidir. Bir anlamda Divan edebiyatında manzum hikayelerin yazıldığı bir biçim olarak da tanımlayabiliriz. Mevlânâ’nın ünlü tasavvufi mesnevisi 25.700 beyitten oluşmuştur. Mevlana eserine ayrı bir isim koymamıştır; eser, nazım türü olan mesnevi adı ile bilinir.
Mesneviler aşk, dini ve tasavvufi, ahlaki-öğretici, savaş ve kahramanlık, bir şehri ve şehrin güzelliklerini anlatma, mizah gibi türlü konularda yazılmıştır. Divan edebiyatında roman ve hikaye gibi türler olmadığı için mesneviler bir bakıma bu türlerin yerini tutmuşlardır. On bölümden oluşur.Aynı şair tarafından yazılmış beş mesneviye “Hamse” adı verilir. Hamse sahibi olmak bir itibar kaynağıdır. Hamse sahibi olarak tanınmış önemli divan şairleri: Ali Şir Nevâi, Taşlıcalı Yahya, Nev’i-zâde Atâi’dir.
Mesnevi türünün temeli Arap ve İran edebiyatlarına dayanır. Diğer pek çok edebi türde olduğu gibi mesnevide de Divan şairlerimiz başlangıçta Arap ve İran edebiyatına ait belli başlı mesnevileri tercümeyle işe başlamışlar; ardından da müstakil ve orijinal mesneviler yazmışlardır. Özellikle 17. yüzyıldan sonra artık şairlerimiz, yapılarını milli kimliğimizin oluşturduğu mesneviler yazmaya başlamışlardır. Bu konuda Muhammet Kuzubaş’ın Mahzen-i Esrar ile Nefhatü’-l Ezhar Mukayesesi adlı çalışması, mesnevilerimizin İran ve Arap kültüründen çıkarak yerli kaynaklara yöneldiğini ortaya koyması bakımından dikkat çekicidir.
Kaynakça: Amil Çelebioğlu, Türk Edebiyatında Mesnevi; Nihat Sami Banarlı, Resimli Türk Edebiyatı Tarihi; Muhammet KUZUBAŞ, Mahzen-i Esrar ile Nefhatü’l-Ezhar Mukayesesi
|» “Edebi Türler” Sayfasına Dön! « [2] |
Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…
Yazının kaynağı: Bilgicik.Com - http://www.bilgicik.com
Yazının bağlantısı: http://www.bilgicik.com/yazi/mesnevi-edebi-turler/
URLs in this post:
[1] Wikipedia: http://tr.wikipedia.org/wiki/Mesnevi_(edebiyat)
[2] » “Edebi Türler” Sayfasına Dön! «: http://www.bilgicik.com/yazi/edebi-turler/
Yazdırmak için buraya tıklayın.
© 2010 - Bilgicik.Com | Tüm hakları saklıdır.
62 yorum var. To "Mesnevi"
#1. Yorum: shafak | 30 Eylül 2007 - 17:56
paylasım ıcın sağ olasın kardesım guzel paylasım
#2. Yorum: NUR | 05 Şubat 2008 - 16:37
çokkk teşekkürler ya
#3. Yorum: E_M_E_S_A@hotmail.com | 21 Mart 2008 - 20:36
evt gerçekten çok güzel olmuş elllerinize sağlık
esenlikle kalın
#4. Yorum: sezer | 30 Mart 2008 - 10:26
cok sag olun cok guzel bır sıteymıs daha ılk defa gırdım ama cok yararlı oldu tekrardan cok tesekkurler
#5. Yorum: qözd€ | 01 Nisan 2008 - 19:54
Evet, bence de güzel site.
#6. Yorum: nurettin | 04 Nisan 2008 - 13:12
açtıgınız site cok iyi teşekürler
#7. Yorum: hilal | 08 Nisan 2008 - 09:20
Siteniz gercekten cok hoş olmuş tesekkurler
#8. Yorum: salih | 08 Nisan 2008 - 12:30
sağ ol kardeş ellerine saaglik
#9. Yorum: esra | 09 Nisan 2008 - 17:56
tşk ederim çok hoş olmuş ama daha iyilerini bekliyorum
#10. Yorum: deniz | 10 Nisan 2008 - 07:48
bence çok güzel ve her açıdan faydalı bir site sizi tebrik ediyorum.
#11. Yorum: İLKNUR | 10 Nisan 2008 - 08:23
bende bu siteyi cok sevıyorum odevlerimi burda bulabiliyorum lisede bana cok yardımcı oluyor teşk.
#12. Yorum: okan | 12 Nisan 2008 - 12:36
Gerçekten çok faydalı bir site. Keşke her yerde böyle siteler olsa bizler daha fazla faydalanabilsek… Ama ne yazık ki öyle değil, toplumumuz git gide kötüye gidiyor.
#13. Yorum: büşra | 14 Nisan 2008 - 19:56
Ben Okan arkadaşıma bu konuda katılıyorum kesinlikle Türkiye git gide kötüleşiyor. Bazı devletler toplum değelerimize silmeye çalışıyorlar. Bunun için biz de daha fazla çalışmalı ve dilimize sahip çıkmalıyız. bunun için böyle siteler şart keşke herkes bizim kadar bilinçli olsaaa ama her şeye rağmen Türk olmak güzel dilimize ve milli değerlerimize sahip çıkalım
#14. Yorum: murtaza | 15 Nisan 2008 - 13:11
Bu site cok yararlı bir site herkese tavsiye ederim.
#15. Yorum: €ZG! | 15 Nisan 2008 - 21:24
Gerçekten çok faydalı bir site aradığımız konuları dersler olsun eğlence olsun her yönden en sağlıklı şekilde bulmamıza yardımcı olduğunuz için teşekkürler…
#16. Yorum: neslihan | 16 Nisan 2008 - 23:37
Güzel olmasına güzel de çok uzun yazmışsın be kardeşim ben kısa bir tanım arıyorum ne olduğuyla ilgili.
#17. Yorum: okan | 17 Nisan 2008 - 10:41
Büşra arkadasımızdan gercekten guzel bir yorum…
#18. Yorum: sevinç | 19 Nisan 2008 - 12:00
Gerçekten güzel bir site fakat mesnevi hakkında da slayt olsa sanki daha iyi olur ama gerçekten herkes böyle sitelere yönelse bu dünyada çok sanatkarlar çıkabilir tşk.
#19. Yorum: gizem | 19 Nisan 2008 - 14:12
Süper tam istediğim gibi.
#20. Yorum: incilay | 20 Nisan 2008 - 22:21
Gerçekten böyle yararlı sitelerin olması çok güzel teşkürler.
#21. Yorum: fidaye | 21 Nisan 2008 - 21:11
Çok guzel olmus elınıze saglık. Bir de mesneviye örnek versenız daha guzel olacak. Sizden bisey isteye bilirmiyim fidaye isminin anlamı ne? Aradım bulamadım yardımcı olursanız sevınırım.
#22. Yorum: şEymA! | 23 Nisan 2008 - 22:31
Gerçekten çok güzel bir site olmuş. Aradığımı kolayca bulabiliyorum bu sitede. Yazılı ve sınavlarım için çok faydalandım bu siteden. Çok teşekkürler!
#23. Yorum: arzu | 24 Nisan 2008 - 22:42
Çok güzel. Teşekkür ederim. ALLAH razı olsun.
#24. Yorum: Meryem | 27 Nisan 2008 - 18:13
Ya böyle yararlı siteler yapmanız çok güzel. Site harika. Teşekkürler.
Arkadaşlar bence girdiğim en güzel site çok teşekkürler.
Allah razı olsun hepinizden.
#25. Yorum: emrah | 29 Nisan 2008 - 18:19
Evet siteniz çok güzelmiş. Çok yardımcı oldunuz. Teşekürler. (emrah)
#26. Yorum: tugay | 02 Mayıs 2008 - 01:41
Öncelikle çok beğendim sitenizi. Çok yararlı oldu bana teşekkürler.
#27. Yorum: abdullah | 04 Mayıs 2008 - 12:39
İyi guzel bir site olmuş. Çoluk çocuğa yararlı.
#28. Yorum: sevim_li kız | 06 Mayıs 2008 - 00:38
Valla böyle bir site yaparak çok iyi yapmışsınız teşekkürler.
#29. Yorum: nurso | 06 Mayıs 2008 - 21:30
Site için çok teşekkürler, gerçekten çok yardımcı oldu. Çok güzel bir siteniz var. Teşekkürler.
#30. Yorum: ilknur | 09 Mayıs 2008 - 11:55
Bu site cok guzel, bence cok yararlı. Bence herkes gırsın bu siteye, iyi ki açmışsınız…
#31. Yorum: nevruz | 11 Eylül 2008 - 20:43
Valla bravo ya cok güzel olmuş da halk hikayesi yok mu ben mi göremedim?
#32. Yorum: birgül | 24 Eylül 2008 - 10:35
Bende çok beğendim bu sitedeki bilgileri. Gerçekten işime yarayacak şeylerdi çok teşekkür…
#33. Yorum: sammis | 05 Ekim 2008 - 15:44
Çok güzel tebrik ederim süper.
#34. Yorum: ELİF | 06 Ekim 2008 - 21:19
Siteniz çok güzel olmuş tebrik ederim. İnşallah devamı da gelir.
#35. Yorum: buse | 21 Ekim 2008 - 17:57
Bu siteyi beğendim. Çok sağ olun ödevime çok yaradı. Teşekkürler.
#36. Yorum: görkem | 23 Ekim 2008 - 21:21
Gercekten güzel bir site. Çok beğendim ödevimde cok yardımcı oldu. Tesekkürler. Umarım herkese yardımcı olacaktır.
#37. Yorum: emre | 01 Aralık 2008 - 11:07
Bu siteyi kim yaptıysa ellerine sağlık çok yararlı ve çok güzel olmuş…
#38. Yorum: gizem | 24 Aralık 2008 - 13:51
Çok güzel olmuş çok beğendim ellerinize sağlık çok işime yaradı.
#39. Yorum: kubilay | 29 Aralık 2008 - 09:45
Çok güzel olmuş teşekkürler ödevimde bana çok yardımcı oldu ellerinize sağlık.
#40. Yorum: mehmet çetin | 03 Ocak 2009 - 15:20
Slm vallahi bu kaynaklar çok güzel olmuş tebrik ederim herkesin bu siteye girmesini tercih ederim.
#41. Yorum: caner | 05 Ocak 2009 - 18:12
Harika bir site yapanlara çok teşekkürler.
#42. Yorum: Neslihan | 15 Ocak 2009 - 19:50
Süpeer… Bu siteyi hazirlayan arkadaşlara teşekkür ederim. Başarilarinin devamini dilerim.
#43. Yorum: funda | 16 Ocak 2009 - 13:57
Siteniz çok güzel çok işime yarıyor emeği geçen herkese teşekkür ederim. İyiki açmışsınız bu siteyi.
#44. Yorum: bünyamin | 23 Ocak 2009 - 14:52
Çok güzel olmuş. Okula gitmeden önce bakıyorum derste hep ben kalkıyorum.
#45. Yorum: emre | 18 Şubat 2009 - 09:17
Bu siteden allah razı olsun. Onun sayesinde edebiyat dersinde hep kalkıyorum. Ödev verdiklerinde ilk bu siteye giriyorum. Çünkü biliyorum ki,her şey bu sitede var.
#46. Yorum: BURAK YILDIRIM | 24 Şubat 2009 - 20:00
Valla hocam muhteşem olmuş çok işme yaradı emeği geçen herkese teşekkür ederim.
#47. Yorum: emre | 26 Mart 2009 - 17:44
Allah razı olsun en iyi konu anlatımı burada.
#48. Yorum: serap | 27 Mart 2009 - 21:10
Gerçekten çok güzel bilgiler.
#49. Yorum: elifff | 30 Mart 2009 - 10:36
Çok güzel bir site alla razı olsun. Dönem ödevimi hemen buldum.
#50. Yorum: merve | 01 Nisan 2009 - 20:16
Çok teşekkürler emeği geçen herkese. Aradığımız her şeyi buluyoruz…
#51. Yorum: emir | 01 Nisan 2009 - 21:25
Bende bu siteden yararlandım ve çok mumnunum herkesi beklkerim hatay dan emir bal.
#52. Yorum: hakan | 09 Nisan 2009 - 21:13
Bu sitede emeği geçen ehrkese teşekürlerimi sunuyorum. Dönem ödevimde çok işime yaradı. Yine emeği geçenlerden allah razı olsun.
#53. Yorum: Gamze | 10 Nisan 2009 - 22:03
Harbiden güzel site yardımı çok teşk. Herkese siteyi yapanlara tabi herkes üstüne alınmasın.
#54. Yorum: büşra kılıç | 04 Mayıs 2009 - 09:50
Evet gerçekten güzel bir site bütün ödevlerimi burdan yapıyorum. Gerçekten harika.Bu siteyi kurandan Allah razı olsun.
#55. Yorum: tuğba | 04 Mayıs 2009 - 15:44
Harika bir site ne ararsanız var. Ellerinize sağlık helal olsun size .
#56. Yorum: mehmet | 14 Mayıs 2009 - 19:40
Güzel. İşime yaradı teşekkür ederim.
#57. Yorum: hande | 28 Mayıs 2009 - 13:38
Güzel valla fena değil bunu hazırlayan tüm emeği geçene teşekkür ederim.
#58. Yorum: aziz cem | 23 Haziran 2009 - 12:38
Eyvallah kardaş bütten geçecem inşallah.
#59. Yorum: ece | 13 Temmuz 2009 - 17:02
Bir de matematik bölümü açsanız…
#60. Yorum: mustafa | 27 Ağustos 2009 - 11:14
Bu siteyi hazırlayan herkese çok teşekkür ediyorum. Emeğinize sağlık.
#61. Yorum: oKan | 18 Kasım 2009 - 18:17
hiç güzel değil ben hayriye mesnevisi yazıyorum mesnevi yi açıklıyooo ezme sitesiii
#62. Yorum: Ahmet Silopi/Şırnak | 28 Mart 2011 - 17:59
Merhaba abilerim bu site harika olmuş elllerinize sağlık çok iş gördüm edebiyat ödevlerimi burdan yazıyorum. Silopi/Şırnak