" Bilgicik.Com » Yazdır » Mete Han – (Türk KaÄŸanları ve Sultanları)

- Bilgicik.Com - http://www.bilgicik.com -

Mete Han
 (Türk Kağanları ve Sultanları)

Büyük Hun Ä°mparatorluÄŸu hâkanı. Orta Asya”da yaÅŸayan Hunların, bilinen ilk Yabgusu Tuman”ın (Teoman) oÄŸludur. Mîlâddan önce üçüncü yüzyılın ortalarında doÄŸdu. ÇocukluÄŸundan itibâren iyi bir komutan ve savaşçı olarak yetiÅŸtirildi. Adı sonradan konuldu. Adı, Çin kaynaklarında yazıldığı gibi olup, Çin dil bilimcileri (sinologlar), “Motun, Maoton, Modok, Mado, Mode, Mete” olarak okumuÅŸlardır. Umûmî Türk târihi bilginleri; bu bakımdan adının; Çinlilerin Türkçe adları kaydetmek usûlünden, “Batur, BaÄŸatur, Bahadır” olması gerektiÄŸi îzâhatını yaparlar.

Mete, Tuman Yabgu”nun büyük oÄŸlu olduÄŸu için, Hun veliahtı idi. Ancak, Mete”nin üvey annesi, kendi oÄŸlunu Hun hükümdârı yapmak için Tuman Yabgu”yu kandırdı. O çaÄŸlarda Orta Asya”da güçlü kavimler, karşılıklı olarak birbirlerine, zayıf kavimler de güçlü kavimlere rehineler gönderirlerdi. Bu bir nevi saldırmazlık antlaÅŸmasıydı. Tuman da oÄŸlu Mete”yi batı komÅŸusu Yüeçiler”e rehine olarak gönderdi. Sonra misilleme yoluyla oÄŸlunun Yüeçiler tarafından öldürülmesi düşüncesiyle, âniden bu güçlü komÅŸularına savaÅŸ îlân etti. Fakat, Mete, Yüeçilerin elinden kurtulmayı ve babasının yanına dönmeyi baÅŸardı. Tuman, ona on bin kiÅŸilik bir birlik verdi. Mete, demir disiplin altında eÄŸittiÄŸi bu tümene, bir sürek avı sırasında babasını öldürterek tahta geçti (M.Ö. 209).

Mete, kendisine râkip olabilecek kiÅŸilerden kurtulduktan ve devlet içerisinde âsâyiÅŸi saÄŸladıktan sonra, tahta çıkış törenini icrâ ettirerek “Åžanyu” unvânını aldı. Hun tahtına genç ve tecrübesiz bir hakanın çıktığını gören MoÄŸol Tung-hu”lar, bu fırsattan istifâde etmek istediler. Mete”den, önce hızlı koÅŸan atını ve sonra da hanımlarından birini istediler. Mete, devlet adamlarının karşı çıkmasına raÄŸmen, bu istekleri yerine getirdi. Tung-hu hükümdârı, bu defâ da iki devlet arasında boÅŸ bulunan toprak parçasının kendisine verilmesini istedi. Mete, bu talebi de Devlet Meclisinde müşâhede ettirdi. Bâzı üyeler, at ve kadın verilmiÅŸken böyle bir toprak parçasının önemi olmayacağını söyleyerek, vermeye râzı oldular. Fakat Mete, toprağın devletin esâsı olduÄŸunu, topraksız devlet olamayacağını söyleyerek, verelim, diyenlerin baÅŸlarını vurdurdu. Kararlı bir ÅŸekilde ordusunu alarak doÄŸuya doÄŸru sefere çıktı. Tung-hu”ları müthiÅŸ bir yenilgiye uÄŸrattı. Reislerini öldürdü. MoÄŸol Tung-hu”ların bir daha kendilerine gelemediÄŸi bu zaferden sonra, Hun sınırları doÄŸuda MoÄŸolistan”ın doÄŸusuna kadar geniÅŸledi.

Mete, ikinci seferini, Hunluları iktisâdî yönden güçlendirmek için; DoÄŸu”yu Batı”ya baÄŸlayan Ä°pek Yolu”nu elde etme gâyesiyle Yüeçiler üzerine yaptı ve onları yendi. Hâkimiyetini kuvvetlendirmek için Türk kabîlelerini tek bayrak altında birleÅŸtirmeye teÅŸebbüs edip, muvaffak oldu.

M.Ö. 201″de Hun Devletini iyice kuvvetlendirince, üç yüz bin atlı ile DoÄŸu komÅŸusu Çin”e sefer açtı. Çin Ä°mparatorunu BaÄŸ Teng Dağında kuÅŸattı. Atları, Türklerin dört renk, dört yön usûlünce cepheye alıp; yağızları (kara) kuzeye, doruları (al, kırmızı) güneye, bozları batıya, kırları doÄŸuya yerleÅŸtirdi. Çinliler, sayıca Hunlardan çok fazla olduklarından kesin netice alınamadı. Hâtununun “Çin alınamaz, alınsa bile idâre edilemez” sözü üzerine, diplomatik münâsebetlerde bulundu. Çin Ä°mparatoru ile anlaşıp, kuÅŸatmayı kaldırdı. M.Ö. 198 yılındaki Türk-Çin AntlaÅŸması süresiz olup, Çin Seddi hudut kesilerek, Çin haraca baÄŸlandı. Mete, düşmanları olan MoÄŸollar ile Çinlileri maÄŸlup ederek, hudutları emniyet altına aldıktan sonra, Türkleri iktisâdî yönden güçlendirmek istedi. Türkistan”daki büyük ticâret ve tarım merkezlerine hâkim oldu. Türkleri, siyâsî yönden birleÅŸtirip, bir bayrak altında topladı. Hun Devletini teÅŸkilâtlandırdı. Türk ordusunu onlu sisteme göre, onlu, yüzlü, binli, on binli bölümlere ayırarak, onbaşı, yüzbaşı, binbaşı, tümenbaşı, rütbelerinde kumandanlar tâyin etti. Hudutların emniyetini saÄŸlayıp, fetihlerinin yanında devleti de teÅŸkilâtlandırdıktan sonra; Mîlâttan önce 174 yılında öldü. Yerine, Çin kaynaklarında adı “Ki-yo” olarak bilinen oÄŸlu, Gökhan geçti.

|» “Türk KaÄŸanları ve Sultanları” Say. Dön! « [1] |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiÅŸtir…

Türk Kağanları [1], Türk Sultanları [1], Hükümdarlar [2], Türkçe [3], Edebiyat [4]

10 yorum var. (Aç | Kapat)

10 yorum var. To "Mete Han – (Türk KaÄŸanları ve Sultanları)"

#1. Yorum: Hüseyin | 29 Ağustos 2008 - 02:04

Google dan Türk Hükümdarı Metahan diye yazıyoruz burası çıkıyor ve bilinen ilk Türk Hükümdarı Teomanın oglu Metehan’ı arayarak giriyoruz. Ama ne hikmetse Metehan baÅŸlıgı altında baÅŸka konular çıkıyor! Ne yani dalga mı geçiyorsunuz?

#2. Yorum: Orkun Kutlu | 29 AÄŸustos 2008 - 09:22

Hüseyin Bey,

Amacımız insanları yanıltmak veya onlara yanlış bilgiler sunmak değil kuşkusuz. Doğru bilgilerle içerik oluşturma konusunda biz de çok dikkatliyiz. Yalnız konular eklenirken, bir karışıklık olmuş ve Mete Han başlığı altında başka bir Türk hükümdarının bilgileri yer almış.

Keşke sorunu daha yapıcı bir biçimde belirtseydiniz. Ben şu anda konuyu düzenledim. Doğru bilgileri yine bu yazıdan görebilirsiniz.

Başka yanlışlıklar veya sorunlar olur da bildirirseniz sevinirim.

Esen kalın…

#3. Yorum: damla | 31 Mart 2009 - 20:19

Bana tarihten günümüze Türk ordusunu araştırma ödevi verildi ancak burada metehenın onluk sistemi gibi bilgiler yok yardımcı olursanız sevinirim.

#4. Yorum: ÅŸeker | 04 Nisan 2009 - 17:24

Süper olmuş bence. Ben diğer sitelere baktım ve bu kadar açık değildi. Çok teşekkürler. :-)

#5. Yorum: Nejat | 28 Temmuz 2009 - 17:02

Metehanla ilgili tarihi roman bulmakta sıkıntı çekiyorum. Sadece Metehan değil birçok Türk büyüğü ile ilgili Tatmin edici okunaklı kaynakları burda belirtip önerirseniz sevinirim.

Anlamsız ve uydurma kahramanların kitapları yok satarken bizim kendi kahramanlarınızın kimsenin aklının alamayacağı hayal güçlerinin sınırlarını zorlayan gerçek hikayelerini öğrenememekte ve aktaramamaktayız.

Detaylı bilgi için kaynak belirtirseniz sevinirim.

#6. Yorum: mert | 13 Ocak 2011 - 16:26

Güzel ama bana metehanın ilkleri lazım nereden bulabilirim?

#7. Yorum: eylül (september) | 28 Aralık 2011 - 17:32

Yazıyı daha kısaltabilirmisiniz?Yani özet şeklinde yazarmısınız? Yazarsanız sevinirim.:(

#8. Yorum: Hüseyin | 11 Nisan 2012 - 15:59

Bence çok ayrıntılı anlatılmış. Kısa ve öz :)

#9. Yorum: m4 | 12 Nisan 2012 - 18:39

bu süper tam bana göre az daha uzun olsa güzel olur

YAZAN

M4

#10. Yorum: m4 | 12 Nisan 2012 - 18:39

bu süper tam bana göre az daha uzun olsa güzel olur

YAZAN

M4

Yazının kaynağı: Bilgicik.Com - http://www.bilgicik.com

Yazının bağlantısı: http://www.bilgicik.com/yazi/mete-han-turk-kaganlari-ve-sultanlari/

URLs in this post:

[1] » “Türk KaÄŸanları ve Sultanları” Say. Dön! «: http://www.bilgicik.com/yazi/turk-kaganlari-ve-sultanlari/

[2] Hükümdarlar: http://www.bilgicik.com/tag/Hukumdarlar/

[3] Türkçe: http://www.bilgicik.com/yazi/turkcenin-tarihi-gelisimi-muharrem-ergin/

[4] Edebiyat: http://www.bilgicik.com/yazi/turk-edebiyati-donemleri/

© 2010 - Bilgicik.Com | Tüm hakları saklıdır.