Peyami Safa
(Hayatı)
Servet-i Fünun dönemi ÅŸairlerinden Ä°smail Safa’nın oÄŸludur. Sivas’a sürgüne gönderilen babasının orada ölmesi üzerine [1901] yılında iki yaşında yetim kalmış, bu yüzden “Yetim-i Safa” adıyla anılmıştır. Babasız büyümenin acılarının yanısıra, sekiz dokuz yaÅŸlarında yakalandığı bir kemik hastalığı dolayısıyla 17 yaşına kadar, bu hastalığın fiziksel ve ruhsal bunalımlarını yaÅŸamıştır. Sonradan bu günlerini ünlü Dokuzuncu Hariciye KoÄŸuÅŸu adlı romanında dile getirmiÅŸtir. Ayrıca Fatih-Harbiye gibi diÄŸer romanlarında da kendi hastalığının buhranını yansıttığı karakterlere rastlanır.
Hastalık ve savaşın yol açtığı maddî sıkıntılar dolayısıyla öğrenimini sürdürememiÅŸ, o sıralar Maarif Nazırı olan Recaizade Ekrem Bey (Recaizade Mahmut Ekrem), bu görevinden ayrılınca onu Galatasaray Lisesi’nde okutma vaadini yerine getirememiÅŸ, Peyami Safa da hayatını kazanmak ve annesine bakmak için Vefa Ä°dadisi’ndeki öğrenimini yarıda bırakmıştır. Keaton Matbaası’nda bir süre çalışan Peyami Safa, açılan sınavı kazanarak Posta – Telgraf Nezareti’ne girmiÅŸ, Birinci Dünya Savaşı’nın baÅŸlamasına kadar orada çalışmıştır (1914). Daha sonra BoÄŸaziçi’ndeki Rehber-i Ä°ttihat Mektebi’nde öğretmenlik yapmaya baÅŸlamıştır. Dört yıl çalıştığı bu okulda, hem öğretmiÅŸ, hem de kendi çabasıyla Fransızca’sını ilerletmiÅŸtir.
1918 yılında aÄŸabeyi Ä°lhami Safa’nın isteÄŸine uyarak öğretmenlikten ayrılmış ve birlikte çıkardıkları “20. Asır” adlı akÅŸam gazetesinde “Asrın Hikâyeleri” baÅŸlığı altında yazdığı öykülerle gazetecilik yaÅŸamına baÅŸlamıştır. Ä°mzasız olarak yazdığı bu hikâyelerin tutulması üzerine Server Bedi takma adını kullanmaya baÅŸlayan Peyami Safa, daha sonra 1921′de Son Telgraf gazetesinde yazmış, oradan da Tasvir-i Efkâr’a geçmiÅŸtir. Daha sonra Cumhuriyet gazetesine geçmiÅŸ, 1940 yılına kadar bu gazetede fıkra ve makalelerinin yanısıra, roman da tefrika etmiÅŸtir.
1960′lı yıllara kadar baÅŸta Milliyet olmak üzere birçok gazete ve dergide yazan Peyami Safa 27 Mayıs’tan sonra Son Havadis gazetesinde yazmaya baÅŸlamıştır (1961). Aynı yıl Erzurum’da yedek subaylığını yapmakta olan tek oÄŸlu murat’ın ölümü üzerine büyük bir sarsıntı geçiren Peyami Safa, iki üç ay sonra Ä°stanbul’da ölmüştür.
Yazın Yaşamı
Yazın yaÅŸamına 20. Asır’daki öyküleriyle baÅŸlayan Peyami Safa, tam 43 yıl, hemen hemen hiç ara vermeden Türkiye’de yayımlanan tüm gazete ve dergilerde çeÅŸitli zamanlarda fıkra, makale ve romanlarını yayımlamış, son derece verimli bir yazar olmuÅŸtur. Kendi kendini yetiÅŸtirmiÅŸ bir kiÅŸi olan Peyami Safa, çağın düşünce akımlarıyla ilgilenmiÅŸ, siyasal sorunlar karşısında tavır almış, bu yüzden Türk basınında derin izler bırakan tartışmalara giriÅŸmiÅŸtir. Bunlar arasında en ünlüleri Nâzım Hikmet, Nurullah Ataç, Sabiha ve Zekeriya Sertel ve Aziz Nesin’le yaptığı kalem kavgalarıdır.
İlk romanlarında sola yakın görüşler taşıyan Peyami Safa, bir hastanın psikolojisini anlattığı otobiyografik romanı Dokuzuncu Hariciye Koğuşu’nu (1931) Nazım Hikmet’e ithaf etmişti. Bu roman hariç, 1922-1939 yılları arasında yazdığı Mahşer (1924), Şimşek (1928), Fatih-Harbiye (1931) ve Biz İnsanlar (1939) adlı romanlarında Doğu-Batı sorunsalını karakterlerde somutlaştırarak işledi. Safa, bu romanlarında, ruh hallerini çözümlemede, kurguda, dilinin kıvraklığında, anlatım tekniklerindeki denemelerde başarılı bulunurken romanlarında düşünceyi öne çıkarması dolayısıyla eleştiriler aldı. II. Dünya Savaşı sırasında Nasyonal Sosyalistlere yakınlaşmasıyla dikkat çeken Safa’nın gerçekçi roman çizgisi Matmazel Noraliya’nın Koltuğu (1949) ile mistisizme yöneldi.
Ä°lk uzun öyküsü GençliÄŸimiz’i 1922 yılında Peyami Safa, para kazanmak amacıyla yazdığı kimi yapıtlarında, ilk defa aÄŸabeyi Ä°lhami Safa’nın takma ad olarak kullandığı annesinin Server Bedii adını benimsemiÅŸ, bu takma adla 80′e yakın ün vermiÅŸtir. Bunlar arasında en sevilenler Cingöz Recai macera romanları ile Cumbadan Rumbaya adlı romanı olmuÅŸtur.
Peyami Safa, Türk kültür yaşamında yayımlandığı yıllarda hayli etkili olmuş Hafta, Kültür Haftası (1936, 21 sayı) ve Türk Düşüncesi (1953-1960, 63 sayı) dergilerini çıkarmıştır.
Asıl ününü romancı olarak yapan Peyami Safa, bazı uzun öyküleri ile de dikkati çekmiÅŸ, yazar Batılı kaynakların bir “Zalim” olarak tanıttıkları hun hükümdarı Atilla’yı aklamak amacıyla aynı adda bir de tarihsel roman yazmıştır.
BeÅŸir AyvazoÄŸlu’nun yazar (Peyami Safa) hakkında Ötüken Yayınları’ndan çıkmış, biyografik bir eseri bulunmaktadır.
ESERLERÄ°
Hikaye
Bir gencin hayati (1921)
Gençliğimiz (1922)
Siyah Beyaz Hikâyeler (1923)
İstanbul Hikâyeleri (1923)
Aşk Oyunları (1924)
Süngülerin Gölgesinde (1924)
Ateşböcekleri (1925)
İki Öksüz Arkadaş
Roman
MahÅŸer (1924)
Bir Akşamdı (1924)
Sözde Kız (1925)
Canan (1925)
ÅžimÅŸek (1928)
Dokuzuncu Hariciye KoÄŸuÅŸu (1931)
Atilla (1931)
Fatih – Harbiye (1931)
Bir Tereddüdün Romanı (1933)
Biz Ä°nsanlar (1947)
Matmazel Noraliya’nın KoltuÄŸu (1949)
Yalnızız (1951)
Oyun
Gün Doğuyor (1937)
Düşünsel Yapıtlar
Zavallı Celal Nuri Bey (1914)
Büyük Avrupa Anketi (1938)
Türk Inkılâbına Bakışlar (1938)
Felsefî Buhran (1939)
Millet ve Ä°nsan (1943)
Mahutlar (1959)
Sosyalizm (1961)
Mistisizm (1962)
Nasyonalizm (1962)
DoÄŸu – Batı Sentezi (1963)
Nasyonalizm – Sosyalizm – Mistisizm (1968)
Osmanlıca – Türkçe – Uydurmaca (1970)
Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…
11 yorum var. (Aç | Kapat)
Yazının kaynağı: Bilgicik.Com - http://www.bilgicik.com
Yazının bağlantısı: http://www.bilgicik.com/yazi/peyami-safa/
URLs in this post:
[1] » “Yazarlar ve Åžairler” Sayfasına Dön! «: http://www.bilgicik.com/yazi/turk-yazarlar-ve-sairler/
Yazdırmak için buraya tıklayın.
11 yorum var. To "Peyami Safa"
#1. Yorum: oguz burak | 20 Ekim 2007 - 17:19
yaptığınız her şey için çok teşekkür ederim
#2. Yorum: bilal | 04 Aralık 2007 - 19:13
süper bişi tükçe performans ödevimi yapmışlar resmen sanki herşey benim için
:-P +:(+ +hayret+
#3. Yorum: satı | 12 Şubat 2008 - 19:39
çok güzel bir roman okuduÄŸumda çok etkilendim PEYAMÄ° SAFA’nın diÄŸer romanlarına benzemiyor herkesin okumasını tavsiye ederim
#4. Yorum: yavuz | 26 Mayıs 2008 - 17:20
Tşkler çok işime yaradı. Türkçe ödevim içinn allah razı olsun.
#5. Yorum: tugba(çekirge) | 15 Eylül 2008 - 18:00
Peyami safayı tanıttığınız için önce teşekkür ederim ama bu site ve diğer sitelerde aynı açıklamalar var. Bana daha ayrıntılı gerekiyor. Daha ayrıntılı bilgi nerden alabilirim önerdiğiniz site varsa öğrenebilir miyim?
#6. Yorum: cüneyt | 23 Aralık 2008 - 23:16
Peyami Safa”nın kitabı harika. Åžu anda fatih-harbiyeyi okuyorum. Harika bir yazar, süper. Edebiyat yıllık ödevime çok yardımcı oldu bu site.
#7. Yorum: cüneyt | 11 Şubat 2009 - 15:52
Gerçekten çok güzel bir site olmus edebiyat dersimden aldığım yıllık ödevime çok yaradı gerçekten güzel emeği geçen herkese teşekkürler.
#8. Yorum: Gizli | 29 Haziran 2009 - 18:09
Peyami Safa’nın Cin Göz Recai kitabı da çok güzel bana Türkçe öğretmenim önermiÅŸti. O günden beri hayranım kendisine. MuhteÅŸem eserleri var.
#9. Yorum: sude | 28 Eylül 2009 - 21:31
Çok teÅŸekkür ederim çok yardımcı oldu Peyami SAFA’YI çok güzel tanıtmıisınız.
#10. Yorum: ipek | 30 Nisan 2011 - 16:26
Gerçekten çok işime yaradı teşekkür ederim.
#11. Yorum: ezel | 17 Aralık 2011 - 13:35
çok işime yaradı