Termometre
(KeÅŸifler ve BuluÅŸlar)
Sıcaklık ölçmeÄŸe yarayan Alet. Yunanca «thermos», ı«ı ve «metron», ölçü’den.
Termometreler ince cam borudan yapılır. Borunun alt ucu şişkincedir, buraya alkol ya da civa doldurulur. Üzerinde derece çizgileri bulunan ince uzun kısmın içindeki hava boşaltılır, sonra ağzı kapatılır. Böylece ısı arttığı zaman tüpün içindeki sıvı genleşir ve yavaş yavaş yükselir.
CELCÄ°US DERECELERÄ°
Ä°sveçli fizikçi Anders Celcius (1701-1744), termometrenin derecelenmesinde «yüzlük» bir sistem önerdi; bugün birçok Avrupa ülkesinde ve Türkiye’de bu sistem kullanılmaktadır. Celcius, önce civalı termometre üzerinde iki nokta saptadı: buzun ergime noktasını 0, kaynama noktasını 100 olarak iÅŸaretledi. Sonra 0 ile 100 arasını 99 eÅŸit parçaya böldü; bunlara Celcius dereceleri dendi. Daha sonra yazıcı termometre (sıcaklık deÄŸiÅŸimlerini otomatik olarak bir kâğıda kaydeder) ile maksimumlu ve minimumlu termometre (belli bir zaman aralığında en düşük ve en yüksek sıcaklıkları kaydeder) yapıldı.
CÄ°VALI VE Ä°SPÄ°RTOLU TERMOMETRELER
Her zaman karşılaşılan sıcaklıkları ölçmek için yeterli olan civalı ve ispirtolu termometrelerin ölçme alanı çok dar ve sınırlıdır. Daha düşük sıcaklıkları ölçmek için tolüen ve pentan gibi değişik sıvılar kullanılır. Yüksek sıcaklıklar gazlı termometrelerle ölçülür. Çok incelik [1] isteyen sıcaklık ölçümlerinde, laboratuvarlarda elektrik dirençli termometreler ve termoelektrik termometreler kullanılır.
AZOTLU TERMOMETRE
Azotlu termometre [2] ile l 600 dereceye kadar olan sıcaklıklar ölçülebilir. Bunun üstündeki sıcaklıkları ölçmek için pirometrelerden yararlanılır. Bu âletin, sıcaklığı ölçülecek cisme değmesine gerek yoktur, yalnızca cismin ışımasını ölçmesi yeterlidir.
TERMOSTAT
Termostat, kapalı bir ortamda termometrenin verilerine dayanarak sıcaklığı sabit tutan bir âlettir. Üzerinde, istenilen sıcaklığı elde etmek için ayarlanabilen bir düğmesi vardır; bir ısıtma aygıtına elektrikle bağlanan termostat,, aygıtın verdiği sıcaklığı arttırmağa ya da azaltmağa yarar.
FAHRENHEÄ°T’Ä°N ESERÄ°
XVI. yy.da ısı, içi hava dolu bir balonla ölçülüyordu. Ancak atmosfer basıncındaki deÄŸiÅŸiklikler nedeniyle bunun verdiÄŸi bilgi yanlış oluyordu. XVII. yy.da Floransa’da ilk ispirtolu termometre yapıldı. 1721′de Alman fizikçisi Fahrenheit, civalı termometreyi gerçekleÅŸtirdi. Bugün Anglo-Saksonların kullandığı termometre derecesi onun adını taşır. Bu termometrede 32°F, buzun ergime noktasını; 212°F ise, suyun kaynama noktasını gösterir.
Wikipedia [3] bilgisi: Termometre, (Latince’den: thermos kütle ve métron ölçü; eski dilde: mizanül-harâre) sıcaklığı ölçmek için kullanılan alet.
Meteorolojide Celsius, Fahrenheit veya Kelvin gibi değişik ölçekler termometrelerde kullanılmaktadır. Termometre [4]ler, değişen sıcaklık karşısında sıvıların hacim değiştirmesi mantığına dayanır. En fazla kullanılan termometreler civalı termometrelerdir. Sıcaklığın çok düşük olduğu yerlerde ise donma sıcaklığı daha düşük olan alkollü termometreler tercih edilir.
Yapısı
En sık rastlananı cıvalı termometredir. Bu çok küçük kesite sahip ve üst ucu kapalı bir tüpten ibarettir. Alt ucundaysa içinde cıva bulunan küresel veya silindirik bir hazne bulunur. Isıtılmasıyla, civa geniÅŸler ve tüpte yükselir. Tüpün kesitinin küçük olmasından dolayı az bir hacim büyümesinde cıvanın yükselmesi oldukça fazladır. Termometre iki sabit nokta arasında kalibre edilir. Bunlar suyun donma noktasıyla kaynama noktasıdır. Normal atmosfer basıncında (760 mm cıva basıncı) bu iki nokta arasındaki mesafe Celsius termometresinde 100 eÅŸit parçaya bölünür. Bunların her biri bir Centigrad’ı (1°C) gösterir. Fahrenheit ölçüsündeyse bu 180 eÅŸit parçaya bölünür. Bunların her biriyse Fahrenheit’i (1°F) gösterir. Bu ölçümde, suyun donma ve kaynama noktası sırayla 32°F ve 212°F olarak belirlenir. Réaumur ölçümündeyse bu noktalar 0°R ve 80°R olarak isimlendirilir. Ara da 80 parçaya bölünür. Cıva -39°C’de donduÄŸu için çok düşük sıcaklıkların ölçümü için uygun deÄŸildir. Bu tür olanlar donma noktası düşük olan renkli alkolle doldurulmuÅŸtur. Ulaşılabilecek en düşük sıcaklık mutlak sıfır olup, -273,16°C’dir. Mutlak sıfırdan baÅŸlayan bir ölçü de Kelvin’dir, yani -273,16°C = 0°K’dır.
Kaynak: Wikipedia [5]
Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiÅŸtir…
21 yorum var. (Aç | Kapat)
Yazının kaynağı: Bilgicik.Com - http://www.bilgicik.com
Yazının bağlantısı: http://www.bilgicik.com/yazi/termometre-kesifler-ve-buluslar/
URLs in this post:
[1] incelik: http://turkceyasam.blogcu.com/
[2] Azotlu termometre: http://www.bilgicik.com//
[3] Wikipedia: http://tr.wikipedia.org/wiki/Sabun
[4] Termometre: http://www.bilgicik.com/yazi/termometre-kesifler-ve-buluslar/
[5] Wikipedia: http://tr.wikipedia.org/wiki/Termometre
[6] » “KeÅŸifler ve BuluÅŸlar” Sayfasına Dön! «: http://www.bilgicik.com/yazi/kesifler-ve-buluslar/
Yazdırmak için buraya tıklayın.
21 yorum var. To "Termometre (KeÅŸifler ve BuluÅŸlar)"
#1. Yorum: ceyda | 12 Aralık 2007 - 23:11
gercekten super seyler ya
#2. Yorum: merve | 23 Aralık 2007 - 12:50
ayyyyyyyyyyyyyyyyyyy süper
ya varya çok yararlı yer yapmışınız hem benim performans ödevime yardımcı olur
:-)
————————————————————-
Yönetici Notu: Yorumlarınız birleştirilmiştir.
#3. Yorum: zeynep | 15 Ocak 2008 - 20:17
ya daha kapsamlı gerekıyo
#4. Yorum: suzan | 04 Åžubat 2008 - 17:19
bence özellikle edebiyat dersine cok yardimci bir site
#5. Yorum: volkan | 10 Åžubat 2008 - 17:02
gerçekten güzel olmuş ellerinize sağlık
#6. Yorum: gizem | 03 Mart 2008 - 15:37
hiç bişe yok ya ben beğenmedim
#7. Yorum: gökhan | 11 Nisan 2008 - 18:48
Sizin sayenizde yeğenimin performans ödevini yaptım.
#8. Yorum: betül | 13 Nisan 2008 - 19:04
Gerçekten güzel bir site. Fakat daha kapsamlı bir site olsaydı daha güzel olurdu. Hem bir de her şey anında çıkmıyor. Bir sürü siteye girmen gerekiyor. İşte bu çok kötü.
#9. Yorum: eren | 14 Mayıs 2008 - 10:21
Anlamadım ama benim istediÄŸim termometrede derecelendirme nasıl yapılırdı? Ben bunu istiyordum ama neyse…
#10. Yorum: hatice | 18 Kasım 2008 - 14:15
Evet site çok güzel.Hemde çok güzel renklenmiş.
#11. Yorum: nihalll | 26 Kasım 2008 - 14:46
Süper bir site ama termometre ile ilgili daha çok bilgi verirseniz daha iyi olur. (Yapılışında kullanılan maddeler gibi.)
#12. Yorum: selçuk | 26 Kasım 2008 - 22:01
Hayatımda böyle site görmedim. Bu harika.
#13. Yorum: gizem | 27 Kasım 2008 - 10:34
Termometrede dercelendirme yok.
#14. Yorum: dilara | 27 Kasım 2008 - 19:38
Evet haklısın galiba bende onu arıyordum ama bulamadım. Eren neyse yine de emek verdim ve araştırdım.
#15. Yorum: Beste Karaduman | 01 Aralık 2008 - 15:44
Çok güzel bir site, haftalardır aradığım ödevimde bana çok yardımcı oldu. Ama biraz karışık bilgiler… (Yani temize çekmem gerekti.) Ama yine de gayet güzel bir site; hazırlayanları ve emeÄŸi geçenleri içten dileklerimle kutlarım.
#16. Yorum: isim | 04 Aralık 2008 - 21:00
Sevgili arkadaşlar bu site süper ama şöyle bir şey var termometrenin nasıl derecelendireceği yok ama güzeldi tüm emeklere.
#17. Yorum: cansu | 14 Aralık 2008 - 19:13
Yaa çok güzel bir site ödevimi bulabildim. Sık sık bu siteyi ziyaret edip, arkadaşlarıma tavsiye edeceğim.
#18. Yorum: ödev arayan kimse | 07 Nisan 2009 - 19:32
Ya burda termometre çeşitleri felan doğru düzgün yok ödev arıyordum bulamadım.
#19. Yorum: yunus | 14 Nisan 2009 - 19:17
çok güzel bir site
#20. Yorum: ödev arayan insan | 08 Aralık 2009 - 17:04
arkadaşlar ellerinize sağlık iyi güzel de termometre çeşitleri yokk(tam aradığım gibi yani)
#21. Yorum: Çağatay | 27 Aralık 2009 - 19:00
Çok teşekkür ederim.Bana çok yardımcı oldunuz.