Coğrafi Keşifler AvrupalIların Doğu ticaret yollarını ele geçirmek amacıyla 15. yüzyılda başlattıkları seferlerin genel adıdır. Bu seferler ekonomik ve bilimsel olarak değerlendirilse
de sonuç olarak dinsel, sosyal ve siyasal alanda da etkili olmuşlardır.

• Coğrafi Keşifler’i ispanya ve Portekiz gibi ülkeler başlatmış, kâşifler bu ülkelerin krallarından ve papadan büyük yardım görmüşlerdir.
• Keşiflerde bazı Avrupa gezginlerinin Uzak Doğu coğrafyasını ve bu coğrafyaya ait zenginlikleri abartılı bir dille anlatmalarının da önemli rolü vardır.

Keşiflerin Nedenleri

1. ipek ve Baharat Yollarının Türklerin ve Müslümanların kontrolünde olması
2. Doğunun zengin olması
3. Pusulanın öğrenilip geliştirilmesi
4. Okyanuslara dayanıklı ve süratli gemilerin yapılması
5. Cesur gemicilerin yetişmesi
6. Coğrafya bilgisinin ilerlemesi ve yeni haritaların çizilmesi
7. Katolik Kilisesi’nin Hıristiyanlığı yayma emeli

Hint Deniz Yolları’nın Keşfi

• Yeni Çağ’da Doğu – Batı arasındaki ticaret ipek Yolu (Çin’den başlayıp Karadeniz’e kadar) ve Baharat Yolu (Uzak Doğu’dan başlayıp Akdeniz’e kadar) ile sağlanıyordu. Uzak Doğu’dan getirilen bu malları Venedik ve Cenevizliler Avrupa’ya pazarlamaktaydı. Ancak pazarlanan bu mallar çok el değiştirdiği için Avrupa’ya pahalı bir şekilde ulaşıyordu. Avrupalılar bu malları daha ucuza alabilmek için yeni yollar aramaya başladılar.
• Portekizli Vasko dö Gama 1497’de Ümit Burnu’ nu geçerek Hindistan’a ulaşarak Hint Deniz Yolu’nu keşfetti.

Amerika’nın Keşfi

• Kristof Kolomb, 1492 yılında Atlas Okyanusu’na açıldı. Kolomb, Hindistan’a ulaşmayı amaçlamış, ancak Amerika kıyılarına ulaşmıştır. Kolomb buranın yeni bir kıta olduğunu anlamamıştır.
• Kristof Kolomb’un ulaştığı yerin farklı bir kıta olduğunu, onun gibi İtalyan vatandaşı olan Vespuci Ameriko anlamıştır. Bu nedenle Vespuci Aztek yerlilerinin bir köyü olan “Ameriko” adını yeni kıtaya vermiştir.
• Coğrafi Keşifler’in olumsuz taraflarından biri Amerika’da yaşanmıştır. Kaşifler Hıristiyanlığı buraya yaymak için bölgede büyük katliamlara girişmişler, inka, Maya ve Aztek gibi medeniyetleri yok etmişlerdir. ilerleyen dönemlerde de bu kıtaya Afrika’dan zenciler getirilecek, maden ocaklarında çalıştırılacaklar, bu durum köle ticaretini doğuracaktır.

Dünyanın Dolaşılması

• Portekizli Macellan, 1519 yılında bir dünya seyahatine çıkmış, Büyük Okyanus’a açılmıştır. Macellan Filipin Adaları’nda yerlilerle yapılan savaşta öldürülmüş, Del Kano dünya seyahatini tamamlayarak dünyanın yuvarlak olduğunu kanıtlamıştır.

[ad1]

Keşiflerin Sonuçları

1 . Siyasi Sonuçlar

• Atlas Okyanusu, Büyük Okyanus, Hint Okyanusu, Amerika ve Afrika keşfedildi. Hindistan’a ulaşıldı.
• İspanyol ve Portekizliler sömürge imparatorlukları kurdular.

2. Sosyal Sonuçlar

• Ticaret önem kazandı. Avrupa’da altın ve gümüş arttı.
• Keşifler sonucu asiller, kral ya da cumhuriyetçi insanlar, Amerika’ya geleneklerini, zevklerini ve âdetlerini birlikte taşıdılar.

3. Ekonomik Sonuçlar

• Ümit Burnu, Macellan Boğaz yollarının bulunması, dünya ekonomisini olumlu yönde etkiledi. Akdeniz limanları önemini kaybetti. Atlas Okyanusu limanları önem kazandı

UYARI: Bu durum Süveyş Kanalı’nın açılmasına kadar sürmüştür. Süveyş’in açılmasıyla Akdeniz ticareti canlanacaktır.

• Baharat ve ipek yolları önemini yitirdi. Avrupalılar Hindistan’dan doğrudan ticaret yapmaya başladı.
• Keşiflerden sonra Amerika’dan Avrupa’ya bol miktarda altın, gümüş girdi. O döneme kadar sermayenin kaynağı “toprak” iken bundan sonra ticaretin belirleyici öğesi “altın ve gümüş” oldu.
• Ümit Burnu’nun yolunun bulunması, Osmanlı imparatorluğu’nu olumsuz etkiledi.

4. Bilimsel Sonuçları

• Yeni kıtalar, ırklar, uygarlıklar ve bitkiler keşfedildi.
• Düşünce dünyasında, kalkınma hareketlerini destekleyen düşünceler gelişti.
• Dünya’nın yuvarlak olduğu ispatlandı.
• Bartelmi Diaz, Ümit Burnu’nu dolaşarak Hindistan Deniz Yolu’nu buldu (1486). Waskö Dö Gama Hindistan’a (1498), Kristof Kolomb Antil Adaları’na ulaştı, ama Kolomb buranın yeni bir kıta olduğunu anlamadı (1492). Ameriko Vespuci buranın bir yeni kıta olduğunu anladı (1507).

[m2]

5. Dinî Sonuçlar

• Dinî inançlar temelinden sarsıldı. Dünya’nın yuvarlaklığı eylemsel olarak ispatlandı.
• Ahiret korkusu ve tevekkül felsefesi yerine, dünya nimetlerinden yararlanma isteği güçlendi.

SORU: Orta Çağ’da Hindistan ve Çin’den Avrupa’ya gelen malların çok el değiştirmesi, bu malların Avrupa’da pahalıya satılmasına neden oluyordu.
Bu durum, Yeni Çağ başlarında AvrupalIları aşağıdakilerden hangisine yöneltmiştir?
A) Asya ülkeleri ile doğrudan ticaret yapma yollarını aramaya
B) Asya’dan Avrupa’ya göçleri engellemeye
C) Asya ülkeleri ile siyasi ilişkileri başlatmaya
D) Temel ihtiyaç maddelerini değiştirmeye
E) Tüketim mallarının dağıtımını sınırlandırmaya
1992 ÖSS
ÇÖZÜM: Avrupa’ya gelen malların çok pahalı olması, Avrupa’yı Asya ülkeleri ile doğrudan ticaret yollarını aramaya yönlendirmiştir.
Yanıt A

SORU:Coğrafi Keşifler sonucu yaşanan aşağıdaki gelişmelerden hangisi Rönesans’a ve Reform’a etki etmiştir?
A) Avrupa’nın ekonomik yönden güçlenmesi
B) Kiliseye bağlılığın azalması
C) Atlas Okyanusu kıyılarındaki limanların önem kazanması
D) Sömürge imparatorluklarının kurulması
E) Yeni kıtalara ve adalara göçlerin olması
ÇÖZÜM: Coğrafi Keşifler bir anlamda kilisenin iddialarını ve skolastik düşünceyi çürütmüştür. Her türlü pozitif bilime, deneye ve gelişmeye kapalı olan kilise Coğrafi Keşifler’in
ardından itibarını ve gücünü kaybedecektir. Sorunun istediği yanıt B seçeneğidir. Çünkü B seçeneği kiliseye bağlılığın azaldığını ortaya koymaktadır.
Yanıt B

[tarih_ygs_lys]

Doğudan başlayan ticaret yolları yüzyıllarca Avrupa’nın çeşitli ihtiyaçlarını karşılamada can damarı olmuştur. Özellikle bunlardan en önemlileri olan İpek ve Baharat yollarının Osmanlı Devleti’nin eline geçmesi, Avrupalıları yeni yollar aramaya sevk etti. Orta Çağ’ın sonuna kadar dünyanın pek çok yeri bilinmiyordu. İşte bu yeni yollar arama girişimleri sırasında pek çok yer ilk kez keşfedildi ve yeni ticaret yollan bulundu. Yeni Çağ’ın başlarında meydana gelen bu keşif olaylarına “Coğrafî Keşifler” adı verilir.

2) Doğu ülkelerinin zenginliği (Haçlı Seferleri ile Coğrafi Keşiflerin ortak nedenidir,)

3) Cesur gemicilerin yetişmesi

4) Avrupalıların dünyayı tanıma ve Hıristiyanlığı yayma amaçları

5) Avrupalıların Hindistan!a ulaşmak için yeni yollar aramaları (ipek ve Baharat Yolları Türklerin elindeydi.)

6) Kralların Coğrafi Keşifleri teşvik etmeleri .

Nedenleri ile ilgili biraz ayrıntıya inersek:

a. Ticaret yollarının Müslümanların eline geçmesi: Çin’den başlayan İpek Yolu, Hazar Denizi’nde iki kola ayrılıyor, kuzey kolu Kırım limanlarında son bulurken güney kolu Karadeniz kıyılarından İstanbul’a ulaşıyordu.

Diğer önemli bir yol olan Baharat Yolu ise Hindistan’dan başlıyor ve kuzeyde Suriye limanlarında, güneyde ise İskenderiye’de son buluyordu. Özellikle denizci İtalyan devletleri bu limanlardan aldıkları malları Avrupa’ya satıyorlardı. Bu yolların tamamının Osmanlı denetimine girmesi ve bir kaç el değiştiren malların pahalıya mal olması Avrupalıları yeni yollar aramaya sevketmiştir.

b. Coğrafya bilgisinin ilerlemesi: Orta Çağ’da Avrupalıların dünya hakkındaki bilgileri çok azdı. Avrupalılar, dünyayı tepsi gibi düz zannediyorlardı. Ortasında Kudüs’ün bulunduğuna inandıkları dünyanın kuzeyi buzlarla, güneyi ise kaynar sularla kaplıydı. Batıda sonsuz bir deniz, doğuda da Kaf dağları (Kafkas dağları) nın bulunduğuna ve onun ötesinde cinlerin yaşadığına inanırlardı. Özellikle Haçlı Seferleri ve daha sonraki ilişkiler ve seyyahların gezi notlarının incelenmesi sonrasında, Avrupalıların dünya hakkındaki bilgileri artmış, boş inançlar yıkılmıştır.

Özellikle Venedikli seyyah Marco Polo doğu üzerine Çin’e kadar büyük bir seyahat yaptı (1271 – 1295). Bu seyahati sırasında yazdığı, doğu ülkelerinin hem zenginliklerini, hem de coğrafyasını anlattığı “Garibeler Kitabı” adlı eseri, Avrupalılar üzerinde büyük etkiler meydana getirmiştir.

c. Pusulanın geliştirilmesi: İlk kez Çinliler tarafından icat edilen pusula, Haçlı Seferleri sırasında Avrupa’ya geçmiştir. Kristof Kolomb’un pusulanın sapma açısını düzeltmesiyle artık yönlerini kaybetme korkusundan kurtulan Avrupalılar, okyanuslara daha rahat ve korkusuzca açılmaya başladılar.

d. Gemicilik sanatındaki ilerlemeler: Eskiden kullanılan kadırgaların geliştirilerek 30 metre uzunluğunda, üç direkli beş yelkenli ve okyanuslara daha dayanıklı Karavel tipi gemilerin yapılması okyanuslara açılmada insanların cesaretini artırdı.

e. Efsane ve hurafelere inanmayan cesur gemicilerin yetişmesi: Orta Çağ’da Avrupalılar, Atlas okyanusunun içinde gemileri çeken çok büyük girdapların olduğu ve bu sularda dolaşan gemicilerin zenciye dönüşecekleri gibi hurafelere inanırlardı. Ancak doğu ile olan ilişkiler ve coğrafya bilgisinin ilerlemesi bu gibi inançların yıkılmasına neden olmuştur.

2. Keşifler

• Portekizli Bartelmi Dias Afrika’nın güney ucuna ulaşarak Ümit Burnu’nu buldu (1487).

• İspanyol asıllı Kristof Kolomb, İspanya’nın Palas limanından hareket edip Atlas Okyanusu’nu aşarak Amerika Kıtası’nı buldu (1492). Ancak burasını Hindistan zannettiğinden batısındaki Bahama takımadalarına Batı Hint Adaları, halkına da Hintliler adını verdi. Daha sonraları Amerika Kıtası’na üç sefer daha yaparak kıtanın orta ve güney kesimlerini de keşfetti. Ancak yeni bir kıta keşfettiğini anlayamadan öldü.

• Portekizli Vasko do Gama Ümit Burnu’nu dolaşarak Hindistan’a vardı (1498).

• Bu tarihten itibaren Portekizliler Hint Okyanusu’na hâkim olmaya başladılar. Böylece Hindistan’dan gelerek Süveyş’te sona eren Baharat Yolu yön değiştirerek Ümit Burnu Yolu hâline geldi ve Portekiz egemenliğine girdi. Bu gelişme Hint sularında Osmanlı – Portekiz mücadelesini başlatmıştır.

• Kristof Kolomb’un ölümünden kısa bir süre sonra İtalyan gemici Ameriko Vespuçi, Amerika’nın Hindistan değil yeni bir kıta olduğunu dünyaya ilân etti ve kıtaya onun adı verildi “Amerika” (1507).

• 1519’da Portekiz asıllı Macellan tarafından başlatılan batıya seyahat Del Kano tarafından tamamlanarak (1522) dünyanın yuvarlak olduğu ilk kez ispatlanmıştır.

• Başlangıçta Portekizliler ve İspanyollar tarafından başlatılan Coğrafî Keşifler, özellikle İngilizler, Fransızlar ve Hollandalılar tarafından tamamlanmıştır.

• Keşfedilen yerlerde yetişen domates, vanilya, patates, tütün, kakao gibi bitki türleri ile Avrupalılar ilk kez tanıştı.

• Avrupalıların, keşfettikleri yerleri sömürgeleştirmesiyle Sömürgecilik Dönemi başladı.

• Keşifler, ticaret yollarının değişmesine neden oldu. Hint Deniz Yolu’nun bulunmasından ve Amerika’nın keşfinden sonra Akdeniz limanları ile Baharat ve İpek Yolu eski önemini kaybederken Hint Okyanusu kıyısındaki limanlar önem kazandı.

• Yeni keşfedilen ülkelerde bol miktarda bulunan altın ve gümüş gibi değerli madenler Avrupa’ya getirildi. Avrupa’da ticaretle uğraşan kişiler (Burjuva sınıfı) zenginleşti. Tüccarların, soyluların ellerinde bulunan toprakları satın almalarıyla soylular eski güçlerini kaybettiler.

• Keşfedilen yerlere, özellikle Amerika’ya Avrupa’dan pek çok insan göç etti. Avrupa kültür ve uygarlığı yeni yayılma alanları buldu.

• Amerika’nın eski bir medeniyet merkezi olduğu öğrenildi.

• Zenginleşen Avrupalılar, kültür ve sanat hareketlerini desteklediler. Böylece, Avrupa’da Rönesans’ın doğmasına ortam hazırlamış oldu.

• Coğrafî Keşiflerle ticaret yollarının değişmesi sonucunda Osmanlı Devleti ekonomik yönden büyük gelir kaybına uğradı.

• Keşfedilen yerlere Avrupa’dan göçler olmuş, bu durum Avrupa kültür ve medeniyetinin yayılmasını sağlamıştır.

• Hıristiyanlık, yeni ülkelere yayılmıştır. Ancak bazi bilimsel gerçeklerin ortaya çıkması sonucunda Hıristiyanların dini inançları zayıflamış, Kilise’ye güven sarsılmıştır.

• Dünyanın bazı yerleri, Avrupalılar tarafından tanınmış, yeni kültürler, canlılar ve ırklar ortaya çıkmıştır.

Coğrafi Keşiflerin Türk Dünyası Üzerindeki Etkileri

Coğrafi Keşifler, bütün insanlığı etkilemiştir. Bu yönüyle evrensel bir özelliğe sahiptir. Akdeniz Limanları, Coğrafya Keşifler sonucunda önemini kaybetti. Ancak 1869’da Süveyş Kanalı’nın Fransızlar tarafından açılmasıyla bu limanlar yeniden önem kazanmıştır.

Coğrafi Keşifler, Müslüman ülkeler açısından büyük zararlara neden olmuştur. İslam ülkeleri yoksullaşmış, Türkistan Hanlıkları giderek zayıflamış ve Ruslar karşısında gerilemiştir. Osmanlı İmparatorluğu, İpek ve Baharat Yollarına hakim olmasına rağmen yolların değişmesinden dolayı umduklarına ulaşamamıştır. Osmanlı İmparatorluğu, ticaret faaliyetlerini yeniden geliştirebilmek için Avrupalı devletlere kapitülasyonlar vermek zorunda kaldı.

Ayrıca Osmanlı topraklarında kervan yolları boyunca faaliyet gösteren halk ve zanaatkârlar işsiz kaldı. Bu durum, Osmanlı Devleti’nde ekonomik sıkıntılara ve Celali İsyanları’na zemin hazırlamıştır.

|» “Performans Ödevleri” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…