Farklı iki çözelti karıştırıldığında bazen bir kimyasal tepkime gerçekleşir ve yeni oluşan çözeltide bir katının varlığı gözlemlenir. Bu katıya çökelek denir. Na2SO4 tuzu ile Ca(NO3)2 tuzu kullanılarak hazırlanan diğerler çözelti karıştırıldığında kabın dibinde bir çökelek gözlemlenir. Bu çökelek CaSO4 tuzudur. Bu tuzun suda çözünürlüğü çok çok az olduğundan bu tuza ait iyon derişimi hesaplanır. Kç hesaplanıyormuş gibi yalancı Ki değeri bulunur. Kç ve Ki değerlerini karıştırılmasında o çözelti hakkında bilgiye sahip olabiliriz.
Kç = Ki ise çözelti doygun ve dengededir. Kç > Ki ise çözelti doymamıştır.
Kç < Ki ise çökme gözlemlenir.
NOT: Kç = K i eşit olduğundan çözelti tam doygunluk sınırına ulaşır fakat çökme olmaz.
ÖRNEK: Eşit hacimli ve derişimli Ag2SO4 ile NaCl çözeltileri karıştırıldığında AgCl nin çöktüğü gözleniyor.
AgCl nin çözünürlük çarpımı Kç olduğuna göre,
I. Başlangıçta Ag+ ve Cl– iyonlarının derişimleri çarpı- mı Kç den büyüktür.
II. Denge çözeltisinde Ag+ ve Cl– iyonlarının derişimle-
ri çarpımı Kç den küçüktür.
III. Denge çözeltisinde SO–2 ve Na+ iyonlarının derişim-
leri birbirine eşittir.yargılarından hangileri doğrudur?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve III E) II ve III
1994 ÖYS

ÇÖZÜM: AgCl 3 Ag+ + Cl– K = [Ag+] . [Cl–] (k) (suda) (suda) ç
Başlangıçta AgCl çöktüğüne göre Kç Çökme bitip sistem dengeye geldiğinde iyon derişimleri çarpımı Kç ye eşit olmalıdır. (yanlış)
Eşit hacim ve eşit molariteli çözeltiler karıştırıldığına göre NaCl çözeltisindeki [Na+] ve Ag SO çözeltisindeki
[SO–2] iyonlarının derişimleri birbirine eşittir. (doğru)
Yanıt D

Seçimli Çöktürme

Bir çözelti içerisinde birden fazla çözünmüş tuz bulunursa bu tuzları ayırmak için çözünürlüğü daha küçük olan tuzlar çöktürülerek bu işlem yapılabilir. Bu olaya seçimli çöktürme denir.

[kimya_ygs_lys]

Homojen karışımlara çözelti denir.
80 g 100 g 180 g
Fiziksel yöntemlerle oluşurlar ve farklı fiziksel hallerde olabilirler. Görünüşüne göre çözeltiler, katı (alaşımlar), sıvı (tuzlu su) veya gaz (hava) olabilirler.

 Sıvı Çözeltiler

Çözücüsü sıvı olan çözeltilerdir. Çözünen maddeye göre çeşitleri vardır.
Çözücü Çözünen Çözelti
S›v› Kat› Tuzlu su
S›v› S›v› Alkollü su
S›v› Gaz Oksijenli su

Çözelti kütlesi, çözücü ve çözünen kütleleri toplamına eşittir.
mçözelti = mçözücü + mçözünen
Çözelti hacmi ise farklı yorumlanır,

•  Çözünen katı ise çözelti hacmi, çözücü hacmine eşittir.

• Çözünen sıvı ise çözelti hacmi, çözücü ile çözünen maddelerin hacimleri toplamından azdır.

Vçözelti < Vçözücü + Vçözünen

•  Çözelti özkütlesi

a. Çözüneni katı olan çözeltilerde,

b. Çözüneni sıvı olan çözeltilerde,

Çözünme Olayı

Çözeltilerde meydana gelen fiziksel çözünme, çözünen maddenin tanecik ya da iyonlarının çözücü molekülleri arasındaki boşluklara yerleşmesidir.
Bu olayda iç yapı değişmeyip tanecik ya da iyonlar sa- dece birbirinden uzaklaşır.
Fiziksel çözünme iki tiptir,
1. Dağılma
Çözünme molekülerdir. Çözelti iyon içermediğinden ilet- ken değildir.
Örneğin,
Şekerli su, alkol – su, …
2. İyonlaşma
Çözünme iyoniktir. Çözelti iyon içerdiğinden iletkendir.
İyonik çözeltilerin elektriği iletmesi kimyasaldır.
Örneğin,
Tuzlu su, asit ve baz çözeltileri ….

Çözeltilerin Karıştırılması

•  Aynı maddelerin çözeltileri veya her hangi bir iyonu ortak bulunduran çözeltiler karıştırıldığında tepkime olmaksızın gelen iyonlar ortamda bulunur. Karışma sonrası çözünen oranı artabilir, azalabilir ya da değişmeyebilir.
•  Farklı maddelerin çözeltileri karıştırıldığında tepkime gerçekleşebilir. Bu durumda tepkimeye giren iyonlar ortamdan ayrılarak çöker ya da oluşan ürün tekrar iyonlaşabilir.

a. Nötrleşme: H+ ve OH– iyonları karıştırıldığında birleşip H2O (sıvı) oluşturarak iyon ortamından ayrılır.
b. Çökme: Karışan çözeltilerin iyonları arasında, çözünmeyen tuzlar oluşarak çökme meydana getirebilir.

[kimya_ygs_lys]