• 
  Tek katlı zarı olan orgeneldir.
• 
  Hücre zarından (fagositoz ve pinositozla), endoplazmik retikulumdan, golgi aygıtından oluşur.
• 
  Koful içerisinde su, çeşitli tuzlar, organik moleküller bulunur.
• 
  Koful zarı suyun giriş çıkışını düzenleyerek hücrelerde osmoz olayında etkili olur.
• 
  Görevlerine göre besin kofulu, sindirim kofulu, boşaltım kofulu, kontraktil koful gibi çeşitleri vardır.
• 
  Büyük moleküllü besinlerin fagositoz ve pinositozla hücre içine alınması sırasında besin kofulu oluşur.
• Besin kofulunun lizozomla birleşmesi sonucu sindirim kofulu oluşur. Büyük moleküllü besinler lizozom enzimleriyle sindirilir. Küçük moleküller koful zarından sitoplazmaya geçer. Kesede kalan artık maddeler de dışarı atılır.
• 
  Tatlı sularda yaşayan öglena gibi tek hücreli ökaryot canlılarda, hücre içine giren fazla suyu dışarı atan kontraktil koful denilen boşaltım kofulu vardır.

Bitki hücrelerinde zehirli maddelerin oluşturduğu kristaller ve antosiyanin denilen renk maddeleri kofulda bulunur.

Kofullar genç bitki hücrelerinde küçük çaplı olup, çok sayıdadır. Bitki yaşlandıkça bu küçük kofullar birleşerek büyük bir koful haline gelir.

ÖRNEK: Suda çözünmeyen bir boya maddesi, mikroskopta incelenmekte olan bir terliksi hayvanın bulunduğu ortama eklenmiştir.
Bir süre sonra, terliksi hayvanda boyanın,
I. Boşaltım kofullarıyla dış ortama atılması
II. Besin kofuluna alınması
III. Difüzyonla dış ortama atılması
IV. Sitoplazmanın her yerine yayılması
olaylarından hangileri gerçekleşir?
A) YalnızI B)YalnızII C)I ve IV D) II ve III E) II ve IV
1995 ÖSS

ÇÖZÜM: Terliksi hayvan tatlı suda yaşayan tek hürceli ökaryot canlıdır. Büyük moleküllü maddeyi besin kofulu oluşturarak alır. Başaltım kofulu (kontraktil koful) hücre içindeki
fazla suyu dışarı atar.
Yanıt B

[biyoloji_1_ygs_lys]

1. Endositoz

Protein, yağ, nişasta, glikojen gibi büyük moleküllü maddeler hücre zarındaki porlardan geçemez. Bu moleküller hücre içine alınırken plazma zarı hücre içine doğru girinti yaparak kesecik oluşturur ya da yalancı ayaklar çıkartarak besini sarar. Bu olay sırasında ATP enerjisi harcanır. Endositozla hücre içine alınan madde sitoplazmada besin kofulu içinde bulunur.
Endositozla besin alınımı, fagositoz ve pinositoz olmak üzere iki şekilde gerçekleşir.

a. Fagositoz

Büyük moleküllü katı maddelerin hücre zarında oluşturulan yalancı ayaklar yardımıyla hücre içine alınmasıdır. Hücre zarından kopan kesecik, sitoplazmada lizozom zarıyla birleşir. Böylece kesecik içindeki moleküller lizozom enzimleriyle sindirilir. Akyuvarların mikropları yemesi, amipin beslenmesi fagositozla gerçekleşir.

b. Pinositoz

Büyük moleküllü sıvı maddelerin hücre zarında cep ya da kanal şeklinde yapılar oluşturularak sitoplazmaya alınmasıdır. Hücre içine alınan sıvı maddenin bulunduğu besin kofulu lizozomla birleşir ve besin sindirilir.

NOT: Fagositoz ve pinositoz hayvan hücrelerinde gerçekleşir. Bitki hücreleri, hücre zarının etrafında hücre çeperi olduğu için fargositoz ve pinositoz yapamaz.

2. Ekzositoz

Hücre zarındaki porlardan geçemeyen büyük moleküllü maddelerin hücre dışına atılmasıdır. Hücre içinde sindirim sonucu oluşan artıklar, enzimler, hormonlar ekzositozla hücre dışına atılır. Hücre dışına atılacak madde zarla çevrilerek koful oluşturulur. Koful hücre zarına doğru hareket eder. Kofulun hücre zarına değdiği yerde bir açıklık oluşur. Koful içindeki madde, bu açıklıktan dışarı atılır. Koful zarı, hücre zarının yapısına katılır.

NOT: Endositoz olayında hücre zarından parça koptuğu için hücre zarının yüzeyi küçülür. Ekzositoz olayında kofulun zarı hücre zarına katıldığı için hücre yüzeyi artar.

[biyoloji_1_ygs_lys]