Teknoloji dünyasındaki hızlı gelişmeler, dünyadaki bütün uluslara seslenebilmek için farklı dilleri kapsayacak biçimde ilerletilmeye çalışılsa da, diller için “karakter” sorunları tam olarak atlatılmış değil. Dünyanın her yerinde bulunan, yaygın teknolojik aletleri kullanan bireyler, o aletlerin kendilerince -kendi dillerince- kullanılabilmesini istiyorlar. Bir Çinli, her şeyin Çince; bir Türk de her şeyin Türkçe olmasını istiyor. Kuşkusuz doğal olan bu tutum için, araç gereçlerin bütün uluslara seslenebilmesini sağlamak, belli boyutta büyük sıkıntılar oluşturuyor. Fakat gelişen teknoloji sayesinde, bir saate bile onlarca dil eklenebiliyor.

Dünya dilleri içerisinde, çok konuşulan ve önemsenen dillerden biri olan Türkçe de, hâliyle birçok teknolojik alete -genellikle- bir “ek dil” olarak ekleniyor. Bu durumu, emperyalist politikalarına alet edip, kutlu dilimizi hiç sayan ve en küçük dilleri bile o cihazlara eklerken Türkçemizi görmezden gelenler olsa da, Türk Dilinin önemini bilen birçok üretici, ürettiği şeylerin dilimizle de kullanılabilmesini sağlıyor. Bilişim gelişmelerinin Abd ve Japonya gibi belli yerlerde odaklanması nedeniyle, diller bütün ürünlerde düşünülemiyor. Bazen üretilenler, sadece üretildiği ülkenin diline uygun olarak sunuluyor. Bunların başka ülkelerde kullanılması da, o dili bilmeyenleri zor duruma düşürüyor. Her ne kadar bu sorunlar kişileri zor duruma düşürse de, şimdilerde birçok teknolojik ürünün en küçük dilleri bile destekleyecek biçimde üretilmesi, zorlukları ortadan kaldırıyor.

Teknolojik aletlerde Türkçe karakter kullanamamanın haricinde bir de “kullanmak istememe” durumu var. Bazen öyle uygulamaları kullanıyoruz ki, “ı, ş, ğ” gibi karakterleri desteklemiyor ve biz onları zorunlu olarak “i, s, g” gibi karakterlere dönüştürerek kullanmaya çalışıyoruz. “Carsiya gidebilmek icin, hepimiz arabaya sigmaya calistik.” gibi berbat bir yazımla işimizi görmeye çalışıyoruz. Fakat bunu “zorunlu” olarak yapıyor, Türkçe karakterleri kullanabileceğimiz uygulamalarda dilimizi özenle kullanmaya çalışıyoruz. Fakat bazıları, sanki dilimizi böyle yıpratmaktan hoşlanırlar gibi Türkçe karakterleri kullanmaktan her ortamda kaçınıyorlar. Msn‘de Türkçe karakter kullanmak sorun oluşturmuyorken, çok az insan “ğ” harfini kullanarak ileti oluşturuyor. Veya çeşitli ağ kümelerinde Türkçe karakter kullanmak sorun çıkarmıyorken, birçok kişi soyunu “Turk“, dilini de “Turkce” yapacak kadar kopuyor öz değerlerinden.

Toplumumuzda Türkçe karakter kullanmak istememe alışkanlığının nedenini, sadece yerleşik düşüncelerde aramak yanlış olur. Yukarıda da değindiğim üzere, özellikle bazı sohbet kanallarında Türkçe karakterlerin bozuk çıkması, yabancıların geliştirdikleri uygulamaların Türkçe karakter kabul etmemesi, her gün dilden dile dolaşan e-posta adreslerinde ve ağ kümelerinin (web sitelerinin) adreslerinde Türkçe karakterlerin kullanılamaması… gibi çeşitli nedenlerle, insanlarımızda Türkçe karaktere karşı bir soğukluk başlıyor ve dilimiz çok yara alıyor. Akşama kadar sohbet (chat) sitelerinde dolaşan gençler -ve hatta yetişkinler-, akademik çalışmalar için yazdıkları makalelerde bile yüzlerce yerde Türkçe karakter kullanmıyorlar. Bu da, “Yha da Ne Demekmiş?” adlı yazımda da belirttiğim üzere, sevimli duruşlar sergileyebilmek düşüyle dilimizi resmen yerden yere vuran insanların artmasına neden oluyor.

Cep telefonlarından gönderilen kısa mesajlarda Türkçe karakter kullanılamaması da ayrı bir sorun. Özellikle yeni model cep telefonlarındaki mesajlarda bir Türkçe karakter, yüz tane normal karakter kadar yer tutabiliyor. Bunun dışında bazı hatlar (operatörler), içerisinde Türkçe karakter bulunan mesajlar için fazla ücretlendirme yapıyor. Bu nedenle, kimse kontörü çok gitmesin diye mesajlarında Türkçe karakter kullanmıyor. Bazı kişiler “msjlrını bu sklde” yazarak ünlü harfleri “yutuyor“. Gerçi içinde olduğumuz hafta içinde çeşitli kurumların desteği ile mesajlardaki Türkçe karakter sorununun kaldırılacağı söylenmişti. Avea, bu konudaki ilk adımı attı ve artık Türkçe karakter içeren kısa mesajların farklı ücretlendirilmeye tabi tutulmayacağını açıkladı. Fakat son model cep telefonlarında, hangi hattı takarsanız takın, “ı, ş, ğ” harflerinden birini kullandığınızda 50 ile 100 arasında karakterin birden düştüğünü görürsünüz. Bu da demek oluyor ki, Türkçe karakter problemini tam anlamıyla çözebilmek için telefonlardaki yazılımların da düzenlenmesi gerekiyor. Hükümet, bu konuyla ilgili bir çalışma başlatmış ve bundan sonra Türkiye’ye girişi olacak cep telefonlarının Türkçe karakterlere uyumlu olmasına dikkat edeceklerini açıklamış. Ffakat şu anda Türkiye’de bulunan yaklaşık 90 milyon cep telefonundaki Türkçe karakter sorununun düzeltilebileceğini sanmıyorum.

Umarım bundan sonra üretilecek teknolojik alet ve yazılımların hepsi, Türkçeyi destekleyecek biçimde üretilir ve toplumumuz bilerek veya bilmeyerek dilimize vermiş olduğu zararı sonlandırır.

Dipçe: En azından bu yazıyı okuyanların Türkçe karakterlerin desteklendiği yazışma ortamlarında, doğru bir yazım ile yazışması bile bir başarıdır. Bunun için başta “Bilgicik.Com” olmak üzere, bütün Türkçe içerikli ağ kümelerinde karakterlerin kullanımına özen göstermenizi dilerim. (:

Yavuz Tanyeri

(Görüntülemek istediğiniz başlığa dokunun.)

Atatürk’ün Hayatı
Atatürk İlkeleri
Atatürk Devrimleri
Atatürk Kronolojisi
Nutuk (Söylev)
Atatürk’ün Gençliğe Hitabesi
Gençliğin ATA’ya Yanıtı
Dış Basından Atatürk
Anılarla Atatürk
Atatürk’ün Vecizeleri
Atatürk ve Dil Devrimi
Atatürk’ün Şiirleri
Kendi Sesiyle Atatürk
Ulu Önder’den Özlü Sözler
Atatürk’ün Türkçü Sözleri
Atatürk’ün 10. Yıl Nutku
Atatürk Fotoğrafları Derlemesi
Atatürk’ün Otuz Kişilik Özelliği
Atatürk Hakkında Söylenen Sözler
Atatürk’ün Görüntüleri – Videoları
Atatürk’ün Sevdiği Şarkılar

Atatürk’ün Türk Dili’ne Verdiği Önem
Atatürk’ün Dile Verdiği Önem
Atatürk’ün Eğitime Verdiği Önem
Atatürk’ün Eğitim Hakkındaki Düşünceleri
Atatürk’ün Edebiyata Verdiği Önem

.

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

Atatürk, Atatürkün Hayatı, Atatürkün İlkeleri, Atatürkün Devrimleri, Dil Devrimi

(Görüntülemek istediğiniz başlığa dokunun.)

Cumhuriyetçilik
Laiklik
Devrimcilik
Milliyetçilik
Devletçilik
Halkçılık

.

|» “Atatürk” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

Atatürk, Atatürkün Hayatı, Atatürkün İlkeleri, Atatürkün Devrimleri, Dil Devrimi

The post Atatürk İlkeleri first appeared on Bilgicik.Com.]]> https://www.bilgicik.com/yazi/ataturk-ilkeleri/feed/ 17 https://www.bilgicik.com/yazi/ataturk-devrimleri/ https://www.bilgicik.com/yazi/ataturk-devrimleri/#comments Fri, 21 Sep 2007 21:25:06 +0000 https://www.bilgicik.com/yazi/ataturk-devrimleri/ …Atatürk Devrimleri… Harf Devrimi Atatürk’ün gerçekleştirmiş olduğu en önemli devrimlerden birisi, Arap alfabesinin kaldırılması ve Latin alfabesinin kabul edilmesi olmuştur. 3 Kasım 1928 tarihinde, yeni Türk Alfabesi kabul edilmiştir. Kıyafet Devrimi Kıyafet devrimi ile birlikte, kadınlar çarşaf giymekten vazgeçerek, modern kadın elbiseleri giymeye başladılar. Erkekler ise fes yerine şapka giymeye başladılar. Hukuk Sisteminin Laikleştirilmesi 1920 […]

…Atatürk Devrimleri…

Harf Devrimi

Atatürk’ün gerçekleştirmiş olduğu en önemli devrimlerden birisi, Arap alfabesinin kaldırılması ve Latin alfabesinin kabul edilmesi olmuştur. 3 Kasım 1928 tarihinde, yeni Türk Alfabesi kabul edilmiştir.

Kıyafet Devrimi

Kıyafet devrimi ile birlikte, kadınlar çarşaf giymekten vazgeçerek, modern kadın elbiseleri giymeye başladılar. Erkekler ise fes yerine şapka giymeye başladılar.

Hukuk Sisteminin Laikleştirilmesi

1920 yılında kurulmuş olan yeni Türkiye Devletinin yeni bir hukuk sistemine ihtiyacı vardı. Atatürk, Şeriat Kanununun yerine İsviçre Medeni Kanununu getirmiş, o dönemde geçerli olan ceza yasasının yerine ise İtalyan Ceza Yasasını getirmiştir. Türk Hukuk Sistemi ise tüm çağdaş gereksinimler Çerçevesinde modernize edilmiştir.

Öğrenimin Laikleştirilmesi

19. Yüzyıl başlarına dek, Osmanlı İmparatorluğu bünyesinde çeşitli eğitim sistemleri uygulanmaktaydı. Atatürk İslami eğitim veren medrese sisteminin yeni toplumun ihtiyaçlarına cevap veremeyeceğini gördü. Bu nedenle, batı modellerine benzeyen yeni bir eğitim sisteminin oluşturulması gerekliydi. Böylece, mevcut sistem değiştirilerek 1933 yılında bir üniversite reformu gerçekleştirilmiştir.

Kadınlara Sağlanan Medeni Haklar

Atatürk Devrimleri ile birlikte, yüzyıllar boyunca ihmal edilmiş olan Türk kadınına yeni haklar tanınmıştır. Böylece kabul edilmiş olan medeni kanun gereğince bundan böyle kadınlar da erkeklere tanınan haklara sahip olacaklar, resmi görevlere atanabilecekler, oy verme ve Millet Meclisine seçilebilme hakkına sahip olabileceklerdir. Tek eşlilik ilkesi ve kadınlara tanınan eşit haklar, Türk toplumuna bir canlılık kazandırmıştır.

Atatürk’ün Türk Tarihi ile ilgili Çalışmaları

Kültürel alanda bir tür milliyetçilik anlamındaki yazı devrimi sonrasında, Atatürk tarih konusuna ağırlık verdi ve 1931 yılında Türk tarih Kurumunu kurdu. Burada, Türkiye Tarihi kapsamlı bir şekilde incelenmekte ve değerlendirilmektedir. Bunların dışında, Yeni Takvim, Ağırlıklar ve Ölçüler, Tatiller ve Soyadı Kanunu gibi diğer birçok devrimler de gerçekleştirilmiştir. Bu konudaki bazı örnekler arasında 1924 Hafta sonu Yasası, 1925 Uluslararası Zaman ve Takvim Sistemi, 1926 Borçlar Kanunu ve Ticaret Kanunu, 1933 Ölçü Sistemleri ve 1934 Soyadı Yasası sayılabilir. 1932 yılında Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen yasa gereğince Türkler soyadı aldılar ve Milletin liderine de “Türklerin Babası” anlamına gelen Atatürk soyadı verildi.

|» “Atatürk” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

Atatürk, Atatürkün Hayatı, Atatürkün İlkeleri, Atatürkün Devrimleri, Dil Devrimi

The post Atatürk Devrimleri first appeared on Bilgicik.Com.]]>

Turkcell‚ Vodafone ve Avea’nın gündemine‚ 3G ve numara taşınabilirliğinden sonra şimdi de Türkçe karakterli harfler {ç‚ ğ‚ i‚ ı‚ ş} girdi.

GSM sektörü faturayı ikiye katlayan Türkçe karakterli kısa mesajlara {SMS} bir çözüm getirmek amacıyla harekete geçti. Operatörler‚ cep üreticileri‚ Tüm Telekomünikasyon İşadamları Derneği {TÜTED} gibi sektörün önde gelen isimleri Telekomünikasyon Kurumu’nun {TK} başkanlığında gelecek hafta bir araya gelerek bu konuda ortak bir adım atılmasını görüşecek.

Telekom sektörü yetkilileri‚ bu sorunun çözülmesi için 100 milyon dolar seviyesinde yatırıma ihtiyaç olduğunu belirtiyor. TÜTED Yönetim Kurulu Başkanı Murat Dikici‚ mobil yazılımın Türkçeleştirilmesi konusunda Dünya GSM Birliği’ne sunmak üzere bir strateji geliştireceklerini belirterek “1998’den beri süren sorun nedeniyle sektörde bütün tarafların yer aldığı bir girişimde bulunuluyor. Belirlenecek stratejiyle sorunu artık çözeceğimize inanıyoruz” dedi.

Mobil yazılımın Türkçeye uyumlu hale getirilmesinin kolay bir iş olmadığını kaydeden Dikici‚ “Sorun cep telefonu üreticileri ile GSM operatörlerinin birlikte yer aldığı bir yapıyla çözülebilir. TK’nın tek başına müracatı çözüme yetmez” diye konuştu.

Dünya GSM Birliği’nin alacağı kararın bilgisayar sektörüne de örnek olacağını belirten Dikici‚ “Bilgisayar üreticileri‚ Türkçe klavyeye önem verecek. Bu uygulamada Türkiye’nin uluslararası prestiji ilk planda. 9 milyon nüfuslu ülkeler için bile cep telefonlarında özel yazılım kullanılırken 70 milyon nüfusa sahip Türkiye için bunun olmamasından eziklik duyuyoruz” dedi.

TK’nın daha önce belirlediğine göre Türkçe 5 karakterin ortak GSM alfabesine girebilmesi için Türkiye’nin 100 milyon dolarlık bir yatırımı göze alması gerekiyor. Maliyetin ikinci planda olduğunu belirten Dikici‚ “Teknik ve hukuki yönlerinin araştırılıp Dünya GSM Birliği’ne sunacağız. Kabul edilirse de lobi faaliyetleri yürüteceğiz” ifadesini kullandı.

PARİS TURU TÜKETİCİYE PATLADI

Dünya GSM Birliği 1998’de GSM alfabesi oluştururken Türk heyetinin toplantılara katılmak yerine Paris’te gezmeyi tercih etmesinin faturasını cep telefonu kullanıcıları ödüyor.

Cep telefonlarının kullanımına dair standartların yeni yeni şekilenmeye başladığı 1998’de Avrupa Telekomünikasyon Standartlar Komitesi {ETSI}‚ cep telefonunda kullanılacak ortak yazılımı belirlemek için Paris’te toplandı. Ortak alfabeye her ülke kendi alfabesinde yer alan karakterlerini koymak için kıran kırana pazarlık yaparken‚ Türk heyeti toplantıya katılmayıp şehir turuna çıktı. Bu nedenle Çince‚ Japonca‚ Arapça‚ İbranice ile Avrupa ülkelerinde kullanılan farklı karakterler GSM alfabesini oluştururken Türkçeye özgü 5

{ç‚ ğ‚ İ‚ ı‚ ş} harf alfabede yer alamadı.

ÜCRET NEDEN İKİ KAT PAHALI

ETSI standartlarının belirlediği Standart GSM Alfabesi’nin {GSA} kullanıldığı mesajlarda 160 karakter bir kısa mesaj olarak tanımlandı. Bu alfabedeki karakterlerden her birinin büyüklüğü ise 7 bit. ETSI standartlarına göre bir SMS‚ 140 byte ve bunun karşılığı da 160 GSA harf. GSA dışında olan harfler de cep telefonu mesajında kullanılabiliyor. Ancak GSA dışındaki harflerden her birinin büyüklüğü 16 bit. Bu durumda 140 byte olarak tanımlanan SMS alanına GSA harfleriyle 160 karakter yazılabilirken unicode harfleriyle ancak 70 karakter yazılabiliyor. Örnekse SMS Türkçe karakterlerden oluşan “çığlık” olarak yazıldığında 78 bit yer kaplarken “ciglik” olarak yazıldığında 42 bit yer kaplıyor. Bu nedenle Türkiye yıllarca Avrupa’nın 2 katı ücretle mesajlaştı.

{Radikal: Feray Akşit}

Kaynak: Referans Gazetesi

|» Türkçe Haberleri Sayfasına Dön! « |

The post Cep yakan noktalı harflere çözüm arayışı first appeared on Bilgicik.Com.]]> https://www.bilgicik.com/yazi/cep-yakan-noktali-harflere-cozum-arayisi/feed/ 0 https://www.bilgicik.com/yazi/turklerin-kullandiklari-alfabeler-alfabelerimiz/ https://www.bilgicik.com/yazi/turklerin-kullandiklari-alfabeler-alfabelerimiz/#comments Wed, 12 Sep 2007 10:57:05 +0000 https://www.bilgicik.com/yazi/turklerin-kullandiklari-alfabeler/ Türkler’in Kullandıkları Alfabeler   Türkiye Cumhuriyeti`nde bugün kullanılmakta olan alfabeye gelinceye kadar Türklerin alfabelerini birkaç kez değiştirdikleri bilinmekte ve bu konuda şöyle dörtlü bir dizi yapılmaktadır: Göktürk, Uygur, Arap, Latin. Böyle bir sıralama gerçeği tümüyle yansıtmadığı gibi adlandırmaların “Arap” ve “Latin Alfabesi” diye yapılması da bazı kavram ve değerlendirme kargaşasına yol açmaktadır. Tarih boyunca çok […]

Türklerin siyasal varlık olarak tarih sahnesine çıkmaları, Milattan önceki yüzyıllara, Hiung-nu`lar dönemine kadar geriye gitmektedir. Hunlar döneminde yazının kullanıldığına ilişkin bazı kayıtlar olmakla birlikte, bu yazının niteliği hakkında açık bilgilere sahip değiliz. Bu yüzden Türklerin kullandıkları kesin olarak bilinen ilk alfabe Göktürkler döneminde yaygınlık kazanan Göktürk alfabesidir. Son yıllarda Issık-Göl yakınındaki bir kurganda bulunan iki satırdan oluşan yazı, Göktürk alfabesi karaterinde olup, M.Ö. V.-IV. yüzyıllara tarihlenmektedir. Bu yüzden de Göktürklere bağlanan ilk Türk yazısının Göktürk Kağanlığı`nın kuruluşundan yüzyıllarca önce bulunduğunu kabul etmek gerekmektedir.

İlk Türk alfabesinden günümüze kalan en büyük kalınıtılar Göktürkler döneminde dikilen yazıtlarda karşımıza çıkmaktadır. Çözülüp değerlendirilmeleri ancak XIX. yüzyıl sonunda mümkün olmuştur. Bunlardan ilk bulunanları Yenisey Irmağı boyundaki yazıtlar olmuştu. 1889’da da Orhon yazıtları diye anılan iki büyük yazıt daha ortaya çıkarılmıştı. Öteki yazıtlardan farklı olarak bunların arka yüzlerinde Çince metinler de vardı. Yani Ankara`daki Augustus Tapınağı`nda olduğu gibi iki ayrı dilde yazılmışlardı. Danimarkalı Türkolog Wilhelm Thomsen, 1893`te bu yazıtları çözmüş, böylece bunların Kültigin ve Bilge Kağan tarafından diktirildikleri, yazının Türklere özgü bir alfabe, dilin de eski Türkçe olduğu meydana çıkarılmıştı.

Anıtların öneminden ötürü Orhon alfabesi diye de anılan Göktürk alfabesinin kökenine gelince, bu konuda çok farklı görüş ve iddialar bulunmaktadır. Bu alfabede kullanılan işaretler, Runik diye adlandırılan eski Iskandinav yazısındaki işaretlere benzediğı için Runik karakterli sayılmış ve o alfabeyle ilişkilli olabileceği öne sürülmüştür.Yazıyı çözen Thomsen, bu Türk alfabesinin Arani alfabesinden türemiş olabilece görüşünü savunmuştu. Buna karsın Aristov gibi Rus bilginleri, bu yazıdaki işaretlerin eski Türk damgalarından alınmış olabileceğine dikkatleri çekmiştir. A. Cevat Emre ise, Göktürk yazısının Sümer yazısı ile aynı kökten gediğini varsaymıştır. Bütün bu değişik, hatta çelişik savlar arasinda söylenebilecek şey, bilim çevrelerinde en çok Thomsen’ın görüşünün tutunduğudur.

Göktürkler çağında yaygınlaşan bu ilk Türk alfabesi, yazıtlar dışında yazma eserlerde de kullanılmıştır. Doğu Türkistan Yazmaları diye adlandırılan eserler bunu kanıtlamaktadır. Bu alfabenin Göktürkler`den sonra gelen Uygurlar döneminde de bir süre kullanıldığı görülmektedir. 759-760 yıllarında dikilen Şine-Usu yazıtı ile son yıllarda bulunan Taryat Yazıtı bunu göstermektedir. Bunun dışında Göktürk alfabesi, bazı değişikliklerle Bulgarlar,Hazarlar, Peçenekler ve Sekeller tarafından da kullanılmış ve böylece Orta Asya`dan Avrupa içlerine kadar yayılmıştır.

(Resmi büyütmek için, resimlerin üzerine dokunun.)

Bilgisayarınızda Göktürk Alfabesi ile yazı yazarken kullanacağınız  gerekli yazı tipini indirmek için bu yazının üzerine dokunun…

(Dosyayı indirdip, bilgisayarınızdaki “C:\Windows\fonts\” dizinine atınız.)

Eğer, aşağıdaki metni Göktürk alfabesiyle yazılmış biçimde okuabiliyorsanız, yazı tipini kullanabilirsiniz demektir.

Göktürk yazı tipi – örnek metin

|» Alfabelerimiz Sayfasına Dön! « |

Göktürk Kağanlığı`nın 744 tarihinde yıkılmasıyla onun yerine geçen Uygur egemenliği dönemi kültürel etkinlikler ve gelişmeler yönünden İslam öncesi Türk tarihinin en parlak ve dikkate değer dönemini oluşturur. Çin, Hint ve İran kültürlerinin de etkisiyle kültür hayatına öncelik, renk ve hareketlilik getiren Uygurlar, kağıdı ve matbaayı da alıp kullanmışlardır. Bu arada kullanılagelen Göktürk yazısını bırakarak kendilerine özgü yeni bir alfabe düzenlemişlerdir.Uygur alfabesi, Sogd kökenli olup, bazı değişikliklerle Türkçe`ye uygulanmıştı.

Bu alfabenin ne zaman kullanılmaya başlandığı kesin olarak saptanamamaktadır. Bugün için bilinen, bu yazı ile yazılmış en eski metinlerin IX. yüzyıl sonlarına ait olduklarıdır. Buna karşın, söz konusu alfabe Uygurların siyasal varlıklarını yitirmelerinden sonra da yüzyıllar boyunca kullanılmıştır. Türklerin İslamiyete geçişleri ve Arap kökenli yeni bir alfabenin kabulünden sonra da Türkistan ve Kırım`daki Türk devletlerinde bu alfabe varlığını koruyabilmiştir. Timur İmparntorluğu ve onun kollarında Uygur yazısının kullanıldığı bilinmektedir.

Ebu Said Mirza`nın 1468`de Uzun Hasan’a gönderdigil bitik -mektup- Uygur harfleriyle yazılmıştı. Osmanlı İmparatorluğu`nda da sarayda Uygurca bilen kâtipler vardı ve Orta Asya`daki Türk hükümdarlarına gönderilen mektuplarla kimi yarlıkları bunlar yazıyorlardı. Örneğin, Fatih Mehmet`in Otlukbeli Savaşı`ndan sonra Özbek Hanına gönderdiği zafername Uygur alfabesiyle yazılmıştı. Böylece Orta Asya Türkleri arasında olduğu kadar Osmanlı merkez yönetiminde de geçerliliğini koruduğu anlaşılan Uygur alfabesi, varlığını bir süre daha devam ettirmiş ve 18. yüzyılda tamamıyla unutulmuşdur.

(Resimleri büyütmek için, resimlerin üzerine dokunun.)

|» Alfabelerimiz Sayfasına Dön! « |

Türklerin topluca İslamiyet’i kabulünden, yani 10. asırdan sonra geniş bir sahada bütün Türk-İslam devletleri tarafından kullanıldı. Arap Alfabesi yirmi sekiz harf olmasına rağmen Türklerin kullandığı İslam harfleri otuz bir ile otuz altı harften meydana gelir. Sağdan sola doğru yazılan bu alfabe, bütün Türklüğü kucaklamış ve Türkçe’nin çeşitli lehçelerinde, pekçok kitap, kitabe yazılmıştır. Muazzam ve kesintisiz abidevi eserler bu alfabe ile verildi. Türkiye, İslam alemi ve dünyanın her yerindeki kütüphane ve kitapseverlerin kitaplıklarında İslam harfleriyle yazılmış milyonlarca Türkçe eser mevcuttur. Dünyanın en büyük ve muazzam arşivi, Türk – İslam alfabesiyle yazılan Türkçe evraklarla doludur.

(Resimleri büyütmek için, resimlerin üzerine dokunun.)

|» Alfabelerimiz Sayfasına Dön! « |

Yeni Türk alfabesi, Latin harfleri temel alınarak, 1 Kasım 1928 gün ve 1353 sayılı yasayla tespit ve kabul edilmiştir. Bu kanuna göre, Türk Alfabesi’nde 29 harf bulunur. Alfabeyi oluşturan büyük ve küçük harfler, sırasıyla aşağıdaki biçimde yazılır.

Yazı karakterleriyle:

A B C Ç D E F G Ğ H I İ J K L M N O Ö P R S

Ş T U Ü V Y Z - (Â Î Û)

a b c ç d e f g ğ h ı i j k l m n o ö p r

s ş t u ü v y z - (â î û)

Tarayıcının yukardaki harfleri doğru gösterememe olasılığına karşı, resim dosyası olarak:

Harflerin Sınıflandırılması

a, e, ı, i, o, ö, u ve ü harfleri ünlü harfler, diğer harfler ise ünsüz harfler olarak adlandırılır.

Ünlülerin Sınıflandırılması

Ünlü harfler, çıkış yeri ve dilin durumuna, dudakların durumuna, ağzın açıklığına göre şu şekilde sınıflandırılır:

• Çıkış yeri ve dilin durumuna göre 1.Kalın ünlüler: a, ı, o, u
  2.İnce ünlüler: e, i, ö, ü
• Dudakların durumuna göre 1.Düz ünlüler: a, e, ı, i
  2.Yuvarlak ünlüler: o, ö, u, ü
• Ağzın açıklığına göre 1.Geniş ünlüler: a, e, o, ö
  2.Dar ünlüler: ı, i, u, ü

Ünlülerin nitelikleri aşağıdaki çizelgede toplu olarak gösterilmiştir:

Ünsüzlerin Sınıflandırılması

Ünsüz harfler ses tellerinin titreşime uğrayıp uğramamasına göre ikiye ayrılır:

1. Tonlu (yumuşak) ünsüzler: b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z.
2. Tonsuz (sert) ünsüzler: ç, f, h, k, p, s, ş, t.

Latin harflerini kullanan diğer alfabelerle farklar

Türk alfabesi, Latin harflerini kullanmasına rağmen, bu harfleri kullanan diğer batı dillerinin alfabelerindeki bir takım harfleri içermemekte, bunun yanısıra bu alfabelerde genel olarak kullanılmayan başka harfler içermektedir.

Türk alfabesinde bulunmayan harfler

Q/q, W/w ve X/x harfleri pek çok batı dilinde kullanılmasına rağmen Türk alfabesinde yer almamaktadır. Bu harflere karşılık gelen sesler sırasıyla k, v ve ks ile ifade edilir. Örneğin: Kemal, taksi. X harfi sözcüğün yapısına göre iks ya da ksi olarak da söylenirken, W harfi çift ve olarak okunur. Benzer biçimde İspanyol alfabesinde yeralan Ñ/ñ (Bu ses İtalyanca ve Fransızca’da gn, Portekizce’de nh harf bileşimleri ile elde edilir) harfine karşılık gelen ses ny ile ifade edilir. Örneğin, İspanyolca’da İspanya anlamına gelen España sözcüğü Türkçe harflerle Espanya olarak yazılır.

Batı dillerinde bulunmayan Türk harfleri

Türkçe’deki Ç/ç, Ü/ü ve Ö/ö harfleri İngiliz alfabesinde bulunmamaları nedeniyle ASCII standardına dahil değildir. Ancak bu harfler diğer batı dillerinde yaygın olarak kullanılmakta ve ISO-8859-1 (Latin-1) standardının içinde yeralmaktadır. Küçük ı, büyük İ, Ğ/ğ, Ş/ş harfleri ise ISO-8859-9 (Latin-5) standardının içinde yeralmaktadır.

Türkçe’de noktalı i harfi büyük harfle yazılıyorken de noktası koyulur: İ. Benzer biçimde noktasız büyük I harfi, küçük harfle yazılıyorken noktası koyulmaz: ı. Ancak yabancı dildeki sözcükler büyük harfle yazılıyorken I harfi noktasız yazılır. Türkçe’nin dışında Azerice ve Tatarca’da da ı ve i harflerinin kullanımı bu biçimdedir.

Ş/ş harfinin sesi, İtalyanca’da sc(i), Fransızca’da ch, İngilizce’de sh ve Galiçyaca’da x harfleriyle elde edilir. Bu harf kimi zaman Rumence’deki Ș/ș (virgüllü s) harfinin yerine kullanılmasına rağmen farklı bir harftir. Türkçe’nin dışında Azerice, Tatarca ve Türkmence dillerinde kullanılmaktadır.

Ğ/ğ (yumuşak ge) harfinin kendine ait bir sesi yoktur, yalnızca kendisinden önce gelen ünlü harfi uzatmakta kullanılır. Bu harf Türkçe sözcüklerin başında yeralmaz. Türkçe’nin dışında Azerice ve Tatarca dillerinde kullanılmaktadır.

ASCII standardında yeralmayan Türkçe harfler ve Evrensel kod (Unicode) değerleri yandaki çizelgede verilmiştir.

Kaynak: Latin Alfabesi

|» Alfabelerimiz Sayfasına Dön! « |

The post Latin Alfabesi first appeared on Bilgicik.Com.]]> https://www.bilgicik.com/yazi/latin-alfabesi/feed/ 57