Kimi edatlar sıkça kullanılmakta ve farklı anlamlar içerebilmektedir.
Bu edatlar ve kattıkları anlamlar aşağıda açıklanmıştır:

Gibi

a. Benzetme: Aslan gibi bir adamdır.
b. Durum: Kovanın içi çöplük gibi oldu.
c. Sanma: Seni önceden gördüm gibi.
d. Zaman: Dün öğle gibi eve geldi.
e. Tahmin: Oyun berabere bitecek gibi.
f. Yaraşır biçimde: İnsan gibi konuş.

İçin

a. Amaç: Kendin için yarışmalısın.
b. Sebep: Yorgun olduğum için gelemedim.
c. Görelik: Benim için hiç sorun yok.
d. Uğrunda: Bu işe senin için girdim.
e. Süre: Telefonu iki saat için verdi.
f. Hakkında: Onun için kötü konuştu.
g. Özgü: fiu asansör özürlüler içindir.
h. Yönelme: Davetliler senin için geldi.

Kadar

a. Yaklaşık: Yirmi kadar davetli geldi.
b. Zaman: Akşama kadar uyudum.
c. Benzetme: Bir ceylan kadar güzeldir.
d. Sürece: Ölene kadar yanındayım.
e. Değin: Eve kadar beraber gidelim.
f. Denli: Gece o kadar özeldi ki…
g. Miktar: Bu kadarı da fazlaydı artık.
h. Karşılaştırma: Ben de onun kadar çalışkanım.

Göre

a. Görelik: Sana göre bu da iyi bir sonuçtu.
b. Uygunluk: Bu sarı kazak tam ona göre.
c. Karşılaştırma: Geçen seneye göre daha iyiydik.
d. Dikkate alma: Anlatılanlara göre o haklı.

İle

a. Birliktelik: Akrabalarımızla sohbet ettik.
b. Araç: Otobüsle yarın İzmir’e gidiyorum.
c. Durum: Olayları üzüntüyle karşıladık.
d. Sebep: İşe girmesiyle hayatı değişti.

Karşı

a. Hakkında: Dünyaya karşı daima iyimser.
b. Zaman: Sabaha karşı evime vardım.
c. Mekan: Ormana karşı bir kulübe yaptık.

Doğru

a. Yön: Eve doğru gidiyorlarmış.
b. Zaman: Sabaha doğru kasabaya varır.

Edatların bir kısmı basit yapılıdır. Bazı edatlar türemişlik özelliği gösterirler. Birleşik edat ise pek yoktur.
Basit edat: kadar, için, dair…
Türemiş edat: yalnız, değin, sadece…
Birleşik edat: sanki…

Edatlar, çoğu kez cümlede zarf öğesi içinde kullanılmakla birlikte bazen isim ve sıfat tamlaması da yapabilirler.
Onun gibisi: isim tamlaması
On kadar asker: sıfat tamlaması

[turkce_ygs_lys]

Öteki türlerdeki kelimelerden farklı olarak cümlede anlam ilişkisi kuran sözcüklere edat adı verilir. Dilimizde sınırlı sayıda edat vardır. Sınavlarda daha çok anlamsal özellikleri sorulur.
Belli başlı edatlar:

Yukarıda Türkçedeki edatların sınışandırılmış bir listesi verilmiştir. Buradaki bazı sözcükler farklı görevlerde karşımıza çıkabilmektedir. (ile, yalnız, ancak, bir, değil, karşı,doğru, başka vb.)

a. İle

Eş görevli iki unsuru birbirine bağladığında ve yerine “ve” getirilebildiğinde bağlaç olur. Bu durumda “ile”nin sağındaki ve solundaki sözler aynı öğede yer alır. “İle” farklı iki öğede yer aldığında; hal, araç, birliktelik ve sebep anlamları kattığında edat olur.

b. Yalnız

“Sadece” anlamı katarsa edat; “ama, fakat” anlamı katarsa bağlaç olur. Ayrıca sıfat, zarf ve isim de olabilir.

c. Ancak

Sadece anlamı katarsa edat, “ama” anlamı katarsa bağlaç olur. “En az” veya “en çok” anlamları içerirse zarf olur.

d. Bir

“Sadece” anlamı içerdiğinde edat olur. Ayrıca isim, belgisiz sıfat, sayı sıfatı, bağlaç ve zarf da olabilir.

e. Karşı

“-e karşı” biçiminde kullanılırsa edat olur. Bundan başka isim, sıfat ve zarf da olur.

f. Başka

“-den başka” biçiminde kullanılırsa edat olur. Bazen isim, sıfat, zarf ve zamir de olabilir.

g. Doğru

“e doğru” kullanımı edattır. Diğerleri gibi isim, sıfat, zarf da olabilir.

ğ. Değil

ÖRNEK: “Televizyon reklamları radyo ile yapılanlardan daha etkili oluyor.”
“ile” sözcüğü, aşağıdaki kullanımlardan hangisinde bu cümledekiyle aynı görev ve anlamdadır?
A) Bugün radyo ile televizyonun hayatımızdaki yeri ve önemi yadsınamaz.
B) Ona göre ahlak, düşündüğü ile yaptığı arasındaki benzerliktir.
C) Sinekli Bakkal ile Tatarcık, Halide Edip’in toplumsal konulu iki romanıdır.
D) O, deyimleri ve tekerlemeleri ile İstanbul Türkçe’sinin güzelliğini yansıtmıştır.
E) Onu en çok ilgilendiren, gazetenin gülmece sayfası ile spor haberleridir.
1982 ÖSS
CEVAP: Verilen cümlede “ile” edat görevindedir. Dolayısıyla D seçeneğinde edat göreviyle kullanılan “ile”, bizi doğru cevaba götürmektedir.
Yanıt D

[turkce_ygs_lys]