Bir cümlede eylemin durumunu, zamanını, gerçekleşme süresini, sebebini, koşulunu belirten sözcük ve söz öbeklerine zarf tümleci denir.
Gördüklerini nefes nefese anlattı.
Onunla yarın konuşalım mı?

• Zarf tümleciyle zarfı ayırt etmek gerekir. Zarf, sözcük türüdür, zarf tümleci ise öğedir. Basit cümlelerde zarf ve zarf tümleci aynıdır, ama birleşik cümlelerde zarf herhangi bir öğede yer alabilir.

Koşarak buraya geldi. (koşarak hem zarf hem de zarf tümleci)
Koşarak gelenleri gördü. (koşarak zarf ama nesne içinde)

• Zarf tümlecini bulmak için yükleme

NASIL, NE ZAMAN, NE KADAR, KAÇTA, NİÇİN, HANGİ fiARTLA, NEREYE gibi sorular sorulur.

Hızla ayağa kalktı. (nasıl – durum z.)
Yarın dinlenelim. (ne zaman – zaman z.)
Kadın çok konuşuyor. (ne kadar – miktar z.)
Dışarı çıkmayacaksınız. (nereye – yer, yön z.)

• Zarf tümleci söz gruplarından oluşabilir.

Söz konusu meseleyle gelecek yıl uğraşalım.
Üç vakte kadar bir kısmetin çıkacak.

•  Zarf tümlecinin açıklayıcısı bulunabilir.

14 Ağustos’ta doğum gününde bir parti düzenleyeceklermiş.

•  İsmin “e, de, den” ekleri bazen zarf tümlecinde görülebilir.

Önümüzdeki hafta birlikte denize gidelim.

• Yer yön bildiren sözcükler hal eki almadıklarında zarf olabilir.

Yukarı çıktılar. Aşağı in hemen.
Biraz geri gel. Dışarı bak bakalım.

•  Sıralı, bağlı cümlelerde zarf tümleci ortak kullanılabilir.

Çalışarak hem ailesine baktı, hem de kendi okul masraşarını karşıladı.
Geçen gün birisi Fikret’i sormuş, fakat bulamamış.

[turkce_ygs_lys]

Müslümanlık sizi gayet sıkı, gayet sağlam,
Bağlamak lazım iken, anlamadım, anlıyamam,

Ayrılık hissi nasıl girdi sizin beyninize?
Fikr-i kavmıyyeti şeytan mı sokan zihninize?

Birbirinden muteferrik bu kadar akvamı,
Aynı milliyetin altında tutan islam’ı,

Temelinden yıkacak zelzele, kavmiyettir.
Bunu bir lahza unutmak ebedi haybettir…

Arnavutlukla, Araplıkla bu millet yürümez..
Son siyasetse bu! Hiç böyle siyaset yürümez!

Sizi bir aile efradı yaratmış Yaradan;
Kaldırın ayrılık esbabını artık aradan.

Siz bu davada iken yoksa, iyazen-billah,
Ecnebiler olacak sahibi mülkün nagah.

Diye dursun atalar: ‘Kal’a içinden alınır.’
Yok ki hiç bir kişiden… Millet-i merhume sağır!

Bir değil mahvedilen devlet-i islamiyye…
Girdiler aynı siyasetle bütün makbereye.

Girmeden tefrika bir millete, düşman giremez;
Toplu vurdukca yürekler, onu top sindiremez.

Bırakın eski hükümetleri meydandakiler
Yetişir, şöyle bakıp ibret alan varsa eğer.

işte Fas, işte Tunus, işte Cezayir, gitti!
işte Irak’ı da taksim ediyorlar şimdi.

|» M. Akif Ersoy Sayfasına Dön! « |