Bugün bir fırında da görünce, “askıda ekmek” uygulamasını sizinle paylaşmak istedim. Karaman, Konya, Karabük, Nevşehir… gibi illerde de uygulanmaya çalışılan “askıda ekmek“, dar gelirli insanlara yardımcı olmak amacıyla oluşturulmuş bir şey.

Ekmek almak için fırına gittiğinizde, kaç tane ekmek almışsanız bir tane ekmeğin parasını fazladan veriyorsunuz. Diyelim ki dört tane ekmek aldınız. Ekmeklerin parasını verirken beş tane ekmek parası veriyorsunuz. Almadığınız hâlde parasını verdiğiniz ekmeği de, ihtiyaç sahiplerinin gelip alması için “askıya” bırakıyorsunuz. İhtiyacı olanlar fırıncıya “Askıda ekmek var mı?” diyorlar. Eğer daha önceden parası verilmiş – askıya bırakılmış – bir ekmek varsa, fırıncı ona ekmeği veriyor.

Yardımseverliğimizin göstergesi olan bu uygulama, Osmanlılar döneminde her yerde yapılıyormuş. Daha sonradan unutulmuş; fakat şimdilerde yeniden bazı yerlerde görür oluyoruz. Sadece Türkler‘e özgü bu davranış, köklü kültürümüzün ürünlerinden birisi. Aslında bu, sadece ekmek için uygulanmıyor. Çay ocaklarında “askıda çay“, manavlarda “askıda meyve – sebze“… falan bulabilmek mümkün.

Yanlış anımsamıyorsam, Türkiye‘de her gün 1,5 milyon ~ ekmek çöpe atılıyormuş. Buna karşın, Türkiye’de açlıktan ölen insanlar bile var… Tüketimde ve yardımlaşmada bir denge sağlanırsa, ne ekmekler çöpe atılır ne de insanlarımız açlıktan ölür. Bu kapsamda geçen senelerde Ankara, İstanbul, Zonguldak, Karabük… gibi illerde bir kampanya başlatılmıştı. Kampanyanın ne kadar başarılı olduğunu bilmiyorum; fakat Elazığ’da 3-4 yerde “askıda ekmek” ve “askıda çay” uygulamasını gördüm.

En azından her iki üç günde bir tane ekmeği askıya bıraksak, 75 milyonluk bu ülkenin bütün yoksullarını doyurabiliriz. Hele parası olmadığı için fırının önünden geçmeye korkan çocukların ve annelerin, sımsıcak ekmekleri askıdan alıp eve götürürken yaşadıkları mutluluğu hissetmeye çalışırsanız, yaptığınızın çok da basit bir şey olmadığını anlarsınız.

Biz ki, zamanında yoksulların gelip almaları için konaklara koyulan altın sepetlerinden yalnızca ihtiyacımız kadarını alıp, gerisini diğer yoksullara bırakan bir ulusun son kuşağıysak, ekmek kavgası veren yurttaşlarımıza da yardımcı olabileceğimizi umuyorum.

Her yıl yapılan açıklamalarda gayri safi milli hasılanın (kişi başına düşen milli gelirin) daha da arttığı söyleniyor. Fakat artış sadece açıklamalarda kalıyor. Özellikle öğretmenlerin çilesi bir türlü bitmek bilmiyor. En kutsal, önemli ve yorucu işi yapan öğretmenler, boşta kalan zamanlarında yine ek iş yapıp bir yerlerden gelir sağlamak istiyor.

Para her şey değildir; fakat günümüzde birçok şeyin başıdır. Eğitim seviyeleri çok yüksek ülkelere bakın, öğretmenlerin maddi yönden hiç sıkıntıya girmediğini görürsünüz. Çünkü öğretmen bir kere aklındaki “geçim” derdini bir yana atıp, derslere yoğunlaşmalı ki kaliteli bir eğitim olsun. Bizdeki bazı öğretmenler ise, dersten erkenden çıkmak isterler ki pazarda satış yapacak yeri alabilsinler.

Her ne kadar % 100 paralellikten söz edilmese de, bir ülkedeki eğitimin kalitesi, büyük ölçüde eğitime yapılan yatırım ile doğru orantılıdır. Bütçemizden eğitime ayırdığımız pay, eğitim seviyesi çok yüksek olan ülkelere göre çok düşük. Buna doğru orantılı olarak eğitim kalitemiz de onlara göre çok düşük. OECD ülkelerinde bir öğretmenin filesini doldurmak için maaşının ortalama 2.5 – 7.2’lik bölümünü ayırması gerekiyorken; Türkiye‘de bu % 30 – 36’lara ulaşıyor. Acaba bir öğretmen, maaşının %36’sını pazar alışverişine verirse, maaşının geri kalan kısmıyla ne yapabilir? Gerçekten yazık. Bu ülke içerisinde yaşayan ve rütbeli – rütbesiz, fakir – zengin bütün vatandaşların çocuklarını eğiten ve o çocukların mimarı olan öğretmenlere verdiğimiz değere bakın…

Mynet‘te geçen haber şöyle:

Öğretmenin filesi dolmuyor

Türk Eğitim-Sen’in araştırmasına göre, Türkiye’deki öğretmenin pazar filesini doldurabilmesi için AB ve OECD ülkelerine göre daha fazla para harcaması gerekiyor.

Veriler AB ve OECD ülkelerine göre daha az maaşla geçinmek durumunda olan öğretmenlerin filesini doldurmak için OECD ülkelerine göre, maaşından 5 kat ile 12 kat daha fazla para ayırmasının şart olduğunu gösteriyor. Türk Eğitim-Sen’den yapılan yazılı açıklamada Türkiye’deki düşük maaşlı öğretmenlerin filesini doldurabilmek için AB ve OECD ülkelerine göre daha çok para harcaması gerektiğini bildirdi. Türk Eğitim-Sen’in araştırmasına göre gıda ürünlerinde satın alma gücü paritesi göz önüne alındığında, içinde ekmek, et, balık, süt, yağ, meyve, sebze, şeker, bal gibi gıda ürünlerinin bulunduğu bir fileyi doldurmak için Almanya’da göreve yani başlayan bir öğretmen ayda maaşının yüzde 3.4’ünü, 15 yıllık bir öğretmen ayda yüzde 2.6’sını, İngiltere’de göreve yani başlayan bir öğretmen ayda maaşının yüzde 4.8’ini, 15 yıllık bir öğretmen ayda maaşının yüzde 3.3’ünü, Hollanda’da göreve yani başlayan bir öğretmen ayda maaşının yüzde 4.9’unu, 15 yıllık bir öğretmen ayda maaşının yüzde 3.4’ünü ayırıyor.

Aynı durum Lüksemburg, Norveç, İrlanda, İzlanda ve İsviçre’de de görülüyor. Bir fileyi doldurabilmek için Lüksemburg’da göreve yeni başlayan bir öğretmen ayda maaşının 6.9’unu 15 yıllık bir öğretmen maaşının yüzde 3.4’ünü, Norveç’te göreve yeni başlayan bir öğretmen ayda maaşının 7.2’sini, 15 yıllık bir öğretmen maaşının yüzde 5.8’ini, İrlanda’da göreve yeni başlayan bir öğretmen ayda maaşının 6.2’sini, 15 yıllık bir öğretmen maaşının yüzde 3.3’ünü, İsviçre’de göreve yeni başlayan bir öğretmen ayda maaşının yüzde 4’ünü, 15 yıllık bir öğretmen ise maaşının yüzde 2.5’ini, İzlanda’da ise göreve yeni başlayan bir öğretmen ayda maaşının 6.7’sini, 15 yıllık bir öğretmen de maaşının yüzde 5.1’ini ayırıyor.

– TÜRK ÖĞRETMENİ FİLESİ İÇİN MAAŞINDAN 5 KAT İLE 12 KAT DAHA FAZLA PARA AYIRMALI-

Türk Eğitim-Sen’in araştırmasında OECD ülkelerinde eğitim çalışanları bir fileyi doldurmak için maaşından yüzde 2.5 ile yüzde 7.2 oranında ücret ayırması gereken; Türkiye’deki durumun oldukça farklı olduğu dikkati çekiyor. Gıda ürünleri satın alma gücü paritesi göz önüne alındığında Türkiye’de göreve yani başlayan bir öğretmenin maaşından ayırmak zorunda olduğu oran yüzde 36 iken 15 yıllık bir öğretmen ise maaşının yüzde 30’unu gıda harcaması için ayırmak durumunda. Yani Türkiye’de bir öğretmenin filesini doldurmak için OECD ülkelerine göre, maaşından 5 kat ile 12 kat daha fazla para ayırması şart.