Divân Edebiyatında Kafiye ve Redif

Kafiye: Başın arka tarafı, en

se demektir. Edebiyatımızda ise; en az iki mısranın sonunda tekrarlanan, yazılışları aynı anlam ve görevleri farklı ses benzerlikleridir.

Redif: Arkadan gelen anlamındadır.

Revi: Bir beyitin son harfine denilmektedir.

• Mürde cismim iltifâtından bulur her dem hayât

Ölürem ger kılmasan her dem b

ana bir iltifât

• Revi: t

Asıl Kafiye Revisi: Bir beyitte kafiyeyi teşkil eden kelimelerin son harfidir.

• Gittin ammâ ki kodun hasret ile cânı bile

İstemem sensiz olan sohbet-i yârânı bile

• Revi: h (Sondaki e harfi güzel h harfi ile yazıldığı için)

• Asıl kafiye revisi: n

Divan Edebiyatında Revi Türleri:

1. Reviyy-i Mukayyed: Kafiye harfinin tek bir sessiz harften oluşmasıdır.

bahar
ezhâr

2. Reviyy-i Mutlak: Kafiye

    harfinin tek bir ünlüden oluşmasıdır.

hayâle
kemâle

3. İltizam (Lüzum mâlâ yelzem): Revinin birden fazla olmasıdır.

haseb
neseb

• Zerre-i nûrından iken muktebes(ﺱ)

Mihr ü mehe etmek işâret abes(ﺙ)

Böyle bir kullanımda eski alfabeye göre iki farklı ‘s’ kullanıldığı için kafiye kabul edilemez.

Divan Edebiyatında Kafiye Çeşitleri:

1. Mücerred Kafiye: Tek ses benzerliği olan kafiyedir.

____ser

____seher

2. Mürekkep Kafiye: Birden fazla ses benzerliği olan kafiyelerdir. Üçe ayrılır.

Müreddef kafiye, müesses kafiye, mukayyed kafiye

1. Müreddef Kafiye: Revi harfinden önce hurûf-u imlâdan ( ﺍ ﻮ ﻯ ) bir harf gelirse böyle kafiyelere müreddef(ridfli) kafiye denir.

• Dost bî-pervâ felek bî-rahm devrân bî-sükûn

Derd çoh dem yoh düşman kavî tâli’ zebûn

• Revi: n
• Asıl kafiye revisi: n
• Hurûf-ı imlâ: û
• Kafiye çeşidi: müreddef

2. Müesses Kafiye: Revi ile ridf arasına başka bir harfin girmesiyle (bu harfe dâhil ismi verilmektedir) meydana gelen kafiye çeşididir.

• Geldimse n’ola ben şuarâ bezmine âhir

Âdet budur âhir gelir bezme ekâbir

• Revi: r
• Asıl kafiye revisi: r
• Ridf veya te’sis: â

• Dâhil: h ve b
• Kafiye çeşidi: müesses

3. Mukayyed Kafiye: Asıl kafiye harfi olan revinin evvelinde ridflerden başka sessiz bir harf benzeşiyorsa o harfe ‘kayd’ böyle kafiyelere de mukayyed kafiye denir.

• Rûyını meydir meyi rûyun dil-ârâ gösteren

Gülşeni güldür gülü gülşen mutarrâ gösteren

• Revi: n
• Asıl kafiye revisi: â
• Kayd: r
• Kafiye çeşidi: mukayy

  ed

Aslî Kafiye: Asıl kafiye her zaman mısranın sonunda olmasına denir.

Zu Kafiyeteyn: İki kafiye demektir. Mısranın başında veya ortasında da kafiye olabilir.

Redif: Asıl kafiye revisinden sonra gelir. Sırasıyla redif harflerine ‘ vasl, hurûç, mezîd, naire’ isimleri verilir.

• Şaşmada hûş yârlar mestînize

Kendiniz düşmensiniz hestînize

• Revi: e (güzel h)

• Asıl kafiye revisi: t

• Kayd: s

• Kafiye çeşidi: mukayyed

• Vasl: î Huruç: n Mezîd: z Naire: e (güzel he)

Kafiyeler Çeşitleri:

Düz Kafiye:

Uyan yârim sesler geldi derinden   —-  a  derinden

Karanlık oynadı koptu yerinden     —-  a yerinden

İlk ışık kapının eşiklerinden       —–  a

Şimdi bir gölgeyi kovmak üzredir   —— üzredir

Necip Fazıl KISAKÜREK

Çapraz Kafiye:

Mona Roza siyah güller ak güller   —  a –güller

Geyve’nin gülleri ve beyaz yatak   — b — yatak

Kanadı kırık kuş merhamet ister   — a — ister

Ah senin yüzünden kana batacak — b — batacak

Mona Roza siyah güller ak güller  — a — güller
Sarma Kafiye:

Şafakta çöktü sapsarı karanlık  — a — karanlık

Gün bana verimli ten gibi ölgün  — b — ölgün

Muzdarip münzevi geçen günün — b — günün

Ardından ağarır muhayyel ışık — a —   ışık

Rıfat KÜTÜK

Tek ses benzerliğine(içtim-uçtum) yarım kafiye, iki ses benzerliğine(asker-değer) tam kafiye, ikiden fazla ses benzerliğine(Anadolu-yolu) zengin kafiye denir. Birinci mısradaki kelimenin ikinci mısrada başka bir kelimede aynen yer almasına (kara– Ankara) tunç kafiye ve yazılışı aynı anlamları farklı iki kelime(asma ‘meyve’ – asma ‘idam’)den oluşan kafiyeye ise cinaslı kafiye denilmektedir.

1933’de Diyarbakır/Ergani’de doğdu. İlkokulu Ergani’de, ortaokulu Diyarbakır ve Maraş’ta, liseyi Gaziantep’te okudu. Lise sonda Necip Fazıl Kısakürek’le tanıştı.

Burslu öğrenci olarak girdiği Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni 1955’de bitirdi. 1959-1965 yılları arasında Maliye Müfettiş Yardımcılığı ve Gelirler Kontrolörlüğü görevlerinde bulundu.

1967 yılında İslamın Dirilişi ve Yazılar adlı kitaplarından dolayı yargılandı. Büyük Doğu, Hisar, Akpınar, Dernek, Düşünen Adam, A dergilerinde deneme ve şiirler, Yeni İstanbul, Sabah ve Milli Gazete’de fıkra yazıları yayımlayan Sezai Karakoç, mart-nisan 1960’ta iki, mart 1966 – mart 1967’de oniki, ekim 1969 – ocak 1971’de onaltı sayı olmak üzere Diriliş dergisini yayımladı.

1974’ten itibaren düzenli olarak 18 sayı yayınlanan, 1976’dan itibaren gazete biçiminde çıkan Diriliş dergisi yerli düşünce ve edebiyatın en önemli dergilerinden biri oldu.

1977-78, 1980 ve 1983 yıllarında da yayımlanan Diriliş, son olarak 1987-1993 arası altı yıl haftalık olarak yayımlanmıştır. Diriliş Dergisi, gerek edebiyatımız gerekse fikir ve kültür hayatımız için bir okul olmuş, çok sayıda aydın ve sanatçı yetiştirmiştir.

1990 Diriliş Partisi’ni kuran Sezai Karakoç, 1997 yılında Anayasa Mahkemesi tarafından kapatılışına kadar da bu partinin genel başkanlığını yürüttü.

ESERLERİ
Şiir Kitapları: Körfez,Şahdamar,Hızırla Kırk Saat,Sesler,Taha’nın Kitabı,Gül Muştusu,Zamana Adanmış Sözler,Leyla ile Mecnun, Mona Rosa.

Araştırma ve Fikir Kitapları: Yunus Emre, Mevlana, Mehmet Akif, İslam’ın dirilişi, İslam Toplumunun Ekonomik Strüktürü, Ölümden Sonra Kalkış, Mağara ve Işık.

Hikaye Kitapları:Hikayeler I – Meydan Ortaya Çıktığında (1978), Hikayeler II – Portreler (1982)

| » Biyografiler – Kim Kimdir Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

Biyografi, Biyografiler, Yaşam Öyküleri, Kim Kimdir?, Biyografi