Güney Azerbaycan‘da yaşayan değerli bir soydaşımızdan bugün bir e-posta aldım. E-postayı okuduktan sonra gerçekten yüreğim sızladı. Biz, zamanında bütün dünyayı dize getirip insanlara insanlığı öğreten bir ulus olarak bu hâllere düşecek miydik?

Kandaşımız gönderdiği yazıda, Türk dili ve Edebiyatı Bölümü’nde okuyabilmek için yeterli puanı aldığı hâlde, hem Türkiye‘de hem de Azerbaycan‘da süründürüldüğünü anlatmaya çalışmış. Türk Cumhuriyetleri arasındaki bu iki önemli devlet, Türk soylu olduğu hâlde Türk devletlerinde “yabancı uyruklu” olduğu için bu kandaşımızı oradan oraya gönderip bir türlü üniversiteye öğrenci olarak almıyor. Acaba gönlü Türklük aşkıyla ve Türk‘e hizmet etme sevdasıyla yanıp tutuşan bu değerli insan, özünü gizlemediği ve temiz niyetli olduğu için mi böylesine alçaltıcı şeylerle karşılaştı dersiniz? Yoksa bu kandaşımızın yerinde Türk soylu olmayan birisi olsaydı, “Bakın, adam Türk olmadığı hâlde ülkemize değer verip burada okumak istemiş.” diyip kaydını alırlar mıydı onun?

Bu postayı okurken resmen kahroldum. İl il gezdirilen kişi Türk. Bundan daha acıdır ki gezdirenler de Türk ve gezdirilen yer bir Türk devleti. Devlet, nasıl böylesine olaylara kayıtsız kalabiliyor, şaşıyorum. Kandaşımızın Türkiye’den sonra Azerbaycan’da da benzer bir şeyle karşı karşıya kalması, daha bir üzüyor insanı. Biz, bizden olanlara değer vermezsek, kim değer verecek bize? Amerikancı emperyalist devletler mi alacak bu kardeşimizi üniversitesine?

Ben, bütün bunlar için Türkiye‘de yaşayan ve bu devletin özünü oluşturan bir birey olarak, Türkiye adına kandaşımızdan özür diliyorum.

İşte gelen e-posta: Ben bir kaç yıl önce kutlu Türk dili ve edebiyat bölümünde okumak için Türkiyiye gitim. sadece miletime göre sadece Türke göre sadece azerbaycana göre. gelecek te parasızlık tehlikesin ve aileme iran devletinin tehlikesini kabul etim. dedim ki gedip okuyup gelip öğrederem. Ben filan ustadın ayak kabısını yalamakla burs olarak Türkiyede Türk dili ve edebiyat okuya bilerdim ama ben azerbaycan esgeriyim benim başım dikdir. ailem sevmiye sevmiye Türkiyeye gitdim. Türkiye yabancı oğrenci sınavına girdim. sınavdan önce konulara tokunmak istemiyorum çün çok surer sadece bunu demek istiyorum ki Türkiye benim Türk dili ve edebiyat okumağımı bildikten sonra o kadar beni konsul ( tebrizde ) ve sifaret ( tehranda ) arasında dolandırdı ki ben tebrizde iki hefte kaçmakdan sonra hiç bir sonuç bulmadan eve gitim.

Türkiyede sınava girmekten sonra orta bir puan la kabul oldum. Türkiye sifareti çun ben Türk dili ve edebiyat okuyacağdim bana sınav sorularının kaynağın ( metropol kitabı ) vermedi, gizleti ve ben sınavdan sonra bu kitabı öğrenciler elinde gördüm. Türk elefbasıne göre sınıflar kurulmıştu ama sifaret bana söylemedi hal bu ki normal halde her bir yös a girene söyliyorlar. niye ki başarsız olam. ama ben başarlı oldum sınavda. evelce gazı üniversitesine gittim. aldığım puanı sormadan bana dedi git ve ( muktarlık tan ) ikamet belgesini al bende söyledim muktarlık nerden anlasın ki ben öğrenciyim bana bir belge filan veriniz onlara göstereyim dediler” lazım değil git” !!. bende gitim dördümcü mukdarlıkta bana söylediler git polis genel müdürlüğüne orda da onlar benim söylediğim sözü tekrarladılar söylediler “git gazı üniversitesinden yazı getir”. dört saat çalışmaktan sonra gazi ye döndüm kayit sorumlusu olan hanıma söyledim “bana bir yazı veriniz ki göstersin ben , bu üniversitesinin öğrencisiyim “ girdi odasına telfonla konuştu geldi bana söyledi vay !!! sen yabancı öğrenci mi sin ? söyledim benim size verdiğim sınav sonuçunda yazılıp yabancıyam bunlardan geçmiş benim lehcemden de belli sonra bana söyledi vay vay af edersizniz biz Türk dili ve edebiyat bölümünde yabancı öğrenci kabul etmiyoruz bende söyledim eger kabul etmiyorsunuz niye üniversite defterçesinde yazıyorsunuz kabul ediriz ve şimdi söyliyorsunuz kabul etmiyoruz niye beni sınavda kabul edirsiniz hal bu ki ben ilk günden söylemiştim Türk dili ve edebiyat okuyacağam. ama cevap vermedden giti. ankara teknik üniversitesine telfon ettim puanımı söylemeden sadece söyledim ben irandan geliyorum ve Türk dili edebiyat okumak istiyorum. resmen telfon arkasından kah kah bana güldü sonra telfonu kapattı. inanılmaz bi şey bu ben ulu dag üniversitesine gittim – hacettepe üniversaitesi – samson üniversitesi – koniya üniversitesi – istanbul üniversitesi – izmir ünüversitesi – gazi osman paşa üniversitesi – ankara üniversitesi … getim, ve en iyi halde bana güldüler beni surundurduler

Dördüncü yıla giriyoruz ve bu konu hala bitmedi ( bu dünya üniversite kayıtında bir rekordu biz buna bacardık ). sonra azerbaycan cumhuriyetine gitim ama gitmeden önce telfon etim söyledim ben Türk dili ve edebiyat bölümüne kayıt olmak istiyorum geleyim mi ? gelmiyelim, sözüm bitmeden bağırdi bana ; kardeşim böyle olmaz buraya gel biz seninle görüşek , bende söyledim oraya gelmek en azı bir bin dolar paraya ihtiyacı var eger kesin dir gelim ? söyledi budur kı var. neyse baki devlet üniversitesine gitim kayıtın birinci günüydü 15 gün vakit kalmıştı kayıtın.,orada eyleşen hanım ve bey benim Türk dili ve edebiyat bölümünde okuduğumu bilmekten sonra bir biriyle rusca konuştular sonra bana bakıp söylediler oğlum biz bu bölümde sadece yüksek lisans öğrencisi kabul ediriz. sonra bırkmadım daha çok sordum ; “ama üniversite sitesinde farklı bir şey yazılıp gelmemişten önce de size telfon etmişdim bu sözü söylemediniz”. sonra çok kızmış helde söyledi git ad yazma zamanı bitib. ben şimdi 3 ay dır binlerce faks ve telfon ve başvurudan sonra doğu akdeniz üniversitesine kayıt olmuşum. çok ilginç bir şey, söz gelişimi ben kıbrısa kayıt belgelerimi göndererken bana bir maıl geldi söyledi oğlum kayıt sorumlusu tatile gidip lütfen maıl göndermeyiniz. bende cevap yazdım eger gidip kim maıl gönderiyor şimdi ?. burada orta sınvda ben osmanlıca dersinde 45 üzerinden 40 aldım hocaya söyledim hocam ben bu dersi sizden daha iyi biliyorum bu ders benim çocukluktan öğrendiğim alfabedir niye orta sınav gibi bir önemli sınavda 5 puan kırıyorsunuz ben hepsini doğru yazmışım bana söyledi bu orta sınav , ben seni son sınavda yakacağam. ya bazi Türk arkadaşklar resmen tahdid ediyorlar ki eger sen bu okulu bitire bildin biz sana mezuniyet belgesini vermeyeceğiz. ve çok çok acayep bir şeyler.

Ben bu şeyleri sadece Türkiyede gördüm iran gibi bir bozuk ülkede eger bir yabancı öğrenci efganistanda ya pakistanda ya hind de fars dili ve edebiyat okusa iran devleti her ay ona 300 ya 400 dolar cep parası veriyor ya parasız fars dili ve edebiyat kitablarını yayıyor ya Türkiyenin başkenti ankaranın ortasında kızılayda parasız fars dili ve edebiyat öğrediyor ben gelip kendim gördüm. çin devleti konfosiyus kurmlarını afrikada kurur ve parasız çin dili öğrediyor. herkes kendi dilini yaymak için candan geçir siz ( yani biz ) nasıl bir milletsiniz hiç utanmiyorsunuz mu ? kotuluk ve ağılsızlığında bir sınırı var. bazen burda bu işlerin niyesini soruyorum arkadaşlardan diyorlar “başını sana ilgili olmayan şeylere sokarsın boyle olur “ yani biz babalarımızdan ya mahalemizde böyle bir şeyler görmedik ilk defa sizden öğrendik biz.

Ben bu yazını millishura ve oyrenci ve azadtribun sitelerine gönderdim (bu siteler güney azerbaycanın en büyük Türkçü siteleridi ) azadtrübın ve oyrenci bana cevap vermediler ve millishura bana çok ilginç cevaplar söyledi. o bir Türkçü olarak sordum siz ki Türkçülügü yayiyorsunuz bu olaya ne cevabınız var evelce söyledi “ ben senin hiç adınıda bilmiyorum ” sonra bütün kimliğimi gönderdim çok edebsizce ( herkes gibi ) söyledi “canım ben senin duygularını anlamakta zorluk çekiyorum “. sonunda bunu demek istiyorum ki bu kaç yıl ömrümü bu yolda harcadığıma göre pişmanlık haline gelmişim ve eger Türkiye devletinden bir azca vicdansılık ve şerefsizliği ögrenseydim gidip rus dili okuyup bunların kokunu kazardım ama hayıf ki ben bu devlet gibi mankurt olamam. ve en sondada bunu demek istiyorum ki “Tanri Türkü korusun “ çun milletimizin durumu o kadar kötü ki sadece tanrı koruya biler insan işi değil bu.

Varsayım İçeren Cümleler: Varsayım, gerçekte olup olmadığına, olmayacağına bakılmaksızın bir olay ya da durumu bir süre için var kabul etmektir. Varsayım anlamı taşıyan yargılarda genellikle “tutalım ki, diyelim ki, farz edelim, düşün ki” gibi ifadelere yer verilir. Örnek :

– Büyük ikramiye sana çıktı diyelim, bana ne alırsın?
– Tut ki puanın yetmedi ve üniversiteye giremedin.
– Şu anda kapının çalındığını ve oğlunun geldiğini farz edelim.
– Gözlerini kapa ve sımsıcacık bir odada dışarıda yağan karı seyrederek çay içtiğimizi düşün.

Önyargı Bildiren Cümleler: Bir eylem henüz sonuçlanmadan, o eylemin nasıl sonuçlanacağı konusunda fikir yürüten cümlelerdir. Örnek :

– Bizi görür görmez yine bağırıp çağıracak.
– Ben zaten onun suçlu olduğunu baştan biliyordum.
– Göreceksiniz, son şiirlerinde de ayrılık ve ölüm üzerine konuşup bizleri hayal kırıklığına uğratacak.
– Bu çocuğun bir baltaya sap olamayacağı baştan belliydi.

Öneri Bildiren Cümleler: Bir sorunu çözmek, herhangi bir konuda yol gösterip bilgi ve fikir vermek amacıyla, öne sürülen görüşü, düşünceyi ve teklifi içeren cümlelere öneri bildiren cümleler denir. Örnek :

– Kitabın sonuna bir de kaynakça konsa iyi olur.
– Konuyu iyice anlamak istiyorsan, önce tekrar et, sonra da bol bol soru çöz.
– Oyunda günlük yaşamın derinliğine fazlaca girilmeseydi, oyun daha derli toplu olurdu.
– Siyah eteğin üstüne mavi desenli gömleğini giyersen sana daha çok yakışır.

Üslupla ilgili Cümleler: Bir yazar ya da bir eserin dil ve anlatım özelliklerine üslup denir. Üslubun iki boyutu vardır. Biri yazarın tekniği, kurgusuyla; diğeri dil ve anlatım özellikleriyle ilgilidir. Herhangi bir metne yönelttiğimiz “Nasıl anlatılmış?” sorusuna dil ve anlatımla ilgili bir yanıt alırız ve aldığımız bu yanıt, yazarın üslubunu ortaya koyar. Örnek :

– İlk kitabında Halk edebiyatı söyleyişiyle yazdığı küçük şiirler vardı.
– Tasvir bölümlerinde dili iyice ağırlaşmış; yazar söz oyunlarına sık sık başvurarak sıfatlı, mecazlı ve sanatlı bir anlatım kullanmıştır.
– Kısa ve özlü bir anlatım, devrik cümleler, eserine en belirgin özelliğidir.

Olasılık – Olabilirlilik Cümleleri: Olasılık, kesinliği olmaksızın bir olay ya da durumun ortaya çıkmasının beklenilmesidir. Bu tür yargılar kesinlik anlamı taşımaz. Örnek :

– Yarın işe biraz geç gelebilirim.
– Şimdi bizim oralara da bahar gelmiştir.
– Sınav zamanı yaklaştı, herhalde düzenli bir çalışma yapıyordur.
– Durumu çok iyi, bu çocuğa küçük bir yardımda bulunur sanıyorum.

Eşitliğin Söz Konusu Olup Olmadığını Bildiren Cümleler: Kimi cümleler, herhangi bir şeyin ortadan ya da eşit biçimde bölündüğü anlamı taşır. Bu tür yargılarda eşitlik söz konusudur. Ancak kimi cümlelerde herhangi bir şeyin ortadan veya eşit olarak bölünmediği anlamı vardır ya da eşitliğin olduğuna dair herhangi bir ipucu verilmemiştir. Bu tür cümleler de eşitlik söz konusu değildir. Örnek:

– Harçlıklarını kardeş payı yaparak birkaç gün idare ettiler. (Eşitlik Anlamı)
– Bir elmayı yarı yarıya paylaşıp yediler. (Eşitlik Anlamı)
– Kardeşler, mirastan paylarına düşeni alıp, sessizce ayrıldılar. (Eşitlik söz konusu değil)
– Şirketin karını hisseleri oranında paylaştılar. (Eşitlik söz konusu değil)

Gerçekleşmemiş Bir Beklentiyi Dile Getiren Cümleler: Beklenti, bir olgunun sonunda gerçekleşmesi beklenen sonuç, bireyin, belli şart ve durumların alacağı biçimler veya kendisinden beklenenler konusundaki ön görüşü anlamına gelir. Bu tanımlamaya bağlı olarak kimi cümlelerde bir beklentinin gerçekleşmediği yönünde bir anlam ve yargı görülür. Örnek :

– Ankara’ya geldiğinde beni arar sanmıştım.
– Bizi bu sefer daha sıcak karşılayacağını düşünmüştük.
– Yıl boyunca çalışıp didindiğini görünce iyi bir okula gireceğini zannediyordum.
– Bu işten daha çok para kazanacağımızı ummuştuk.

Gerçekte Var Olmayıp Öyle Sanılma Anlamı Taşıyan Cümleler: Kimi cümleler, herhangi bir olgu gerçekte var olmadığı halde, kişinin bu olgunun var olduğunu zannetmesi anlamını taşır. Örnek :

– Ben onun kardeşi değil, düşmanıydım sanki.
– Adama bak, sanki para vermiş de karşılığını bekliyor.
– Arkadaşı soruları çözdükçe, kendisi çözüyor gibi seviniyordu.

Hayıflanma – Üzülme Anlamı Taşıyan Cümleler: Hayıflanma cümleleri bir olay, durum ve kişi karşısında üzülme ya da yerinme anlamlarını taşır. Örnek :

– Kuşlar göç ediyor, ne yazık ki kış geliyor.
– O güzelim kız, birkaç yılda çöküp yaşlandı.
– Yüreğinin acısını, yılların izini taşıyordu yüzündeki derin çizgiler.
– Zavallı adam, çocuklarını yetiştirebilmek için ne acılar çekti.

Sitem – Kızgınlık Anlamı Taşıyan Cümleler: Sözü ya da hareketleriyle, birinin, bir kimseyi kırdığını, üzdüğünü veya gücendirdiğini öfkelenmeden dile getiren cümleler sitem anlatımlı; sözü söyleyenin bir kişiye kızdığını anlatan cümlelerse kızgınlık anlamlı cümlelerdir. Örnek :

– Her hafta sonu toplanıp kıra gidersiniz de beni çağırmazsınız.
– İnsan, kendisine bunca emeği geçen insanı bir kere de olsa arayıp sorar.
– Dediklerimi yapma da göreyim seni!
– Sen kim oluyorsun da bana karşı böyle konuşuyorsun!

Yapıtın Konusuna Değinen Cümleler: Bir anlatımda verilmek istenen öz, düşünce ve duygu bütününe içerik adı verilirken kimi cümleler, herhangi bir yapıtın konusuna ya da özün ne olduğuna yani içeriğine değinir. Örnek :

– Cahit Sıtkı’nın şiirlerinde genel olarak ölüm ve yalnızlık teması ele alınıyor.
– Romanda kent insanlarının bireyci yaşamları ve bunun yarattığı bunalımlar anlatılmış.
– Ömer Seyfettin, kimi öykülerinde çocukluk ve askerlik anılarını işliyor.
– Ziya Osman Saba, yalın ve içten bir anlatımla yoksul yaşamlara karşı duyduğu ezikliği anlatır bu şiirinde.

Aşamalı Bir Durumu Bildiren Cümleler: Aşamalı bir anlam içeren cümlelerde, bir durumun gitgide ilerlemesi anlamı vardır. Örnek :

– Zavallı kadın sürekli zayıflıyor, her geçen gün biraz daha küçülüyordu.
– Uçak önce havalandı, sonra yavaş yavaş bulutların arasında kayboldu.
– Hastamız günden güne iyiye gidiyor.
– Kurşun sırtından girince, asker önce dizlerinin üzerine çöktü, sonra boylu boyunca yere yığıldı.

Beğenme – Takdir Etme Anlamı İçeren Cümleler: Beğenme, takdir etme anlamı içeren cümleler, herhangi bir şeye yönelik beğeniyi, övgüyü dile getiren cümlelerdir. Örnek :

– Aşkolsun delikanlıya, rakibinin sırtını bir hamlede yere getirdi.
– Her türlü rezaletin yaşandığı bu çevrede dürüst ve tertemiz bir insan olarak yetişti.
– Eserlerinde yapaylığa kaçmadan içten ve yalın bir söyleyişle dile getirir duygularını.
– Bozkırın ortasında açılmış sapsarı bir çiçektir bu şiirler.

|» “Ödev Paylaşımı” Sayfasına Dön! «|

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…