“Mortgage” Türkçeleşti, “Tutulu Satış” Oldu.

Milliyet:
Yurttaşların uzun vadeli taksitlerle ev alabilmesine dayalı sistemin adı olan son günlerin moda terimi “mortgage” için Türk Dil Kurumu’nun önerdiği “tutu” sözcüğünün tutmaması üzerine, Kurul üyelerinden Hamza Zülfikar’dan “tutulu satış” önerisi geldi. Zülfikar “Yeter ki ekonomi yazarları ya da devlet adamlarından biri bu kelimeyi kullansın” dedi.

TDK üyesi Hamza Zülfikar bir makalesinde, daha önce Arapça’dan Türkçe’ye geçen “rehin” ve Fransızca’dan alınan aynı anlamdaki “ipotek”in yanında şimdi de yakın anlamlı “mortgage” sözcüğünün dillerde dolandığına işaret etti.
Zülfikar, mortgage sözcüğünün anlamının “Bir borcun ödeneceği inancıyla geri alınmak üzere borçlunun alacaklıya verdiği değerli şey” olduğunu belirtti. TDK’nın rehin ve ipotek için daha önce “tutu” sözcüğünü önerdiğini, sözlükte kelimenin yer aldığını ve bu kelimenin zaten halk tarafından kullanıldığını dile getiren Zülfikar, sözcüğün daha çok Tokat, Isparta, Denizli, Balıkesir, Sakarya, Adana, İzmir, Kütahya, Manisa da kullanıldığını bildirdi.

“DEVLET ADAMLARI KULLANSIN”
Tutu sözcüğünün çok ilgi görmediğine de işaret eden Zülfikar, mortgage teriminin yerine “tutulu satış”ın kullanılabileceğini belirtti. Zülfikar, “Yeter ki para, banka konularında, ekonomi sayfalarında yazı yazanlar veya devlet adamlarından biri bu sözü kullansın” dedi.

Referans
İpoteğe dayalı uzun vadeli konut finansman sisteminin yasal zeminini oluşturan ve şimdiye kadar mortgage olarak tanımlanan sistemin adı Türkçeleştirilerek “tutulu satış” oldu. TBMM Plan ve Bütçe Alt Komisyonu, tasarıda mortgage sistemine tutulu satış denilmesini kararlaştırdı.

Av. A. Erdem Akyüz
Devlet Bakanı Abdüllatif Şener “UDKE” imini beğenmiş. Bunun açılımı ilk harflerini aldığı “Uzun dönemli konut edinme sistemi” imiş.Bu bir isim olmaktan ziyade, bir tarifin kısaltılması oluyor. Kaldıki bir tarifin ilk harflerinden oluşan isim bulma yöntemi, kısır dillere özgü bir yöntemdir. Türkçe ise matematiksel yapısı ve kurgusu ile, yeni kelimeler türetmeye en uygun olan emsalsiz bir yapıya sahip olması bakımından, bu yönteme başvurmaya gerek yoktur.

Türk Dil Kurumu ise “Tutulu Satış” ismini önermiş. Türkçenin kelime üretme yetisini gösteren güzel bir tanım.

TDK Başkanı Şükrü Halûk Akalın’ın Hakkı Devrim’in İtirazlarına Yanıtı:

Sayın Devrim,

Bugünkü yazınızda Kurumumuzun mortgage sistemi için teklif ettiği tutulu satış sözüne değinerek devlet zorundan yararlanmak istediğimizi belirtiyorsunuz. Teklif edilen tutu sözünün de argodaki bazı kelimeleri çağrıştıracağını yazıyorsunuz. Öncelikle tutu sözünün Kurumumuzun türettiği ve teklif ettiği bir söz olmadığını belirtmem gerekir. XIV. yüzyıldan itibaren Türkiye Türkçesinde dutu, duta, tutu biçimlerinde ve “rehin” anlamında (TDK, Tarama Sözlüğü, II/1289), günümüzde de Isparta, Denizli, İzmir, Manisa, Balıkesir, Kütahya, Sakarya, Tokat, Urfa, Muş, Adana ve Tekirdağ bölge ağızlarında tutu biçiminde ve “rehin” anlamında kullanıldığını belirtmem gerekir.

Bu söz Türkçenin söz varlığında yaklaşık yedi yüzyıldır kullanılmaktadır. Mortgage sözü “ipotek, rehin” anlamındadır. İpotek ve rehin dilimizin söz varlığındaki yabancı kökenli sözlerdendir, ancak mortgage yeni bir kavram olarak Türkçede kullanılmaya başlanıyor. Kurumumuz, mortgage sözü yaygınlaşmadan 13 Aralık 2004’te dilimizin söz varlığındaki tutu sözünden yararlanıp yeni bir kavram olan “mortgage sistemi” veya “mortgage satışı” yerine yeni bir terim olarak “tutulu satış”ı, önermiştir.

Konunun yeniden gündeme gelmesinin sebebi ise hazırlanmakta olan yasaya mortgage sözünün alınmaması bunun yerine tutulu satış sözünün kullanılması dileğiyle Başbakan yardımcısı ve Devlet Bakanı Sayın Abdüllatif Şener’e, TOKİ Başkanlığına ve diğer ilgili kurumlara resmî yazıyla başvurmamızdır. Teklif ettiğimiz kelimenin beğenilip benimsenmesini beklerken, hazırlanmakta olan bir yasada mortgage sözünün kullanılma olasılığı karşısında sessiz kalmamız beklenemezdi. Çünkü mortgage, Türkçenin yazımını da söylenişini de bozan özellikler taşımaktadır. Daha bugünden mortgage’a, mortgage’ta gibi tuhaf yazılış biçimleri basında gözlenmektedir. Bu durum karşısında el ele vererek, özellikle sizin desteği ile mortgage sözünü yerine dilimizin kaynaklarından ve köklerinden yararlanılarak tutulu satışı yaygınlaştırmamız gerekiyor.

En derin saygılarımla.
Şükrü Halûk AKALIN
Türk Dil Kurumu Başkanı

Hakkı Devrim Ne Demişti?

«Tutulu satış» lafı tutmaz
Her yiğidin bir yoğurt yiyişi vardır, derler ya! Benim içimden de zaman zaman «Her dilin kendince bir güzellik anlayışı vardır, onu zorlamaya kalkmayın!» diye haykırmak gelir. Bununla bitmez. Dillerin aklı da vardır, zekâsı da… Şairlerin sesinde doruğa erişleri boşuna mı sanırsınız?
Bu konuda pek mutlu olmadığımı biliyorsunuz. Sevindiğim oluyor gene de zaman zaman.
Ne zaman, bakın söyleyeyim.

Esra Akın adlı genç meslektaşımın «Yabancılar markalarıyla geliyor» başlıklı güzel haberini okudum (Milliyet, 27 ağustos). İçinde büyük mağazaların da bulunduğu alışveriş merkezlerini adlandırmakta henüz ortak bir karara varamadık. Esra’nın, yazısında, hem de birçok yerinde çok katlı mağazalar terimini kullandığını gördüm. Ataköy Galleria’dan, Etiler Akmerkez’den bu yana mağaza deyip geçemeyeceğimiz çok büyük, çok çeşitli alışveriş imkânı sağlayan, neredeyse semt büyüklüğünde dev binalara girip çıkıyoruz. Ben bunlara çokkatlı çarşılar diyelim der dururum; kapalıçarşı gibi. Bana katılan ilk kişi Esra oldu, buna seviniyorum.

İki üç arkadaş teklif ettiğimiz AVRO’nun benimsenmesine de sevinmiştim. Şu mortgage’a da bir karşılık bulabilsek ev-edindirme gibi bir karşılık; evedindirme kredisi mesela… Tutulu satış lafı bu dilin aklına da, zevkine de, zekâsına da ters gelir.

|» “Dilimizle İlgili Yazılar” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

Myshowland Türkçeleşti !

Myshowland’in sahibi Mustafa Özbey, tüm Türkiye’ye örnek olacak bir adım attı.

Türkçe yarışması için 5 kıtadan gelenleri görünce Myshowland adından vazgeçti.

Uluslararası Türkçe Olimpiyatı’nın yapılacağı Myshowland, adını İstanbul Gösteri ve Kongre Merkezi olarak değiştiriyor. Sahibi Mustafa Özbey, isim değişikliğinin gerekçesini açıklarken tüm Türkiye’ye örnek olacak mesajlar verdi: “5 kıtadan yabancılar gelip Türkçe konuşurken buranın adının İngilizce olması büyük saçmalıktı.”

İstanbul 17 Haziran’da Türkiye ve Türkçe için çok önemli bir törene ev sahipliği yapacak. 84 ülkeden Türkiye’ye gelen dili, dini, ırkı ve rengi farklı 355 öğrenci, düzenlenecek olimpiyatta Türkçelerini yarıştıracak. Ödül töreni ise Avrupa’nın en büyük gösteri merkezi Myshowland’de gerçekleştirilecek. Uluslararası Türkçe Olimpiyatı, aynı zamanda ilginç bir değişime de sahne olacak.

Bugüne kadar markasını zihinlere kazıyan Myshowland törende ‘İstanbul Gösteri ve Kongre Merkezi’ adıyla görücüye çıkacak. Myshowland’in sahibi Mustafa Özbey isim değiştirme kararına nasıl vardığını Zaman’a anlatırken, tüm Türkiye’ye örnek olacak mesajlar verdi: “5 kıtadan yabancılar gelip Türkçe konuşurken ve Türkçe bir dünya dili olmaya başlarken benim yerimin adının İngilizce olması büyük bir saçmalıktı. Utandım. Türkçe olimpiyatını düzenleyen insanların heyecanını, Türklüğe, bayrağa ve Türkçeye olan sevgilerini görünce Myshowland’in adını değiştirmeye karar verdim.

Onların heyecanı bana da yansıdı.” Türkçeleştirme çalışmalarına başladığını aktaran Özbey, kurumsal kimliği değiştirmenin zaman aldığından yakındı. Türkiye’de bankalar dahil birçok firma ve yer isminin İngilizce olduğuna dikkat çeken Özbey, “Yaptığımız, yabancı isimli yerlere inşallah örnek olur.” temennisinde bulundu.

Özbey’in kararı kamuoyundan büyük destek görürken, dil bilimciler, atılan adımın devamını istedi. Konuyu ilk kez gündeme getiren gazeteci yazar Mehmet Y.Yılmaz, dün Hürriyet’teki köşesinde Özbey’e teşekkür etti. TOBB Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ali Fuat Bilkan da, Myshowland’in adını Türkçeleştirmesinin olimpiyatın başarılarının bir göstergesi olduğunu söyledi. Bilkan, “Asya, Avrupa, Amerika, Afrika ve Avustralya’da Türkçe öğrenen binlerce öğrencinin mevcudiyeti, Türkçenin dünya dilleri arasında hak ettiği konumu elde edeceğini gösteriyor.” dedi.

Gazeteci-yazar Hakkı Devrim ise “İnşallah bu bir başlangıç olur, akılları başlarına gelir.” değerlendirmesinde bulundu. Devrim, yabancı isim merakına çok üzüldüğünü vurgularken kendisiyle ilgili ilginç bir ayrıntı verdi: “Adresime bile Hürriyet Medya Towers yazmıyorum, utandığım için Hürriyet Binası yazıyorum.”

5 bin 600 oturmalı koltuk sayısı ve teknoloji sistemiyle dünyanın ikinci, Avrupa’nın en büyük gösteri merkezi Myshowland 1999 yılında Mydonose Showland adıyla kurulmuştu. 15 milyon dolara mal olan gösteri merkezini Mustafa Özbey 2004 Aralık ayında devralmış, ismini Myshowland olarak değiştirmişti.

Konuyu Hürriyet yazarı Mehmet Y. Yılmaz köşesinde gündeme taşıdı.

Yılmaz, önceki günkü yazısında Uluslararası Türkçe Olimpiyatı’nın düzenleneceği yerin adının Myshowland olmasındaki çelişkiye işaret ederek “Türkçe Olimpiyatı düzenlemek için İstanbul’da adı Türkçe olan bir yer bulunamamış mı diye düşündüm. Düşündükçe de bunun ne kadar güç bir iş olduğunu bir kez daha gördüm. Binalara, işyerlerine İngilizce isimler takılması yeni bir uygulama değil aslına bakarsanız. Ama bunun giderek çığırından çıktığı da kimse için bir sır olmamalı. Pazar günü Hürriyet’in sayfalarını dolduran yeni konut sitelerinin ilanlarına şöyle bir bakmak bile bunu görmek için yeterli. Yakında İstanbul’da oturan birinin adresine bakarak onun Londra’da yaşadığı düşüncesine kapılırsanız hiç şaşırmayın.” diye yazmıştı.

TOBB Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölüm Başkanı ve Olimpiyat Akademik Danışmanı Prof. Dr. Ali Fuat Bilkan, Myshowland’in adını Türkçeleştirmesinin önümüzdeki yıllarda ‘Uluslararası Türkçe Olimpiyatı’nın sağlayacağı başarıların bir göstergesi olduğunu söyledi. Bilkan ayrıca, “İnsanlar arası iletişimin hız kazandığı günümüzde Türkiye’nin yeni yeni coğrafyalarla tanışıp kaynaşması, Asya, Avrupa, Amerika, Afrika ve Avustralya’da Türkçe öğrenen binlerce öğrencinin mevcudiyeti, Türkçenin dünya dilleri arasında hak ettiği konumu elde edeceğini gösteriyor.” dedi.

Türk Dil Kurumu, onur ödülü verecek
Mustafa Özbey’e en büyük destek Türk Dil Kurumu’ndan geldi. TDK Başkanı Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın, konuyu öğrendikten sonra Özbey’i bizzat telefonla arayarak tebrik etti ve kendisine onur ödülü verileceğini bildirdi. Uluslararası Türkçe Olimpiyatı’nın isim değişikliğine vesile olmasının önemine de işaret eden Akalın, “Tertip komitesi üyesi olduğum olimpiyatın ödül törenine yabancı isimli bir yerde yapılacağı için katılmayacaktım. Artık seve seve ve büyük bir memnuniyetle katılıp her yerde de Mustafa Özbey’i örnek göstereceğim.” dedi. Yüzde 100 Türk malı olan ürünlere bile yabancı isim konulmasına tepki gösteren Haluk Akalın, şu çağrıyı yaptı: “Nasıl ki çocuklarımıza geleneklerimizden gelen ve Türkçenin varlığında yer alan adlar veriyoruz, işyerlerimize de Türkçe adlar verelim.”

Ş. Haluk Akalın – Lütfen işyerlerimize Türkçe isim koyalım
Türk Dili Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın, isim değişikliğinden dolayı Myshowland’in sahibi Mustafa Özbey’i telefonla arayarak tebrik etti ve kendisine Türk Dili Kurumu Onur Ödülü verileceğini açıkladı. Uluslararası Türkçe Olimpiyatı’nın isim değişikliğine vesile olmasının önemine işaret eden Akalın, “Tertip komitesi üyesi olduğum olimpiyatın ödül törenine yabancı isimli bir yerde yapılacağı için katılmayacaktım. Artık seve seve ve büyük bir memnuniyetle katılıp her yerde de Mustafa Özbey’i örnek göstereceğim.” dedi. Yüzde 100 Türk malı olan ürünlere bile yabancı isim konulmasına tepki gösteren Haluk Akalın, yabancı isimli ürünlerin Türkçenin dünya dili olmasına engel olduğunu kaydetti. ‘Sokaklardaki tabela kirliliğini önlemek için bütün işyeri sahiplerine Türkçeye özen göstermeleri ve Türkçe isim koymaları’ çağrısında bulunan Akalın, “Nasıl ki çocuklarımıza geleneklerimizden gelen ve Türkçenin varlığında yer alan adlar veriyoruz, işyerlerimize de Türkçe adlar verelim.” dedi.

Hakkı Devrim – Bu değişiklik inşallah bir başlangıç olur
Gazeteci yazar Hakkı Devrim, Myshowland’in isminin Türkçeleşmesi konusuna destek verirken, “Geç bile kaldılar. İnşallah bu bir başlangıç olur, akılları başlarına gelir.” değerlendirmesinde bulundu. Yabancı isim kullanılmasını bir türlü anlayamadığını vurgulayan Devrim, “Yabancı isimliler kalitelidir, güzeldir gibi bir mantık yerleştirmeye çalışıyorlar; ama bunu kendi halkına nasıl yapıyorlar aklım almıyor. Bence Türkçe isim seçseler daha fazla kazanırlar. Bu yabancı isim merakı beni çok üzüyor ve rahatsız oluyorum. Adeta isyan ediyorum. Adresime bile Hürriyet Medya Towers yazmıyorum, utandığım için, Hürriyet Binası yazıyorum.” diyor. Myshowland’in sahibini tebrik eden Hakkı Devrim, uygulamanın diğer yabancı isimli yerlere örnek olmasını istiyor.

Kaynak: Haber 3
İbrahim ASALIOĞLU

|» “Dilimizle İlgili Yazılar” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…