• Verilen yerler arasındaki boylam farkı bulunur. Verilen yerler aynı yarıkürede ise (Doğu – Doğu, Batı–Batı) çıkartma, farklı yarıkürelerde ise (Doğu + Batı) toplama yapılır.
• Bulunan boyam farkı 4 ile çarpılır. Çünkü; her boylam arası zaman farkı 4 dakikadır.
• Bulunan zaman farkı son olarak sorudaki verilenlere göre eklenir veya çıkartılır.
• Doğuda saat ileri batıda saat geridir.

Konu örnekler üzerinde daha iyi anlaşılacağı için örneklerin çözümlerine dikkatlice bakmanız faydalı olacaktır.

Örnek:
Doğu boylamında yerel saat 15.00 iken 45° batı boylamında yerel saat kaç olur?
A) 9.00 B) 9.30 C) 10.10 D) 10.30 E) 10.45

Çözüm:
Saati verilen nokta başlangıç meridyenine göre doğuda, saati istenen yer başlangıç meridyeninin batısında yer aldığı için, iki nokta arasındaki toplam meridyen sayısı bulunur, iki meridyen arası dört dakika olduğu için; dörtle çarpılır, aradaki zaman farkı dakika cinsinden bulunur, saate çevrilir. Zamanı istenen nokta, zamanı verilen noktaya göre batıda olduğu için; verilen zamandan çıkarılarak bulunur.
45° + 45° = 90°
90 . 4 = 360
360 : 60 = 6 saat
15 – 6 = 9
Yanıt A

Örnek:
15° Doğu boylamında saat 12:40 iken 35° Doğu boylamında saat kaçtır?

Çözüm:
Verilen yerler aynı yarıkürede olduğu için;
35 – 15 = 20 x 4 = 80 dk
1 saat 20 dakika bulunur. Bu fark 12 40’ın üstüne eklenir.
Çünkü saati istenen yer daha doğudadır.

Boylam bulma soruları

Örnek:
27° Batı boylamında saat 11:20 iken saati 12:40 olan yerin boylamı nedir?

Çözüm:

Önce zaman farkı bulunur

dakika bulunan saat farkı 4’e bölünür ki aralarındaki boylamın farkı bulunsun, 80 ÷ 4 = 20 boylam fark var. İstenilen yerin saati daha ileri olduğu için doğuda olmalı yani 27° B – 20 = 7° Batı

Örnek:

Türkiye’de yerel saat kullanılsa, 33° Doğu boylamında yer alan Ankara’da saat 09.00 iken Siirt’te 09.36 olur.
Buna göre, Siirt hangi boylam üzerindedir?
A) 38° Doğu B) 39° Doğu C) 40° Doğu D) 41° Doğu E) 42° Doğu

Çözüm:
09.36 – 09.00 = 0.36 dakika yerel saat farkı vardır.
36 ÷ 4 = 9 meridyen farkı vardır.
Siirt doğuda olduğu için toplanır.
33 + 9 = 42° Doğu meridyenindedir.

Örnek:
Yerel saati, başlangıç meridyenindeki yerel saatten 200 dakika ileri olan bir yerin boylamı aşağıdakilerden hangisidir?
A) 15° Doğu B) 15° Batı C) 30° Doğu D) 50° Doğu E) 50° Batı
[ad1]
Çözüm:
200 ÷ 4 = 50 meridyen farkı vardır. Yerel saat ileri olduğu için doğudadır.
Yanıt D

21 Mart – 23 Eylül soruları

Güneş Ekvator üzerindeyken biri Kuzey diğeri Güney yarımkürede olan iki noktada güneşin aynı saatte doğması aşağıdakilerden hangisine bağlıdır?
A) Yükseltilerinin aynı olmasına
B) Aynı boylam üzerinde bulunmalarına
C) Enlem derecelereinin aynı olmasına
D) Yerşekillerinin benzer olmasına
E) Dönenceler arasında bulunmalarına

Çözüm:
Güneş ışınları Ekvator’a dik düştüğü gün Dünya’nın her yerinde gündüz – gece eşit olur. Aynı boylam üzerindeki noktalarda Güneş aynı anda doğar, aynı anda batar.
Yanıt B

Örnek:
Türkiye’nin her yerinde 45° Doğu meridyenin yerel saati kullanılmaktadır.

Güneş, 21 Mart’ta 44° Doğu meridyenindeki Iğdır’da saat 4.20’de doğduğuna göre, 29° Doğu meridyenindeki İstanbul’da, aynı gün saat kaçta batar?
A) 15.20 B) 16.45 C) 17.20 D) 18.45 E) 19.00

Çözüm:
Iğdır’da 4.20’de doğan güneş 12 saat sonra batar. 12.00 + 4.20 = 16.20
İstanbul 44 – 29 = 15 meridyen = 1 saat yerel saat vardır.
İstanbul daha batıda olduğu için güneş 1 saat geç batacaktır.
Yanıt C

Güneşin gökyüzündeki konumu soruları

Güneş doğudan doğup akşam saatlerinde batıdan battığı için ayın anda güneşin gökyüzündeki konumunda batıda olan yerin saati ileri doğuda olanların saati daha geridir.Güneş tam tepe noktasındayken yerel saat 12:00’dir.

Örnek:

Güneş, yukarıdaki gibi Kars boylamı üzerindeyken Edirne’de hangi konumda görülür?

[m2]
Çözüm:
Kars’ta öğle vakti yaşandığında Edirne batıda olduğundan henüz öğle vakti olmamıştır. Türkiye’nin doğusuyla batısı arasında 1 saat 16 dakika fark olduğundan Edirne’de vakit öğleye yakındır.
Yanıt D
[cografya_ygs_hazirlik]

Örnek:
Bir bölgenin aşağıdaki özelliklerinden hangisi o bölgenin denize göre konumundan etkilenmez?
A) Yer altı zenginlikleri
B) Yağış düzeni
C) Sıcaklık düzeni
D) Yaşama biçimi
E) Tarımsal etkinlikleri

Çözüm:
Yeraltı zenginlikleri bir bölgenin jeolojik oluşumuna bağlıdır. Denize göre konumundan etkilenmez.
Yanıt A

Yerel saat problemleri

Yerel saat
Dünya üzerindeki bir yerin gün içersinde Güneşe göre konumuna yerel saat denir. Bir başka ifadeyle her meridyenin kendine özgü saatidir.

Örnek:
Aşağıdaki enlem dairelerinden hangisi üzerinde 100 km. doğuya gidilirse en büyük yerel saat farkı görülür?
A) 0° Ekvator B) 20° Kuzey C) 40° Güney D) 60° Güney E) 80° Kuzey

Çözüm:
Meridyenlerin araları ekvatordan kutuplara doğru daraldığından kutuplara yaklaştıkça eşit uzaklıkta yerel saat farkı artar.
Yanıt E

Örnek:
Yerel saatleri bir saat farklı olan iki nokta arasında kaç derecelik boylam farkı vardır?
A) 4 B) 10 C) 15 D) 16 E) 20

Çözüm:
Yanyana iki meridyen yayı arasındaki yerel saat farkı dört dakika olduğundan; bir saatin karşılığı olan 60 dakika 4’e bölünerek derece değerine çevrilir: 60:4 = 15°.
Yanıt C

Örnek:
Ekvator’un 4218 km kuzeyinde bulunan ve yerel saati başlangıç meridyeninden 3 saat 20 dakika ileri olan bir yerin koordinatları aşağıdakilerden hangisidir?
A) 38° Kuzey – 50° Doğu
B) 58° Kuzey – 33° Batı
C) 30° Kuzey – 80° Doğu
D) 30° Kuzey – 50° Doğu
E) 38° Kuzey – 33° Batı

Çözüm:
Her paralel arası 111 km’dir. Ekvatorun 4218 km kuzeyi
4218:111 = 38° kuzey olur.
3 saat 20ı = 200dk . 1° 4dk ya eşit olduğuna göre
200dk : 4 = 50° doğu meridyeni olur.
Yanıt A

Ulusal saat
Ülkelerde farklı yerel saatlerden doğan karışıklıkları önlemek için kullanılan ortak saat uygulamasıdır.

Örnek:
Yeryüzünde birbirinden farklı konumlara sahip iki noktanın yerel saatlerinin aynı olması neyi gösterir?
A) Güneş ışınlarının aynı eğimde geldiğini
B) Aynı enlem üzerinde bulunduklarını
C) Aynı boylam üzerinde bulunduklarını
D) Aynı yarımkürede yer aldıklarını
E) Yükseltilerin aynı olduğunu

Çözüm:
Bir boylam üzerindeki bütün noktalar aynı anda güneşin karşısına geldiği için; aynı boylam üzerindeki noktalar arasında zaman farkı yoktur.
Yanıt C

Saat dilimleri

Dünya, Greenwich’ten başlayarak doğuya doğru 15’er meridyende bir saat dilimlerine bölünmüştür. Dünya üzerinde 360 meridyenin olması ve günün 24 saat olması nedeniyle 15 meridyen 1 saattir.
360 ÷ 24 = 15 meridyen

Örnek:
Bir ülke içinde her yerin kendine özgü “yerel saat”i vardır. Ancak o ülkede bunlardan sadece biri ya da birkaçı ortak saat olarak kullanılır.
Bir ülkede birden çok saat kullanılmasının nedeni aşağıdakilerden hangisi olabilir?
A) Ülkede iletişim ağının yetersiz olması
B) Ülkenin doğu – batı yönünde geniş bir alan kaplaması
C) Büyük yerleşim merkezlerinin birbirinden uzak olması
D) Ülkenin Ekvator’a uzak olması
E) Ülkenin adalar üzerinde bulunması

Çözüm:
Doğu batı doğrusunda geniş olan ülkelerde yerel saat farkı fazla olduğundan birden çok ortak saat kullanılır.
Yanıt B

Örnek:
Aşağıdaki tabloda beş ülkenin enlem ve boylam dereceleri yaklaşık olarak verilmiştir.

Buna göre, bu ülkelerin hangisinde yerel saat farkı en az, gündüz uzunlukları arasındaki fark en fazladır?
A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

Çözüm:
Bir ülkede yerel saat farkının azlığı oradan geçen boylamın azlığına, gündüz uzunluğu arasındaki farkın çokluğu, Kutba olan yakınlığına bağlıdır. Bu özellikleri fiili taşımaktadır.
Yanıt B

Örnek:
X noktasının yerel saati, Y noktasının yerel saatinden bir saat ileridir.
Buna göre, X ve Y noktalarıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi kesinlikle doğrudur?
A) X noktası ile Y noktası aynı yarımkürededir.
B) X noktası ile Y noktası aynı enlem üzerindedir.
C) X noktası ile Y noktası aynı kıta üzerindedir.
D) X noktası, Y noktasının doğusundadır.
E) X noktası ve Y noktası tarih değiştirme çizgisinin farklı taraşarındadır.

Çözüm:
Meridyenler yerel saat farkına yol açar. Dünyanın dönüş yönü nedeniyle doğudaki meridyenin sati daha ileri olacaktır.
Yanıt D

Uyarı:Doğu – batı yönünde geniş alan kaplayan ülkeler birden fazla ortak saat kullanırlar. Rusya, Çin, Kanada, ABD gibi.

Ülkemiz matematik konumu gereği yazın ileri saat uygulamasında 45° Doğu meridyenini, kışın geri saat uygulamasında 30° Doğu meridyenini kullanır.

Örnek:
TRT’den verilen saat ayarında 40° Doğu boylamının yerel saati esas alınsaydı, 33° Doğu boylamında bulunan Ankara’nın yerel saatinden kaç dakika farklı bir zaman ayarı kullanılmış olurdu?
A) 7 B) 10 C) 28 D) 33 E) 47

Çözüm:
40 – 33 = 7 meridyen farkı
7 x 4 = 28 dakika zaman farkı olur.
Yanıt C

Örnek:
Türkiye’de yaz saati uygulaması için saatler bir saat ileri alındığında, aşağıdaki illerin hangisinde yerel saat ile ulusal saat arasındaki fark en az olur?
A) Edirne B) Çanakkale C) Diyarbakır D) Trabzon E) Iğdır

Çözüm:
Türkiye’de yaz saati uygulaması 45° Doğu meridyenine göre ayarlanır. Bu yüzden 45° doğu meridyenine en yakın il olan Iğdır’da fark en azdır.
Yanıt E
[cografya_ygs_hazirlik]