Kullanımının kolay, hızlı, pratik ve ekonomik olması nedeniyle son dönemlerde çok sık tercih edilen mobil uygulama programları aynı zamanda kendi sektörünü de oluşturdu. Bu alanda hizmet veren özel sunucular sayesinde artık büyük şirketler ve marka değerini yükseltmek isteyen kurumlar bu alan yatırım yapıyor. Yazılım firmaları arasında mobil uygulama çalışmalarına yönelen şirketlerin sayısı da artmaya başladı. Bu şirketler arasında ön plana çıkan markalar arasında t-appz, smartface, goodbarber, buildfire ve bizznes apps gibi isimler dikkat çekiyor. Mobil aplikasyonlar üreten bu markalar, şirketlerin isteklerine göre bulut veriler üzerinden sektörel hizmetler ve mobil yazılımlar üretiyor. Örneğin Biznessapss şirketi, üçüncü parti entegrasyonuna bağlı içeriklere göre program üretiyor. E-ticaret markaları, yemek sipariş siteleri, internet alışverişlerinin yapıldığı siteler burada müşterilere özel tasarımlarla birlikte hazırlanıyor. 500 bin farklı uygulama geliştirebilen bu yazılım şirketi, firma sahiplerinin kendi tarzlarını yansıtmalarına da olanak tanıyor çünkü bu tip uygulamalarda tasarım son derece önemlidir.

Rss nedir? İlk önce buna bir gözatalım.

Rss nedir?

Takip ettiğimiz bir blok veya farklı platformlar içerisindeki herhangi bir yazıyı, genelde yeni eklenmiş olan bir içerik olabilir, bu içeriği takip edip yeniliklerden haberdar olmamızı sağlayan xml dosya formatıdır. Bilgiler bu RSS formatında hazır bulundurulmasına RSS Feed denmektedir. Yeni yapılan paylaşımların en hızlı şekilde takip eden herkese gönderilmesi anlamına gelmektedir. Takip ettiğimiz veya etmek istediğimiz çok fazla blog veya farklı siteler olabiliyor. Çoğu zaman bunları unutarak takip edemediğimiz zamanlar oluyor. İşte tamda bu durumda bize destek olacak RSS kendini gösteriyor.

RSS nasıl çalışmaktadır?

RSS okuyucu olarak bilinen bir kavram bulunmaktadır. İşte bu RSS okuyucular paylaşımlar siteden alınıyor. Belli bir başlık ve görsel şeklinde gönderiliyor. Bu başlığa tıklayarak paylaşımın tümünü görebilmek mümkün oluyor. Bu RSS okuyucunun aslında bir uygulama, program veya servisi olduğunu da söyleyebiliriz. Windows için kullanılan FeedDemon, Mac içinse NewFire bulunmaktadır. Bunları indirip bilgisayarınızı kurduğunuzda bu RSS kullanımına izin veren bir sitenin RSS ikonuna tıklayarak çıkan link bu indirdiğimi zokuyucuya eklenir. Bu işlemden sonra o takip ettiğiniz sitelerdeki paylaşımları o sitelere girmeseniz bile kaçırmamış olacaksınız. Merak ettiğiniz veya okumak istediğiniz paylaşımlara buradan tek tık ile zahmetsizce ulaşabilmiş olacaksınız.

RSS okuyucuyu artık kullanmak istiyorsanız Google Reader bu konuda oldukça iyidir. Kullanımı oldukça kolay olan Google Reader ile RSS in ne kadar basit ve yararlı olduğunu fark edeceksiniz.

Microsoft, artık kullanıcıların cihazlarına windows 7 işletim sistemini yükleyemeyeceklerini açıkladı.

Geçtiğimiz aylarda Windows işletim sisteminin en yeni sürümü olan Windows 10 işletim sistemini tanıtan Microsoft, bu seriyi henüz piyasaya çıkartmadı. Bu nedenle yeni bilgisayar alan kullanıcılar, bir süre Microsoft’un pek sevilmeyen işletim sistemi olan Windows 8 işletim sistemini kullanmak durumunda kalacaklar.

Microsoft henüz test aşamasında olan Windows 10 işletim sistemini kullananların destekleriyle çok daha iyi bir sistem hâline getirmeyi amaçlıyor.

Windows 10 işletim sisteminin 2015 yılında piyasalarda yer alması bekleniyor.

Herkesin duygu ve düşüncelerini özgürce paylaşabildiği bir ortamdır internet. Bu özgürlük, aslında toplumlarda demokrasinin hakkıyla benimsenmesinde etkili olmaktadır. Çünkü farklı görüşler ve her türlü alanda derlenmiş bilgiler paylaşılabilir bu ortamda. Böylece ilgi ve bilgi alanlarına göre, sonu gelmez bir ansiklopedi oluşur sanal ağlar üzerinde. Aradığımız, ilgilendiğimiz nice konular hakkında hem bilgi sahibi kişilerin paylaştığı yazı ve belgelerden hem de milyonlarca insanın ilgilendiğimiz konu hakkındaki düşüncelerinden yararlanabiliriz.

Doğru ve yerinde kullanıldığında çok etkili bir bilgi kaynağı olarak karşımıza çıkan internet, ne yazık ki bu konuda duyarlı olmayan  insanların kaynağı ve doğruluğu belli olmayan her türlü bilgiyi paylaşma gayreti içine girmesi, internette doğru bilgiyi bulmanın çok zor hâle gelmesine neden olmaktadır.Bir yanda ilgilendiği alan ile ilgili onlarca kaynaktan beslenen ve nesnel bir tutumla insanları bilgilendirmeye çalışan kişiler bulunuyorken; diğer yanda sazan misali her türlü söylentiyi doğruluğu kanıtlanmış bir bilgi gibi sunmak isteyen bilgi yoksunları bulunuyor. Bu durum, sanal ortamda büyük bir karmaşa ve erişim sorunu oluşturuyor.

Sanal ortamda herhangi bir konuda araştırma yaparken, doğru arama sözcüklerini kullanmak önemlidir. Bazen aradığımız şeyin ne olduğunun güncel medyada ve bilim dallarında nasıl adlandırıldığını bilmediğimiz için, bilgisayarın başında kıvranır dururuz. Google bu konuda bize kolaylık sağlayan yenilikler yapıyor olsa da, hâlâ aradığımız bilgi ve belgeye ulaşmakta sıkıntı çekiyoruz. Bunun kişisel yeterliğin ötesindeki nedeni ise, internetteki bilgi kirliliğinin hat safhaya ulaşmış olmasıdır.

İnternetteki özgürlüğün, insanlara sınırsız paylaşma imkânı tanıdığı bir ortamda kuşkusuz ki bilgiye ulaşmanın kolaylaşması gerekir. Fakat bu paylaşımların sistemli ve doğru kaynaklardan yapılmaması nedeniyle, bilgiye ulaşmak bazen insanı çığrından çıkaran bir işkenceye dönüşebiliyor. Örneğin google‘un görseller bölümünde “bilgi kirliliği” anahtar sözcükleriyle bir arama yaptığımızda karşımıza konu ile pek de alakası olmayan görseller  çıkıyor. İbrahim Tatlıses’e 11 kurşun sıkıldığı, Münevver Karabulut’un kaç yerinden bıçaklandığı, yalıtım malzemeleri, Bülent Arınç, Sırrı Sakık, Bin Ladin, elma kurdu, klozet ve depremlerle ilgili görseller…

Araştırma ödevi yapmak için bilgisayarın başına geçen öğrenciler, aradıkları konu ile ilgili doğru düzgün bir bilgi kaynağı, yazı veya görsel bulabilmek için akla karayı seçiyorlar. Açılmayan adresler, ücretsiz sayfalara açılıp terk edilmiş günceler ve reklamların arasında kaybolmuş birkaç satır yazıdan ibaret siteler! Bunların yanında, sırf ziyaretçi çekmek için kendi sayfasıyla alakası olmadığı hâlde çok aranan sözcüklerde hile ile ilk sıralara gelmeye çalışan bilgi düşmanları… Tüm bunlar bir araya gelince, yüzyılımızın en büyük gelişme gösteren ürünü olan internet, resmen bir bilgi çöplüğü hâline geliyor.

İnsanlarımızın internetten yararlanırken seçici olmaları, gereksiz kaynakları ilgililere şikâyet etmeleri ve gerekirse bir filtre kullanarak bilgi deryası olması gereken interneti çöplüğe dönüştüren zararlı siteleri engellemesi gerekir. Bunlarla mücadele etmek, bilime ve teknolojinin gelişmesine büyük bir destek sağlayacaktır. Bu bilgi alanı, tüm insanlığın ürünü olduğu için, koruyup geliştirmek de hepimizin görevidir.

Orkun KUTLU

Yetişen yeni kuşağın varlığından bile habersiz olduğu “F klavye“, ne yazık ki son yıllarda “batılılaşma” adına Q klavyeye gösterilen ilgi ile neredeyse kullanılmaz hâle geldi. Türk dilinin özellikleri göz önüne alınarak hazırlanan F klavye, insanların yavaş yazmaları için geliştirilmiş Q klavyenin esiri oldu. Bu durum Türkler‘in on parmak klavye kullanımına çok büyük olumsuz etkide bulunduğu bilim adamları tarafından kanıtlandığı hâlde, Türkiye’de Q klavye kullanma oranının %90’lara ulaşması ise içinde olduğumuz büyük yanlışın göstergesidir.

Konuyu daha kapsamlı açıklayabilmek için, öncelikle Q klavyenin ne zaman ve nasıl ortaya çıktığına değinmek istiyorum. Q klavye adlı tuş diziminin ortaya çıkışı ile ilgili rivayet edilen olay ve yıllardır benimsenen bilgi şöyledir: Christopher Latham Sholes’in 1867 yılında daktilo adı verilen yazı makinesini icat ettiği dönemde yazı makinesine ait bir sorunla karşılaşılmıştı. Kapalı bir kutu içinde bulunan uzunca kollu harf baskılarının, kağıda çarpıp geri dönmesi sırasında takılması mekanik bir yol açıyordu. Buna çözüm olarak Sholes insanların harflere bu kadar seri biçimde basmalarını önlemek için, en çok kullanılan harfleri tuş diziminin uç köşelerine – farklı sıralarına dağıtmayı denedi. İşe yaramıştı ve insanlar artık eskisine göre daha “yavaş” yazıyorlardı. Bu durum, yazı makinelerindeki takılma sorununu çözmüştü. 1873 yılında mantığa aykırı biçimde geliştirilen bu harf dizilimi, kısa zaman içinde daktilonun patentli üretiminde kullanılmaya başlandı.

Geçen zaman içinde mekanik kollara ihtiyaç duymayan ve “klavye” adı verilen aygıtların üretilmesiyle Sholes’in daktilolarda karşılaştığı tıkanma sorunu ortadan kalkmıştı. Fakat bu zaman zarfında 40 milyon daktilo üretilmiş ve insanlar “yavaş yazmaları” için dizilmiş bu Q harf dizilimini iyiden iyiye benimsemişlerdi. Artık çok hızlı yazabilecekleri biçimde, sık kullanılan harfleri bir araya toplamanın önünde hiçbir engel olmadığı hâlde, Q harf diziliminden vazgeçemeyen mühendisler bilgisayarlarların tuş takımında da bu dizilimi kullanmışlar ve böylece “Q klavye” adını verdiğimiz diziliş ortaya çıkmıştır.

F klavyenin ortaya çıkış serüveni ise daha yakın bir tarihe aittir. 1943 yılında ulusal bir klavye yapma gündeme gelmiş ve bu tarihten sonra İhsan Yener‘in öncülüğünde başlayan çalışmalar 1955 yılında “F klavye” (çoğumuzun İngiliz alfabesini seslendirirmiş gibi “Ef klavye” dediği; fakat doğrusu Türk alfabesine göre söylenen “Fe klavye” olan ulusal klavyemiz) düzeninin ortaya çıkmasıyla sonuçlandırılmıştır. Yerli ve yabancı bilim adamlarının, bu konuda uzmanlık sahibi olan kişilerin bir araya gelmesiyle oluşan bir komisyonun ortak ürünü olan F klavye düzeninde Türkçenin özellikleri ve Türk milletinin karakteristik yapısı dikkate alınmıştır. TDK’nin  yayımladığı Güncel Türkçe Sözlük‘te geçen ve en sık kullandığımız 30.000 sözcük üzerinde bir araştırma yapılmış, sözcüklerde en sık kullanılan harflerin sayımlaması (istatistiği) ortaya çıkarılmıştır. Bu sayımlama sonucuna göre, 30 bin sözcükte 26.323 kere “a harfi“; 16.308 kere “e harfi“; 13.542 kere “k harfi“; 13.384 kere “i harfi“; 11.263 kere “m harfi“; 10.496 kere “l harfi“; 9.669 kere “t harfi” ve 8.698 kere “r harfi” geçmekteydi.

Türkçe sözlükteki harflere ait verilere göre, Türkler’in sağ – sol el kullanma sayımlamaları da dikkate alınarak sık kullanılan sesli harfler sol ele; sık kullanılan sessiz harfler ise sağ ele gelecek biçimde bir harf sıralama düzeni oluşturuldu. Tüm oranlar göz önünde bulundurularak harfler en uygun yerlerine yerleştirilmişti. Böylece Türkçe sözcükleri yazarken en sık kullanacağımız harfler sürekli parmaklarımızın altında olmuştu. Yukarıdaki resimde görüleceği üzere en sık kullandığımız “a harfi“nin, tüm parmaklarımız içindeki en güçsüz parmak olan sol elin “serçe parmağına“; 30 bin sözcükte toplam 125 defa geçen “j harfi“nin ise, tüm parmaklarımız içinde en güçlüsü olan sağ elin “işaret parmağına” gelme durumu  ortadan kaldırılmıştı.

Türklerin ulusal harf düzeni olarak dünyada da tanınan F klavye, Birleşmiş Milletler tarafından da “dünyanın en bilimsel klavyesi” olarak ilan edilmiştir. 1957 yılında ilk defa klavye ile hızlı yazma yarışmalarına katılan Türkiye, 1965 yılında kazandığı “dünya şampiyonluğu” unvanını 59 kere yenilemiş ve “uçan parmaklar” olarak anılan Türk gençleri dünyanın dört köşesinde düzenlenen şampiyonalarda 25 kere dünya rekoru kırmıştır. En son 2009 yılında Pekin’de düzenlenen olimpiyatlarda yine bir Türk, dakikada 131 net sözcük yazarak dünya şampiyonu olmuştur. Hatta yarışmalardaki bazı katılımcılar F klavye için “Türkler hızlı yazmak için özel bir aygıt üretmişler, bu kabul edilemez.” diye itiraz etseler de, bugün tüm dünya Türklerin bu başarısını ayakta alkışlamaktadır. Garip olan ise, F klavyenin Türkiye’de neredeyse tedavülden kalkacak duruma gelmesidir.

Q klavye yalnızca Türkçenin değil, İngilizcenin yazılışına da aykırı ve bilimselliğe tamamen aykırı bir klavye olduğu için Washington State Üniversitesi’nden Prof. Dr. August Dvorak alternatif ve bilimsel bir harf düzeni yaratmak için kolları sıvamıştır. Kısa süre içinde yeni bir dizilim oluşturarak 1932 yılında Q klavyenin yerini alması için ürettiği bu yeni harf düzenini önermiştir. Dvorak’ın araştırmasına göre bir sekreterin günlük yazışmalar sırasında Q klavye kullanırken parmakları 16 mil yol alıyorken; kendi geliştirdiği alfabeye göre yalnızca 1 mil yol almaktadır. Evet, bu aslında teknolojide çığır açması gereken önemli bir buluştur; fakat ne yazık ki Q klavye düzenine alışan insanlar ve onları destekleyen üretici firmalar nedeniyle Dvorak’ın geliştirdiği harf düzeni de unutulup gitmiştir.

Sonuç olarak hem F klavye hem de Dvorak‘ın geliştirdiği klavye, Q klavyeden kat be kat üstündür ve bilimseldir. Q klavyenin “evrensel klavye düzeni” olarak kabul edilmesi Türkler gibi bütün dünya için büyük bir engeldir. Çünkü harflerin insanları yavaşlatmak için gelişigüzel serpiştirildiği bir harf düzenini kullanmak, teknolojinin ve bilimin geldiği şu seviyede bir ahmaklıktır. Bunun yerine her dilin kendi özelliklerine uygun harf düzenleri kullanılmalıdır. Türkiye bu konuda bilinçsizliğin en bariz örneğidir. Dünyanın takdir ettiği F klavyenin Türkiye’de artık satılmaz, kullanılmaz duruma gelmesi çok büyük bir bilinçsizliktir. Bu da Milli Eğitim Bakanlığı’nın okullarda F klavye öğretmesi, gençlere uçan parmak olma bilincinin aşılanması ve devlet kurumlarında F klavye kullanmanın zorunlu hâle getirilmesiyle aşılabilecek bir sorundur.

“Ben artık Q klavyeye alıştım.” gibi bir nedenle milli klavyemizi kullanmaktan kaçınmak çok yanlıştır. Maliyeti 5-10 TL’ye kadar düşen bir klavyeyi alıp, evde denemeler yaptığınızda emin olun bu mucizeyi keşke daha önce tanımadığınıza pişman olacaksınız.

Orkun KUTLU

Teknoloji dünyasındaki hızlı gelişmeler, dünyadaki bütün uluslara seslenebilmek için farklı dilleri kapsayacak biçimde ilerletilmeye çalışılsa da, diller için “karakter” sorunları tam olarak atlatılmış değil. Dünyanın her yerinde bulunan, yaygın teknolojik aletleri kullanan bireyler, o aletlerin kendilerince -kendi dillerince- kullanılabilmesini istiyorlar. Bir Çinli, her şeyin Çince; bir Türk de her şeyin Türkçe olmasını istiyor. Kuşkusuz doğal olan bu tutum için, araç gereçlerin bütün uluslara seslenebilmesini sağlamak, belli boyutta büyük sıkıntılar oluşturuyor. Fakat gelişen teknoloji sayesinde, bir saate bile onlarca dil eklenebiliyor.

Dünya dilleri içerisinde, çok konuşulan ve önemsenen dillerden biri olan Türkçe de, hâliyle birçok teknolojik alete -genellikle- bir “ek dil” olarak ekleniyor. Bu durumu, emperyalist politikalarına alet edip, kutlu dilimizi hiç sayan ve en küçük dilleri bile o cihazlara eklerken Türkçemizi görmezden gelenler olsa da, Türk Dilinin önemini bilen birçok üretici, ürettiği şeylerin dilimizle de kullanılabilmesini sağlıyor. Bilişim gelişmelerinin Abd ve Japonya gibi belli yerlerde odaklanması nedeniyle, diller bütün ürünlerde düşünülemiyor. Bazen üretilenler, sadece üretildiği ülkenin diline uygun olarak sunuluyor. Bunların başka ülkelerde kullanılması da, o dili bilmeyenleri zor duruma düşürüyor. Her ne kadar bu sorunlar kişileri zor duruma düşürse de, şimdilerde birçok teknolojik ürünün en küçük dilleri bile destekleyecek biçimde üretilmesi, zorlukları ortadan kaldırıyor.

Teknolojik aletlerde Türkçe karakter kullanamamanın haricinde bir de “kullanmak istememe” durumu var. Bazen öyle uygulamaları kullanıyoruz ki, “ı, ş, ğ” gibi karakterleri desteklemiyor ve biz onları zorunlu olarak “i, s, g” gibi karakterlere dönüştürerek kullanmaya çalışıyoruz. “Carsiya gidebilmek icin, hepimiz arabaya sigmaya calistik.” gibi berbat bir yazımla işimizi görmeye çalışıyoruz. Fakat bunu “zorunlu” olarak yapıyor, Türkçe karakterleri kullanabileceğimiz uygulamalarda dilimizi özenle kullanmaya çalışıyoruz. Fakat bazıları, sanki dilimizi böyle yıpratmaktan hoşlanırlar gibi Türkçe karakterleri kullanmaktan her ortamda kaçınıyorlar. Msn‘de Türkçe karakter kullanmak sorun oluşturmuyorken, çok az insan “ğ” harfini kullanarak ileti oluşturuyor. Veya çeşitli ağ kümelerinde Türkçe karakter kullanmak sorun çıkarmıyorken, birçok kişi soyunu “Turk“, dilini de “Turkce” yapacak kadar kopuyor öz değerlerinden.

Toplumumuzda Türkçe karakter kullanmak istememe alışkanlığının nedenini, sadece yerleşik düşüncelerde aramak yanlış olur. Yukarıda da değindiğim üzere, özellikle bazı sohbet kanallarında Türkçe karakterlerin bozuk çıkması, yabancıların geliştirdikleri uygulamaların Türkçe karakter kabul etmemesi, her gün dilden dile dolaşan e-posta adreslerinde ve ağ kümelerinin (web sitelerinin) adreslerinde Türkçe karakterlerin kullanılamaması… gibi çeşitli nedenlerle, insanlarımızda Türkçe karaktere karşı bir soğukluk başlıyor ve dilimiz çok yara alıyor. Akşama kadar sohbet (chat) sitelerinde dolaşan gençler -ve hatta yetişkinler-, akademik çalışmalar için yazdıkları makalelerde bile yüzlerce yerde Türkçe karakter kullanmıyorlar. Bu da, “Yha da Ne Demekmiş?” adlı yazımda da belirttiğim üzere, sevimli duruşlar sergileyebilmek düşüyle dilimizi resmen yerden yere vuran insanların artmasına neden oluyor.

Cep telefonlarından gönderilen kısa mesajlarda Türkçe karakter kullanılamaması da ayrı bir sorun. Özellikle yeni model cep telefonlarındaki mesajlarda bir Türkçe karakter, yüz tane normal karakter kadar yer tutabiliyor. Bunun dışında bazı hatlar (operatörler), içerisinde Türkçe karakter bulunan mesajlar için fazla ücretlendirme yapıyor. Bu nedenle, kimse kontörü çok gitmesin diye mesajlarında Türkçe karakter kullanmıyor. Bazı kişiler “msjlrını bu sklde” yazarak ünlü harfleri “yutuyor“. Gerçi içinde olduğumuz hafta içinde çeşitli kurumların desteği ile mesajlardaki Türkçe karakter sorununun kaldırılacağı söylenmişti. Avea, bu konudaki ilk adımı attı ve artık Türkçe karakter içeren kısa mesajların farklı ücretlendirilmeye tabi tutulmayacağını açıkladı. Fakat son model cep telefonlarında, hangi hattı takarsanız takın, “ı, ş, ğ” harflerinden birini kullandığınızda 50 ile 100 arasında karakterin birden düştüğünü görürsünüz. Bu da demek oluyor ki, Türkçe karakter problemini tam anlamıyla çözebilmek için telefonlardaki yazılımların da düzenlenmesi gerekiyor. Hükümet, bu konuyla ilgili bir çalışma başlatmış ve bundan sonra Türkiye’ye girişi olacak cep telefonlarının Türkçe karakterlere uyumlu olmasına dikkat edeceklerini açıklamış. Ffakat şu anda Türkiye’de bulunan yaklaşık 90 milyon cep telefonundaki Türkçe karakter sorununun düzeltilebileceğini sanmıyorum.

Umarım bundan sonra üretilecek teknolojik alet ve yazılımların hepsi, Türkçeyi destekleyecek biçimde üretilir ve toplumumuz bilerek veya bilmeyerek dilimize vermiş olduğu zararı sonlandırır.

Dipçe: En azından bu yazıyı okuyanların Türkçe karakterlerin desteklendiği yazışma ortamlarında, doğru bir yazım ile yazışması bile bir başarıdır. Bunun için başta “Bilgicik.Com” olmak üzere, bütün Türkçe içerikli ağ kümelerinde karakterlerin kullanımına özen göstermenizi dilerim. (:

Yavuz Tanyeri

Bilgisayarın yaşantımıza girmesiyle birlikte kuşkusuz onun işlevleriyle birçok şey daha kolay hâle geldi. Özellikle devlet dairelerinde bilgisayarların kullanımıyla hem zamandan tasarruf ediliyor hem de bazı kayıtlar artık bilgisayar belleklerine kaydedilerek gereksiz kağıt israfı yapılmamış olunuyor. Devlet dairelerindeki kolaylıklar, toplumuzun yaşam biçimini de olumlu yönde etkiliyor. Her ne kadar gün geçtikçe gereksinimlerimiz artıyor ve buna bağlı olarak bilgisayar teknolojisinin imkânları zorlanmaya çalışılıyorsa da, bugün ÖSS kayıtlarının bile ağ ortamından yapılması, bilişim ortamındaki gelişmelerin yaşamımızı olumlu yönde etkilediğini tartışılmaz kılmaktadır.

Bilgisayarın yaşamımızı ne kadar kolaylaştırdığı tartışılmazken; bunun kişi bazındaki etkileri korkunç düzeydedir. Bilgisayarın gerçekten ucuzlaması ve artık televizyon gibi her eve girebilecek duruma gelmesi, gününü onunla geçiren insanların da artmasına neden olmuştur. Yaşamını “bilgisayar” temelinde biçimlendiren insanların artması da, toplumumuzda “bilgisayar bağımlılığı” diye bir hastalığın ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır.

Bilgisayara gerçekten gereğinden çok vakit ayıran biri olarak, toplum içerisinde bilgisayara bağımlı insanların arttığını rahatlıkla görebiliyorum. “Hakkımda” adlı yazımda belirttiğim biçimde, yaşamını benim gibi “bilgisayar öncesi” ve “bilgisayar sonrası” olarak ayıran binlerce insana rastlamak günümüzde mümkün. Fakat bilgisayara çok vakit ayıran veya internete çok sık bağlanan insanların hepsini “bilgisayar bağımlısı” olarak nitelendirmek bence doğru değildir. Bilgisayar kullanımının “bağımlılık” olarak görülebilmesi için; tıpkı “uyuşturucu” ve “sigara“da olduğu gibi “yaşamını onsuz idare ettirememe” düşüncesinin kişide yerleşmiş olması gerekmektedir. Kişi bilgisayarsız ortamlarda kendini mutsuz hissediyorsa, başka şeylerle meşgulken bile bilgisayarı düşünüyorsa bağımlılık süreci içerisine girdiği kabul edilmektedir. Hatta ileri düzeyde bilgisayar bağımlılarının, bilgisayardan bir süre uzak kalınca tıpkı uyuşturucu bağımlıları gibi “titreme”ye başladıkları bile görülmüştür.

Bilgisayara bağımlılık, bazen “oyunlar“; bazen de “sanal ortam” ile kişiyi farklı dünyalara çekiyor. Özellikle gençlerin bilgisayarın başından hiç kalkmadan saatlerce bir oyunu oynadıklarını görebiliyoruz. Bu elbette kaygılandırıcı bir şey. Gençlerimizin aydınlık bir gelecek için neler yapması gerektiğini düşünürken, onları böyle oyunların başında bilinçlerini çürütürken görmek, içimizi kemiriyor. Oynanılan oyunlarda da “öğretici” tek bir öğe olsa, yanmayacağım. Bu oyunlar içerisindeki “şiddet” içeren öğeler nedeniyle, gençlerimiz şiddet yanlısı olma eğilimi içerisine giriyor, çok ciddi sorunlar karşısında çok basit davranışlar sergiliyor ve hâliyle dengesizleşiyorlar.

Bazen çevremde artık “genç” olarak nitelendirilebileceklerin davranışlarını gözlemliyorum. Gerçekten yaşlarına göre çok “çocuksu” şeyler yapıyorlar. Örneğin bunlardan birisine “Ama böyle yaparsan yaşamını kurtaramazsın.” diyorum. Genç, önce “Sana ne!” diyip vurdumduymazlık yapıyor ve sonra ellerini birleştirerek bir silah yapmaya çalışıp “Bak şimdi seni öldürürüm.” diyor. 🙂 Sanırım beni oynadığı oyundaki kişilerden biri olarak görüyor. Gençlerde böyle yersiz ve basit davranışlara sıkça rastlamak mümkün. Düşünün bir çocuğa “Büyüyünce ne olacaksın?” diye sorduğumda, “Gta’daki (bir bilgisayar oyunu) otobüsün şoförü olacağım.” diyebiliyor.

Kuşkusuz bu bilgisayar oyunlarına sadece gençler bağlanmıyor. Yapılan araştırmalara göre 24 yaşından büyüklerin çoğu, günde 30 dakika ile 15 saat arasındaki süre kadar bilgisayar başında vakit geçiriyormuş. Bir günün 24 saat olduğunu düşünür ve bunun en az 6-7 saatinin “uyku“ya ayrıldığını düşünürsek, geri kalan vaktin sadece 2-3 saatini “bilgisayarsız” geçiren insanların varlığını düşünmek bile, insana ürperti veriyor. Bir haberde duymuştum, Avrupa ülkelerinden birinde, bilgisayar oyunu bağımlısı bir anne ile baba oynadıkları oyuna o kadar çok kaptırıyorlar ki kendilerini, günlerce kalkmadıkları bilgisayarın karşısında henüz yaşını doldurmamış bebeklerinin sesini bile duyamıyorlar ve çocuğu açlıktan ölecek kadar ilgisiz bırakıyorlar. Neyse ki çocuk sonradan gelen müdahale ile kurtarılıyor.

Bilgisayar bağımlısı olmanın ve dolayısıyla uzun süre bilgisayar başında kalarak söylem yerindeyse “yaşamın bilgisayara adanmasının” zararları birkaç yönde incelenebilir. En başta kişi uzun süre hareketsiz olarak oturduğu için, sağlığını bozar. Kas yapılarında bozulmalar olur ve hareketsizliğin sonucu olarak romatizma ve kireçleme gibi hastalıklar kişiyi rahatsız etmeye başlar. Bunlardan da önemli olarak yaşamsal organlar, bu hareketsizlikten doğrudan etkilenir ve bir süre sonra sinyal vermeye başlar. Uzun süre ekrana bakan gözler, sulanır, kanlanır ve bir zaman sonra uzağı / yakını görememe, göz kuruluğu gibi kalıcı rahatsızlıklarla karşılaşır. Ayrıca bilgisayarın sürekli yaymış olduğu “radyasyon” ile, kanser gibi büyük rahatsızlıkların vücudumuza girmesine ortam hazırlanır. Tüm bu sayılanlar gibi, akla gelmeyecek kadar yüzlerce rahatsızlığın kaynağı olarak “bilgisayar” gösterilebilir.

Bilgisayarın sağlığımıza olan etkisinin dışında, en önemli zararı da “sosyal” boyuttakilerdir. Vaktinin çoğunu bilgisayar başında geçiren birisinin doğru düzgün sosyal yaşantısı olmaz. Kişi ailesinden kopuk yaşar. Aile içerisindeki sorunlardan habersiz yaşayan bağımlılar, kendi sorunlarını da kimseyle paylaşamadıkları için ruhsal anlamda önemli sıkıntılar yaşarlar. Bağımlı kişiler sürekli bilgisayar ortamında iletişime alıştıkları için, sözlü anlatımları güçsüz kalabilir. Bunun yanı sıra “birebir iletişim” denilen etkileşimden mahrum kalırlar ve belki de ergenlik / erinlik çağlarının en önemli dönemlerinde “sosyalleşmeden” mahrum kalırlar. Toplum yaşantısından uzaklaşır, ulusal kültüre karşı yabancılaşırlar.

Bilgisayar bağımlılarının iş ve okul başarılarının düşük olduğu; kişilerin bu tutumları nedeniyle yakın çevresi tarafından sıkça uyarılması ve bu tutumdan hoşnut olmadıklarını dile getirmesi neticesinde bağımlının arkadaş ilişkilerinde bozulmaların yaşandığı; bağımlıların bilgisayardan uzak oldukları zamanlarda hoşnutsuzluk, isteksizlik, mutsuzluk… gibi durumlara girdiği düşünülürse, bilgisayar kullanımının “sınırlandırılması” gerektiğinin önemi anlaşılmaktadır.

Bilgisayarın kişileri “uykulardan” bile vazgeçirdiği görülmektedir. Kişiler, “Birazdan kalkacağım.” diye diye saatlerce başından kalkamadıkları bilgisayara “bağımlı” olduklarını da kabul etmezler. Bilgisayar, televizyon gibi olmadığı için uyutmaz ve kişiyi sürekli canlı tutar. Çünkü televizyonda hazır görüntüleri izlemek söz konusudur. Fakat bilgisayarda sürekli veri girme, değişiklik yapma, hem izleme hem de duruma hâkim olma işlemleri olduğundan, bilgisayar kişiyi sürekli uyanık tutar. Bu durum da çok düzensiz uykuların oluşmasına neden olur. Kişiler özellikle geceleri, geç saatlere kadar bilgisayarın başından kalkmazlar ve gece geç saatlere kadar otururlar. Hâlbuki sabah kalkıp işe veya okula gitmeleri gerekmektedir; fakat bunu hiç düşünmezler bile. Gece geç yatıp, erken uyanmalar, kişinin düzensiz uykularla yaşamını devam ettirmesine neden olur. Sanırım bir kitapta okumuştum, insanların vücudunda sadece gece ve gün ışığının olmadığı karanlıklarda yaşam için çok önemli bir salgı üretilirmiş. İşte kişiler çok geç yattıkları için, kendileri uykuya geçene kadar büyük olasılıkla güneş doğacak, gece bittiği için o salgılar üretilmeyecek ve kişi bu önemli yaşamsal salgılardan mahrum kalacaktır.

Bilgisayar bağımlılığı, tıpkı televizyon ve atari bağımlılığı gibi psikolojik boyutta bir bağımlılıktır. Bu nedenle bu bağımlılıktan kurtulmak zor değildir. Her türlü bağımlılıktan kurtulmak için yapılacak ilk şey, “kararlı” olmaktır. Bunun için önce kendimize güvenmeli, kararlı duruşlar sergilemeli, içinde olduğumuz durumu sorgulamalı ve neleri kaybettiğimizi düşünmeliyiz. Sosyal çevre içerisinde daha etkin olmaya çalışmamız, bilgisayar başındayken sık sık ara vermemiz ve gerekirse bir çizelge oluşturup bilgisayara ne sıklıkla gireceğimizi belirlememiz, bilgisayarın olumsuz etkilerinden biraz olsun kurtulmamızı ve “bağımlılık” düzeyindeki bilgisayar kullanımının artık normal düzeye gelmesini sağlayabilir. Elbette bunda ailelere de çok büyük sorumluluklar düşmektedir. Her şeyden önce çocuklarını iyi gözlemlemeleri gerekir. “Gidip kahve köşelerinde oyun oynayacağına, evde otursun.” anlayışından kurtulmak, çocuğu sık sık kontrol edip hangi siteleri dolaştığını saptamak, onun bilgisayara ayırdığı vakti azaltabilmesi için ona yardımcı olmak, gerekirse süre sınırlaması yapmak için düzenleyeceği çizelgeyi birlikte hazırlamak, çocukları bilgisayardan uzaklaştırmak için çocuğun ilgisine yönelik çeşitli etkinlikler düzenlemek, çocuğa kitap okuma alışkanlığı kazandırarak bilgisayar ortamından uzaklaşmasına çalışmak, onu “halk oyunları, voleybol, basketbol, masa tenisi…” gibi kültürel ve sportif etkinliklere yönlendirmeli, düzenlenen gezilere katılması konusunda onu canlı tutmalıdırlar.

Eminim, yukarıda yazılanları okuduktan sonra birçok kişi “Bizim oğlan / kız da aynen böyle, eve girer girmez bilgisayarın başına oturuyor, yemeğe bile gelmeyip saatlerce o ekrana bakıyor.” diyecektir. Veya burada anlatılanlara birebir uyduğu hâlde kendisini bir “bilgisayar bağımlısı” olarak görmekten kaçınan bir sürü insan çıkacaktır. Artık “toplum gerçeği” hâline dönen bilgisayarın, sıralananlar gibi, yaşamımızı doğrudan veya dolaylı olarak etkileyen binlerce olumsuz etkisi düşünülmelidir. Bunun sonucunda bilgisayar kullanımının herkesçe en aza indirilmesi kuşkusuz doğru olandır. Sağlık ocaklarına ve hastanelere başvuran hastalardan, “bilgisayar” kaynaklı rahatsızlar için oraya gelenlerin sayısının bayağı arttığı gözlenirken ve her yıl bütün dünyada en az 200 milyon tane bilgisayarın satıldığı bilinirken, bu mükemmel cihazın insanlığı yavaş yavaş “hipnoz” ettiği düşünülmeli ve bilgisayar kullanımının mümkün olduğu kadar aza indirilmelidir.

Yavuz Tanyeri