Özellikleri
1. “Sanat, kişisel ve saygı değerdir.” ilkesini benimsemişlerdir.
2. Kendilerine Fransız edebiyatını örnek almışlardır. Bu dönemin şairleri Sembolizm’den etkilenmişlerdir.
3. Servet-i Fûnun sanatçıları gibi ağır bir dil kullanmışlardır.
4. Yapıtlarında toplumsal konulara değinmemişler, bireysel konuları ele almışlardır.
5. Aruz ölçüsünü kullanmış, serbest müstezat nazım şeklini tercih etmişlerdir.
Temsilcileri
Ahmet Haşim (1884 – 1933)
Fecr-i Âti topluluğunun en önemli şairlerindendir.Bu topluluk dağıldıktan sonra sanat hayatını bağımsız olarak sürdürmüştür.Şiir hakkındaki görüşlerini Şiir Hakkında Bazı Mülahazalar başlığı altında açıklamıştır. Haşim’e göre şiir, “duyulmak içindir”. Duyguları ifadesinde kelimelerin müzik değerleri anlam değerlerinden çok daha etkilidir.Musikiyi ön plana çıkardığı için, şekle önem vermemiştir
Şiirinde ölçü ve uyak kusurlarına rastlanır.Şiirlerine aşk ve tabiat temaları hakimdir.Çocukluk anıları, annesi ile ilgili anılar gerçek
hayattan kaçış gibi temalara da rastlamak mümkündür.Tercih ettiği nazım şekilleri, dörtlükler ve serbest müstezattır.1921 yılına kadar yazdığı şiirlerde kullandığı sözcükler,Fecr-i Âti topluluğunun şiir anlayışına uygundur.Ancak Milli Edebiyat akımının etkisiyle şiirlerinde Türkçe ağırlık kazanır.1928’den sonra nesne yönelmiştir.Nesirleri açık, sade ve nüktelidir.Şiirlerinin tümünü, aruz ölçüsüyle
yazmıştır.”Sanat için sanat” görüşüne bağlı kalmıştır. Sembolizmin en büyük temsilcisidir.Güneşin batış anındaki kızıllığı,gece,karanlık
şiirlerine hakim olan temalardır.Fıkra türünün ilk başarılı temsilcisidir.Nesirlerinde dili sadedir.
Eserleri
Şiir: Piyale, Göl Saatleri
Nesir: Gurabahane-i Laklakan (Deneme),
Gezi Yazısı:Frankfurt Seyehatnamesi
Fıkra: Bize Göre

BAĞIMSIZ SANATÇILAR
Hüseyin Rahmi Gürpınar (1864 – 1944)
Servet-i Fünun topluluğunun etkin olduğu dönemde Ahmet Mithat Efendi’nin roman tarzını benimsemiştir.Halk için sanat anlayışıyla yazan sanatçı aynı zamanda gazetecidir.Tercüman-ı Hakikat ve İkdam gazetelerinde çalışmıştır.Türk edebiyatında popüler roman anlayışının en büyük temsilcisidir. Halk için roman geleneğine bağlı olan sanatçı, halkın anlayacağı konuları uygun mizah ögeleriyle kaleme almıştır.Romanlarında gelenek ve göreneklere bağlı kalmış, halk söyleyişlerini kullanmıştır.Romanlarında realizm ve natüralizmin etkileri görülür. Romanlarındaki sosyal unsurlar, toplumumuzun yarım asırlık yaşayışına ait çok zengin bir malzeme oluşturur.İstanbul’un gündelik hayatından çok canlı sahneler yansı tan Hüseyin Rahmi’nin eserlerindeki dil, sokağın dilidir.
Eserleri
Roman; fiık, iffet, Mürebbiye, Tesadüf, Nimetşinas, Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç, Gulyabani, Kaynanam Nasıl Kudurdu, Evlere Şenlik
Öykü:Kadınlar Vaizi, İki Höğüdün Seyahati, Melek Sanmıştım Şeytanı
Oyun:Hazan Bülbülü, Kadın Erkekleşince

Kuyruklu Yıldız Altında Bir İzdivaç – Halit Ziya Uşaklıgil
1910 yılının Mayıs ayında Halley Kuyruklu Yıldızı’nın Dünyaya çarpacağı söylentisi yayılır.Bu haber tüm dünyada olduğu gibi İstanbul’da da bir panik yaratır.Kenar mahallelerdeki cahil kadınlar da bu işi kendi anlaşıylarına göre yorumlarlar.Romanın kahramanı olan İrfan Galib de bu mahallelerdeki cahil kadınlar da bu durumu kendi bakış açısına göre değerlendirir.Zengin bir ailenin oğlu olan İrfan, Batı ilimlerini tahsil etmiş, geniş fikirli fakat tuhaşıkları olan bir gençtir.Yolda peçeli bir kadın görür.Onun çok güzel ve bilgili bir genç kız olduğunu hayal ederek peşine takılır.Bir çok tesadüften sonra bu güzelle ilgili hayaller kurar.Acemice bir konuşma   girişiminden sonra kadın tarafından terslenir.Bu olay onu büyük bir kadın düşmanı yapar. Kadınların zayışığı ile ilgili makaleler yazar. Kadınları korkutarak küçük düşürmek için Halley Kuyruklu Yıldızı ile ilgili konferanslar düzenlemeye karar verir. Anatomi, astronomi, fizik karışımı tuhaf ronferansına bir de kuyruklu yıldızın çarpmasıyla kopacak olan kıyameti tasvir eden korkunç bir rüya ekler. Bir süre sonra maceraperest bir kadından mektup alır. İrfan bu mektuba coşkun ve duygulu bir cevap yazdıktan sonra konferansının ikinci bölümünü hazırlar. Ev halkını ve mahalle esnafını kıyametin kopacağına inandırmıştır.Herkes birbirine itiraşarda bulunarak helalleşir. İkinci konferansta İrfan’ın kıyamet sahnesini tasvir ettiği sırada önceden hazırladığı küçük oyun sahnelenir. Etrafta patlayan çatpatlar, fişekler, yukarı katta devrilen masa ve dolaplar kadınları çılgına çevirir. Bu sırada tanımadığı hayranı ile mektuplaşması sürmektedir. Onun hakkında çok kötü şeyler öğrenmesine rağmen kadına evlenme teklif eder.Kadının bu evlilik için bir şartı vardır. Kuyruklu yıldızın çarpacağı ana kadar İrfan’a yüzünü göstermeyecektir.Halley’in görüneceği gün düğün yapılır.Evin damında dürbünle  gökyüzünü araştıran gelinle güvey arasında bilimsel, felsefi, uzun konuşmalar geçmektedir.Genç gelin, evliliğinin ilk gününden aklını, bilgisini kocasına ispat ederek, eşit şartlarda sürecek bir beraberliğin temelini atmıştır.Gelin hanım, İrfan’dan kadınların öcünü almak için bir oyun yapmıştır ve bu oyunun sonunda İrfan’ın ona iyi bir koca olacağını anlamıştır.

Ahmet Rasim(1865 – 1932)
Eski İstanbul yaşamını anı ve fıkralarında işleyen A. Rasim, halkın kolayca okuyup zevk alacağı ürünler vermiştir.Edebiyat aracılığıyla
halkı eğitmeyi amaçlayan bir yazar olarak Ahmet Mithat geleneğini sürdürdür. Hayattan alınan konuları canlı bir anlatımla işler. Çocukluğunu, öğrenim hayatını, İstanbul’un gündelik yaşayışını, basın dünyasını anlatır. Konuşma havasında İstanbulağzıyla ve kısa cümlelerle, yazar.
Eseri
Roman: Hamamcı Ülfet
Fıkra:Şehir Mektupları, Gülüp Ağladıklarım
Anı: Falaka, İki Hatırat Üç fiahsiyet, Gecelerim
Öykü: Güzel Eleni, İki Günahkar
Tarih: Resimli ve Haritalı Osmanlı Tarihi

ÖRNEK:
“Namık Kemal, “fiıpsevdi” romanında, Meftun Bey’in kişiliğinde alafrangalık modasının,devrin gençleri üzerinde yaptığı gülünç ve yakıcı etkiyi anlatır.Bu cümledeki bilgi yanlışı aşağıdakilerin hangisinde belirtilmiştir?
A) “Şıpsevdi” romanı Namık Kemal’in değil, Hüseyin Rahmi’nindir.
B) Alafrangılığın olumsuz etkileri “Şıpsevdi” romanında değil, “İntibah” romanında işlenmiştir.
C) “Şıpsevdi” roman değil, bir tiyatro eseridir.
D) “Şıpsevdi” romanının konusu, alafrangalığın yerilmesi değil, görmeden evlenme geleneğinin yerilmesidir.
E) Romanın kahramanı Meftun Bey değil, Ali Bey’dir.
1996 ÖYS
ÇÖZÜM:
“Şıpsevdi” romanı, Namık Kemal’in değil, Hüseyin Rahmi Gürpınar’ındır.Yanıt A

ÖRNEK:
Bireyci sanat anlayışı bize Edebiyat–ı Cedide’den miras kalmıştı ve biz bunu söylemekle ortaya yeni bir görüş getirmiyorduk.Öyle ya,Edebiyat-ı Cedidecilerin,özellikle Hüseyin Cahit’le Mehmet Rauf’un,Dr.Rıza Tevfik’le estetik konusu üzerinde tartışırken terter
tepinircesine”Güzellik görecedir,güzellik görecedir.”deyişlerinin,bizim”Sanat kişisel ve saygıya değerdir.” sözümüzden farkı neydi?”Bu parçada, yazarın “biz” dediği kimler olabilir?
A) Garipçiler
B) Serveti Fünuncular
C) Yeni Lisancılar
D) Yedi Meşaleciler
E) Fecri Aticiler
1983 ÖYS
ÇÖZÜM:
Servet-i Fünun sanatçıları bireysel konulara yönelmişlerdir,bu tarzda sanatlarına devam etmişlerdir. Hüseyin Cahit Yalçın, Mehmet Rauf, Servet-i Fünun sanatçısıdır.Servet-i Fünun topluluğu dağıldıktan sonra, edebiyatımızda fazla uzun ömürlü olmayan Fecr-i Âti topluluğu ortaya çıkar.Bir beyanname ile edebiyat hayatına başlayan sanatçıların sanat anlayışı “Sanat kişisel ve saygıya değerdir” şeklindedir.Yanıt E

ÖRNEK:
“…….. Bunlar şiirlerinde biçim – içerik ikiliğini kaldırmaya, şiirin anlamı ile yapısını kaynaştırmaya çalışırlar. İsterler ki şiirlerinde ses ve anlam ayrılmaz hale gelsin, düzyazıya çevrilemesin, ses ve anlam öylesine yoğurulsun ki anlam tek başına sıyrılıp çıkarılamasın, şiir katıksız biçim olan müziğe yaklaşsın.”Bu yargılar, aşağıdaki şairlerden hangisinin şiirleriyle örneklendirilebilir?
A) Faruk Nafiz Çamlıbel
B) Cahit Sıtkı Tarancı
C) Orhan Veli Kanık
D) Kemalettin Kamu
E) Ahmet Haşim
1983 ÖYS
ÇÖZÜM:
Ahmet Haşim, sembolist bir şairdir.Şiirde kapalılık arar, şiirin müziğe yakın olmasını ister.Yanıt E
ÖRNEK:
Aşağıdakilerden hangisi Cenap Şehabettin’le Ahmet Haşim’de ortak değildir?
A) Hem şiir hem nesir alanında eser vermiş olmaları
B) Servet-i Fünun topluluğunda yer almaları
C) “Sanat için sanat” ilkesini benimsemeleri
D) Fransız sembolistlerinden etkilenmeleri
E) Aruz ölçüsünü kullanmaları
1984 ÖYS
ÇÖZÜM:
A,C,D,E’de verilen özellikler her iki sanatçıda ortaktır.Ancak B’de verilen yanlıştır. Çünkü Ahmet Haşim, Servet-i Fûnun topluluğunun değil, Fecr-i Âti topluluğunun dağılmasından sonra sanat hayatını bağımsız olarak sürdürmüştür.
Yanıt B

ÖRNEK:
Aşağıdakilerden hangisi Ahmet Mithat Efendi ile Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın ortak bir yönü değildir?
A) Geniş halk topluluklarına seslenmek
B) Tiyatro, roman, gezi, tarih, anı gibi değişik türlerde eserler vermek
C) Eserlerini, çağlarına göre, konuşma diliyle ve sade bir üslupla yazmak
D) “Toplum için sanat” görüşünü benimsemek
E) Romanlarında, olayın akışını kesen açıklamalara yer vermek
1986 ÖYS
ÇÖZÜM
Ahmet Mithat Efendi, tiyatro türünde “Çerkez Özdenler,Eyvah”;gezi yazısı türünde “Avrupa’da Bir Cevelan” adlı eserleri vermiştir. Hüseyin Rahmi’nin de “Hazan Bülbülü” adlı tiyatro yapıtı vardır. Ancak gezi yazısı, anı gibi türlerde eserleri yoktur.Yanıt B

ÖRNEK:
1909’da Fecr-i Ati topluluğuna katıldı.Bu topluluğun dağılmasından sonra da şiirler yazmayı sürdürdü.Şiirlerinin hepsi de aruzla yazılmıştır.Aşk ve doğa temalarını işlediği, sembolizm akımı anlayışına uygun olarak yazdığı şiirlerinde hayale ve müziğe büyük önem verdi.Güçlü şiirleri yanında değişik konuları yoğun bir dille anlatan fıkraları da vardır.
Burada sözü edilen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ahmet Haşim
B) Cenap fiehabettin
C) Süleyman Nazif
D) Faruk Nafiz Çamlıbel
E) Yahya Kemal Beyatlı
1989 ÖYS
ÇÖZÜM:
1909’da Fecr-i Âti topluluğuna katılan sembolist şairimiz,fıkralarıyla da ünlü sanatçımız Ahmet Haşim’dir.Yanıt A

ÖRNEK:
Aşağıdaki şairlerden hangisi, hece ölçüsünü hiç kullanmamış, şiirlerini hep aruzla yazmıştır?
A) Ahmet Haşim
B) Yahya Kemal Beyatlı
C) Ziya Paşa
D) Ahmet Muhip Dranas
E) Faruk Nafiz Çamlıbel
1990 ÖYS
ÇÖZÜM:
B,C,D,E’deki sanatçıların hepsi hece ölçüsü ile de şiirler yazmışlardır. Ancak Ahmet Haşim yazdığı şiirlerin hepsinde aruz ölçüsünü
kullanmıştır.Yanıt A

ÖRNEK:
Galatasaray Lisesi’nde okurken öğretmeni Ahmet Hikmet Müftüoğlu’nun teşvikiyle şiir yazmaya yöneldi.1901’de ilk şiirini yazdı. Fecri-i Âti topluluğu içinde yer aldı.Sonra Dergah dergisinde ve Yeni Mecmua’da yazdı.Sembolist anlayışa uygun şiirler yazan şanatçı,aynı zamanda güçlü bir fıkra yazarıdır.Bu parçada söz edilen sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Tevfik Fikret
B) Arif Nihat Asya
C) Fazıl Hüsnü Dağlarca
D) Cenap fiahabettin
E) Ahmet Haşim
ÇÖZÜM:
Fecr-i Âti topluluğu denilince Ahmet Haşim akla gelmelidir.O şairliğinin yanı sıra iyi bir fıkra yazarıdır.Yanıt E

ÖRNEK:
Bir yazar şöyle diyor. “Nerede bir edebiyatın başladığını görsek, orada sokağın yazı masası ile birleştiğini görürüz. Malherbe sokağı
dinledi, Dickens sokağı edebiyata soktu. Bir romanı da geçen ‘Sokağın anahtarı’ sözü bu yazarın sanatını anlatmaya yeter. Puşkin’de de sokağın anahtarı vardı. Bize gelince, bu sihirli anahtar çoğu yazarımızın eline hiçbir zaman geçmedi.“Yazarın “Sokağın anahtarı” sözü ile anlatmak istediği özellik aşağıdaki yazarlardan hangisinde vardır?
A) Recaizade Mahmut Ekrem
B) Namık Kemal
C) Halit Ziya
D) Hüseyin Rahmi
E) Mehmet Rauf
1982 ÖYS
ÇÖZÜM:
Hüseyin Rahmi, İstanbul’un gündelik hayatını canlı bir şekilde yansıtmıştır.Eserlerindeki dil ise, sokağın dilidir.
Yanıt D

ÖRNEK:
I. Romanda rastlantıya yer verme
II. Aynı akımdan etkilenme
III. Toplum için sanat yapma eğiliminde olma
IV. Tanzimat edebiyatın içinde yer alma
V. Aynı topluluk içinde yer olma
Numaralandırılmış özelliklerden hangileri Hüseyin Rahmi ve Ahmet Mithat için ortak bir özelliktir?
A) I B) III C) III D) IV E) V
ÇÖZÜM:
Romanda rastlantıya yer verme, Ahmet Mithat özelliğidir.Hüseyin Rahmi’de bu yok. Hüseyin Rahmi naturalistken Ahmet Mithat romantiktir.Ahmet Mithat Tanzimat edebiyatı nda yer alırken Hüseyin Rahmi yer almaz. Servet – i Fünûn döneminde eser veren bağımsız bir sanatçıdır.C şıkkında ise toplum için sanat yapma eylemine yer verilmiş.Bu iki sanatçımız için de ortak bir özelliktir.Yanıt C

ÖRNEK:
I. Sadece aruz veznini kullanmıştır.
II. Fecr – i Ati topluluğu içinde yer almıştır.
III. Sembolizm ve parnasizm akımlarından etkilenmiştir.
IV. fiiir dışında diğer türlerde de eser vermiştir.
V. Çağdaşlarına göre dili daha sadedir.
Ahmet Haşim’le ilgili verilen numaralarda özelliklerde hangi ikisinde bilgi yanlışı vardır?
A) I –II B)II –III C)II – V D) III – V E) IV – V
ÇÖZÜM:
Ahmet Haşim sembolizmden etkilenmiştir. Fakat parnasizmden etkilenmemiştir. Çağdaşlarına göre ise sade değil tam tersine ağır bir dili vardır.Yanıt D

ÖRNEK:
Türk edebiyatının bazı dönemlerinde öne çıkan ve o dönemle özdeşleşen sanatçılar vardır. Örneğin Tanzimat edebiyatı denince akla ilk gelen fiinasi’dir. Aynı şekilde Fecr-i Ati edebiyatı denincede ……………….. akla gelir. Paragrafta boş bırakılan yere aşağıdaki sanatçılardan hangisi getirilmelidir?
A) Ahmet Resim
B) Ahmet Haşim
C) Hüseyin Rahmi Cahir Pınar
D) Cerap Şahbettin
E) Süleyman Nesif
ÇÖZÜM:
Fecr-i Ati topluluğunun öncüsü Ahmet Haşim’dir.Yanıt B

ÖRNEK:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sere eşleştirmesi yanlış yapılmıştır?
A) Ahmet Haşim – Falaka
B) Hüseyin Rahmi – Mürabbiye
C) Ahmet Haşim – Frankurt Seyahat
D) Fuad Köprülü – Tiryaki fiölen
E) Yakup Kadri – Yaban
ÇÖZÜM:
Tiryaki şölen adlı eseri Fuad Köprülü’ye değil, Servet-i funun sanatçısından Cenap fiehabetine aittir.Yanıt D

[edebiyat_lys]

Fecr-i Ati Döneminin Önemli Sanatçıları

Dönemin belli başlı temsilcileri şunlardır: Ahmet Samim, , Ahmet Haşim, , Emin Bülent Serdaroğlu, , Emin Lami, , Tahsin Nahit, , Celal Sahir, , Cemil Süleyman, , Hamdullah Suphi Tanrıöver, , Refik Halit Karay, , Şahabettin Süleyman, , Abdülhak Hayri, , İzzet Melih Devrim, , Ali Canip Yöntem, , Ali Süha Delilbaşı, , Faik Ali Ozansoy, , Fazıl Ahmet Aykaç, , Mehmet Behçet Yazar, , Mehmet Rüştü, , Fuat Köprülü, , Müfit Ratip, , İbrahim Alaettin Gövsa

Ahmet Haşim (1884-1933): Fecr-i Âtî şiirinin en önemli ismidir. Sanat için sanat yapmıştır. Sembolizmin en önemli temsilcisidir. İşlediği başlıca temalar tabiat ve aşktır. Şiirlerinde hayalle birlikte musikiye önem vermiştir. Lirik bir şairdir.

Tamamen aruzu kullanmıştır. Dili süslü ve sanatlıdır. En çok serbest müstezadı kullanmıştır. Ona göre şiir anlaşılmak için yazılmaz, şiirde anlam aranmaz; şair bir hakikat habercisi, şiir dili de bir açıklama vasıtası değildir. Şiir duyulmak için yazılır ve okunur; şair tabiatın kendine hissettirdiklerini sembollerle şiirine yansıtır, okuyan da kendi hayal dünyasına uygun olarak algılar; şiir dili de telkin görevindedir.

Şirin dili musiki ile söz arsında ve sözden ziyade musikiye yakındır. Şiirde musiki anlamdan daha önemlidir. Haşim’e göre şiirin kaynagi şuuraltidir. Şiirlerinde diş dünyayi, kişinin iç dünyasinda, ruhunda aldigi şekillerle yansitmaya çalişir. Diş dünyaya ait izlenimleri kendi dünyasinda şekillendirerek ve renklendirerek ortaya çikarir. Şiirlerindeki tabiatla ilgili kavramlar, akşam, gurup, şafak, gece, mehtap, yildizlar, göller, ormanlardir. Şairin şahsinda var olan içe dönüklük, şiirlerinde realiteden kaçiş olarak ortaya çikar.Şiirlerini Piyaleb ve Göl Saatleri adli eserlerinde toplamiştir.
Nesirleri: Gurabahane-i Laklakan, Bize Göre, Frankfurt Seyahatnamesi.

Fecr-i Ati topluluğunun en başarılı santçısı olan Ahmet Haşim topluluk dağıldıktan sonra çalışmalarına bireysel olarak devam eder. Şairin yaşamı santını derinden etkiler. Bu nedenle şiirlerinde çocukluk anıları, aşk ve doğa konularında yoğunlaşır. Karamsar yaklaşımı onun belirgin özelliğidir. Şiirlerinde ağır ve süslü bir dil kullanmasına rağmen nesirlerinde daha açık ve nispeten yalın bir dil vardır.

Piyale adlı şiir kitabının önsözünde şiir anlayışını şöyle açıklar: ‘Şiirin asıl özelliği ‘duyulmak’tır. Şiirin dili musiki ile söz arasında ve sözden ziyade musikiye yakındır. Yani bu dil, bir açıklama vasıtası olmaktan ziyade bir telkin vasıtasıdır ve şiirde musiki anlamdan önce gelir. Bu bakımdan kelimeler, şiire, anlam değerlerinden çok musiki değerleriyle girerler. Şiirin anlam bakımından açık olması zaruri değildir. Şiirin doğduğu yer şuuraltıdır. Konu ise sadece terennüm için bir vesiledir’.

Şiirde musikiyi ön plana alan, anlam açıklığını ikinci plana atan, mısralarda geniş ve akıcı bir telkin yeteneği arayan ve şiirin kaynağını bilinçaltında bulan bu anlayış ile sembolizmin şiir anlayışı arasında yakınlıklar vardır. Ancak sembolist şiirin asıl unsur olan sembol, Haşim’in şiirlerinde yoktur. Onun, anlamı anlaşılmayan veya değişik yorumlara elverişli bulunan şiirleri pek azdır. Bu bakımdan Haşim’i sembolist bir şair olarak kabul etmek pek güçtür. Haşim’in şiirine en uygun anlayış tarzının, empresyonizm olduğu kabul edilebilir. Gerçekten şiirlerinde dış dünyaya ait gözlemlerinin kendi iç dünyasında yarattıığı izlenimleri aksettirmesi bu anlayışın en açık göstergesidir.

Göl Saatleri’nin küçücük ve manzun ‘Mukkadime’si de empresyonizmin özlü bir ifadesinden başka bir şey değildir.

Şiirleri: Göl Saatleri, Piyâle

Nesirleri: Gurebâ-hane-i Lâklâkan, Bize Göre

Gezi Notları: Frankfurt Seyahatnamesi

Refik Halit Karay (1888-1965): Fecr-i Âtî’den sonra Millî edebiyat hareketine katılmıştır. Eserlerini de bağımsız bir şahsiyet olarak vermiştir. Edebî hayatı köşe yazarlığı ile başlamıştır. Sonra da sırayla hikâyeciliği ve romancılığı gelir. İlk yazılarında günlük hayatı ele almış, sosyal hayattaki çarpıklıkları, zekî ve nükteli bir üslûpla dile getirmiştir. Hayatın gülünç yanlarını karikatürize etmiştir. Sade ve temiz bir dille yazdığı Memleket Hikâyeleri’nde Anadolu insanının hayatını bütün canlılığı ile yansıtmıştır. Gözlem yeteneğinin üstünlüğü dikkat çeker. Eserlerinde kişilerin ruh tahlillerine fazla değinmez.İnsanların dürüst olmayan, kurnazlık ve menfaatçilikle ilgili yönlerini ortaya kor. Bunu mizah ve eleştiri ile yapar. Hiciv, eserlerinde önemli bir unsurdur. Şahısları kendi sosyal çevreleri ile birlikte anlatır. Konuşma dilinin bütün canlılığını ve tabiiliğini ortaya kor.

Romanları: İstanbul’un İç Yüzü, Çete, Sürgün, Nilgün, Bugünün Saraylısı, Kadınlar Tekkesi, Anahtar

Hikâyeleri: Memlekete Hikâyeleri, Gurbet Hikâyeleri (Hatay’da sürgünde yazdığı eseridir).

Hiciv ve Mizah Yazıları: Kirpinin Dedikleri, Deli, Sakın Aldanma İnanma Kanma, Tanıdıklarım.

|» Bu konuyla ilgili test çöz! « |

|» “Fecr-i Ati Edebiyatı” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

Edebiyat, Türk Edebiyatı, Divan Edebiyatı, Halk Edebiyatı, Tanzimat Edebiyatı, Milli Edebiyat, Servet-i Fünun, Fecr-i Ati, Edebiyat, Türkçe

Fecr-i Ati Dönemi Gelişmeleri

1901’de, Servet-i Fünun mecmuası etrafında, kendilerine Fecr-i Âtî adını veren yeni bir nesil toplanmıştır. Servet-i Fünun topluluğu dağıldıktan sonra 1909 yılında Yakup Kadri, Ahmet Haşim, Refik Halit, Fuat Köprülü, Ali Canip, Şehabettin Süleyman, Celâl Sahir, Tahsin Nihat, Emin Bülent gibi isimler bir araya gelerek yeni bir topluluk oluştururlar. Topluluk, sanat hayatına bir bildiriyle başlar. Sanatın saygıdeğer ve şahsi olduğu anlayışını benimserler. Onlar Servet-i Fünun’u batılı edebiyatı tam olarak oluşturamamakla suçlarlar. Fransız edebiyatını örnek alırlar. Dilleri süslü, sanatlı, ağdalı ve ağırdır.

Aşk, ve tabiatı konu olarak işlemişlerdir. Aşk genellikle hissi ve romantiktir. Tabiat tasvirleri ise gerçekçi değil, Haşim’de olduğu gibi şahsîdir. Kısa ömürlü olan bu topluluk, Servet-i Fünunculardan daha sade bir dil kullanmış sembolizm, empresyonizm ve romantizm gibi akımları eserlerine uygulamışlar, Avrupaî edebiyat ile Milli edebiyat arasında bağ oluşturmuşlardır.

Aruzla şiir yazan Fecr-i Âtî şairlerinin en tanınmış ve en orijinali Ahmet Haşim’dir. Şiire herhangi bir yenilik getirmemişler, Servet-i Fünun’un devamı olmaktan öteye gidememişlerdir. Sanat anlayışlarında birlik ve bütünlük olmadığı için 1912’de dağılmışlar, ferdî olarak değişik alanlarda eserler vermişlerdir.

Fecr-i Ati bir Türk edebi akımıdır.Akımın temelinde eskiyi yıkmak ve yerine yeniyi yani o günkü anlamıyla batılı düşünce sisteminden kaynaklanan felsefi edebiyata uygulamayı amaç edinmişlerdir. Fecr-i ati’nin kelime anlamı “geleceğin aydınlığı” demektir.

Fecr-i Ati‘nin Edebiyat-ı Cedide’ye tepki olarak doğan bir akım olduğunu savlamıştır. Fecr-i Ati batıdaki benzerlerinde olduğu gibi belli ilkeler çevresinde birleşen bir yazın topluluğu biçiminde ortaya çıkmıştır.

Sanat anlayışları

Babıali’deki Hilal basımevinin bir odasında ilk toplantısını yapan ve Faik Ali’nin bulduğu Fecr-i Ati adını benimseyen topluluğun sanat anlayışı.. yayımladıkları bildiride yer alan şu düşüncede odaklaşır:

“Sanat şahsi ve muhteremdir.”

Örnek olarak da şiirde simgeciler, öykü ve romanda Maupassant, tiyatroda İbsen alınır.

Sonuçlar

Ama Fecr-i Aticiler, kurumlaşmak isterken gözettikleri, yazının ve toplumsal bilimlerin ilerlemesine çalışmak, sanatçılar arasında birlik ve dayanışmayı sağlamak gibi amaçları yaşama geçiremediler. Edebiyat-ı Cedide’ye karşı olmakla birlikte ne tepkilerini açık seçik ortaya koyabildiler, ne de özellikle dil açısından ondan kopabildiler. Üstelik her fırsatta tersini belirtmelerine karşın Edebiyat-ı Cedide’nin süreği sayıldılar. Bir dergi çıkaramamaları ve başlangıçta Servet’i-Fünun dergisi çevresinde toplanmaları da buna yol açtı.

Meşrutiyet’le gelen görece özgürlük ortamından yararlanarak çıkarılmış değişik eğilimlerdeki dergilerde yazmaları ise dağınıklık getirdi. Ayrıca, “sanat şahsi ve muhteremdir” ilkesini, herkesin ayrı ayrı görüşlere sahip olması, sanatı değişik biçimlerde anlaması olarak yorumlamaları bu dağınıklığı çabuklaştırdı. Belli bir sanat anlayışında, belli değer ölçülerinde birleşmeyi değil, bireysel özgürlüğü ve bunun sonucu olarak da çeşitliliği savunuyorlardı. Her biri yalnız kendi duyuşuna, kendi beğenisine göre bir güzellik yaratma çabası içindeydi.

Bu durumun, Fecr-i Ati’nin bir yazın akımı değil, birbirlerine arkadaşlık duygularıyla bağlı genç sanatçıların oluşturduğu bir topluluk olduğunu gösterdiği savlanır. Nitekim, her biri sanatını bir başka yolda geliştirecek, değişen toplum koşullarında değişik sanat anlayışlarına varacaktır.

|» Bu konuyla ilgili test çöz! « |

|» “Fecr-i Ati Edebiyatı” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

Edebiyat, Türk Edebiyatı, Divan Edebiyatı, Halk Edebiyatı, Tanzimat Edebiyatı, Milli Edebiyat, Servet-i Fünun, Fecr-i Ati, Edebiyat, Türkçe

Fecr-i Ati Döneminin Genel Özellikleri

1. 20 Mart 1909’da Hilal Matbaası’nda toplanan Şahabettin Süleyman,Yakup Kadri, Refik Halit, Cemil Süleyman, Köprülüzade Mehmet Faut, Tahsin Nahit, Emin Bülent, Ali Süha, Faik Ali ve Müfit Ratib gibi yeni bir hareket başlatmayı planlar. Ahmet Haşim de bu harekete katılır. Böylece Fecr-i Ati Encümen-i Edebisi Beyannamesi, 24 Şubat 1910’da yayımlanır. Fecr-i Ati edebiyatı, II. Meşrutiyet’in ilanından sonra Servet-i Fünûn dergisinde yayımlanan bir bildiriyle başlar.
2. Edebiyatımızda ilk edebi bildiriyi (beyannameyi) yayımlayan topluluktur.
3. Edebiyatımızda ilk edebî topluluktur.
4. Servet-i Fünûn edebiyatına tepki olarak doğmuştur.
5. ‘Sanat şahsi ve muhteremdir.’ (Sanat kişisel ve saygıya değerdir) görüşüne bağlıdırlar.
6. ‘Edebiyat ciddi ve önemli bir iştir, bunun halka anlatılması lazımdır.’ görüşüne sahiptirler

7. Batıdaki benzerleri gibi dil, edebiyat ve sanatın gelişmesine, ilerlemesine hizmet etmek; gençleri bir araya getirmek; seviyeli fikir münakaşalarıyla halkı aydınlatmak; değerli ve önemli yabancı eserleri Türkçeye kazandırmak; Batıdaki benzer topuluklarla temas kurmak, böylece Türk edebiyatını Batı edebiyatına yaklaştırmak, Batı edebiyatını Türk edebiyatına tanıtmak amacındadırlar.
8. Servet-i Fünûn’a bir tepki olarak ortaya çıkmasına rağmen, şiir sahasında bu edebiyatın özelliklerini sürdürürler.
9. Şiirlerinde işledikleri başlıca temalar tabiat ve aşktır.
10. Tabiat tasvirleri gerçekten uzak ve subjektiftir.
11. Dil bakımından Servet-i Fünûn’un devamıdır. Arapca ve Farsça kelime ve tamlamalarla dolu, günlük dilden uzak ve kapalı bir şiir dili oluşturmuşlardır.
12. Aruz veznini kullanarak serbest müstezat türünü daha da geliştirmişlerdir.
13. Fecr-i Aticiler tiyatro ile yakından ilgilenmişlerdir.
14. Şiirde özellikle Sembolizmin etkisi söz konusudur. Hikâyede Maupassant, tiyatroda ise Henrich Ibsen örnek alınır.

15. Belli bir sanat anlayışında, belli değer ölçüleri etrafında birleşmeyi değil, ferdi hürriyeti ve bunun sonucu olarak da çeşitliliği savundukları için kısa sürede dağılmışlardır. Dağılmalarında özellikle Ömer Seyfettin ve Ziya Gökalp‘in çıkardıkları Genç Kalemler dergisi etkilidir. Yani Milli Edebiyat hareketinin başlaması Fecr-i Ati‘yi bitirir.
16. Fecr-i Ati Edebiyat-ı Cedide ile Milli Edebiyat arasında bir köprü görevi görür.
17. Fecr-i Ati‘nin en önemli temsilcisi Ahmet Haşim’dir.
18. Fecr-i Ati Beyannamesine imza atanlar: Ahmet Haşim, Ahmet Samim, Emin Bülent (Serdaroğlu), Emin Lami, Tahsin Nahit, Celal Sahir (Erozan), Doktor Cemil Süleyman, Hamdullah Suphi (Tanrıöver), Refik Halit (Karay), Şahabettin Süleyman, Abdülhak Hayri, İzzet Melih (Devrim), Ali Canip (Yöntem), Ali Süha (Delibaşı), Faik Ali (Ozansoy), Fazıl Ahmet (Aykaç), Mehmet Behçet (Yazar), Mehmet Rüştü, Mehmet Fuat (Köprülü), Müfit Ratib, Yakup Kadri (Karaosmanoğlu), İbrahim Alaattin.
19. Milli Edebiyat‘ın başlamasıyla Hamdullah Suphi, Ali Canib ve Celal Sahir’in bu harekete katılmalarıyla topluluk 1912’de dağılmıştır. Yalnızca Ahmet Haşim Fecr-i Ati edebiyatının temel ilkelerine bağlı kalmış ve Milli edebiyat hareketine katılmamıştır.
20. Fecri Ati’nin görüşlerini, Yakup Kadri, Celal Sahir, Ahmet HAşim, Müfit Ratip, Mehmet Fuat ve Ali Canib Resimli Kitap adlı dergide; Mehmet Rauf, Hüseyin Suat ve Raf Necdet de eleştirilere Servet-i Fünûn’da cevap verdiler.

|» Bu konuyla ilgili test çöz! « |

|» “Fecr-i Ati Edebiyatı” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

Edebiyat, Türk Edebiyatı, Divan Edebiyatı, Halk Edebiyatı, Tanzimat Edebiyatı, Milli Edebiyat, Servet-i Fünun, Fecr-i Ati, Edebiyat, Türkçe

Dönemin Genel Özellikleri
Dönemdeki Gelişmeler
Dönemin Önemli Sanatçıları

|» “Türk Edebiyatı Dön.” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

Edebiyat, Türk Edebiyatı, Divan Edebiyatı, Halk Edebiyatı, Tanzimat Edebiyatı, Milli Edebiyat, Servet-i Fünun, Fecr-i Ati, Edebiyat, Türkçe