Coğrafi Keşifler AvrupalIların Doğu ticaret yollarını ele geçirmek amacıyla 15. yüzyılda başlattıkları seferlerin genel adıdır. Bu seferler ekonomik ve bilimsel olarak değerlendirilse
de sonuç olarak dinsel, sosyal ve siyasal alanda da etkili olmuşlardır.

• Coğrafi Keşifler’i ispanya ve Portekiz gibi ülkeler başlatmış, kâşifler bu ülkelerin krallarından ve papadan büyük yardım görmüşlerdir.
• Keşiflerde bazı Avrupa gezginlerinin Uzak Doğu coğrafyasını ve bu coğrafyaya ait zenginlikleri abartılı bir dille anlatmalarının da önemli rolü vardır.

Keşiflerin Nedenleri

1. ipek ve Baharat Yollarının Türklerin ve Müslümanların kontrolünde olması
2. Doğunun zengin olması
3. Pusulanın öğrenilip geliştirilmesi
4. Okyanuslara dayanıklı ve süratli gemilerin yapılması
5. Cesur gemicilerin yetişmesi
6. Coğrafya bilgisinin ilerlemesi ve yeni haritaların çizilmesi
7. Katolik Kilisesi’nin Hıristiyanlığı yayma emeli

Hint Deniz Yolları’nın Keşfi

• Yeni Çağ’da Doğu – Batı arasındaki ticaret ipek Yolu (Çin’den başlayıp Karadeniz’e kadar) ve Baharat Yolu (Uzak Doğu’dan başlayıp Akdeniz’e kadar) ile sağlanıyordu. Uzak Doğu’dan getirilen bu malları Venedik ve Cenevizliler Avrupa’ya pazarlamaktaydı. Ancak pazarlanan bu mallar çok el değiştirdiği için Avrupa’ya pahalı bir şekilde ulaşıyordu. Avrupalılar bu malları daha ucuza alabilmek için yeni yollar aramaya başladılar.
• Portekizli Vasko dö Gama 1497’de Ümit Burnu’ nu geçerek Hindistan’a ulaşarak Hint Deniz Yolu’nu keşfetti.

Amerika’nın Keşfi

• Kristof Kolomb, 1492 yılında Atlas Okyanusu’na açıldı. Kolomb, Hindistan’a ulaşmayı amaçlamış, ancak Amerika kıyılarına ulaşmıştır. Kolomb buranın yeni bir kıta olduğunu anlamamıştır.
• Kristof Kolomb’un ulaştığı yerin farklı bir kıta olduğunu, onun gibi İtalyan vatandaşı olan Vespuci Ameriko anlamıştır. Bu nedenle Vespuci Aztek yerlilerinin bir köyü olan “Ameriko” adını yeni kıtaya vermiştir.
• Coğrafi Keşifler’in olumsuz taraflarından biri Amerika’da yaşanmıştır. Kaşifler Hıristiyanlığı buraya yaymak için bölgede büyük katliamlara girişmişler, inka, Maya ve Aztek gibi medeniyetleri yok etmişlerdir. ilerleyen dönemlerde de bu kıtaya Afrika’dan zenciler getirilecek, maden ocaklarında çalıştırılacaklar, bu durum köle ticaretini doğuracaktır.

Dünyanın Dolaşılması

• Portekizli Macellan, 1519 yılında bir dünya seyahatine çıkmış, Büyük Okyanus’a açılmıştır. Macellan Filipin Adaları’nda yerlilerle yapılan savaşta öldürülmüş, Del Kano dünya seyahatini tamamlayarak dünyanın yuvarlak olduğunu kanıtlamıştır.

[ad1]

Keşiflerin Sonuçları

1 . Siyasi Sonuçlar

• Atlas Okyanusu, Büyük Okyanus, Hint Okyanusu, Amerika ve Afrika keşfedildi. Hindistan’a ulaşıldı.
• İspanyol ve Portekizliler sömürge imparatorlukları kurdular.

2. Sosyal Sonuçlar

• Ticaret önem kazandı. Avrupa’da altın ve gümüş arttı.
• Keşifler sonucu asiller, kral ya da cumhuriyetçi insanlar, Amerika’ya geleneklerini, zevklerini ve âdetlerini birlikte taşıdılar.

3. Ekonomik Sonuçlar

• Ümit Burnu, Macellan Boğaz yollarının bulunması, dünya ekonomisini olumlu yönde etkiledi. Akdeniz limanları önemini kaybetti. Atlas Okyanusu limanları önem kazandı

UYARI: Bu durum Süveyş Kanalı’nın açılmasına kadar sürmüştür. Süveyş’in açılmasıyla Akdeniz ticareti canlanacaktır.

• Baharat ve ipek yolları önemini yitirdi. Avrupalılar Hindistan’dan doğrudan ticaret yapmaya başladı.
• Keşiflerden sonra Amerika’dan Avrupa’ya bol miktarda altın, gümüş girdi. O döneme kadar sermayenin kaynağı “toprak” iken bundan sonra ticaretin belirleyici öğesi “altın ve gümüş” oldu.
• Ümit Burnu’nun yolunun bulunması, Osmanlı imparatorluğu’nu olumsuz etkiledi.

4. Bilimsel Sonuçları

• Yeni kıtalar, ırklar, uygarlıklar ve bitkiler keşfedildi.
• Düşünce dünyasında, kalkınma hareketlerini destekleyen düşünceler gelişti.
• Dünya’nın yuvarlak olduğu ispatlandı.
• Bartelmi Diaz, Ümit Burnu’nu dolaşarak Hindistan Deniz Yolu’nu buldu (1486). Waskö Dö Gama Hindistan’a (1498), Kristof Kolomb Antil Adaları’na ulaştı, ama Kolomb buranın yeni bir kıta olduğunu anlamadı (1492). Ameriko Vespuci buranın bir yeni kıta olduğunu anladı (1507).

[m2]

5. Dinî Sonuçlar

• Dinî inançlar temelinden sarsıldı. Dünya’nın yuvarlaklığı eylemsel olarak ispatlandı.
• Ahiret korkusu ve tevekkül felsefesi yerine, dünya nimetlerinden yararlanma isteği güçlendi.

SORU: Orta Çağ’da Hindistan ve Çin’den Avrupa’ya gelen malların çok el değiştirmesi, bu malların Avrupa’da pahalıya satılmasına neden oluyordu.
Bu durum, Yeni Çağ başlarında AvrupalIları aşağıdakilerden hangisine yöneltmiştir?
A) Asya ülkeleri ile doğrudan ticaret yapma yollarını aramaya
B) Asya’dan Avrupa’ya göçleri engellemeye
C) Asya ülkeleri ile siyasi ilişkileri başlatmaya
D) Temel ihtiyaç maddelerini değiştirmeye
E) Tüketim mallarının dağıtımını sınırlandırmaya
1992 ÖSS
ÇÖZÜM: Avrupa’ya gelen malların çok pahalı olması, Avrupa’yı Asya ülkeleri ile doğrudan ticaret yollarını aramaya yönlendirmiştir.
Yanıt A

SORU:Coğrafi Keşifler sonucu yaşanan aşağıdaki gelişmelerden hangisi Rönesans’a ve Reform’a etki etmiştir?
A) Avrupa’nın ekonomik yönden güçlenmesi
B) Kiliseye bağlılığın azalması
C) Atlas Okyanusu kıyılarındaki limanların önem kazanması
D) Sömürge imparatorluklarının kurulması
E) Yeni kıtalara ve adalara göçlerin olması
ÇÖZÜM: Coğrafi Keşifler bir anlamda kilisenin iddialarını ve skolastik düşünceyi çürütmüştür. Her türlü pozitif bilime, deneye ve gelişmeye kapalı olan kilise Coğrafi Keşifler’in
ardından itibarını ve gücünü kaybedecektir. Sorunun istediği yanıt B seçeneğidir. Çünkü B seçeneği kiliseye bağlılığın azaldığını ortaya koymaktadır.
Yanıt B

[tarih_ygs_lys]

• Orta Avrupa; Macaristan’ın kuzeyi, ispanya ve Almanya’nın yönetimi “Mukaddes Roma – Germen imparatorluğu”ndaydı.
• Avrupa’nın güçlü devletlerinden biri Fransa idi. Almanya, Fransa topraklarını kendi ülkesine katmak düşüncesinde olduğu için Fransa ve Almanya devamlı mücadele halindeydi. Osmanlı – Fransız dostluğunun oluşmasındaki önemli nedenlerinden birisi de bu olaydır. Bu dönemde İtalya şehir devletlerinden oluşmaktaydı.Papalık İtalya’da idi. Venedikliler ve Cenevizliler özellikle Akdeniz’de Osmanlı imparatorluğu’nun ciddi rakipleri idi. Bu devletler XVI. yy. sonlarına doğru önemlerini yitirdiler.
• İngiltere, Avrupa’nın dışında bir ada ülkesiydi. Reform Hareketleri sonucu İngiltere Katolik kilisesinden ayrılarak kendi kilisesini kurdu (Anglikanizm). ingilizler Kraliçe I. Elizabeth döneminden itibaren güçlü deniz filosu ile dünyanın en büyük sömürge devletini kurdular (Güneş batmayan imparatorluk).
• Birtakım merkezi krallıklar ispanya’ya egemendi (Aragon-Kastilya). İspanyollar1492 yılında İslam Beni Ahmer Devleti’ni yıktılar. Daha sonra İspanya-Almanya ile birleşti. ispanya sömürgecilik faaliyetlerinde önemli gelişme gösterdi. Güçlü bir krallık olan Macaristan, özellikle 1546 yılında Mohaç Savaşı ile ortadan kalktı. Bu devletin toprakları Osmanlı, Almanya ve Avusturya arasında paylaşıldı.
• Birçok prensliklerden (Knez) oluşan Rusya, Moskova Prensliği’nin egemenliği altında güçlü bir devlet olma yolunda birleşti. Altın Orda Devleti’nin yıkılması sonucu bölgedeki Türk hanlıklarının birbiri ile olan mücadelelerinden yararlanan Rusya XV. yy.’dan sonra güçlenerek Osmanlı Devleti’ne karşı bir tehlike hâline geldi.

Yeni Çağ Avrupa’sında Bilim ve Teknik Alanında Meydana Gelen Değişiklikler

• Coğrafi Keşifler, Rönesans ve Reform Hareketleri sonucu Avrupa’da “Aydınlanma Çağı” başladı.
• Aydınlanma Çağı ile Avrupa’da yeni materyaller ve teknik icatlar 15. ve 16. yüzyıllarda önemli değişikliklere sebep oldu. Bunlar barut, pusula, kâğıt ve matbaadır.

UYARI: Avrupa bilim ve tekniğinin temelinde Doğu uygarlığı vardır. Avrupalılar Doğu’dan kâğıdı, barutu ve pusulayı almışlar, gemi yapma sanatını öğrenmişlerdir. Dahası Müslümanların elindeki antik eserler ve Müslüman bilginlerin eserleri Avrupa dillerine tercüme edilmiştir. Bu alanda “Muallim-i Sani” diye anılan Farabi’nin, İbni Sina’nın,
İbni Rüşt’ün eserleri Avrupa’ya ışık tutmuştur. Özellikle Farabi ve İbni Sina Avrupalılara kendi düşünce adamlarını yeniden öğrenme imkânını sunmuşlardır.

Barut ve Top

• Barut, Çinliler tarafından icat edildi. Çinliler barutu sadece eğlence ve şenliklerde kullanmaktaydı.
• Daha sonra Türkler ve Araplar da barutu öğrenip kullandı.
• Barut, Haçlı Seferleri sırasında AvrupalIlar tarafından öğrenildi. Şato ve kalelerin etrafını surların barutla yıkılması feodalitenin yıkılmasına neden oldu.Feodalitenin yerine güçlü krallıklar kuruldu.

ÖRNEK: Yeni Çağ’da barutun ateşli silahlarda kullamlması müstahkem mevkilerin ve kalelerin çökertilmesinde etkili olmuştur. Avrupa’da krallar, mutlak otoritelerini gerçekleştirmek için bu gücü öncelikle aşağıdakilerden hangisine karşıkullanmışlardır?
A) Derebeyliklere
B) Sömürgelerindeki direnişlere
C) istilâcılara
D) Farklı dinden olan toplumlara
E) Komşu devletlere
1986 ÖSS
ÇÖZÜM: Derebeylik, Orta Çağ’ın karakteristik toplum düzenidir. Derebeylikte Devlet birliği esası yoktur. Siyasal görünümü parçalanmış devlet iktidarları biçiminde bir sistemdir.
Halk, toprak sahiplerine (derebeylere) bağımlı durumdadır. Derebeyi denen toprak sahipleri, güvenliklerini yüksek şatolarla sağlıyorlardı. Yeni Çağ’da mutlak krallar barutu
ateşli silahlarda kullanarak gücünü sağlamlaştırmışlardır. Bundan olumsuz yönde etkilenenler ise kalelerde oturan “derebeyler” olmuştur.
Yanıt A
ÖRNEK: Avrupa’da I. Barut yapmanın öğrenilmesi
II. Derebeyliğin yıkılması
III. Ateşli silahların yapılması
IV. Merkeziyetçi yönetimlerin güçlenmesi olaylarının oluş sırası nedir?
A) I., III., II. IV.
B) III., IV., I , II.
C) II., IV.. I. III.
D) IV., II., II ., I.
E) I., II., III. IV.
1983 ÖSS
ÇÖZÜM: Avrupa’nın barut yapımını öğrenmesi sonucunda ateşli silahlar gelişmiştir. Barutun ateşli silahlarda kullanılmasının sonucu olarak derebeylikler yıkılmış, bu durum merkezî
krallıklarının kurulmasına neden olmuştur.
Yanıt A

Pusula ve Gemicilikte İlerleme

•  Pusulayı Çinliler icat etti.
• Pusulayı, AvrupalIlar Haçlı Seferleri sırasında Müslümanlardan öğrendi ve geliştirdi.
• Pusula sayesinde gemicilerin cesareti arttı ve Batılı gemicilerin okyanuslara açılmaları kolaylaştı. Böylece yeni kıtalar ve yeni yollar keşfedildi, Coğrafi Keşifler yapıldı. Dünya üzerinde etkileri dinî, siyasi, sosyal ve ekonomik olan birtakım değişmeler ortaya çıktı.

Kâğıt ve Matbaa

•  Kâğıt, Çinliler tarafından icat edildi. Çinliler ipekten kâğıt üretmekteydi. Uygur Türkleri ise pamuktan kâğıt yapmayı biliyorlardı.
• AvrupalIlar Haçlı Seferleri sırasında kâğıt yapımını Müslümanlardan öğrendi. Avrupa’da ipek ve pamuk tarımı az yapılabildiği için ipek veya pamuktan kâğıt üretimi pahalıya mal olmaktaydı.
• AvrupalIlar bir süre sonra selülozdan ve paçavradan kâğıt yapmayı geliştirdiler. Bu durum Avrupa’da kâğıtı ucuzlaştırdı, üretimini ve kullanımını yaygınlaştırdı.
• Matbaanın icadından önce, Çinliler ilkel bir baskı tekniğini kullanmaktaydı. Uygurlar da tahta harflerden oluşan bir baskı tekniğini biliyorlardı. Avrupa’da matbaa uzun çalışmalar sonucunda Alman Jan Gutenberg tarafından geliştirildi. Bu matbaa hareketli harflerden oluşan bir baskı tekniğine sahipti (1450).

UYARI: Kâğıt ve matbaanın yaygınlaşması ile Avrupa’da kitap basımı arttı. Okuma – yazma oranı arttı. Bilim ve kültürün yayılması hızlandı. Bu gelişmeler Rönesans ve Reform Hareketleri’nin ortaya çıkmasına sebep oldu.

Matbaanın icadı ve kullanmanın yaygınlaşmasıyla aşağıdakilerden hangisi arasında doğrudan bir ilişki yoktur?
A) Okuma-yazma bilenlerin artmaya başlaması
B) Haber ve düşüncelerin daha çabuk yayılması
C) Monarşik yönetimlerin güç kazanması
D) Reform Hareketlerinin yaygınlaşması
E) Rönesans’ın doğması ve gelişmesi
1983 ÖSS
ÇÖZÜM: Matbaanın icadı ve kullanımının yaygınlaşması ile okuma yazma bilenlerin sayısı artmış, haber ve düşünceler daha çabuk yayılmış, Reform Hareketi’nin yaygınlaşması
ve Rönensas’ın gelişmesine katkı yapmıştır.
Yanıt C

[tarih_ygs_lys]