Nazım Tür ve Biçimleri | Bilgicik.Com

YGS – LYS Hazırlık Edebiyat ( Nazım Tür ve Biçimleri Test – 4 )

Yayın Dünyası — Sat, 24 Dec 2011 16:04:21 +0000

YGS – LYS Hazırlık Edebiyat ( Nazım Tür ve Biçimleri Test - 4 )

Lütfen sayfa yüklenirken bekleyiniz, tarayıcınızda javascript desteğinin etkin olduğundan emin olunuz.

Eğer sayfa yüklenmediyse buraya tıklayınız.

Başla

%%FORM%%

Sınav Adı: YGS – LYS Hazırlık Edebiyat ( Nazım Tür ve Biçimleri Test - 4 )

Soru Sayısı: %%TOTAL%%

Doğru Sayısı: %%SCORE%%

Yanlış Sayısı: %%WRONG_ANSWERS%%

Doğru yüzdesi: %%PERCENTAGE%%

Sınav İçin Verilen Süre: %%TIME_ALLOWED%% sn

Kullanılan Süre: %%TIME_USED%% sn

Değerlendirme Sonucu: %%RATING%%

Yanıtlarınız aşağıdaki gibidir.

Soru 1

Aşağıdaki nazım biçimlerinin hangilerinde dinsel konulara yer verilir?

A	Mani - Gazel - Rubai
B	Tuyuğ - Mesnevi - Müstezat
C	Masal - İlahi - Münacat
D	İlahi - Naat - Münacat
E	Gazel - İlahi - Ağıt

Soru 2

Aşağıdakilerden hangileri yalnızca sözlü edebiyat ürünlerinden oluşturulmuştur?

A	Semai - Koşuk - Destan
B	Sav - Varasağı - Koşuk
C	Şarkı - Ninni - Ağıt
D	Masal - Rubai - Koşuk
E	Sagu - Sav - Koşuk

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi Halk edebiyatı nazım ürünleri arasında yer almaz?

A	Koşma
B	Türkü
C	Tuyuğ
D	Semai
E	Varsağı

Soru 4

Aşağıdakilerin hangisinde, aynı konuyu işleyen şiirler birlikte verilmiştir?

A	Gazel - Mersiye - Kaside
B	Mersiye - Ağıt - Sagu
C	Koşma - Mesnevi - Sagu
D	Kaside - Ağıt - Mesnevi
E	Müstezat - Taşlama - Ağıt

Soru 5

Bülbül-i câna verür neşe o gülzâr-ı vatan
Mest eder aşıkı bûy-î gül-î bîhâr-ı vatan
Bu beyitin, gazelin " Matla Beyiti " olduğunu belirleyen özellik aşağıdakilerden hangisidir?

A	Konu
B	Ölçü
C	Beyit birimi
D	Dil
E	Uyak dizilişi

Soru 6

Aşağıdakilerin hangisinde, sadece Divan (klasik) ve Tasavvuf edebiyatı ürünleri bir arada verilmiştir?

A	Koşuk - Gazel - Nefes
B	Gazel - Mesnevi - Deme
C	İlahi - Nefes - Şathiye
D	Şathiye - Mesnevi - Sagu
E	Türkü - Kaside - İlahi

Soru 7

I. Kasidelerde araya bir gazel eklenebilir.
II. İki kişinin karşılıklı söyledikleri manilere "deyiş"denir.
III. Koçaklama, batı edebiyatındaki epik şiirlere örnektir.
IV. Divan şiirinde beş mesneviden oluşan eserlere "cönk" denir.
V. Gazel konu bakımından halk şiirindeki koşmaya benzer.
Numaralandırılmış cümlelerin hangisinde bir bilgi yanlışlığı yapılmıştır?

A	I
B	II
C	III
D	IV
E	) V

Soru 8

Divan edebiyatındaki Tuyuğ ile Halk edebiyatındaki maninin benzer yönü aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir?

A	Aynı konuyu işlemeleri
B	Bentler halinde söylenmeleri
C	Kafiyeleniş örgüleri
D	Aruz kalıbıyla söylenmeleri
E	Anonim özellik taşımaları

Soru 9

Aşağıdakilerden hangisi şarkı türüne ait bir özellik değildir?

A	Uyak düzeni gazele benzer.
B	Bestelenmeye uygun şiirlerdir.
C	En fazla beş dörtlükten oluşur.
D	Türklerin Divan edebiyatına kazandırdığı bir nazım biçimidir.
E	Genelde son mısralar yinelenir.

Soru 10

Beş ile on beş arasında değişen bentlerden oluşturulur. Bentler hane bölümü ve vasıta beytinden oluşur.
Bu türün en ünlü şairi Bağdatlı Ruhi'dir. Buna en güzel nazireyi de Ziya Paşa yazmıştır.
Bu parçada tanıtılan Divan edebiyatı nazım şekli aşağıdakilerden hangisidir?

A	Gazel
B	Terkib-i Bent
C	Şarkı
D	Murabba
E	Tuyuğ

Soru 11

I. Söyleyeni belli, Aşık Halk şiiri biçimleri arasına giren türküler vardır.
II. Hiçbir manzumeye bağlı olmayan ve bir anlam ifade eden tek mısralara "azade mısra" denir.
III. Mısraların ortasında da uyak bulunan gazel veya kasidelere "musammat" denir.
IV. Murabba, dört mısralık özel ölçüsü olan küçük bir nazımdır.
V. Ölüm konusunu işleyen şiirlere "mersiye" adı verilir.
Numaralandırılmış cümlelerin hangisinde bir bilgi yanlışlığı yapılmıştır?

A	I
B	II
C	III
D	IV
E	V

Soru 12

Aşağıda verilen Divan edebiyatı nazım şekillerinden hangisi kullanılan nazım birimi yönünden diğerlerinden farklıdır?

A	Rubai
B	Tuyuğ
C	Murabba
D	Şarkı
E	Kaside

Soru 13

Aşağıdakilerden hangisinde Halk edebiyatı nazım türleri bir arada verilmiştir?

A	İlahi - Varsağı - Şarkı
B	Semaî - Tuyuğ - Mani
C	Türkü - Varsağı - Semai
D	Koşma - Kaside - Nutuk
E	Kıta - ilahi - şathiye

Soru 14

Aşağıdakilerin hangisinde Divan edebiyatı nazım türleri bir arada verilmiştir?

A	Murabba - Rubai - Tuyuğ
B	Şarkı - Koşma - Müseddes
C	Devriye - Tuyuğ - Muhammes
D	Nutuk - Müstezat - Kaside
E	Gazel - Destan - Mesnevi

Soru 15

Aşağıdaki eşleştirmelerin hangisinde yanlışlık yapılmıştır?

A	Divan edebiyatı - Murabba
B	Divan edebiyatı - Terkib-i bent
C	Divan edebiyatı - Nutuk
D	Halk edebiyatı - Güzelleme
E	Halk edebiyatı - Varsağı

Soru 16

Ziya değmez humarı keyfine meyhane-i dehrin Bu işret – gehde ben çok durmadım amma neler gördüm.
Bu beyitin, gazelin " makta beyiti " olduğunu belirleyen özellik aşağıdakilerden hangisidir?

A	Ölçüsü
B	Nazım birimi
C	Dil
D	Şairin adının geçmesi
E	Uyak düzeni

Soru 17

A	Şıkkı
B	Şıkkı
C	Şıkkı
D	Şıkkı
E	Şıkkı

Soru 18

Aşağıdaki cümlelerle, parantez içinde verilen eşleştirildiğinde bir yanlışlık yapılmış olur?

A	Bir varlığın ya da kavramın adını söylemeden niteliklerini üstü kapalı söyleyerek onun ne olduğunu buldurmayı amaçlayan sözlü halk edebiyatı ürünü (Bilmece)
B	Bir kişinin ölümünden dile getirildiği şiirler (Ağıt)
C	Türkülerde, bentlerin sonunda yinelenen bölümler (Nakarat)
D	Dinin ilkelerinden, inaçlarından teklifsizce ve alaycı bir dille söz ediyormuş gibi söylenen şiirler (Şathiye)
E	Destanların zamanla değişime uğramaları sonucunda ortaya çıkmış sözlü eserler (Mesnevi)

Soru 19

Aşağıdaki tanımlardan hangisi yanlıştır?

A	Allah'ın birliğini konu edinen kasideler (Tevhid)
B	Kaside içinde gazel söyleme (Nazire)
C	Kasidenin hazırlık, giriş bölümü (Nesib)
D	Devrin yöneticilerini yermek amacıyla yazılan kasideler (Hicviye)
E	Padişahın tahta çıkışını anlatan kasideler(Cûlusiye)

Sınavı tamamlamak için butona tıklayınız, yanlışlarınız gösterilecektir. Sonuçları al.

19 tamamladınız.

←

Liste

→

Geri dön

Tamamlananlar işaretlendi.

1	2	3	4	5
6	7	8	9	10
11	12	13	14	15
16	17	18	19	Son

Geri dön

[edebiyat_lys]

The post YGS – LYS Hazırlık Edebiyat ( Nazım Tür ve Biçimleri Test – 4 ) first appeared on Bilgicik.Com.

YGS – LYS Hazırlık Edebiyat ( Nazım Tür ve Biçimleri Test – 3 )

Yayın Dünyası — Sat, 24 Dec 2011 15:48:56 +0000

YGS – LYS Hazırlık Edebiyat ( Nazım Tür ve Biçimleri Test - 3 )

Lütfen sayfa yüklenirken bekleyiniz, tarayıcınızda javascript desteğinin etkin olduğundan emin olunuz.

Eğer sayfa yüklenmediyse buraya tıklayınız.

Başla

%%FORM%%

Sınav Adı: YGS – LYS Hazırlık Edebiyat ( Nazım Tür ve Biçimleri Test - 3 )

Soru Sayısı: %%TOTAL%%

Doğru Sayısı: %%SCORE%%

Yanlış Sayısı: %%WRONG_ANSWERS%%

Doğru yüzdesi: %%PERCENTAGE%%

Sınav İçin Verilen Süre: %%TIME_ALLOWED%% sn

Kullanılan Süre: %%TIME_USED%% sn

Değerlendirme Sonucu: %%RATING%%

Yanıtlarınız aşağıdaki gibidir.

Soru 1

A	Şıkkı
B	Şıkkı
C	Şıkkı
D	Şıkkı
E	Şıkkı

Soru 2

A	Şıkkı
B	Şıkkı
C	Şıkkı
D	Şıkkı
E	Şıkkı

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi murabbanın özelliklerinden biri değildir?

A	Halk edebiyatının etkisiyle oluşmuş bir divannazmıdır.
B	Hece ölçüsüyle yazılır.
C	Birim olarak dörtlük kullanılır.
D	Bazı murabbalarda dördüncü mısra , her dörtlükte tekrar edilir.
E	Uyaklanışı aaaa-bbba-ccca... şeklindedir.

Soru 4

Aşağıdakilerinden hangisi şarkı türünün bir özelliği değildir?

A	Konusu aşk ve güzelliktir.
B	Bestelenmek için yazılır.
C	Nazım birimi olarak beyitler kullanılır.
D	Yinelenen mısraları da vardır.
E	Edebiyatımıza 18. yüzyılda Nedim tarafından kazandırılmıştır.

Soru 5

Divan edebiyatında nesre ......; nesir yazan kimseye ......; nesirlerin toplandığı eserlere ...... adı verilir.
Bu parçadaki boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirlmelidir?

A	Naat - Mersiye - Münşi
B	Münşeat - Mersiye - Münşi
C	Münacaat - İnşa - Münşeat
D	İnşa - Methiye - Münşi
E	İnşa - Münşi - Münşeat

Soru 6

Aşağıdakilerin hangisinde bir bilgi yanlışlığı vardır?

A	Şarkılar, beş mısralık nazım şeklidir.
B	Müseddes, her bölümü altışar mısralık nazım şeklidir.
C	Her bölümü sekizer mısradan meydana gelen nazım şekli, müsemmendir.
D	Muaşşer, her bölümü onar mısralıktır.
E	Bir manzumenin beyiitleri arasına kısa mısralar eklemek suretiyle müstezat oluşturulur.

Soru 7

Aşağıdakilerden hangileri tümüyle Divan (klasik) edebiyatı nazım türlerindendir?

A	Gazel - Kaside - Mani - Tuyug
B	Kaside - Türkü - Murabba - Şarkı
C	Şarkı - Tuyug - Mesnevi - Semai
D	Terkib-i bent - Gazel - Varsağı - Murabba
E	Murabba - Şarkı - Kaside - Tuyug

Soru 8

Bende Mecnun'dan Füzûn aşıklık istidadı var
Âşık-ı sadık benim Mecnun'un ancak adı var
Bu şiirin geleneği aşağıdakilerden hangisidir?

A	Halk şiiri geleneği
B	Divan şiir geleneği
C	Modern şiiri geleneği
D	Türkü geleneği
E	Mani geleneği

Soru 9

Rubaiye benzer. Halk edebiyatından, Divan edebiyatı türleri arasına girmiştir. Türk şairlerinin Divan edebiyatına kazandırdığı bir nazım biçimidir. Belirli bir aruz kalıbıyla yazılır.
Bu parçada özellikleri verilen nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

A	Gazel
B	Türkü
C	Tuyuğ
D	Koşma
E	Mesnevi

Soru 10

Aşağıdaki türlerden hangisi batı etkisindeki Türk edebiyatı nazım türlerinden biri değildir?

A	Sone
B	Terza-rima
C	Serbest müstezat
D	Muhammes
E	Mensur şiir

Soru 11

Aşağıdaki nazım türlerinden hangileri sadece tek dörtlükten oluşur?

A	Rubai - Tuyuğ
B	Kıta - Mesnevi
C	Kaside - Şarkı
D	Muhammes - Müseddes
E	Müstezat - Kaside

Soru 12

Aşağıdakilerden hangisi Kaside türünün bir özelliği değildir?

A	Övgü şiiridir.
B	Kafiyelenişi gazel gibidir.
C	Giriş bölümünde bir tasvir yapılır.
D	Şairin kendini övdüğü bölüme fahriye denir.
E	Bugünkü romanın karşılığıdır.

Soru 13

I. Divan edebiyatının en uzun nazım şeklidir. Olaylar genellikle bir masal havası içinde geçer. Her beyit kendi arasında kafiyelidir.
II. Divan edebiyatında en çok kullanılan nazım biçimidir. En az beş, en çok onbeş beyitten oluşur. İlk beyit kendi arasında kafiyeli diğer beyitlerin ikinci mısraları birinci beyitle kafiyelidir.
Numaralandırılmış bilgiler, aşağıdaki nazım biçimlerinden hangilerine aittir?

A	Kaside - mesnevi
B	Mesnevi - Murabba
C	Rubai - Mesnevi
D	Mesnevi - Gazel
E	Gazel - Tuyuğ

Soru 14

Türkler, Arap ve İran edebiyatından aldıkları nazım biçimlerini Divan şiirinde kullanmışlardır. Ancak Divan şiirine kazandıkları nazım biçimleri de vardır. Bu nazım biçimleri özellikle Kadı Burhanettin ve Nedim tarafından sıkça kullanılmıştır.
Bu parçada tanıtılan nazım biçimleri aşağıdakilerin hangisinde verilmiştir? A) B) C) D)

A	Gazel - Şarkı
B	Tuyuğ - Mesnevi
C	Tuyuğ - Şarkı
D	Kaside - Rubai
E	Murabba - Rubai

Soru 15

Allah'ın birliğini dile getirmek için yazılan şiirlere, .....; Allah'a yalvarmak, günahları affettirmek için yazılan şiirlere ......; bir şairin şiirine başka bir şair tarafından aynı ölçü ve kafiyede yazdığı şiire ........... adı verilir.
Bu parçada boş bırakılan yerlere sıraysıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A	Naat - Münacat - Tevhid
B	Tevhid - Münacat - Nazire
C	Münacat - Nazire - Methiye
D	Naat - Münacat - Mersiye
E	Münacat - Tevhid - Methiye

Soru 16

Aşağıdakilerden hangisinde yanlış bir bilgi verilmiştir?

A	Destanlar, önceleri nazım olarak ortaya çıkmış sonradan bunlara nesir bölümleri ilave edilmiştir.
B	Savlarda, milletimizin hayat felsefesi kısa bir cümleye sığdırılabilmiştir.
C	Savaş, kahramanlık, tabiat ve aşk konularında söylenmiş şiirlere "koşuk" denir.
D	İslamiyetten önceki devirde, ölen kişinin ardından şiirler söylenirmiş.
E	Güzelleme, kahramanlık duygularının dile getirildiği şiirlerdir.

Sınavı tamamlamak için butona tıklayınız, yanlışlarınız gösterilecektir. Sonuçları al.

16 tamamladınız.

←

Liste

→

Geri dön

Tamamlananlar işaretlendi.

1	2	3	4	5
6	7	8	9	10
11	12	13	14	15
16	Son

Geri dön

[edebiyat_lys]

The post YGS – LYS Hazırlık Edebiyat ( Nazım Tür ve Biçimleri Test – 3 ) first appeared on Bilgicik.Com.

YGS – LYS Hazırlık Edebiyat ( Nazım Tür ve Biçimleri Test – 2 )

Yayın Dünyası — Sat, 24 Dec 2011 14:45:03 +0000

YGS – LYS Hazırlık Türkçe ( Nazım Tür ve Biçimleri Test - 2 )

Lütfen sayfa yüklenirken bekleyiniz, tarayıcınızda javascript desteğinin etkin olduğundan emin olunuz.

Eğer sayfa yüklenmediyse buraya tıklayınız.

Başla

%%FORM%%

Sınav Adı: YGS – LYS Hazırlık Türkçe ( Nazım Tür ve Biçimleri Test - 2 )

Soru Sayısı: %%TOTAL%%

Doğru Sayısı: %%SCORE%%

Yanlış Sayısı: %%WRONG_ANSWERS%%

Doğru yüzdesi: %%PERCENTAGE%%

Sınav İçin Verilen Süre: %%TIME_ALLOWED%% sn

Kullanılan Süre: %%TIME_USED%% sn

Değerlendirme Sonucu: %%RATING%%

Yanıtlarınız aşağıdaki gibidir.

Soru 1

Anonim Türk halk edebiyatının en yaygın nazım biçimlerindendir. Hece ölçüsünün 7'li kalıbıyla söylenir. İlk iki mısrası doldurma olup, son iki mısrasında ise asıl konu belirtilir.
Bu parçada tanıtılan nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

A	Türkü
B	Koşma
C	Varsağı
D	Mani
E	Semai

Soru 2

Aşağıdakilerden hangisi Halk edebiyatı ürünlerinden değildir?

A	Mani
B	Türkü
C	Kıta
D	Koçaklama
E	Nutuk

Soru 3

Telli sazdır bunun adı
Ne ayet dinler, ne kadı
Bunu çalan anlar kendi
Şeytan bunun neresinde
Bu dörtlük, koşmanın hangi türünden alınmıştır?

A	Güzelleme
B	Taşlama
C	Koçaklama
D	Mersiye
E	Ağıt

Soru 4

Ne varlığa sevinirim
Ne yokluğa yerinirim
Aşkın ile avunurum
Bana seni gerek seni
Bu dörtlüğün nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

A	İlahi
B	Türkü
C	Semai
D	Mani
E	Koşma

Soru 5

Bir halk edebiyatı ürünü olan "türkü" ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

A	Her bendin sonunda yinelenen nakarat bölümü vardır. Bu bölüme "bağlama yada kavuştak" denir.
B	Ezgilerine göre çeşitli şekilde adlandırılır.
C	Hece ölçüsünün hemen her kalıbıyla söylenir.
D	Aşık edebiyatı ürünüdür.
E	Yapı ve sözleri bakımından iki bölümden oluşur.

Soru 6

Halk edebiyatında şairlerin söylediği şiirlerin toplandığı eserlere verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

A	Biyografi
B	Tezkire
C	Divan
D	Münşeat
E	Cönk

Soru 7

Benim yarim bana küsmüş
Zülfünü gerdana dökmüş
Muhabbeti benden kesmiş
Sevilmeyi sevilmeyi
Ölçü, konu ve uyak örgüsüne göre bu dörtlük aşağıdaki nazım şekillerinden hangisinin özelliklerini taşır?

A	Koşma
B	Türkü
C	Varsağı
D	Mani
E	Semai

Soru 8

Koşmanın bir türü olan ağıtın Divan şiirinde ve İslamiyet öncesi Türk şiirindeki karşılığı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

A	Sav - Mersiye
B	Mersiye - Koçaklama
C	Mersiye - Sagu
D	Hiciv - Sav
E	Taşlama - Sagu

Soru 9

Aşağıdakilerden hangileri tümüyle anonim Halk edebiyatı ürünüdür?

A	Türkü - Mani - Koşma
B	Mani - Masal - Halk Hikâyeleri
C	Bilmece - Varsağı - Mani
D	Masal - Türkü - Semai
E	Mani - Destan - İlahi

Soru 10

Bir halk edebiyatı ürünü olan " Koşma " ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

A	Söyleyeni belli değildir, anonim özellik taşır.
B	Konu bakımından Divan edebiyatındaki karşılığı gazeldir, denebilir.
C	Konularına göre türleri vardır.
D	Dörtlük sayısı üç ile beş arasındadır.
E	On birli hece ölçüsüyle yazılır.

Soru 11

Aşık edebiyatı ürünü olan " Destan " ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

A	En uzun halk edebiyatı nazım biçimidir.
B	Genellikle on birli hece ölçüsüyle yazılır.
C	Birim olarak dörtlük kullanılır.
D	Millet hayatında derin izler bırakan olayları konu olarak işler.
E	Kafiyelenişi türkününkü gibidir.

Soru 12

Bu parçada numaralandırılmış yerlerin hangisinde bir yanlışlık yapılmıştır?

A	I
B	II
C	III
D	IV
E	V

Soru 13

Bre ağalar bre beyler
Ölmeden bir dem sürelim
Gözümüze kara toprak
Dolmadan bir dem sürelim
Bu dörtlük ölçü, konu ve uyak örgüsüne göre,
aşağıdaki nazım şekillerinden hangisinin özelliklerin taşır?

A	Koşma
B	Mani
C	Türkü
D	Varsağı
E	Semai

Soru 14

Aşağıdaki dizelerden hangisi bir " Taşlamadan " alınmıştır?

A	Yeri göğü dolandım Bu yerde de avlandım
B	Dağlarda gezer oldum Okuyup yazar oldum
C	Bir vakte erdi ki bizim günümüz Yiğit belli değil, mert belli değil
D	Ham meyvayı kopardılar dalından Beni ayırdılar nazlı yarımdan
E	Sel gelince yıkılırmış yar dedim Al hançer vur sineye yâr dedim

Soru 15

I. Koşmalar, konularına göre adlandırılır.
II. Varsağı, genelde bir ünlemle başlar
III. Semai, hece ölcüsünün 8'li kalıbıyla söylenir
IV. Tarikata yeni giren dervişlere tarikat usulünü öğretmek amacıyla söylenilen şiirlere "Nutuk" adı verilir
V. Bektaşi şairlerin yazdıkları tasavvufi şiirlere "Şathiye" denir.
Numaralandırılmış cümlelerin hangisinde yanlış bir bilgi verilmiştir?

A	I
B	II
C	III
D	IV
E	V

Sınavı tamamlamak için butona tıklayınız, yanlışlarınız gösterilecektir. Sonuçları al.

15 tamamladınız.

←

Liste

→

Geri dön

Tamamlananlar işaretlendi.

1	2	3	4	5
6	7	8	9	10
11	12	13	14	15
Son

Geri dön

[edebiyat_lys]

The post YGS – LYS Hazırlık Edebiyat ( Nazım Tür ve Biçimleri Test – 2 ) first appeared on Bilgicik.Com.

YGS – LYS Hazırlık Edebiyat ( Nazım Tür ve Biçimleri Test – 1 )

Yayın Dünyası — Sat, 24 Dec 2011 14:19:16 +0000

YGS – LYS Hazırlık Türkçe ( Nazım Tür ve Biçimleri Test - 1 )

Lütfen sayfa yüklenirken bekleyiniz, tarayıcınızda javascript desteğinin etkin olduğundan emin olunuz.

Eğer sayfa yüklenmediyse buraya tıklayınız.

Başla

%%FORM%%

Sınav Adı: YGS – LYS Hazırlık Türkçe ( Nazım Tür ve Biçimleri Test - 1 )

Soru Sayısı: %%TOTAL%%

Doğru Sayısı: %%SCORE%%

Yanlış Sayısı: %%WRONG_ANSWERS%%

Doğru yüzdesi: %%PERCENTAGE%%

Sınav İçin Verilen Süre: %%TIME_ALLOWED%% sn

Kullanılan Süre: %%TIME_USED%% sn

Değerlendirme Sonucu: %%RATING%%

Yanıtlarınız aşağıdaki gibidir.

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisi İslamiyetten önceki Türk edebiyatında aşk ve tabiat güzelliklerini anlatan lirik şiirlerdir?

A	Sav
B	Sagu
C	Koşuk
D	Destan
E	Türkü

Soru 2

Ölen kişinin ardından onun iyiliğinden, kahramanlığından söz eden şiir türüdür sagu. ........ adı verilen cenaze törünlerinde söylenen bu şiirler Halk edebiyatındaki ....... en eski biçimleridir. Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A	Şölen – Mersiyenin
B	Yuğ – Ağıtın
C	Kam – Sagunun
D	Baksı – Hicivin
E	Toy – Mersiyenin

Soru 3

Aşağıdakilerden hangisi yapma destan değildir?

A	Üç Şehitler Destanı
B	Yedi Memetler Destanı
C	Genç Osman Destanı
D	Sakarya Meydan Savaşı
E	Türeyiş Destanı

Soru 4

Aşağıdakilerden hangisi destan türünün özelliklerinden biri değildir?

A	Anonimdirler
B	Tarihi ve sosyal olaylardan doğar
C	Kahramanları olağanüstü özelliklere sahiptir.
D	Düzyazı halinde yazılır.
E	Doğal ve olağanüstü olaylar iç içedir.

Soru 5

Günümüzdeki atasözlerinin ilk örnekleri olan özlü sözlerdir. "Aç ne yimes, tok ne times" örneğinde olduğu gibi ölçü ve uyak özellikleri taşıyanları da vardır. Divan-ı Lûgati't Türk'te ilk örneklerini bulmak mümkün.
Bu parçada aşağıdakilerin hangisinden söz edilmektedir?

A	Koşuk
B	Sagu
C	Sav
D	Destan
E	Varsağı

Soru 6

Aşık tarzı halk edebiyatında en çok sevilen ve kullanılan nazım şeklidir. Hece ölçüsünün 11'li kalıbıyla söylenir. Dörtlüklerden oluşur. Dörtlük sayısı 3 ile 5 arasında değişir. Son dörtlüğünde şair mahlasını kullanır.
Bu parçada sözü edilen nazım şekli aşağıdakilerden hangisidir?

A	Koşma
B	Koşuk
C	Semai
D	Mani
E	Varsağı

Soru 7

Yeşil ördek gibi daldım göllere
Sen düşürdün beni dilden dillere
Başım alıp gidem gurbet illere
Ne sen beni unut ne de ben seni
Bu dörtlüğün nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

A	Mani
B	Koşma
C	Türkü
D	Destan
E	Şathiye

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Tekke (Tasavvuf) edebiyatı ürünlerinden değildir?

A	İlahi
B	Semai
C	Şathiye
D	Deme
E	Nefes

Soru 9

Tarikatın önderleri tarafından, tarikate yeni girenlere, tarikat prensiplerini öğretmek amacıyla söylenen şiirlere ...........; evrenin ve insanın Allah'tan gelip, tekrar Allah'a dönme düşüncesine göre yazılan şiirlere ......... adı verilir.
Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A	Şathiye – İlahi
B	Deme – Şathiye
C	Devriye – İlahi
D	Nutuk – Devriye
E	Nefes – Nutuk

Soru 10

Aşağıdakilerden hangisi gazelin özelliklerinden biri değildir?

A	Sevgili, aşk, özlem gibi daha birçok konuları işleyen lirik şiirlerdir.
B	Beyitlerle oluşturulur.
C	Gazeldeki dizelerin ortalarında, iç uyak kullanılabilir.
D	Beyitler arasında her zaman konu bütünlüğü vardır.
E	Şairin mahlası, makta beytinde geçer.

Soru 11

I. Din ve devlet büyüklerini övmek için söylenir.
II. İran edebiyatından alınmıştır.
III. Gazel gibi (aa-ba-ca-da...) uyaklanır.
IV. Bazı şairler tarafından geçim kaynağı olarak kullanılmıştır.
V. Methiye bölümünde şair kendini, yeteneğini över.
Numaralandırılmış cümlelerin hangisinde kaside ile ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

A	I.
B	II.
C	III.
D	IV.
E	V.

Soru 12

Yalnız Türk edebiyatında görülen ........ nazım şekli, .......... divan şiirindeki örneği kabul edilir. Bu tür şiirlerde hikmetli, tasavvufi ve felsefi konular dile getirilir.
Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A	Tuyug – Manilerin
B	Türkü – İlahilerin
C	Hikmet – Demelerin
D	Şarkı – Nefeslerin
E	Gazel – Koşmaların

Soru 13

Üçer mısralık bentlerden oluşur. Bent sayısı sınırsızdır. Şiirin sonunda tek dize yer alır. Batı edebiyatı klasik şiir biçimidir. Servet-i Fûnun şairlerince kullanılmıştır.
Yukarıdaki parçada tanıtılan nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

A	Sone
B	Terza-rima
C	Balad
D	Mensur şiir
E	Triyole

Soru 14

Üç uzun bir kısa bentten oluşan, acıklı aşk öykülerini anlatan manzumelere verilen ad, aşağıdakilerden hangisidir?

A	Triyole
B	Balad
C	Serbest şiir
D	Terza-rima
E	Sone

Soru 15

19. yüzyıl sonlarında özellikle Edebiyat-ı Cedidecilerin geliştirdikleri bir nazım biçimidir. Uzun ve kısa dizeler kimi zaman belli bir düzen içinde sıralanır, kimi zaman da herhangi bir düzene bağlı kalınmaz. Edebiyatımızda serbest şiire geçiş, bu türle olmuştur.
Bu parçada tanıtılan nazım birimi aşağıdakilerden hangisidir?

A	Sone
B	Mensur şiir
C	Terza-rima
D	Serbest müstezat
E	Triyole

Soru 16

I. Şairin, son dörtlükte adı veya mahlası geçer.
II. Konularına göre adlandırılır.
III. Kendine özgü bir uyak düzeni vardır.
IV. Hece ölçüsünün 11'ki kalıbıyla söylenir.
V. Anonim Halk edebiyatının en çok kullanılan nazım biçimidir.
Numaralanmış cümlelerden hangisi koşmanın özelliklerinden biri değildir?

A	I
B	II
C	III
D	IV
E	V

Sınavı tamamlamak için butona tıklayınız, yanlışlarınız gösterilecektir. Sonuçları al.

16 tamamladınız.

←

Liste

→

Geri dön

Tamamlananlar işaretlendi.

1	2	3	4	5
6	7	8	9	10
11	12	13	14	15
16	Son

Geri dön

[edebiyat_lys]

The post YGS – LYS Hazırlık Edebiyat ( Nazım Tür ve Biçimleri Test – 1 ) first appeared on Bilgicik.Com.

YGS – LYS Hazırlık Edebiyat ( Nazım Tür ve Biçimleri Çözümlü Test – 2 )

Yayın Dünyası — Fri, 23 Dec 2011 10:38:15 +0000

YGS – LYS Hazırlık Edebiyat ( Nazım Tür ve Biçimleri Çözümlü Test - 2 )

Lütfen sayfa yüklenirken bekleyiniz, tarayıcınızda javascript desteğinin etkin olduğundan emin olunuz.

Eğer sayfa yüklenmediyse buraya tıklayınız.

Başla

%%FORM%%

Sınav Adı: YGS – LYS Hazırlık Edebiyat ( Nazım Tür ve Biçimleri Çözümlü Test - 2 )

Soru Sayısı: %%TOTAL%%

Doğru Sayısı: %%SCORE%%

Yanlış Sayısı: %%WRONG_ANSWERS%%

Doğru yüzdesi: %%PERCENTAGE%%

Sınav İçin Verilen Süre: %%TIME_ALLOWED%% sn

Kullanılan Süre: %%TIME_USED%% sn

Değerlendirme Sonucu: %%RATING%%

Yanıtlarınız aşağıdaki gibidir.

Soru 1

Anomin halk şiirinin en yaygın nazım biçimlerinden biridir. Aşk, özlem, ayrılık gibi konuları işler. Genellikle tek dörtlükten oluşur ve 7'li hece ölçüsüyle söylenir. İlk iki dizesi doldurmadır; son iki dizesi ise asıl söylenmek istenen yerdir.
Bu parçada aşağıdakilerin hangisinden söz edilmektedir?

A	Türkü
B	Koşma
C	Mani
D	Ağıt
E	Ninni

1 numaralı soru için açıklama

Parçada mani türünün özellikleri verilmiştir. Yanıt C

Soru 2

Kendine özgü bir ezgiyle söylenir. Anomin bir tür olmakla birlikte, söyleyeni belli olanı da vardır. Aşk, ayrılık, ölüm, kahramanlık gibi konularda söylenir. Halk şiirinin en yaygın türüdür. 8'li, 11'li hece ölçüsü kalıplarıyla söylenir.
Bu parçada aşağıdakilerin hangisinden söz edilmektedir?

A	Koşma
B	Türkü
C	Mani
D	Şarkı
E	Varsağı

2 numaralı soru için açıklama

Parçada koşma türünün özellikleri üzerinde durulu- yor. Yanıt A

Soru 3

Divan edebiyatında "mersiye" denilen, bir kişinin ölümünden duyulan acının dile getirildiği şiirin Halk edebiyatındaki karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?

A	Taşlama
B	Koçaklama
C	Güzelleme
D	Sagu
E	Ağıt

3 numaralı soru için açıklama

"Mersiye"nin halk edebiyatındaki karşılığı, ölüm ko- nusunun işlendiği "ağıt"tır. Yanıt E

Soru 4

Rüşvet ile yarar hakim hücceti
Hüccet ile alır kadı rüşveti
Halk bilmiyor dini şer'i sünneti
Bozuldu sikkenin tuncuna kaldık
Bu dörtlük aşağıdaki türlerin hangisinde alınmış olabilir?

A	Güzelleme
B	Koçaklama
C	Ağıt
D	Taşlama
E	Varsağı

4 numaralı soru için açıklama

Dörtlükte toplumsal bir eleştiride bulunuluyor. Dolayı- sıyla türü taçlamadır. Yanıt D

Soru 5

Aşağıdakilerden hangisi Semai'nin özelliklerinden biri değildir?

A	Söyleyeni belli değildir, anomindir.
B	8'li hece ölçüsüyle söylenir.
C	Uyak düzeni bakımından koşmaya benzer.
D	Koşmadan ayrılan yönü ölçüsünde kullanılan kalıptır.
E	Aşk, doğa, yiğitlik konularında söylenir.

5 numaralı soru için açıklama

Semailerin söyleyeni bellidir. Bu nazım biçimi, açıklar tarafından söylenir. Yanıt A

Soru 6

Bre ağalar bre beyler
Ölmeden bir dam sürelim
Gözümüze kara toprak
Dolmadan bir dem sürelim
Bu şiir, aşağıdaki nazım biçimlerinin hangisinden alınmış olabilir?

A	Nefes
B	Semai
C	Varsağı
D	Koşma
E	Şathiye

6 numaralı soru için açıklama

"Bre" ünleminin kullanılması dörtlüğün bir varsağı- dan alındığını gösteriyor. Yanıt C

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi Tasavvuf edebiyatı nazım biçimlerinden biri değildir? A) B) C) D) E)

A	Nefes
B	Deme
C	Nutuk
D	Koşma
E	Şathiye

7 numaralı soru için açıklama

Koşma, aşık tarzı halk edebiyatı nazım biçimidir. Yanıt D

Soru 8

Aşağıdakilerden hangisi Divan edebiyatı nazım biçimlerinden biri değildir?

A	Şarkı
B	Murabba
C	Gazel
D	Ağıt
E	Tuyug

8 numaralı soru için açıklama

"Ağıt", halk edebiyatı nazım biçimlerindendir. Yanıt D

Soru 9

Aşağıda parantezle eşleştirilen yerlerden hangisi yanlıştır?

A	Padişahın tahta çıkışını anlatan kasideler (Cûlusiye)
B	Devrin ileri gelenlerinin övüldüğü kasideler (Methiye)
C	Allah'a yalvarmak amacıyla yazılan kasideler (Naat)
D	Allah'ın birliğini konu edinen kasideler (Tevhit)
E	Kasidelerde şairin kendini övdüğü bölüm(Fahriye)

9 numaralı soru için açıklama

Naat, peygamber övgüsünün yapıldığı kasidelerdir. Yanıt C

Soru 10

Aşağıdaki beyitlerden hangisi bir gazelin "makta" beytinden alınmış olabilir?

A	Bir devlet için çarha temannâdan usandık Bir vasl için ağyara mudaradan usandık
B	Hicran çekerek zevk-i mülakatı unuttuk Mahmur olarak lezzeti sahbadan usandık
C	Nabi ol afetin ahvalini nakl et Efsane-i Mecnun ile Leylâ'dan usandık
D	Fermanı aşka can iledir inkiyadımız Hükm-i kazaya zerre kadar yok inadımız
E	Baş eğmez edna-yı dünya-yı dün için Allah'adır tevekkülümüz itimadımız

10 numaralı soru için açıklama

Gazelin son beyitinde yani "makta beyitinde" şairin mahlası geçtiği için doğru cevap C seçeneğidir. Yanıt C

Soru 11

Nazım biçimi olarak ............, gazelden türetilmiştir. Gazelin her dizesine bir kısa dize eklenerek oluşturulur. Bir manzumenin uzun dizelerinden sonra kısa dizeler getirilmesiyle oluşan nazım biçimi olarak da tanınlanabilir. Uzun ve kısa dizeler, kendi aralarında gazel gibi uyaklanır.
Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A	Kaside
B	Mesnevi
C	Şarkı
D	Rubai
E	Müstezat

11 numaralı soru için açıklama

Parçada müstezatın özellikleri verilmiştir. Yanıt E

Soru 12

Aşağıdaki nazım biçimlerinden hangileri sadece bir dörtlükten oluşur?

A	Tuyuğ – Rubai
B	Rubai – Murabba
C	Tuyuğ – Murabba
D	Şarkı – Murabba
E	Mesnevi – Kaside

12 numaralı soru için açıklama

Tuyuğ ve rubai tek dörtlükten oluşan nazım şekil- leridir. Yanıt A

Soru 13

Türklerin bulduğu ve sadece Türk Edebiyatında görülen bir nazım biçimidir. Daha çok Azeri ve Çağatay edebiyatında kullanılmıştır. Aruz ölçüsüyle yazılan ........ Türk edebiyatındaki manilerin, İran edebiyatındaki rubailerin Divan şiirindeki yansıması olarak kabul edilmektedir.
Bu parçada boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A	Şarkı
B	Gazel
C	Murabba
D	Tuyuğ
E	Kaside

13 numaralı soru için açıklama

Parçada verilen özellikler tuyuğa aittir. Yanıt D

Soru 14

Terkib-i Bentle ilgili olarak aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

A	Bent, adı verilen bölümlerden oluşur.
B	Bent sayısı, 5 ile 10 arasında değişir.
C	Her bend, bir hane bölümünden oluşur.
D	Birinci beyitten sonra vasıta bölümü gelir.
E	Haneler gazel biçiminde uyaklanır.

14 numaralı soru için açıklama

Vasıta beyitleri, beyitlerden sonra değil bentlerden sonra kullanılır. Yanıt D

Soru 15

Aşağıdaki nazım şekillerinden hangileri Divan edebiyatına aittir?

A	Gazel – Kaside – Türkü – Murabba
B	Kaside – Gazel – Mesnevi – Müstezat
C	Rubai – Tuyuğ – Müstezat – Varsağı
D	Murabba – Semai – Kaside – Mesnevi
E	Şarkı – Tuyuğ – Terkib-i Bent – Koşma

15 numaralı soru için açıklama

B'de verilen nazım şekillerinin tamamı divan edebiy- atına aittir. Yanıt B

Soru 16

I. Semailer anonimdir, zamanla değişikliğe uğrayabilir.
II. Koşma, aşık tarzı Halk edebiyatı nazım biçimidir.
III. Makta, gazelin son beytidir.
IV. Kasidelerde şair, Fahriye bölümünde kendini ve sanatını över.
V. Rubai, tek dörtlükten oluşan bir nazım şeklidir.
Numaralanmış cümlelerin hangisinde bilgi yanlışlığı söz konusudur? A) B) C) D) E)

A	I
B	II
C	III
D	III
E	IV

16 numaralı soru için açıklama

Semai, anonim değildir. Semailerin söyleyenleri, "açık" adı verilen şairlerdir. Yanıt A

Soru 17

Batı edebiyatının klasik şiir biçimi olan ........, iki dörtlük ve iki üçlükten kurulu 14 mısradan oluşur. Üçer mısralık bentlerle oluşturulan ......... uzunluğu sınırsızdır.
Bu parçada boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A	Serbest şiir – Sonenin
B	Sone – terza-rimanın
C	Terzarima – mensur şiirin
D	Balad – triyolenin
E	Triyole – baladın

17 numaralı soru için açıklama

Parçada "sone" ve "kerza-rima"nın özellikleri veril- miştir. Yanıt B

Sınavı tamamlamak için butona tıklayınız, yanlışlarınız gösterilecektir. Sonuçları al.

17 tamamladınız.

←

Liste

→

Geri dön

Tamamlananlar işaretlendi.

1	2	3	4	5
6	7	8	9	10
11	12	13	14	15
16	17	Son

Geri dön

[edebiyat_lys]

The post YGS – LYS Hazırlık Edebiyat ( Nazım Tür ve Biçimleri Çözümlü Test – 2 ) first appeared on Bilgicik.Com.

YGS – LYS Hazırlık Edebiyat ( Nazım Tür ve Biçimleri Çözümlü Test – 1 )

Yayın Dünyası — Fri, 23 Dec 2011 10:19:06 +0000

YGS – LYS Hazırlık Edebiyat( Nazım Tür ve Biçimleri Çözümlü Test - 1 )

Lütfen sayfa yüklenirken bekleyiniz, tarayıcınızda javascript desteğinin etkin olduğundan emin olunuz.

Eğer sayfa yüklenmediyse buraya tıklayınız.

Başla

%%FORM%%

Sınav Adı: YGS – LYS Hazırlık Edebiyat( Nazım Tür ve Biçimleri Çözümlü Test - 1 )

Soru Sayısı: %%TOTAL%%

Doğru Sayısı: %%SCORE%%

Yanlış Sayısı: %%WRONG_ANSWERS%%

Doğru yüzdesi: %%PERCENTAGE%%

Sınav İçin Verilen Süre: %%TIME_ALLOWED%% sn

Kullanılan Süre: %%TIME_USED%% sn

Değerlendirme Sonucu: %%RATING%%

Yanıtlarınız aşağıdaki gibidir.

Soru 1

Aşağıdakilerden hangisinde yanlışlık yapılmıştır?

A	Koşuk, Halk edebiyatındaki “koşma”nın en eski şeklidir.
B	Savlar, günümüzdeki atasözleridir.
C	Saguda aşk konusu işlenir.
D	Destanlar; anonim özellik taşır, zamanla değişikliğe uğrayabilir.
E	Bilinen bir olayın bir ozan tarafından destan biçiminde işlenmesiyle “yapma destan” lar oluşur.

1 numaralı soru için açıklama

Sagu, ölen bir kişinin arkasından söylenen yas şiirle- ridir. Herkes tarafından tanınan kişinin yiğitliği, yap- tıkları bu tür şiirlerde anlatılır, aşk yoktur. Bu yüzden C'de yanlışlık yapılmıştır. Yanıt C

Soru 2

Aşağıdaki destanlardan hangisi Göktürk destanıdır?

A	Türeyiş destanı
B	Göç destanı
C	Şu destanı
D	Ergenekon destanı
E	Alp Er Tunga destanı

2 numaralı soru için açıklama

Göktürkler'e ait destanlar; Bozkurt ve Ergenekon'dur. Yanıt D

Soru 3

Klasik Türk Edebiyatı şairlerinin yazdıkları şiirleri bir arada topladıkları esere ............ denir. Şiirler bu tür eserlere gelişi güzel yerleştirilmez. Onların belli bir yerleşme düzeni vardır. Ayrıca Klasik Türk edebiyatı şairleri eserlerinde kendi isimlerini kullanmamışlardır. Her şair şiirlerinde kullanmak üzere kendisine ............. denilen takma bir ad belirlemiştir.
Bu parçada boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A	Cönk – münşeat
B	Mahlas – şarkı
C	Divan – mahlas
D	Klasik – matla
E	Bent – makta

3 numaralı soru için açıklama

Divan edebiyatı şairleri şiirlerini, “Divan” adı verilen kitaplarda toplar. Her şair şiirinde kendinin asıl adını veya asıl adının dışında takma bir ad kullanır. Bu tak- ma ada “mahlas” denir. Halk şairleri şiirlerini “cönk“ adı verilen mecmualarda toplar. Münşeat, divan ne- sirlerinin toplandığı eserlerdir. Gazelin ilk beyitine “matla”; son beytine “makta” denir. Bent, üç veya da- ha fazla dizeden oluşan nazım birimidir. Yanıt C

Soru 4

Divan edebiyatı nazım biçimleri beyit ve bent temeline dayanır. Bentlerden oluşan nazım biçimleri de tek bentli ve çok bentli olarak ikiye ayrılır.
Aşağıdakilerden hangileri Divan edebiyatının tek bentli nazım biçimlerindendir?

A	Şarkı – murabba
B	Rubai – tuyuğ
C	Terkib-i bent – gazel
D	Mesnevi – Terci-i bent
E	Muhammes – kaside

4 numaralı soru için açıklama

Rubai ve tuyuğ; Divan edebiyatında tek dörtlükten oluşur. Diğer seçeneklerde verilen nazım biçimleri tek dörtlükten oluşmaz, birden fazla beyit ve bentler- den oluşur. Yanıt B

Soru 5

Koşma en az üç, en çok on iki dörtlükten meydana gelir. Şair son dörtlükte mahlasını veya ismini kullanır. Koşmalar konularına göre türlere ayrılır: Aşk, güzellik, tabiat, hasret gibi konuları işleyen koşmalara ..........; yiğitlik, kahramanlık gibi konuları işleyen koşmalara ............... denir.
Bu parçada boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A	Semai – varsağı
B	Musammat – yedekli koşma
C	Ağıt – güzelleme
D	Taşlama – varsağı
E	Güzelleme – koçaklama

5 numaralı soru için açıklama

Aşk, güzellik, tabiat, hasret gibi konuları işleyen koş- malara “güzelleme”; kahramanlık konusunu işleyen koşmalara ise “koçaklama” denir. Yanıt E

Soru 6

Aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

A	Halk edebiyatındaki “taşlama“nın, Divan edebiyatındaki karşılığı “hiciv” dir.
B	Aşıklar, belirli bir topluluğun önünde doğaçlama bir şekilde, çalıp söylerler.
C	Destanlarda dörtlük sayısı için belli bir sınırlama vardır.
D	Maniler, sözlü Halk edebiyatının bir ürünüdür.
E	Koşma, aşık edebiyatı nazım şeklidir.

6 numaralı soru için açıklama

Manzum yazılan destanlarda dörtlük sayısında kısıt- lama yoktur. Destan, istenildiği kadar destan uzatıla- bilir. Yanıt C

Soru 7

Halk edebiyatı nazım şekillerinin bazıları anonimlik taşır. Ancak bazılarının ise hem anonimlik hem de söyleyeni belli olma özelliği taşır.
Bu açıklamaya göre aşağıdaki nazım şekillerinden hangisi bu özelliği taşır?

A	Koşma
B	Semai
C	Varsağı
D	Mani
E	Destan

7 numaralı soru için açıklama

Koşma, semai, varsağı türlerinin söyleyeni bellidir. Anonim özellik taşımazlar. Mani, sadece anonim özellik taşır. Destanlar ise hem anonim hem de söy- leyeni belli olma özelliği taşır. Bu yüzden doğru ce- vap E'dir. Yanıt E

Soru 8

Aşağıdaki nazım tür veya şekillerinden hangisi tek dörtlükten oluşmuştur?

A	Mani
B	Varsağı
C	Ağıt
D	Koşma
E	Semai

8 numaralı soru için açıklama

Halk edebiyatında “mani” tek dörtlükten meydana gelir. Yanıt A

Soru 9

I. Milletlerin tarihinde derin izler bırakan olaylar neticesinde ortaya çıkar.
II. Manzum destanların yanı sıra mensur destanlar da vardır.
III. Bir milletin kültürünün temel unsurlarını nesilden nesile aktarır.
IV. Semaiye benzer, hece ölçüsünün sekizli kalıbıyla yazılır.
V. Yer yer olağanüstü olaylara da rastlanır.
Numaralanmış cümlelerin hangisi “destan” türünün özelliklerinden biri değildir?Destanlar kısa değildir. Semaide ise dörtlük sayısı 3–5 arasında değişir. Bu yüzden IV. cümledeki bilgi destanın özelliklerinden biri değildir. Yanıt D

A	I.
B	II.
C	III.
D	IV.
E	V

9 numaralı soru için açıklama

Destanlar kısa değildir. Semaide ise dörtlük sayısı 3–5 arasında değişir. Bu yüzden IV. cümledeki bilgi destanın özelliklerinden biri değildir. Yanıt D

Soru 10

Halk edebiyatı nazım şekillerinin en fazla kullanılanıdır. Ezgisi yönüyle diğer halk şiiri türlerinden ayrılır. Hece vezrinin 7,8 ve 11'li kalıplarıyla kıtalar halinde söylenir. Genellikle anonimdir, söyleyeni belli olan .............. vardır. Divan edebiyatındaki ............ karşılığıdır.
Bu parçada boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A	semailer de – gazelin
B	varsağılar da – mesnevinin
C	türküler de – şarkının
D	maniler de – tuyuğun
E	masallar da – mesnevinin

10 numaralı soru için açıklama

Halk edebiyatı ürünü olan türkülerin bazılarının söy- leyeni belliyken, bazılarının söyleyeni belli değildir. Türkünün Divan edebiyatındaki karşılığı ise “şarkı” dır. Yanıt C

Soru 11

Bazı edebi türler içinde yer alan veya bağımsız olarak söylenen ölçülü ve kafiyeli sözlerdir. En çok çocuk oyunlarında masalların belli yerlerinde söylenir. Doğu Anadoluda “döşeme”, Güney Anadoluda “sayışma” denir.
Bu parçada tanıtılan anonim halk edebiyatı türü aşağıdakilerden hangisidir?

A	Bilmece
B	Tekerleme
C	Deyiş
D	Ninni
E	Mani

11 numaralı soru için açıklama

Bu parçada “tekerleme” nin özellikleri verilmiştir. Yanıt B

Soru 12

İlahilerin Bektaşi aşıklarınca yazılanlarına ........... adı verilir. Bu türün konusu, genellikle tasavvuftaki vahdet-i vücut, Bektaşi ilkeleri ve tarikat kurallarıyla ilgilidir. Ayrıca dini ve tasavvufi halk edebiyatında devir felsefesini anlatan şiirler de vardır. Bu tür şiirlere ............... adı verilir. Evrenin ve insanın Allah katından gelip tekrar Allah'a döndüğünü kabul eden felsefedir.
Bu parçada boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

A	Şathiye – hikmet
B	Deme – nutuk
C	Ayin – ilahi
D	Nutuk – nefes
E	Nefes – devriye

12 numaralı soru için açıklama

İlahilerin Bektaşi aşıklarınca yazılanlarına “nefes”; devir felsefesini anlatan şiirlere de “devriye” denir. Yanıt E

Soru 13

Klasik edebiyatta; savaşların, kahramanlıkların, zaferlerin anlatıldığı düzyazı ya da şiir biçimindeki edebi türe ...................; bir kentin ve o kentin güzelliklerinin anlatıldığı eserlere .................; herhangi bir nesnenin ya da varlığın özellikleri anlatılarak yazılan manzum bilmecelere ise ................. adı verilir.
Yukarıdaki parçada boş bırakılan yerlere aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?

A	Mersiye – fahriye – methiye
B	Sakiname – mersiye – surname
C	Şahrengiz – hicviye – naat
D	Gazavatname – şahrengiz – lugaz
E	Bahariye – hicviye – methiye

13 numaralı soru için açıklama

Klasik edebiyatta; savaşların, kahramanlıkların, za- ferlerinin anlatıldığı edebi türlere “gazavatname”; bir kentin ve o kentin güzelliklerinin anlatıldığı eserlere “şehrengiz”; manzum bilmecelere ise “lugaz” adı ve- rilir. Yanıt D

Soru 14

Aşağıdakilerin hangisinde parantez içinde verilen bilgiyle, yapılan tanım örtüşmez?

A	Bir şairin gazeline başka bir şair tarafından aynı vezin ve uyakla yazılan şiirlerdir. (nazire)
B	Hz. Muhammed'in yaşam öyküsünü konu eden düzyazı biçimi (mesnevi)
C	Üçer dizelik bentlerden oluşan İtalyan edebiyatı nazım türüdir. (terza – rima)
D	Mektuplardan ya da çeşitli konulardaki düzyazılardan oluşan yapıttır. (münşeat)
E	Klasik edebiyatta ünlü kişilerin yaşam öykülerinin toplandığı yapıttır. (tezkire)

14 numaralı soru için açıklama

Hz. Muhammed'in yaşam öyküsünü konu edinen düzyazı biçimine “siyer” adı verilir. Mesnevi ise öykü gibi uzun konuları yazmakta kullanılır. Mesnevide be- yit sayısı sınırsızdır. Yanıt B

Sınavı tamamlamak için butona tıklayınız, yanlışlarınız gösterilecektir. Sonuçları al.

14 tamamladınız.

←

Liste

→

Geri dön

Tamamlananlar işaretlendi.

1	2	3	4	5
6	7	8	9	10
11	12	13	14	Son

Geri dön

[edebiyat_lys]

The post YGS – LYS Hazırlık Edebiyat ( Nazım Tür ve Biçimleri Çözümlü Test – 1 ) first appeared on Bilgicik.Com.

İslamiyet Etkisindeki Türk Edebiyatında Nazım Türleri

Yayın Dünyası — Mon, 12 Dec 2011 10:18:38 +0000

A) Halk Edebiyatı
1. Anomin Türk Halk Edebiyatı
a. Türkü
Ezgilerle söylenen bir anonim halk edebiyatı nazım biçimidir.Değişen dize kümeleriyle, değişmeden yinelenen dizelerin ya da dize kümelerinin birleşiminden oluşur.Türkünün asıl sözlerinin bulunduğu bölüme “bent”; her bendin sonunda yinelenen dizelere “nakarat”; bu bölüme ise “bağlama” ya da “kavuştak” denir. Bağlama ve kavuştaklar kendi aralarında uyaklanır. Türküler hece ölçüsünün hemen her kalıbıyla söylenebilmekle beraber genellikle 11’li hece ölçüsü ile söylenirler. Bestelerine göre bozlak, kayabaşı, türkmani gibi adlarla anılır.Türküler; aşk, özlem, ölüm, yiğitlik gibi konularda söylenir.Anonim türkülerin, ilk söyleyenleri belli değildir.

Söğüdün yaprağı narindir narin
İçerim yanıyor dışarım serin
Zeynebi bu hafta ettiler gelin
Zeynebim Zeynebim allı Zeynebim
Üç köyün içinde şanlı Zeynebim
(Zeynebim türküsünden)

b. Mani
Halk şiirindeki en küçük nazım biçimidir. Yedili hece ölçüsü kullanılır ve tek dörtlükten oluşur. Bunun yanı sıra 5,6,7 dizeden oluşan maniler de vardır. Uyak düzeni a a b a biçimindedir. İlk iki dize, ölçü ve uyak hazırlığı için
söylenen doldurma dizelerdir.Asıl söylenmek istenen son iki dizededir. Başta aşk olmak üzere çeşitli mani konuları
vardır.Birinci mısralarındaki hece sayısının eksik olmasına, mısra sayısına ve kaşyelerinin cinaslı olmasına göre maniler; kesik mani, artık mani, karşılıklı mani, deyiş gibi isimler alırlar.

Düz Mani
Murada mani yazdım
Maniyi yeni yazdım
Murat bahane oldu
Aslında seni yazdım

Kesik Mani
Kuleden
Ses geliyor kuleden
O kaş o göz değil mi
Beni sana kul eden

Artık Mani (Yedekli Mani)
Derdim var beller gibi
Söylemem eller gibi
Kalbimin hüzünü var
Yıkılmış eller gibi
Gözlerimden yaş akar
Bulanmış seller gibi

Karşılıklı Mani
Ağa – Adilem sen nâ-çarsın
İnci mercan saçarsın
Dünya deniz olunca
Gülüm nere kaçarsın
Adile – Ağam derim nâ-çarım
İnci mercan saçarsın
Dünya deniz olunca
Ben kuş olup uçarım

Deyiş
Ay doğar gediğinden
Tanırım giydiğinden
Cânım ol yâre kurban
Dönmese dediğinden
Ay doğar katar şimdi
Işığı tutar şimdi
Yarimin kölesiyim
Dilerse satar şimdi (…)

c. Ninni
Annelerin, bebeklerini sallayıp uyuturken veya ağladıklarında avuturken ezgi ile söyledikleri manzum (bazen de
mensur) sözlere ninni denir.Ölçü, kaşye yapısı, mısra sayısı her zaman düzenli değildir. İlk söyleyenleri unutulmuştur. Sade bir dille, hece ölçüsüyle söylenir. Konusu çocuktur. Çocuğun doğuşuyla,
büyümesiyle, geleceğiyle ilgili duygu ve düşünceler dile getirilir.
Dağa gittim dağ uyur
Dağda tavşanlar uyur
Suya gittim su uyur
Suda balıklar uyur
Eve geldim ev uyur
Beşikte yavrum uyur
Ninni benim yavruma ninni!…

d. Ağıt
Ölen kişilerin iyi hallerini meziyetlerini dile getirmek, ölümünden duyulan üzüntüyü ifade etmek amacıyla yazılan
şiire, söylenen türküye ağıt denir. “Türkü yakmak” gibi “ağıt yakmak” deyimi de yaygın olarak kullanılmıştır.Ağıt yakan kişiye “ağıtçı” denir.Ağıt, daha çok mani ve koşmaya benzer şekiller içinde, hece vezni ile uzun veya kırık hava adı verilen ezgilerle söylenir.Edebiyatımızda ağıtın İslamiyet’ten önceki adı sagudur.Ağıt, Divan edebiyatında mersiye adını almıştır.

Çamlık’ın başında tüter bir tütün
Acı çekmeyenin yüreği bütün
Ziya’mın atını pazara tutun
Gelen geçen Ziya’m ölmüş desinler
(Ziya’nın ağıtından)

Koyun gelir yata yata
Çamurlara bata bata
Gelin Ayşe’m sele gitmiş
Yosunları tuta tuta
(Anonim)

e. Bilmece
Herhangi bir şeyin bir takım özelliklerini belirterek ismini gizli tutmak ve ne olduğunun bulunmasını dinleyene bırakmak yoluyla oluşturulan ürünlerdir. Bilmeceler, sözoyunu niteliği taşır; halktaki anlayış yetisinin yaşamsal
yansımalarıdır. Onları kimin türettiği, kimin ne zaman söylediği bilinmez.

Altı kaya üstü kaya
İçinde sarı maya
(Yumurta)

Altı süttür içerim
Üstü çayır biçerim
(Koyun)

UYARI : Bu ürünler dışında manzum ve mensur biçimde oluşan halk edebiyatı ürünleri vardır: Tekerleme, atasözü, alkış, masal…

2. Din Dışı Halk Edebiyatı (Aşık Edebiyatı)
a. Koşma
Aşık edebiyatının en çok sevilen ve kullanılan nazım biçimidir.Genellikle 11’li hece ölçüsünün 6+5 ya da 4+4+3
duraklı kalıbıyla söylenir. Bu kalıpların karışık olarak kullanıldığı koşmalar da vardır. Koşmalarda 1. dörtlük “aaab”
ya da “abab, abcb” biçiminde, sonraki dörtlükler addb, eeeb…” biçiminde uyaklanır.Mani dışında, bütün halk şiiri türleri koşma biçiminde uyaklanır. Koşmanın son dörtlüşünde, şiiri söyleyen şairin adı geçer. Koşmalar konularına göre şu türlere ayrılır:
Güzelleme, insan ve doşa güzelliklerini; koçaklama, kahramanlık ve yişitlişi; aşıt, ölüm acısını işleyen koşmalardı
r. Taşlama, kişilerin ve toplumun aksak yönlerinin alaycı bir tarzda işlendişi koşmadır.

Geçti bu devrânın devri bozuldu
Gülistan bezmenin gülleri soldu
Çay taşları yakut bahasın buldu
Cevherler ummana düştü bulunmaz
(Erzurumlu Emrah – Taşlama)

b. Semai
Hece ölçüsünün 8’li kalıbıyla söylenir. Duraklı ve duraksız olanları vardır. Uyak düzeni koşmaya benzer. ‹nce,
dokunaklı bir havası; dişer halk şiiri türlerinden ayrılan özel bir ezgisi vardır.
Semailerde sevgi, doşa, güzellik gibi konulara yer verilir.En az 3, en çok 5 dörtlükten oluşur. Koşmadan ölçüsü ve
ezgisiyle ayrılır.

şu karşıki karlı daşlar
Pare pare duman şimdi
Sevişmesi hoş amma
Ayrılması yaman şimdi
(Erzurumlu Emrah)

c. Destan
Uzunca anlatılması gereken konuların işlendişi nazım türüdür.Biçim özellikleri koşma ile aynıdır. Birimi dörtlüktür,
dörtlük sayısı sınırsızdır. Genellikle 11’li hece ölçüsüyle söylenir; bunun yanı sıra 8’li kalıpla söylenen destanlar
da vardır. Toplumu yakından ilgilendiren savaş, ayaklanma, kıtlık, deprem vb. çeşitli olayları içerdişi gibi bireysel
konulara da yer verir. Mitolojik dönemde söylenen destanlarla karıştırılmamalıdır.

İptida Bağdat’a sefer olanda
Atladı hendeği geçti Genç Osman
Vuruldu sancaktar kaptı sancağı
İletti bedene dikti Genç Osman
(Kayıkçı Kul Mustafa – Genç Osman Destanı’ndan)

d. Varsağı
Güney Anadolu’da yaşayan Varsak Türklerinin özel bir ezgiyle söyledikleri nazım türdür. Ölçü ve nazım biçimi
bakımından semai gibidir; ancak ezgisi ile ilk dörtlükte hey, aman, bre, behey gibi ünlemlerin kullanılmasıyla semaiden
ayrılır. Hece ölçüsünün 8’li kalıbıyla söylenir. Varsağılar yiğitçe, mertçe bir üslupla söylenir. Kadere,
yaşamın güçüklerine aldırmama hali sezilir. Dadaloğlu ve Karacaoğlan varsağılarıyla ünlü iki şairdir.

Aman hey Allahım aman
Ne zaman bilir ne zaman
Üstümüzde çayır çimen
Bitmeden bir dem sürelim
(Karacaoğlan)

3. Dini – Tasavvuş Halk Edebiyatı (Tekke Edebiyatı)
a. İlahi
Dörtlüklerle ve genellikle 8’li hece ölçüsü ile söylenen din ve tasavvuf şiiridir. Koşma biçiminde uyaklanır. Özel bir
ezgiyle okunur, bestelenmeye uygundur. Dörtlük sayısı 3-7 arasında değişir. Allah’ı övmek, ona yalvarmak veya Allah aşkını dile getirmek için yazılan şiirlerdir.

Aşkın aldı benden beni
Bana seni gerek seni
Ben yanaram dün ü güni
Bana seni gerek seni
(…)
Yunus durur benim adım
Gün geçtikçe artar odum
İki cihanda maksudum
Bana seni gerek seni

b. Nefes
Bektaşi ozanlarınca söylenen ve Bektaşi törenlerinde makamla okunan şiirlerdir. Biçim bakımından ilahi ile aynı
dır. Dörtlük sayısı 3-7 arasında değişir.

Haber aldık mahkemâttan
Geçmeyiz zâttan sıfattan
Balım Nihan söyler Haktan
İrşadımız sırdır bizim
(Balım Sultan)

c. Deme
Bektaşi tarikatından olan tekke ozanlarının söylediği şiirlerdir.Tekkelerde tören sırasında söz ve makamla söylenir.
8’li hece ölcüsüyle yazılır.

Gel benim sarı tanburam
Sen ne için inilersin
İçim oyuk, derdim büyük
Ben anınçün inilerim
(Pir Sultan Abdal)

d. şathiye
Tasavvuf konularını mizahi bir dille anlatan şiirlerdir.

şanına düşer mi noksan görürsün
Her gönülde oturursun yürürsün
Bunca canı alıp gene verirsin
Götürüp getiren kervancı mısın
(Azmi)

e. Nutuk
Tarikata yeni giren dervişlere tarikat adabını öğretmek amacıyla söylenen şiirlerdir.

Gaşet içinden uyan
Edepsiz olma ey can
Edepdür asl-ı imân
Var edep öğren edep
(Kaygusuz Abdal)

f. Devriye
Evrenin ve insanın oluşumunu tasavvuf felsefesine göre açıklayan şiirlerdir.

g. Hikmet
Ahmet Yesevi’nin şiirlerine ve sonradan bu tarzda söylenmiş şiirlere verilen addır. Bu tür şiirler dörtlüklerle, hece
ölçüsüyle söylenir. Düşünsel ve felseş yanı ağır basan tasavvuş şiirlerdir.

B. Divan Edebiyatı
1. Gazel
Beyitlerle ve aruz ölçüsüyle yazılan aşk ve şarap şiirleridir.Dini konularda yazılan gazeller de vardır. En az beş,
en fazla on beş beyitten oluşur. aa-ba-ca-da… biçiminde uyaklanan gazellerin ilk beytine matla; son beytine makta
denir. En güzel beytine beytü’l gazel; beyitleri arasında anlam bütünlüğü olan gazellere yek-âhenk gazel; bir
gazelde bütün beyitler aynı güzellikte söylenmişse ve her beyitte farklı konu işlenmişse böyle gazellere yekâvâz
gazel adı verilir.şairin mahlası “makta” beytinde geçer.Aruzun simetrik kalıplarıyla yazılan ve dize ortalarında da uyakları bulunan gazellere musammat gazel denir.

Değildim ben sana mail / sen ettin aklımı zail
Bana tan eyleyen gaşl / seni görgeç utanmaz mı.

Gazellerin bir başka özelliği de beyitler arasında doğrudan doğruya anlam bağı bulunmamasıdır.

Ezelden şâh-ı aşkun bende-i fermânıyuz cânâ a
Muhabbet mülkinün sultân-ı âlî- şanıyuz cânâ a
Sehâb-ı lûftun âbın teşne dillerden dirig etme b
Bu deştün bağrı yanmış lâle-i Numânıyuz cânâ a
(Baki – Gazel)

Günümüz Türkçesiyle
Ey sevgili! Biz ezelden beri aşk sultânının buyruklarının kulu, kölesiyiz.
Bu yüzden de aşk ülkesinin anlı şanlı sultanıyız.
Ey sevgili! İyilik bulutunun suyunu susamış gönüllerden esirgeme.
Biz bu aşk gölünün bağrı yanık lalesiyiz.

2. Kaside
Genellikle din ve devlet büyüklerini övmek amacıyla yazılan şiirlerdir. Gazel biçiminde uyaklanır, beyitler halinde
yazılır. En az otuz üç, en fazla doksan dokuz beyittir. Kasideler aruzun değişik kalıplarıyla yazılabilir. İlk beytine
“matla”, son beytine “makta”, şairin mahlasının geçtiği beyte “taç beyit” adı verilir. Kasidenin en güzel beytine
“beyt’ül kasid” denir.

Kasidenin bölümleri
Nesib (Teşbib)
Kasidenin giriş bölümüdür. Bu bölümde çeşitli tasvirler yapılır. Bu tasvirlere göre kaside adlandırılır.
Tegazzül
Kaside içinde gazel söylemeye denir. Her kasidede bulunması şart değildir.
Girizgâh
Methiyeye geçişi sağlayan bölümdür.
Methiye
şairin kasideyi sunacağı kişiyi övdüğü bölümdür. Övülen kişinin özellikleri abartılı bir üslupla anlatılır.
Fahriye
şairin kendini övdüğü bölümdür. şair bu bölümde sanatını da över.

Dua
Övülen kişinin geleceğinin iyi olması yolunda dua edicibeyitler yer alır.

Edrine şehri mi bu yâ gülşen-i mevâ mıdır?
Anda kar-ı padişâhı cennet-i alâ mıdır?
(Nesib bölümünden)
Yohsa şimdi eyleyen âbu hevâsın terbiyet
Aştâb-ı devlet-i şâh-ı cihân- ârâ mıdır?
(Girizgâh bölümünden)
Yani Sultan Ahmed-i âdil ki ferş-i dergahi
Arşdan alâ değilse çarhdan ednâ mıdır?
(Methiye bölümünden)
Bunca demdir da’vi-i sâhib kıranîî eylerin
Bir mübariz yok mu meydanı sühan tenhâ mıdır?
(Fahriye bölümünden)
Dürri nazmım çarha mengüş bilmez rüzigâr
şiir-i Nef’î midir ol yâ kevkeb-i şi’râ mıdır?
(Taç beyit)
Söz dükendi nice bir da’va-yı şi’rü şâ’iri
Laf ü da’vâ bir taraf şimdi du’â hengâ mıdır?
(Duâ bölümünden)
(Nef’î – Kaside)

Günümüz Türkçesiyle
Burası Edirne şehri mi yoksa Allah’ın mümin kullarına
hazırladığı Mevâ cennetinin gül bahçesi mi?
Padişahın oradaki köşkü Alâ cenneti midir?
(Nesib)
Yoksa onun suyunu ve havasını böyle geliştiren, cihanı
süsleyen, padişanın devletinin güneşi midir?
(Girizgâh)
Doğrusu adaletli pâdişah Sultan Ahmet ki, onun dergâhı-
nın eşiği, arştan yüce değilse de felekten de aşağı değildir.
(Methiye)
şu kadar zamandır şiirde ustalık iddiası gütmekteyim.
İleri atılacak bir yiğit yok mu, söz meydanı bomboş mudur?
(Fahriye)
Söz incilerim feleğe küpe olsa, yine de devran, onlar Neş’nin
şiiri mi yoksa şi’ra yıldızı mıdır bilmez.
(Taç Beyit)
Söz tükendi artık. şiir ve şairlik iddiası ne zamana kadar
sürecek? Boş sözleri ve iddiaları bir yana bırakalım, şimdi
artık dua etme zamanıdır. (Dua)
Kasidelerin özel bir adı bulunmaz. Nesib bölümünde işlenen
konuya kaşyenin son harşne veya redişere dikkat
edilerek kasideler adlandırılır.
Fuzulî, Baki, Nef’i önde gelen kaside şairleridir.
Kasideler konularına veya yazılış maksatlarına göre ayrı
isimler alırlar.
Tevhid
Allah’ın birliğini anlatan kasidelerdir.
Münacaat
Allah’a yalvarmak için yazılan kasidelerdir.
Na’t
Peygamberi, din ve tasavvuf büyüklerini övmek için yazı-
lan kasidelere verilen addır.
Medhiye
Padişah, sadrazam gibi devrin ileri gelen bir şahsını
öven kasidelerdir.
Hicviye
Birisini yermek için yazılan kasidelerdir.
Bahariye
Bahar mevsiminin güzelliklerini işleyen kasidelerdir.
Mersiye
Bir kimsenin ölümü üzerine yazılan kasidelerdir.

3. Mesnevi
Beyitlerle ve aruzun kısa kalıplarıyla yazılan bir nazım türüdür.Her beyti kendi arasında uyaklı olduğu için, öykü
gibi uzun konuları yazmakta kullanılır. Beyit sayısı sınırsızdır. Eski edebiyatta destanın, bugünkü edebiyatta roman
ve hikâyenin karşılığı olarak kabul edilir. Din, ahlak, aşk, savaş ve kahramanlık gibi çeşitli konularda yazılabilir.
Bir şehrin güzelleri ve güzellikleri (şehrengiz), evlenme ve sünnet düğünleri (surname) gibi uzun soluklu konular
mesnevi biçiminde işlenmiştir.Bir şairin beş mesneviden oluşan eserine “hamse” denir.

4. Terkib-i Bent
Terkib-i bentler, ya şairin kendi felseş düşüncelerini, toplumun bozuk yönlerini ele alır ya da mersiye konularını
işler. Her biri kendi içinde gazel gibi uyaklanan ve 5-10 beyitten oluşan bentlerle, bu bentleri birbirine bağlayan
vasıta beyitlerinden oluşur. Bir terkib-i bentte genellikle 5-10 bent bulunur. Bağdatlı Ruhi ve Ziya Paşa bu türün
usta şairleridir. Baki ünlü “Kanuni Mersiyesi”ni terkib-i bent biçiminde yazmıştır.

5. Terci-i Bent
şekil bakımından terkib-i bende benzer, yalnız bentler arasındaki geçiş beyti (bendiye) aynen tekrar edilir. Genellikle Allah’ın büyüklüğü, kainatın sonsuzluğu, felsefe konularını işler. Ziya Paşa bu türün öncüsü sayılır.

6. Murabba
Dörder dizelik bentlerle kurulan nazım biçimidir.aaaa-bbba-ccca.. şeklinde uyaklanr. Genellikle 4-8 bentten
oluşturulur. Dini ve didaktik konularla övgü, yergi gibi düşünceleri işlemeye uygun bir nazım biçimidir. Bazı murabbalarda dördüncü mısra, her dörtlükte tekrar edilir.Böyle murabbalara “tekerrürlü murabba” denir.

Sıdk ile terk edelim her emeli her hevesi
Kıralım hâil ise azmimize ten kafesi
İnledikçe eleminden vatanın her nefesi
Gelin imdada diyor bak budur Allah sesi
(Namık Kemal)

7. şarkı
Dörtlüklerle ve bestelenmek amacıyla yazılmış murabbaya benzeyen bir nazım biçimidir. Halk edebiyatındaki
türkü ve koşma gibi türlerin etkisiyle oluşmuştur. Arap ve İran edebiyatından alınan bir nazım türü değildir. Aşk,
sevgili, içki ve eğlence gibi konular işler. Nakaratlı veya nakaratsız olabilir.Uyaklanışı abab – cccb – dddb… şeklindedir. Birinci dörtlük uyaklanışta değişiklik gösterebilir. şarkıda yinelenen dizelere “nakarat” adı verilir. Divan şiirinde şarkının en güzel örneklerini 18. yüzyılda Nedim vermiştir.

Sevdiğim cânım yolunda hâke yeksân olduğum
İyddir çık naz ile seyrâna kurban olduğum
Ey benim aşkında bülbül gibi nalan olduğum
İyddir çık naz ile seyrana kurban olduğum
(Nedim)

8. Tuyuğ
Divan edebiyatına Türklerin kattığı bir nazım biçimidir.Tek dörtlükten oluşan ve aaba biçiminde uyaklanan bir
nazım türüdür. Kendine özgü bir aruz kalıbıyla yazılır.Tek dörtlükten oluştuğu için şairin mahlası kullanılmaz.
Tuyuğlarda hikmetli düşünceler, tasavvuş ve felseş duygular dile getirilir. Divan şiirinde Kadı Burhanettin ve Ali
şir Nevai’nin tuyuğları vardır.

Özünü eşşeyh gören serdâr olur
Enelhak dava kılan berdâr olur
Er oldur, Hak yoluna baş oynaya
Döşekte ölen yiğit murdar olur.
(Kadı Burhanettin)

9. Rubai
Dört dizeden oluşan ve mani biçiminde uyaklanan bir nazım türüdür. Edebiyatımıza İran edebiyatından geçmiştir.
Kendine özgü aruz kalıbıyla yazılır. Rubailerde aşk, tasavvuf, felsefe, hayatın geçici oluşu gibi konular işlenir.
Bu türün en büyük şairi Ömer Hayyam’dır. Yahya Kemal ve Arif Nihat Asya rubai ustalarıdır.

Dünyadan ne var, kendine dert eyleyecek
Bir gün gelecek ki can bedenden gidecek
Zümrüt çayır üstünde, sefa sür iki gün
Zira senin üstünde de otlar bitecek
(Ömer Hayyam – Günümüz Türkçesiyle Rubai)

10. Kıt’a
Divan şiirinde, ilk beytinin dizeleri birbiriyle uyaklı olmayan, en az iki en çok on iki beyitten oluşan nazım şeklidir.ab – cb – çb biçiminde uyaklanır. Ayrıca, iki beyitten oluşan kıtalarda aaba uyak düzenine de rastlanır. Konu
kapsamı geniştir, çoğunlukla önemli bir düşünce hikmet, nükte, yergi içerir.

Erzan metâ’-ı fazl ü hüner tâ o denlü kim
Bir ma’rifet zemânede bir aferinedir
Ebna’yı dehr her hünere aferin verir
Ya Rab bu aferin ne tükenmez hazinedir

11. Müstezat
Gazel biçimindeki bir manzumenin dizeleri arasına, kısa dizeler eklenerek oluşturulan bir nazım şeklidir. Eklenen
kısa dizelere “ziyade” denir. Uzun dizeler kendi aralarında, kısa dizeler de kendi aralarında gazel biçiminde
uyaklanır.

Hey hey ne acaib bezemiş hüsn ile Bâri
Bu suret-i yari
Bu nakş-ı nigân
Her ehl-i nâzar kim göre tahsin ola kârı

UYARI :
Muhammes : Her bendi beş mısradan oluşan nazım biçimidir.
Müseddes : Her bendi altı dizeden oluşan nazım biçimidir.
Müsebba : Her bendi yedi dizeden oluşan nazım biçimidir.
Taştir : Tanınmış bir gazelin beyitleri arasına üç dize eklenerek nazım biçimidir.
Mûsemmen : Her bölümü sekizer mısradan meydana gelen nazım biçimidir.

III.Batı Edebiyatından Alınan Nazım Şekilleri

a. Sone
Önce İtalyan edebiyatında görülen oradan bütün Avrupa’ya yayılan bir nazım biçimidir. Lirik konular işlenir. İki
dörtlük ve iki üçlükten oluşur. abba, abba, dccd, ede(eed) şeklinde uyak düzeni vardır. Servet-i Fünun şairleri tarafından edebiyatımızda ilk kez kullanılmıştır.

b. Triyole
On dizeli nazım biçimidir. İki dizelik bir parçadan sonra dörder dizelik iki bent gelir.
c. Balad
Eski Fransız şiirinde görülen biçimlerden biridir. Acıklı aşk öykülerini anlatan manzumelerdir. Üç uzun bir kısa
bentle kurulan nazım biçimidir.
d. Terza-rima
İtalyan edebiyatından diğer edebiyatlara geçmiştir. Üçer dizelik bentlerden oluşur. Bent sayısı sınırsızdır. Dante’nin
“İlahi Komedya” adlı yapıtı bu nazım biçimiyle yazılmıştır.
Kaşye şekli: aba, bcb, cdc…

UYARI : Edebiyatımızda ölçü, uyak, dize sayısı gibi katı kurallardan
arınmış “serbest şiir” ler de yazılmıştır.

[edebiyat_lys]

The post İslamiyet Etkisindeki Türk Edebiyatında Nazım Türleri first appeared on Bilgicik.Com.

Türk Edebiyatında Nazım Tür ve Şekilleri

Yayın Dünyası — Mon, 12 Dec 2011 09:27:24 +0000

TÜRK EDEBİYATINDA NAZIM TÜR VE ŞEKİLLERİ

1. İslamiyetin Kabulünden Önceki Türk Edebiyatı Nazım Türleri

Koşuk
Dörtlüklerle ve hece ölçüsü ile söylenen, doğa ve sevgi şiirleridir. Halk edebiyatındaki “koşma”nın eski şeklidir.
Koşuklar; ozan, şaman, baksı gibi adlar verilen kişilerce “kopuz” denilen saz eşliğinde söylenir.

Sagu
Bir kimsenin ölümünden duyulan üzüntüyü dile getiren şiirlerdir. Halk edebiyatında karşılığı “ağıt” , Divan edebiyatı
nda “mersiye” dir. Eski Türklerin “yuğ” adı verdikleri törenlerde söylenmiştir. Amaç ölen kişinin kahramanlıklarını, iyiliklerini vurgulamaktır. Türk edebiyatında bu türün bilinen ilk örneği Divan-ı Lûgati’t Türk’te bulunan, Alp Er Tunga sagusudur.

Günümüz Türkçesi
Alp Er Tunga öldü mü Æ Alper Tunga öldü mü?
Isız ajun kaldı mu Æ Kötü dünya kaldı mı?
Ödlek öçin aldı mu Æ Felek öcünü aldı mı?
Emdi yürek yırtılır Æ fiimdi yürekler parçalanıyor
(Alp Ertunga sagusundan)
Sagular; “flaman”, “baksı”, “kam”, “ozan” adı verilen ve aynı zamanda din adamı olan kifliler tarafından söylenirdi.Ayrıca sagular, genellikle yedi ya da sekiz heceli dörtlüklerle söylenir, belli bir düzende uyaklanır.

Destan
Tarihi kesin olarak bilinmeyen çok eski devirlerde bir milletin başından geçen savaş, göç, doğal afet gibi olayları
anlatan uzun manzum öykülerdir. Destanlar halk arasında söylene söylene günümüzdeki şekillerini almıştır.Destanlar, anonimlik özelliği taşır, zamanla değişikliğe uğrayabilir. Destan kahramanı, doğaüstü bir özellik taşır.

UYARI : Destan denilen manzum öyküleri, halk edebiyatında dörtlüklerle söylenen destan nazım türü ile karıştırmamak gerekir.

Destanlar iki türlüdür.
a. Doğal Destan
Zamanla ilk söyleyeni unutularak anonimleşen destanlardır.Destanlar, bir gerçeğe dayanmakla birlikte tarihi belgeler
değildir. Destanlarda bir olayın meydana gelişi ya da bir kahramanın yaşayışı değil, o olay ve milli kahramanın
millet vicdanında bıraktığı etkiler anlatılır.
Dünya edebiyatının en ünlü doğal destanlarından bazıları
fiinto (Japon)
İgor (Rus)
Chanson de Roland (Fransız)
Nibelungen (Alman)
İlyada ve Odysseia (Yunan)
fiehnâme (İran)
Kalavela (Fin)
Ramayana (Hint)
Gılgamış (Sümer)
La Cid (İspanyol)
Boewulf (İngiliz)

Türk Edebiyatındaki Doğal Destanlar
I. Saka Türkleri
1. Alp Er Turga Destanı
2. fiu Destanı
II. Hun Türkleri
Oğuz Kağan Destanı
III. Göktürkler
1. Bozkurt Destanı
2. Ergenekon Destanı
IV. Uygarlar
1. Türeyiş Destanı
2. Göç Destanı

UYARI : Destanlarla ilgili olarak İslamiyetten Önceki Türk Edebiyatı konusu işlenirken geniş bilgi verilecektir.

b. Yapma Destan
Bilinen bir olayın bir ozan tarafından destan biçiminde işlenmesiyle oluşan ürünlerdir.Dünya edebiyatının yapma destalarından bazıları şunlardır:
Çılgın Orlando (Ariasto – İtalyan)
Kurtarılmış Kudüs (Tasso – İtalyan)
Kaybolmuş Cennet (Milton – İngiliz)
İlahi Komedya (Dante – İtalyan)
Henriade (Voltaire – Fransız)

Türk Edebiyatındaki yapma destanlardan bazıları şunlardır:
Üç fiehitler Destanı – Yedi Memetler (Fazıl Hüsnü Dağlarca) Sakarya Meydan Savaşı (Ceyhun Atuf Kansu) Genç Osman Destanı (Kayıkçı Kul Mustafa)

[edebiyat_lys]

The post Türk Edebiyatında Nazım Tür ve Şekilleri first appeared on Bilgicik.Com.