Toplumlar kültüre dayanmaktadır. Toplum ile kültür birbirinden ayrı olamazlar. Her toplumun bir kültürü olduğu gibi, kültürsüz toplum da olamaz. Kültürün çeşitli tanımları vardır:
Günlük dilde, aydın kişilerin ayrıcalığı olarak anlaşılırken, bilimsel alanda uygarlık, beşeri alanda eğitim, estetik alanda güzel sanatlar, teknolojik alanda üretim olarak anlaşılır.
Sosyolojide kültür; insanların edindiği ve çeşitli yollarla birbirlerine ve sonraki kuşaklara ilettikleri maddi ve manevi öğeleri anlatır. Diğer bir deyişle kültür, insanların toplumsal ve tarihsel gelişim içinde yarattıkları bütün maddi ve manevi öğelerin toplamıdır. Kültür, bir toplumdaki insanların toplum olarak paylaşılmış yaşam biçimleridir. insanın, toplumun bir üyesi olarak kazandığı bilgi, inanç, sanat, ahlak, hukuk, gelenek, görenek ve alışkanlıkların toplamı kültürü oluşturur. Kültürün ayırt edici özelliği öğrenmedir. Her insan grubu
kendisini diğerlerinden ayıran düşünce ve eylemlerini zamanla geliştirir ve bu örnekler doğrudan doğruya veya dolaylı olarak öğrenilirler.
Kültür konusu içinde öğrenme ile birlikte dil ve etkileşim de önemlidir.

a. Kültürün Öğeleri

Kültürün maddi ve manevi olmak üzere iki yönü vardır:

1. Maddi Öğeler

Toplumun belirli bir gelişme aşamasındaki teknik ilerlemesini üretim ve uygulama becerisini, insanların maddi ürünler yapmadaki deneyimini yansıtır.
Örnek
Traktör, otomobil, televizyon, bilgisayar vb.

2. Manevi Kültür

Toplumda egemen olan anlamların, değerlerin, kuralların, bilgilerin, gelenek ve göreneklerin, inançların tümüdür. Maddi ve manevi kültür öğeleri etkileşim içindedir. Maddi kültür öğeleri değiştiğinde manevi kültür hemen gerekli uyumu yapıp değişmez. Ancak belli bir süre sonra bu uyum oluşur. Manevi kültür öğeleri maddi kültür öğelerinden daha geç değişir. Bu gecikme eğitim yoluyla hızlandırılabilir. Kültür değişmesi: Bir kültürün davranış modellerinde ve tiplerinde meydana gelen değişme sürecidir.

b. Kültürün İşlevleri

•  Kültür, toplulukların ayırt edici unsurudur.
•  Kültür, toplum değerlerini bir bütün haline getirir ve bunları sistematik bir biçimde taşır.
•  Kültür, dayanışmanın en önemli temellerinden birisidir.
•  Kültür, sosyal yapının bir kopyasını verir.
•  Sosyal kişiliğin belirip oluşmasında kültür egemen bir faktördür.
•  Kültür, iletişimi sağlar.
•  Kültür, davranış standardı oluşturur (doğru-yanlış, iyi-kötü, olumlu-olumsuz vb.)
•  Kültür, bireyi yaşama hazırlar.
•  Kültür, kendimizi aynı kategoriye koyduğumuz, benzer birikim ve niyetlere sahip diğer insanlarla kendimizi özdeşleştirme imkanı sağlar.
•  Ne kadar toplum varsa o kadar kültür vardır.
•  Bir toplum, kültürü sayesinde varlığını sürdürür.
•  insanın doğaya ek olarak yarattıklarının tümüdür.
•  Kültür, kuşaktan kuşağa aktarılabilir.
•  Kültür, dinamiktir; zaman ve mekan içinde değişir.

Kültür İle İlgli Kavramlar

1. Kültürleşme

Bir kültürün, başka bir kültürle etkileşimi sonucu bazı öğeler almasıdır.Tarihsel süreçte kültürleşmeye özümseme yoluyla ya da zorlama yoluyla yapılır. Bir kültürleşme sürecinde her iki kültürde değişmeye uğrar. Fakat, kültürlerden birinin ötekinden daha çok değişerek yeni bir biçim kazanmasıyla sonuçlanır.

2. Kültürlenme

Kişinin yaşamı boyunca içinde bulunduğu kültürel ortamın isteklerini uyacak biçimde kendini değiştirmesi sonucunda birey sosyalleşmektedir.

3. Kültürel Yayılma

Çeşitli kültür öğelerinin (maddi ya da manevi) bir topluluktan başkasına, bir bölgeden ötekine geçmesi demektir. Kültürel yayılma günümüzde kitle iletişim araçlarıyla daha kolay olmaktadır. Yayılma zorla olabileceği gibi kendiliğinden de yaşanabilir. Her kültür belli ölçülerde de olsa, dış kültürleri etkiler özellikle maddi kültür öğeleri, teknolojik öğeler yayılma hızları daha fazladır.

4. Kültürel Gecikme

Maddi ve manevi kültür öğelerinin birinde meydana gelen değişime, diğerinin ayak uyduramamasıdır. Maddi ve manevi kültürdeki değişmeler eş zamanlı olmamaktadır. Manevi kültürün, maddi kültürdeki değişmelere uydurulması gecikme ile olur. Bu durumda maddi kültürdeki değişmeler manevi kültürdeki değişmeyi zorlar. Kuşak çatışması bunun bir sonucudur.

5. Alt Kültür

Bir toplum içinde yer alan fakat kendine özgü kültürel unsurlara sahip olması bakımından genel kültürel yapıdan farklı olan kültürlere alt kültür denir. Hiçbir toplumda kültür,
her toplumsal kesim ve grup için, tek biçim bir yapıda değildir. Örneğin, ülkemizde yörelere göre değişen yaşam tarzları bir alt kültürü oluşturur.

6. Kültürel Yozlaşma

Bir kültürün kalıplaşmış değerlerden vazgeçmeyerek dünyadaki gelişmelere kapılarını kapatarak işlevini yitiren kültürel değerleri yaşatmaya çalışmasıdır. Daha çok geri kalmış ülkelerde görülen bir olgudur. Kültürel yozlaşmanın en belirleyici nedeni, sosyal kültürü, evrensel kültüre ve uygarlığa kapalı tutmaktır.

7. Kültür Çatışması

Herhangi bir kültüre dışardan gelen unsurların toplumun bir kısmı tarafından kabul edilmesi, bir kısmı tarafından kabul edilmemesi durumudur.

8. Kültür Şoku

Bellirli bir kültür içinde yetişen bireylerin başka bir kültüre geçtiklerinde, yeni kültüre ayak uyduramamaları sonucuortaya çıkan kültürel çatışma ve bunalım durumudur.

9. Kültürel Çözülme

Maddi öğeler ile manevi öğelerin birbirlerine uyum sağlayamaması durumudur. Bu uyumsuzluktan bir dengesizlik ortaya çıkar ve kültürel çözülme görülür.

Kültürün Kazanılması

a. Kültürün Genel Unsurlarına Katılmak

Herkes için zorunluluk taşıyan kültür unsurlarıdır. Ana dili, evlenme şekilleri, yemek usulleri vb. kültürün genel unsurlarıdır. O kültürde yaşayan birey bu unsurlara katılmak
zorundadır.

b. Kültürün Özel Unsurlarına Katılmak

Herkes tarafından bilinmesi ve yapılması zorunlu olmayan kültür içerikleridir. Çeşitli meslekler, ihtisas dalları sadece ilgilileri tarafından öğrenilir.

c. Değişkenler Aracılığıyla Kültüre Katılmak

Kültür, insanlara değişik alternatifler sunar. insan kendi duygu, düşünce ve inançlarına göre bunlardan birini seçer.

Toplumsal Kurumlar

Toplumda yaşayan bireylerin gereksinimlerinden doğan, toplumsal yapının ve değerlerinin korunması bakımından zorunlu, nispeten sürekli kurallardan oluşan örgütlenmelere toplumsal kurumlar denir. Toplumsal Kurumlar maddi ve manevi kurumlar olmak üzere ikiye ayrılır.

Toplumsal Kurumların Özellikleri

•  Toplumda yaşayan bireylerin gereksinimlerinden doğar.
•  Zamanla nesnellik kazanan kurumlar insana egemen olur.
•  Sosyal düzenin değişmesiyle sosyal kurumlar da değişir.
•  Öğeleri arasında organik bağ vardır.
•  Farklı toplumsal kurumlar arasında etkileşim vardır.
•  Toplumda dayanışmayı güçlendirir,
•  Bir kurumdaki değişme diğerine de etki eder.
•  Önemini kaybeden kurum ortadan kalkar.

A. Ekonomi

Ekonomi; sınırlı üretim kaynaklarının, sınırsız insan istek ve ihtiyaçlarını karşılamaya çalışırken, mal ve hizmetlerin elde edilmesini, dağıtılmasını ve tüketilmesini inceleyen bilim dalıdır. Ekonomi yiyecek, giyecek, barınma ihtiyaçlarını karşılamak üzere ve mallarla hizmetlerin üretimini, bölüşümünü ve tüketimini düzenleme amacına yönelmiştir. Sosyoloji ise ekonominin toplum yapısına etkisinin yanında ekonomiyi bir kurum olarak inceler.

1 . Üretim

İnsanın kendi emeği ile kendi yaşamını yaratması, ya da gereksinimlerini giderecek mal ve hizmetleri elde edilebilmesi için yapılan etkinliklere üretim denir. Üretimin amaç fayda sağlamak olduğu için ticari etkinlikler, taşıma, ulaştırma gibi faaliyetlerde bir üretimdir. Ayrıca hizmetin elde edilebilmesi için yapılan etkinliklerde üretimdir. Üretimin yapılabilmesi için tabiat, emek, sermaye ve teşebbüs gibi faktörler vardır.

a) Tabiat (doğa)