Sözcük İncelemesi (Kelime Tahlili)
Türkçede sözcükler, hecelerine göre değil aldıkları eklere göre çözümlenirler. Kelime tahlilinde önce sözcüğün kökü bulunur, daha sonra ise kelimenin sonuna gelen ekler sırasıyla belirlenir. Burada dikkat etmek gereken ikinci bir husus, Türkçe sözcük çekiminde asla çekim ekinden sonra yapım eki gelmeyişidir. Bu aşamada Türkçenin dil bilgisi kurallarına göre adlandırma yapılır.
Aşağıda birkaç sözcüğün çözümlenmesi örnek olarak gösterilmiştir.
Bakışıyoruz: bak-ış-ı-yor-uz
-bak: fiil kökü
-ış: fiilden fiil yapım eki
-ı: yardımcı ses
-yor: şimdiki zaman eki
-uz: birinci çoğul şahıs eki
Dağlardan: dağ-lar-dan
-dağ: isim kökü
-lar: çoğul eki
-dan: isim çekim eki, ayrılma hali
Arasından: ara-sı-n-dan
-ara: isim kökü
-sı: iyelik eki
-n: yardımcı ses
-dan: isim çekim eki, ayrılma hali
Bakarlardı: bak-ar-lar-dı
-bak: fiil kökü
-ar: geniş zaman eki
-lar: çoğul şahıs eki
-dı: hikaye eki
-bakarlardı: geniş zaman hikayesi, üçüncü çoğul şahıs
Duyulur: duy-ul-ur
-duy: fiil kökü
-ul: fiilden fiil yapma eki
-ur: geniş zaman eki, üçüncü tekil şahıs
Türkleştirilmek: Türk-le-ş-tir-il-mek
-Türk: isim kökü
-le: isimden fiil yapma eki
-ş: fiilden fiil yapma eki
-tir: fiilden fiil yapma eki
-il: fiilden fiil yapma eki
-mek: fiilden isim yapma eki
Çocuklarımıza: çocuk-lar-ımız-a
-çocuk: isim kökü
-lar: çoğul eki
-ımız: isim çekim eki, iyelik, birinci çoğul şahıs
-a: isim çekim eki, yönelme hali
Yorgun gözümün halkalarında: yor-gun göz-üm-ün halka-ları-n-da
-yor: fiil kökü
-gun: fiilden isim yapma eki
-göz: isim kökü
-üm: isim çekim eki, iyelik, birinci tekil şahıs
-ün: isim çekim eki, ilgi hali
-halka: isim kökü
-ları: iyelik eki, üçüncü çoğul şahıs
-n: yardımcı ses
-da: isim çekim eki, bulunma hali
İyileşiyor: iyi-le-ş-i-yor
-iyi: isim kökü
-le: isimden fiil yapma eki
-ş: fiilden fiil yapma eki
-i: yardımcı ses
-yor: şimdiki zaman eki, üçüncü tekil şahıs
Geldikçe: gel-dikçe
-gel: fiil kökü
-dikçe: zarf, fiil eki
İnceleyerek: ince-le-y-erek
-ince: isim kökü
-le: isimden fiil yapma eki
-y: yardımcı sese
-erek: zarf, fiil eki
Konuşmacıların: konuş-ma-cı-lar-ın
-konuş: fiil kökü
-ma: fiilden isim yapma eki
-cı: isimden isim yapma eki
-lar: çoğul eki
-ın: isim çeki eki, ilgi hali
Bakabilsek: bak-a-bil-se-k
-bak: fiil kökü
-a: zarf, fiil eki
-bil: fiil kökü, yeterlilik fiili
-se: şart eki
-k: birinci çoğul şahıs eki
Kalacaksın: kal-acak-sın
-kal: fiil kökü
-acak: gelecek zaman eki
-sın: ikinci tekil şahıs eki
Yavrucuğum: yavru-cuk-um
-yavru: isim kökü
-cuk: isimden isim yapma eki
-um: iyelik eki, birinci tekil şahıs
Arkadaşlarına: arka-daş-ları-n-a
-arka: isim kökü
-daş: isimden isim yapma eki
-ları: iyelik eki, üçüncü çoğul şahıs
-n: yardımcı ses
-a: isim çekim eki, yönelme hali
|» “Ödev Paylaşımı” Sayfasına Dön! «|
Not:İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…
Yazı Başlığı: 
Eklenme Tarihi: 14 Mayıs 2011 | 00:54 
Yazı Kategorisi: 
Yorumlar: 
İlköğretimde Türkçe dersine; ortaöğretimde Türk edebiyatı ile dil ve anlatım dersine; yükseköğretimde ise Türk dil bilgisi ve edebiyatı ile ilgili onlarca derse çalışmak, bazı kişiler için çekilmez ve anlaşılmazdır. Bunun tam tersi biçimde, edebiyat ve dil derslerini dört gözle bekleyen, dil bilgisi konularıyla uğraşmayı bir zevk olarak algılayan kitap kurtları da var. Bu durum, aslında kişilerin dil gelişimi ve edebiyata olan ilgisi ile doğrudan ilgili olmakla birlikte, geliştirilebilir bir beceriyi de dikkate almamız gerektiğini göstermektedir.
