• Toricellinin yapmış olduğu deney de kullandığı düzenek bir tür barometredir.
• Barometre açık hava basıncını (atmosfer basıncı ) ölçmeye yarayan araçlardır. İki tip barometre vardır.

I. Metal Barometre

• Metalin esneklik özelliğinden yararlanılarak hava basıncını ölçmeye yarayan aletlerdir.

II. Cıvalı Barometre

• Toricelli deneyinde kullanılan sıvıların basıncından yararlanarak çalışan barometrelerdir.

• Barometrede kullanılan borunun şekli kesit alanı değiştirildiğinde içindeki sıvının yüksekliği değişmez.
• 
  Barometrenin hassaslığını arttırmak için içindeki sıvının özkütlesini küçültmek gereklidir.
• 
  Ortamın sıcaklığı arttığında civanın özkütlesi azalacağından sıvı yüksekliği h artar.
• 
  Borunun üst kısmında hava varsa, h yüksekliği azalacaktır.
• h1 > h2

• Deniz seviyesinden yukarı doğru çıkıldıkça her 100 metrede h civa yüksekliği 1 mm azalır.
• Günlük hayatımızda açık hava basıncından faydalanırız.

• Bir şişenin ya da tenekenin içindeki hava alındığında şişenin kırıldığını ya da tenekenin içine çöktüğünü görürüz.
• Vücudumuz içindeki kanın bir basıncı vardır. Bu basıç kanı vücuttan dışarı doğru iter. Kanın vücudumuzda kalmasını örneğin burnumuzun kanamasını açık hava basıncı engeller.

[fizik_1_ygs_lys]

Açık hava basıncı Æ barometre
Kapalı gazın basıncı Æ manometre ile ölçülür.

Barometre

Torriçelli deniz seviyesinde yaptığı deneyde civa kullana- rak açık hava bısıncını hesaplamıştır

Sıvılar basıncı iletirler. Açık havanın sıvıya yaptığı basınç kapiler boruda 76 cm civa seviyesi farkı yapmıştır. Deniz seviyesinde açık hava basıncı 76 cm Hg ye eşittir ve bu 1 atm olarak tanımlanır.
(76 cm Hg = 760 mm Hg = 1 atm)
Psıvı = hsıvı. dsıvı eşitliğinden farklı sıvıların meydana getireceği yükseklik farkı hesaplanabilir.
h1.d1 = h2.d2 dir.
Eşitliğe göre, aynı ortamda açık hava basıncının meyda- na getirdiği yükseklik sadece sıvının özkütlesine bağlıdır.

Sıvı seyesi farkı
– Borunun kesitine
– Çeper kalınlığına (cidar)
– Duruşuna bağlı değildir.

Manometreler

Kapalı kaptaki gazların basınçları manometrelerle ölçülür. Manometrelerde bir sıvının basıncından yararlanıla- rak gaz basıncı tespit edilir. Manometreyi oluşturan kısımlar U borusu ve içindeki sıvıdır. Genellikle öz kütlesi büyük olduğundan civa kullanılır. Manometreler kapalı ve açık uçlu olmak üzere 2 tiptir.


Tüpler

Pistonlu Kap

Serbest hareketli, ideal pistonlu kaplarda gaz basıncı da X Y Z  dış basınca eşittir.

ÇÖZÜM: Civa seviyeleri arasındaki fark, sağ kolda,
780 – 760 = 20 mm Hg
h1 = 2 cm Hg olmalıdır. h1d1 = h2.d2 eşitliğinden
2.13,6 = h2.1
h2 = 2.13,6 cm
YANIT: D
ÖRNEK:

ÇÖZÜM: PX = 50 cm Hg
PX = PY + 20
PY = 50 – 20
PY = 30 cm Hg
M musluğu açıldığında,
P0 – 30
70 – 30 = 40 cm civa seviyesi farkı oluşacaktır.
Yanıt A

[kimya_ygs_lys]