a. Yerkabuğu (Litosfer – Taşküre)

• Yerküreyi çevreleyen katmandır. Büyük patlama sonrasındaki soğumayla oluşmuştur.
• Altta bulunan manto katmanının üzerinde yüzer halde bulunur. Kalınlığı okyanus tabanlarında 4–12 km karalar üzerindeki kalınlığı 30-40 km arasında değişir.
• Yerkabuğu, yeryuvarlağının en ince ve yoğunluğun en az olduğu katmanıdır. Derinlere inildikçe sıcaklık her 33 m’de 1 °C artar. Ancak bu sıcaklık her yerde aynı özelliği göstermez.
• Yerkabuğu Sial ve Sima olmak üzere 2 farklı katmana ayrılır.

Sial: Üzerinde yaşadığımız katmandır. İçerisinde Silisyum ve Alüminyum elementlerini bolca bulundurur. Yoğunluğu 2,7 gr/cm3 tür. Kalınlığı okyanus tabanlarında ince kara yüzeylerinde fazladır.
Sima: Sial’in altında bulunan katmandır. Bileşiminde bol miktarda silisyum ve magnezyum bulundurur. Yoğunluğu 3,3 gr/cm3’tür.

b. Manto (Pirosfer – Ateşküre)

• Yerkabuğuyla çekirdek arasındaki katmandır. Bu katmanda lavlar kızgın, akışkan ve hareketlidir. Bu katman iç kuvvetlerin (Orojenez, epirojenez, volkanizma ve deprem) oluşum faaliyetlerine kaynaklık eder.

c. Çekirdek (Barisfer – Ağırküre)

• Yeryuvarlağının en ağır katmanıdır. Nikel ve demir (Nife) en fazla bulunan elementlerdir. Dış ve iç çekirdek olmak üzere 2’ye ayrılır. Dış çekirdek sıvı haldeyken iç çekirdek katı haldedir.
• Bu katmanda yoğunluk 10-13 gr/cm3 arasıdır. Sıcaklığın en yüksek olduğu bu katmanda tahmini sıcaklık 4000 ile 5500 °C arasındadır.

Yerkabuğunu Oluşturan Taşlar (Kayaçlar)

• Çeşitli minerallerden ve organik maddelerden oluşan katı maddelere taş (kayaç) denir.
• Yerkabuğunu oluşturan taşların kaynağı mağmadır.
• Mağmanın katılaşmasıyla oluşan taşlar daha sonra dış kuvvetler tarafından parçalanır, taşınır, biriktirilir ve şekle sokulur.
• Kayaların özellikleri (geçirimlilik, ufalanma özelliği, dirençleri ve uzanışları yerşekillerinin oluşumunda etkili olmuştur.

1. Katılaşım (Püskürük – Magmatik) Taşlar

• Yerin derinliklerinde bulunan eriyik haldeki mağmanın soğuyarak katılaşmasıyla oluşan taşlardır. Bu taşlar oluşum yerlerine göre 2’ye ayrılır:

a. İç Püskürük (Derinlik) Taşlar

• Mağmanın yeryüzüne çıkmadan yüzeye yakın yerlerde yavaş yavaş soğumasıyla oluşan taşlardır. Yavaş soğudukları için iri kristalli ve gözenekli yapıdadırlar. Granit, Siyenit, Gabro ve Diorit örnekleridir.

• Tor Topoğrafyası: Kütle halindeki granitler fiziksel ve kimyasal ayrışmaya uğradıklarında değişik boyut ve şekillerde bloklara dönüşür. Granitlerin ayrışması sonucu üst üste yığılı durumda olan irili ufaklı bloklardan oluşan şekillere tor topoğrafyası denir. Tor topoğrafya şekillerinin oluşmasında kayaçların özellikleri ve iklim koşulları etkilidir.

b. Dış Püskürük (Volkanik) Taşlar

• Mağmanın yeryüzüne çıkıp soğumasıyla oluşan taşlardır. Mağmanın yeryüzüne çıkması olayına volkanizma denir. Yüzeye çıkan taşlar hızlıca soğur bu nedenle küçük kristalli ve pürüssüz (camsı) yüzeyleri vardır. Trakit, Andezit, Bazalt, Obsidyen, Tüf önemli örnekleridir.

NOT: Yeryüzünde kayaların kökeni katılaşım taşlardır. Yeryüzündeki kayaların yaklaşık %95’ini katılaşım taşlar oluşturur.

2. Tortul (Sedimanter) Taşlar

• Yeryüzünde fiziksel ve kimyasal aşınmayla çözülen taşlar dış kuvvetler tarafından göl, deniz tabanları ile vadi ve ovaların çukur yerlerinde biriktirilirler. Tortul taşlar birikmenin etkisiyle tabakalı yapıdadırlar. İçlerinde canlı kalıntılarının oluşturduğu fosiller bulunur.

Tortul taşlar oluşumlarına göre 3’e ayrılır:

a. Fiziksel (Mekanik Kırıntı) Tortullar

• Akarsu, rüzgar, buzul ve dalgalar gibi çeşitli dış kuvvetler taşlardan kopardıkları malzemeleri yeryüzünün çukur yerlerinde biriktirirler. Biriken malzemeler doğal çimentoyla birleşerek taşları oluşturur. Kumtaşı, Kiltaşı, Miltaşı,Çakıltaşı önemli örnekleridir.

b. Kimyasal Tortullar

• Suda eriyen minerallerin çökelerek sertleşmesiyle oluşan taşlardır. Kalker, Kaya tuzu, Kireçtaşı ve Jips(Alçı taşı) önemli örnekleridir.

c. Organik Tortullar

• Bitki ve hayvansal kalıntıların üstüste çökelerek tabakalar halinde birikmesiyle oluşan taşlardır. Taş kömürü, Linyit, Antrasit, Tebeşir ve Mercan kalkeri önemli örnekleridir.

3. Başkalaşım (Metamorfik) Taşlar

• Tortul veya püskürük taşların yüksek sıcaklık ve basınç altında başkalaşarak değişime uğramasıyla oluşan taşlardır.

[cografya_ygs_hazirlik]

• Bakterilerde, mavi – yeşil alglerde ve memeli alyuvarlarında çekirdek bulunmaz.
• Canlının özelliklerini taşıyan kromozomlar çekirdekte bulunur.
• Çekirdek karakterlerin nesilden nesile geçmesini sağlar.
• Aynı zamanda hücre içinde tüm hayatsal olaylar çekirdeğin kontrolünde gerçekleşir.
• Amiplerle yapılan deneyler hücrede çekirdek olmadan canlılık faaliyetlerinin gerçekleşmediğini göstermiştir.

I. Deneyde
Çekirdek ve sitoplazma birbirinden ayrıldığında her ikisi de ölür. Buna göre çekirdek ve sitoplazma ayrı ayrı yaşamını sürdüremez

II. Deneyde
Sitoplazmanın bir kısmı kesildiğinde, çekirdekli kısım kendini tamir ederek yaşamına devam eder, çekirdeksiz kısım ise kendini tamamlayamadığı için ölür. Buna göre sitoplazma çekirdek olmadan yaşayamaz.

Çekirdeğin kalıtım bilgisini taşıdığı, tek hücreli alg olan Acetabularia crenulata ve Acetabularia mediterranea üzerinde gösterilmiştir.
Baş, sap ve kök bölümünden oluşan algin hücre çekirdeği köke yakındır.
A. mediterranea ve A. crenulata’nın baş kısmının şekli farklıdır. A . crenulata’nın baş kısmı yıldız, A. mediterranea’nın baş kısmı ise şemsiye şeklindedir.

Çekirdek dört bölümden oluşur:

I. Çekirdek Zarı

Çekirdek zarı çift katlıdır. Sitoplazma ile çekirdek arasında madde alışverişini sağlayan porları vardır. Çekirdek zarındaki porlar hücre zarındakilere göre daha geniştir.
Bu özellik RNA gibi büyük moleküllerin geçişini sağlar.

II. Çekirdek Sıvısı

Çekirdek sıvısına nükleoplazma denir. Çekirdek sıvısı içinde su, çeşitli RNA molekülleri, çeşitli proteinler, enzimler ve DNA bulunur.

III. Çekirdekçik

Yüksek oranda RNA içeren bir kısımdır. Buna nükleolusda denir. Sayısı bir veya daha fazla da olabilir. Protein ve ribozomal RNA sentezinde aktif rol oynar. Burada büyük RNA molekülleri sentezlenir.

IV. Kromatin İplik (Kromozom)

Yapısında DNA bulunan kromatin iplik nükleoplazma içine dağılmıştır. Hücre bölünmesinin başlangıcında kromatin iplik kısalıp kalınlaşarak kromozom haline dönüşür.
Kromozomlarda DNA ve protein bulunur. Tür içerisinde kromozom sayısı sabit olup, kromozom şekilleri, sayıları ve taşıdıkları genetik şifre türden türe değişir.

Kromozom sayısı türün gelişmişliğini gösteren bir özellik değildir. Ayrıca iki canlının kromozom sayısının aynı olması canlıların aynı tür olduğunu göstermez. Buna karşın aynı türün bireylerinin kromozom sayısı ve şekilleri birbirinin aynısıdır. DNA nın oluşturduğu genetik şifre kişiye özel farklılıklar gösterebilir.

ÖRNEK: Aşağıdakilerden hangisi kloroplast ve mitokondride görülen ortak özelliklerden biri değildir?
A) Çift zara sahip olma
B) Bağımsız çoğalabilme
C) Kendine özgü yönetici moleküllere sahip olma
D) ATP sentezleyebilme
E) Suyu ayrıştırabilme
1997 ÖSS

ÇÖZÜM: Mitokondri ve kloroplast çift zara sahip organellerdir. İki organelde de DNA, RNA ve ribozom molekülleri bulunur.
Bundan dolayı hücreden bağımsız çoğalabilirler, Kendilerine ait proteinleri sentezleyebilirler. Sahip oldukları E.T.S sayesinde ATP sentezleyebilirler. Suyun ayrıştırılması
(fotoliz) sadece kloroplastta fotosentez sırasında gerçekleşir.
Yanıt E

ÖRNEK: Bir hücrede oksijenli solunum, protein sentezi, fotosentez olaylarının tümünün gerçekleşebilmesi için
bu hücrede;
I. Ribozom
II. Kloroplast
III. Mitokondri
IV. Sentrozom
organellerinden hangilerinin bulunması zorunludur?
A) I veII B)II ve III C) I, II ve III D) I, III ve IV E) II, III ve IV
2003 ÖSS

ÇÖZÜM: Protein sentezi ribozomda gerçekleşir. Ribozom bütün canlılarda bulunur. Fotosentez kloroplastta, oksijenli solunum ise mitokondride gerçekleşir. Sentrozom hücre bölünmesi sırasında iğ ipliklerini oluşturur. Bitki hücrelerinde sentrozom bulunmaz.
Yanıt C

[biyoloji_1_ygs_lys]

Atom çekirdeği ile son temel enerji düzeyindeki elektrnun arasındaki uzaklığa atom yarıçapı diyebiliriz. Elementlerde atom yarıçapları karşılaştırılırken aşağıdaki iki kural uygulanır.
1. Genellikle yörünge sayısı (temel enerji düzeyi) büyük olan element atomlarının çapı büyüktür.

2. Elementler aynı yörünge sayısına sahip iseler, proton sayılarına bakılır. Proton sayısı büyük olanın, atom çapı küçüktür.

Proton sayısı büyük olan Cl atomunun elektronlarına uyguladığı çekim kuvveti daha fazladır. Bu nedenle elektronlar Mg atomuna göre çekirdeğe daha yakındır. Bu nedenle çap daha küçük olur.

İyon Yarıçapı

• Atom yarıçapı için kullanılan kurallar iyon yarıçapı için de geçerlidir.
• Pozitif bir iyonun( katyon) yarıçapı nötr atomunun yarıçapından daha küçüktür.

•  Negatif bir iyonun (anyon) yarıçapı nötr atomunun yarı- çapından daha büyüktür.

Çekirdek Çapı

•  Kimyasal olaylarda çekirdek yapısı (proton ve nötron sayısı) değişmeyeceğinden, çekirdek çapı da değişmez.
•  Atom çapı yörünge ve elektronları da kapsadığından her zaman çekirdek çapından büyüktür. Elektron alıp vermeye bağlı olarak atomun çapı artar ya da azalır.

[kimya_ygs_lys]

Hurma çekirdeği, uzun ömre, evin temeline ve güzel itikada yorumlanır. Çünkü güzel itikad, dinin temelidir.

[islami_ruya_tabirleri]

Kaç gündür niyetleniyordum bu yazıyı yazmaya; ama sürümü bir türlü yükseltemediğim için hep erteliyordum. Bu günceyi açalı yaklaşık altı ay olmuş. Gerçekten de zaman su gibi gelip geçiyor. 

Günceyi açtığımda wordpress‘in son sürümü 2.2 idi. Fakat bugüne kadar birçok yeni sürümü çıktı. Daha önceden yine sürümü yükseltmek için birkaç deneme yapmış; fakat başarılı olamamıştım. Çünkü wordpress‘in yeni sürümünde kategori yapısında birkaç değişiklik yapılmış. Çekirdek yapıda değişiklikler yapıldığı için güncelleme yaparken bir sürü sorun çıkıyor.

Bu çalışmalar süresince birçok kez veritabanındaki tabloları yedekledim, geri yükledim, sildim… Bunun için yedeklemelerden sonra yapılan birkaç yorum gitti. O arkadaşlar da haklarını helal etsinler artık. Neyse, dün gece başarılı bir operasyonla wordpress sürümünü 2.3.3’e yükselttim ve bütün eklentileri güncelledim. Geçen iki gün içinde günceye girenleriniz görmüştür. Bazı bölümleri kapatmıştım. Bu yolla hem sunucudaki işlemci kullanımını etkileyen eklentileri öğrenmek hem de çalışmalar için bir ön hazırlık yapmak istemiştim. Şu anda görebildiğim kadarıyla bir iki bölümde eksiklik var; fakat genel olarak çalışma bitti diyebilirim.

Güncellemeler sonucunda gereksiz bir sürü veritabanı yükü boşaldı. Bunun dışında çevrimiçi kişiler bölümünü de kaldırmayı düşünüyorum. O da sayfaların açılma hızını çok etkiliyor. Bunun dışında kaldırdığım birkaç özellikle birlikte, sayfaların açılma hızı bayağı iyileşti ve en önemlisi sunucudaki işlemci kullanımı bayağı azaldı.

Umarım bundan sonrası için de sorun çıkmaz ve bu şekilde devam ederiz.