Kanıtlanabilirdir ve yoruma kapalıdır. Cümlede verilen yargı herkesçe aynıdır, değişmez.

Örnek Soru

Aşağıdakilerden hangisinde “nesnellik” söz konusu değildir?

A) Son sınavda zayıf bir not aldım.
B) Son sınava zamanında yetişmiştim.
C) Son sınavdaki sorular zordu.
D) Son sınava 32 öğrenci katılmıştı.

Çözümü

C seçeneğinde yer alan “zor” ifadesi göreceli bir kavramdır. Kişiden kişiye sorunun zorluk derecesi değişebilir. Bu yüzden C seçeneğinde nesnel değil, öznel anlatım vardır.

Neden – Sonuç Cümleleri

Eylemin yapılma sebebini bildiren cümlelerdir. Bu cümlelerde yargı bildiren unsura “Neden?” sorusunu sorduğumuzda cevap alırız.

Örnek

Örnek Soru

Bu helikopter, içerisinde sebep – sonuç ilişkisi bulunan alana inecektir. Buna göre, helikopter aşağıdaki alanlardan hangisine iniş yapmalıdır?

Çözümü

C seçeneğindeki cümlede uçurtmanın güzel görünmesinin nedeni çizgili olmasıdır. C seçeneğinde neden – sonuç cümlesi vardır. Dolayısıyla helikopterin C alanına inmesi gerekir.
Yanıt C

Örnek Soru

(1) Sanayi toplumu öncesinde meyveye şimdikinden çok değer veriliyordu. (2) Çünkü beslenme kaynakları bu kadar geniş değildi, bunların da başlıcalarını meyve ve sebzeler oluşturuyordu. (3) Asya, Avrupa ve Afrika kıtalarında hüküm sürmüş olan Osmanlılar, farklı iklimlerde yetişen meyveleri bilimsel olarak incelediler ve bunları Anadolu’da da yetiştirmeyi başardılar. (4) Böylece tarih boyunca birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış bir kültür zengini olan Anadolu, meyve türleri bakımından da doruğa ulaştı.
Anadolu’daki meyve çeşitliliğinin artış sebebi numaralandırılmış cümlelerin hangisinde belirtilmiştir?
A)1 B)2 C)3 D)4

Çözümü

3. cümledeki “Osmanlıların farklı iklimlerde yetişen meyveleri bilimsel olarak inceleyip bunları Anadolu’da yetiştirmeyi başarması” ifadesi Anadolu’daki meyve çeşitliliğinin artış sebebini vermektedir. Yanıt C

Örnek Soru

1. Birkaç saat için izin almaya değmez.
2. Bunu senden sakladığım için üzgünüm.
3. Ona güvenmediğin için sana çok kızıyor.
4. Karar vermek için henüz çok erken.
“İçin” sözcüğü, yukarıdaki cümlelerin hangilerinde “neden – sonuç” ilişkisi kurmuştur?
A) 1 – 2 B) 1 – 4 C) 2 – 3 D) 3 – 4

Çözümü

2 ve 3 numaralı cümlelerde yargı nedeniyle birlikte verilmiştir.
Yanıt C

Amaç – Sonuç Cümleleri

Eylemin yapılma amacını bildiren cümlelerdir. Bu tür cümlelerde iki yargı vardır. Asıl yargı yani yüklem gerçekleşmiş; ama diğer yargı henüz gerçekleşmemiştir.

Şart (Koşul) Cümleleri

Eylemin gerçekleşmesinin şarta bağlandığı cümlelerdir.

Örnek Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin
gerçekleşmesi bir şarta bağlanmıştır?
A) Sağ baş yastık istemez.
B) Ağlamayan çocuğa meme vermezler.
C) Canı yanan eşek atı geçer.
D) Körle yatan, şaşı kalkar.

Çözümü

B seçeneğinde “çocuğa meme verilmesi”nin şartı “ağlaması”dır.
Yanıt B

Örnek Soru

Çözümü

Nuran’ın kurduğu cümle bir şart – sonuç cümlesidir. Bu cümleye göre uyumak, yorulmaya değil, ritmik ve belirli bir düzen şartına bağlanmıştır.
Yanıt C

Örnek Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleşmesi koşula bağlanmıştır?
A) Yaz gelince tatil hazırlıklarına başlanır.
B) Öyle yorgunmuş ki yatınca uyuyakaldı.
C) Kafeste yaşayan kanarya ötmüyor.
D) İyi düşününce nerede yanıldığını anlarsın.

Çözümü

D seçeneğinde verilen cümlede sözü edilen kişinin “yanıldığını anlamasının” şartı “iyi düşünmesi”dir.
Yanıt D

[sinif_7_sbs_turkce]

Cümle Oluşturma

Bu tür sorularda karışık hâlde verilmiş olan sözcüklerden anlamlı ve kurallı bir cümle
oluşturmamız istenir. Bu tarz soruları çözerken ilk olarak yüklemi bulmalıyız. Bir bütün
oluşturan kelime gruplarını tespit ederek kelimeleri sıralamalıyız.

Tahtada karışık olarak verilmiş sözcüklerden anlamlı bir cümle oluşturmamız gerekiyor. Bunu yaparken önce yüklemi bulmalıyız.
“Güçlüdür” bu cümlenin yüklemi olduğundan sonda yer almalıdır. “Güçlü olan ne
olmalı?” diye düşündüğümüzde “kalem” yanıtını alırız. O zaman 2 numaralı sözcük
başta yer almalıdır. Sözcükler anlamlı bir şekilde sıralandığında cümle şu şekilde ortaya
çıkmaktadır.

Örnek Soru

1. aynı şeyleri
2. başkalarının düşüncelerini
3. dinleyerek de
4. okuyarak
5. yapabiliriz
6. nasıl öğreniyorsak
Yukarıdaki sözcük ve sözcük gruplarıyla anlamlı bir cümle oluşturmak için sıralama
nasıl olmalıdır?
A) 2 – 6 – 3 – 1 – 4 – 5
B) 1 – 3 – 5 – 6 – 4 – 2
C) 2 – 4 – 6 – 1 – 3 – 5
D) 3 – 5 – 1 – 2 – 4 – 6

Çözümü

“Yapabiliriz” sözcüğü temel yargı olduğu için yüklem görevindedir ve bu nedenle
cümlenin sonunda yer almalıdır. Cümlede başkalarının düşüncelerini okuyarak ve dinleyerek
öğrenmekten bahsedilmektedir ve “dinleyerek” sözcüğünün yanında “de” bağlacı vardır.
Sıralamayı bu şekilde yaptığımızda “Başkalarının düşüncelerini okuyarak
nasıl öğreniyorsak aynı şeyleri dinleyerek de yapabiliriz.” cümlesi oluşur. Yani sıralama
şöyle olmalıdır: 2 – 4 – 6 – 1 – 3 – 5 Yanıt C

Cümle Tamamlama

Cümlede boş bırakılan yerleri uygun sözcüklerle tamamlamamız istenir. Bu tür sorularda
boşluğu veya boşlukları doldurması için seçilen sözcüklerin, cümlenin hem anlamı
na hem yapısına uygun olması gerekir. Dolayısıyla bu soruların çözümünde bizi
doğru cevaba ulaştıracak ipuçları, cümlenin kalan bölümündedir.

Örnek Soru Görelim

Ne kadar …………. olursak olalım, bunu …………. sevdiklerimiz yoksa mutlu olamayız.
Bu cümlede boş bırakılan yerlere aşağıdaki sözcüklerden hangileri getirilmelidir?

A) girişken – gösterecek
B) çalışkan – söyleyecek
C) düşünceli – dinleyecek
D) başarılı – paylaşacak
2004 OKS

Çözümü

Seçenekleri tek tek değerlendirdiğimizde cümlenin anlamına ve yapısına uygun sözcük
çiftinin D seçeneğinde verildiğini görebiliriz. Çünkü diğer seçenekler anlamca yakın
olmasına rağmen anlatılmak isteneni tam karşılamamaktadır.
Yanıt D

Örnek Soru

“Suçlar, insanın yüzünde görünseydi,”
cümlesi, aşağıdakilerin hangisiyle tamamlanırsa “insanın kendisiyle yüzleşmekten
kaçındığı” anlamı kazanır?

A) yasalara karşı gelemezdik.
B) aynaya bakmaktan korkardık.
C) adalet kendiliğinden gerçekleşirdi.
D) sokaklar bomboş kalırdı.
2005 OKS

Çözümü

Bu tip sorularda seçenekler verilen ifadenin sonuna getirilip anlamca en mantıklı ve uygun
olanı seçilir. Bu cümle B seçeneğindeki ifadeyle tamamlanırsa insanın kendisiyle
yüzleşmekten kaçındığı anlamını kazanır.
Yanıt B

[sinif_7_sbs_turkce]