• Ardışık iki meridyen arası zaman farkı heryerde 4 dakikadır. Yani güneşin karşısından her 4 dakikada bir meridyen geçer

NOT:

İki meridyen arasındaki uzaklığın kutuplara doğru azalmasına rağmen meridyenler arası zaman farkının her yerde 4 dakika olmasının nedeni çizgisel hızında kutuplara doğru azalmasıdır.

• Meridyenler arası uzaklık eşit değildir. Meridyenler arası uzaklık ekvatordan kutuplara gidildikçe daralır.

Uyarı:

Meridyenler arası uzaklık ekvatorda 111 km’dir. Kutuplara gidildikçe bu mesafe daraldığı için aynı mesafede yol alındığında kutuplarda yerel saat farkı artmaktadır.

Örnek:
Aralarında 1° lik fark bulunan iki paralel arasındaki uzaklık değişmezken, aralarında 1° lik fark bulunan iki meridyen arasındaki uzaklık Ekvator’dan kutuplara gidildikçe azalmaktadır.
Meridyenler arasındaki uzaklığın değişmesi, aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?
A) Yerin kutuplardan basık olmasıyla
B) Meridyenlerin kutup noktalarında birleşmesiyle
C) Meridyen daireleri uzunluğunun, Ekvator’un uzunluğuna yakın olmasıyla
D) Ekvator düzlemi ile yörünge düzlemi arasında 23°27ı lık açı bulunmasıyla
E) Birbirini izleyen iki meridyen arasında 4 dakikalık yerel saat farkı olmasıyla

Çözüm:
Dünya’nın küresel şeklinden dolayı meridyenler Ekvator’dan kutuplara doğru birbirine yaklaşır ve kutuplarda birleşirler.
Yanıt B

Örnek:

şekilde belirtilen noktalardan 1000 km doğuya gidildiğinde hangisinde daha fazla yerel saat farkı oluşur?
A) V B) IV C) III D) II E) I

Çözüm:
Ekvatordan kutuplara gidildikçe boylamlar arası mesafe daraldığı için en fazla V numaradan boylam geçer ve yerel saat farkı en fazla burada oluşur.
Yanıt A

Örnek:

şekilde coğrafi koordinatları gösterilen I ve II numaralı bölgelerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?
A) Gerçek yüzölçümleri birbirine eşittir.
B) Oğlak Dönencesi ile ekvator arasında yer alırlar.
C) İkisinin de doğusu ile batısı arasında zaman farkı 20 dakikadır.
D) Başlangıç meridyeninin batısında yer alırlar.
E) İkisini de güneş ışınları yılda iki kez dik gelir.

Çözüm:
Meridyenler arası ekvatordan kutuplara doğru daraldığından I nolu alanın yüzölçümü büyük II nolu alanın yüzölçümü küçüktür.
Yanıt A

Örnek:

İzdüşümsel alanları eşit olan I ve II numaralı bölgelerin doğusuyla batısı arasında 10 meridyen, kuzeyiyle güneyi arasında 10 paralel vardır.
Bu iki bölge için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
A) İkisi de aynı yarımkürededir.
B) Kuzey kutup noktasına uzaklıkları eşittir.
C) Başlangıç meridyenine uzaklıkları eşittir.
D) İkisi de okyanus üzerindedir.
E) Ekvatora uzaklıkları eşittir.

Çözüm:
Paralel ve meridyen sayısı eşit olan iki bölgenin izdüşümsel alanlarının eşit olabilmesi için Ekvator’a uzaklıklarının aynı olması gerekir.
Yanıt E

Anti Meridyen

Bir meridyen yayını tam daireye tamamlayan ve zıt yönde tam karşısında bulunan meridyen yayıdır. Anti meridyeni bulmak için verilen yerin boylamı 180’e tamamlanır ve tam zıt yönü alınır.

Tarih Değiştirme çizgisi

180° meridyeni tarih değiştirme çizgisi olarak kabul edilir. Bu çizginin doğusunda gün 1 gün ileri batısında ise gün 1 gün geri olur.

Uyarı:

Tarih değiştirme çizgisi doğuya ve batıya doğru sapmalar
gösterir. Bunun nedeni ülkelere ait ada ve kara
parçalarında aynı günün yaşanmasını sağlamaktır.

Örnek:
Dünya üzerinde olduğu varsayılan 360 meridyen yayı, başlangıç meridyeninden başlayarak 180’i doğuda, 180’i batıda olmak üzere ayrılmış, 180° meridyeni aynı zamanda tarihi değiştirme çizgisi olarak kabul edilmiştir.
Yalnızca bu bilgilere dayanarak yerel saati başlangıç meridyeninden 50 dakika ileri olan bir nokta için;
I. Dünya’nın bu noktadaki dönüş hızı
II. Ekvatora olan uzaklığı
III. Tarih değiştirme çizgisine göre zaman farkı
IV. Başlangıç meridyenine olan uzaklığı
bilgilerinden hangilerine ulaşılabilir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve III E) II ve IV

Çözüm:
Noktanın ekvatora olan uzaklığı dönüş hızı ve başlangıç meridyenine uzaklığı bu bilgilerde bulunmaz.
Yanıt C

[cografya_ygs_hazirlik]

Dünya üzerindeki bir yerin başlangıç meridyenine (Greenwich) olan uzaklığının derece (°), dakika (ı) ve saniye (ıı) cinsinden değerine denir.

Örnek:
Aşağıdakilerden hangisi farklı konumdaki iki yerin aynı boylamda olduğunun kesin kanıtıdır?
A) Yerel saatlerinin aynı olması
B) Doğal bitki örtülerinin benzer olması
C) Başlangıç meridyenine olan uzaklıklarının eşit olması
D) Aynı tarihlerde aynı mevsimlerin yaşanması
E) Gündüz uzunluklarının yıl boyunca ayın olması

Çözüm:
Dünyanın dönüş hızı dünyanın şekli nedeniyle Kutuplardan Ekvatora doğru artıtğından aynı meridyen üzerindeki yerleşim yerleri farklı yarımkürelerde olsa bile, güneşin önünden aynı anda geçer. Bu nedenle aynı meridyen üzerindeki çeşitli noktalarda yerel saat farkı olmayacağından “A” şıkkında verilen yanıt doğrudur.
Yanıt A

Meridyen

Kutupları birbirine birleştiren ve Ekvatoru dik kesen yarım dairelerdir.

Meridyenin özellikleri

[ad1]

Not:Meridyenlerin boylarının eşit olmasının nedeni başlangıç ve bitiş yerlerinin (Kutup noktaları) aynı olmasıdır.

Örnek:

Yukarıdaki şekle göre, Başlangıç meridyeni ile Yengeç Dönencesi’nin kesiştiği nokta kaçıncı aralıkta yer alır?
A)1 B)2 C)3 D)4 E)5
Çözüm:
Yengeç dönencesi 23°27ı kuzeyde yer aldığından 2 numaralı alanda başlangıç meridyeniyle kesişir.
Yanıt B

Örnek:
Meridyenlerin hangi özelliği, bütün meridyenlerin kutuplardan geçmesinin bir sonucu değildir ?
A) Eşit uzunlukta olmaları
B) Ekvatora dik olmaları
C) Birbirine paralel olmamaları
D) Bir paralel boyunca birbirlerinden eşit uzaklıkta olmaları
E) Bir başlangıç meridyeninin bulunması

Çözüm:
Başlangıç meridyeni ‹ngiltere’nin başkenti Londra yakınları
ndaki Greenwich’tir. Buranın seçilmesinde meridyenlerin
kutuplardan geçmesi etkili olmamıştır.
Yanıt E

Not:Aynı meridyen üzerinde yerel saatin aynı olmasının nedeni Güneşin önünden aynı anda geçmeleridir.

Örnek:

Aşağıdakilerden hangisi, şekildeki X ve Y noktaları için yıl boyunca birbirinin aynıdır?
A) Gündüz süresi
B) Yerel saat
C) Güneş ışınlarının geliş açısı
D) Hâkim rüzgâr yönü
E) Yağış rejimi
Çözüm:
Aynı numaralı meridyen güneşin önünden aynı anda geçeceği için yerel saat farkı olmaz.
Yanıt B

Örnek:
İki meridyen arasındaki uzaklığın Ekvator’dan kutuplara gidildikçe azalmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Dünya’nın şeklinin geoid olması
B) Meridyen boylarının eşit olması
C) Paraleller arasında kalan meridyen yaylarının eşit olması
D) Eksenin Ekvator düzlemini dik kesmesi
E) Ekvator düzlemi ile ekliptiğin çakışmaması
Çözüm:
Dünya’nın küresel şeklinden dolayı meridyenlerin arası Ekvator’dan kutuplara doğru daralır.
Yanıt A

Örnek:
Aşağıdaki haritada, Rize ile Bingöl il merkezlerinin yakınından geçen boylam gösterilmiştir.

Haritadaki bilgilere göre, aşağıdakilerden hangisi Rize ve Bingöl’de aynıdır?
A) Yerel saat
B) Bitki örtüsü
C) Yıllık sıcaklık ortalaması
D) Ekvator’a olan uzaklık
E) Başlangıç meridyenine olan uzaklık

Çözüm:
Rize ve Bingöl aynı boylam üzerinde yer almaktadır. O halde yerel saatlerininde aynı olması gerekir.
Yanıt A
[ad2]

Örnek:

Yukarıdaki haritada verilen M, N, P, R ve S noktaları aşağıdakilerden hangisi bakımından, yıl boyunca birbirlerinin aynıdır?
A) Gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkı
B) Güneş karşısından geçiş hızı
C) Gün içinde gölge boyunun en kısa olduğu an
D) Aydınlanma süresi
E) Güneş ışınlarının düşme açısı

Çözüm:
Verilen merkezler aynı boylamda bulunurlar. Dolayısıyla gün içinde gölge boyunun en kısa olduğu anı yani öğle vaktini aynı anda yaşarlar.
Yanıt C
[cografya_ygs_hazirlik]