• Oksijenli solunum yapan canlılarda metabolizmanın devamı için mutlaka gerekli olan bir gazdır. Ayrıca odun, kömür gibi maddelerin yanması sırasında da oksijen tüketilir.
• Atmosferin % 21 i, hidrosferin % 5 i oksijendir.
• Doğadaki oksijenin kaynağı fotosentezdir.
• Ozon molekülünün yapısında da oksijen bulunur.

ÖRNEK: Kapalı bir ekosistemde oksijen üretim miktarının t1 süresi sonunda azaldığı; aynı süre içinde, besinlerini farklı yollarla elde eden canlı gruplarının birey sayılarında değişmeler olduğu gözlenmiştir. Bu değişmeleri gösteren aşağıdaki grafiklerden hangisi, ortamda oksijen üretim miktarındaki azalmanın nedenini açıklar?

ÇÖZÜM: Solunum ve fotosentez olayları doğadaki oksijen oranının sabit kalmasını sağlar. Fotosentez sonucu açığa çıkan oksijen solunum reaksiyonlarında kullanılır. Buna göre t1 süresi sonunda oksijen üretim miktarının azalması, fotosentetik ototrof canlıların azaldığını gösterir.
Yanıt E

[biyoloji_1_ygs_lys]

Karbon atomları, canlı dokularını meydana getiren bileşikleri oluşturması nedeniyle tüm yaşamın temelidir.

Karbondioksit Tüketimi

1. Kara ve deniz bitkileri tarafından fotosentezde kullanılır.
2. Deniz hayvanlarının kabuk oluşumunda kullanılır.
3. Deniz hayvanlarının ve bitkilerin ölümü ile karbonatlı kayaçların bünyesinde depo edilirler.
4. Ölen canlıların bünyesindeki karbon zamanla basıncın etkisiyle petrol ve kömüre dönüşürler.

Not:Tüketilen miktarda CO2 sürekli olarak atmosfere dönmemiş olsaydı Fotosentez giderek azalacak ve sonuçta bitkiler organik madde üretemeyeceklerdi.Bunun sonucunda besin zinciri 30–40 yılda duracak ve yeryüzünde yaşam sona erecekti.

Uyarı:Karbon fotosentez için çok önemlidir. Karbondioksit günlük ve mevsimlik sıcaklıkların aşırı yükselmesi ve düşmesine engel olur.

Uyarı:Denizler ile Atmosfer arasındaki karbon alış verişi yok yavaştır. Denizler daha çok karbonun depolandığı yerlerdir.

Karbondioksitin açığa çıkması
1. Canlıların solunumu ile doğaya geri dönerler.
2. Ölen canlıların çürümesi ve orman yangınları ile doğaya geri dönerler.
3. Kayaçların çözülmesi sonucu doğaya dönerler.
4. Suyun hava ile teması sonucunda yüzeyde karbon alış verişi gerçekleşir.

Oksijen Döngüsü

Canlıların aldıkları besinleri enerjiye dönüştürebilmeleri için oksijen gereklidir. Atmosfer %21 oranında oksijen bulundurur.Sular da oksijen çözünmüş olarak bulunmaktadır. Oksijen atmosferde atomik oksijen (O), moleküler oksijen (O2) ve Ozon (O3) olmak üzere 3 şekilde bulunur. Moleküler oksijen solunum için gereklidir. Litosferde yaygın olarak bulunur. Ozon, biyosferi ultraviyole ışınlarının zararlarından korur.

Oksijen; solunum sırasında, kömür, gaz, petrol gibi maddelerin yanmasında ve organik besin maddelerinin yakılmasında tüketilir.
[cografya_lys_hazirlik]