Teknoloji dünyasındaki hızlı gelişmeler, dünyadaki bütün uluslara seslenebilmek için farklı dilleri kapsayacak biçimde ilerletilmeye çalışılsa da, diller için “karakter” sorunları tam olarak atlatılmış değil. Dünyanın her yerinde bulunan, yaygın teknolojik aletleri kullanan bireyler, o aletlerin kendilerince -kendi dillerince- kullanılabilmesini istiyorlar. Bir Çinli, her şeyin Çince; bir Türk de her şeyin Türkçe olmasını istiyor. Kuşkusuz doğal olan bu tutum için, araç gereçlerin bütün uluslara seslenebilmesini sağlamak, belli boyutta büyük sıkıntılar oluşturuyor. Fakat gelişen teknoloji sayesinde, bir saate bile onlarca dil eklenebiliyor.

Dünya dilleri içerisinde, çok konuşulan ve önemsenen dillerden biri olan Türkçe de, hâliyle birçok teknolojik alete -genellikle- bir “ek dil” olarak ekleniyor. Bu durumu, emperyalist politikalarına alet edip, kutlu dilimizi hiç sayan ve en küçük dilleri bile o cihazlara eklerken Türkçemizi görmezden gelenler olsa da, Türk Dilinin önemini bilen birçok üretici, ürettiği şeylerin dilimizle de kullanılabilmesini sağlıyor. Bilişim gelişmelerinin Abd ve Japonya gibi belli yerlerde odaklanması nedeniyle, diller bütün ürünlerde düşünülemiyor. Bazen üretilenler, sadece üretildiği ülkenin diline uygun olarak sunuluyor. Bunların başka ülkelerde kullanılması da, o dili bilmeyenleri zor duruma düşürüyor. Her ne kadar bu sorunlar kişileri zor duruma düşürse de, şimdilerde birçok teknolojik ürünün en küçük dilleri bile destekleyecek biçimde üretilmesi, zorlukları ortadan kaldırıyor.

Teknolojik aletlerde Türkçe karakter kullanamamanın haricinde bir de “kullanmak istememe” durumu var. Bazen öyle uygulamaları kullanıyoruz ki, “ı, ş, ğ” gibi karakterleri desteklemiyor ve biz onları zorunlu olarak “i, s, g” gibi karakterlere dönüştürerek kullanmaya çalışıyoruz. “Carsiya gidebilmek icin, hepimiz arabaya sigmaya calistik.” gibi berbat bir yazımla işimizi görmeye çalışıyoruz. Fakat bunu “zorunlu” olarak yapıyor, Türkçe karakterleri kullanabileceğimiz uygulamalarda dilimizi özenle kullanmaya çalışıyoruz. Fakat bazıları, sanki dilimizi böyle yıpratmaktan hoşlanırlar gibi Türkçe karakterleri kullanmaktan her ortamda kaçınıyorlar. Msn‘de Türkçe karakter kullanmak sorun oluşturmuyorken, çok az insan “ğ” harfini kullanarak ileti oluşturuyor. Veya çeşitli ağ kümelerinde Türkçe karakter kullanmak sorun çıkarmıyorken, birçok kişi soyunu “Turk“, dilini de “Turkce” yapacak kadar kopuyor öz değerlerinden.

Toplumumuzda Türkçe karakter kullanmak istememe alışkanlığının nedenini, sadece yerleşik düşüncelerde aramak yanlış olur. Yukarıda da değindiğim üzere, özellikle bazı sohbet kanallarında Türkçe karakterlerin bozuk çıkması, yabancıların geliştirdikleri uygulamaların Türkçe karakter kabul etmemesi, her gün dilden dile dolaşan e-posta adreslerinde ve ağ kümelerinin (web sitelerinin) adreslerinde Türkçe karakterlerin kullanılamaması… gibi çeşitli nedenlerle, insanlarımızda Türkçe karaktere karşı bir soğukluk başlıyor ve dilimiz çok yara alıyor. Akşama kadar sohbet (chat) sitelerinde dolaşan gençler -ve hatta yetişkinler-, akademik çalışmalar için yazdıkları makalelerde bile yüzlerce yerde Türkçe karakter kullanmıyorlar. Bu da, “Yha da Ne Demekmiş?” adlı yazımda da belirttiğim üzere, sevimli duruşlar sergileyebilmek düşüyle dilimizi resmen yerden yere vuran insanların artmasına neden oluyor.

Cep telefonlarından gönderilen kısa mesajlarda Türkçe karakter kullanılamaması da ayrı bir sorun. Özellikle yeni model cep telefonlarındaki mesajlarda bir Türkçe karakter, yüz tane normal karakter kadar yer tutabiliyor. Bunun dışında bazı hatlar (operatörler), içerisinde Türkçe karakter bulunan mesajlar için fazla ücretlendirme yapıyor. Bu nedenle, kimse kontörü çok gitmesin diye mesajlarında Türkçe karakter kullanmıyor. Bazı kişiler “msjlrını bu sklde” yazarak ünlü harfleri “yutuyor“. Gerçi içinde olduğumuz hafta içinde çeşitli kurumların desteği ile mesajlardaki Türkçe karakter sorununun kaldırılacağı söylenmişti. Avea, bu konudaki ilk adımı attı ve artık Türkçe karakter içeren kısa mesajların farklı ücretlendirilmeye tabi tutulmayacağını açıkladı. Fakat son model cep telefonlarında, hangi hattı takarsanız takın, “ı, ş, ğ” harflerinden birini kullandığınızda 50 ile 100 arasında karakterin birden düştüğünü görürsünüz. Bu da demek oluyor ki, Türkçe karakter problemini tam anlamıyla çözebilmek için telefonlardaki yazılımların da düzenlenmesi gerekiyor. Hükümet, bu konuyla ilgili bir çalışma başlatmış ve bundan sonra Türkiye’ye girişi olacak cep telefonlarının Türkçe karakterlere uyumlu olmasına dikkat edeceklerini açıklamış. Ffakat şu anda Türkiye’de bulunan yaklaşık 90 milyon cep telefonundaki Türkçe karakter sorununun düzeltilebileceğini sanmıyorum.

Umarım bundan sonra üretilecek teknolojik alet ve yazılımların hepsi, Türkçeyi destekleyecek biçimde üretilir ve toplumumuz bilerek veya bilmeyerek dilimize vermiş olduğu zararı sonlandırır.

Dipçe: En azından bu yazıyı okuyanların Türkçe karakterlerin desteklendiği yazışma ortamlarında, doğru bir yazım ile yazışması bile bir başarıdır. Bunun için başta “Bilgicik.Com” olmak üzere, bütün Türkçe içerikli ağ kümelerinde karakterlerin kullanımına özen göstermenizi dilerim. (:

Yavuz Tanyeri

Telekomünikasyon Kurumu Başkanı Tayfun Acarer‚ bundan sonra üretilecek cep telefonlarında Türkçe karakterlerin uluslararası alfabe içinde değerlendirilerek sıradan karakterler olarak yer alacağını belirterek‚ Temmuz ayından itibaren ithal edilecek cep telefonlarında Türkçe karakterlerin desteklenmesi özelliğinin aranacağını bildirdi.

Acarer‚ birden fazla ücretlendirmeye neden olan Türkçe karakterler kullanılarak mesaj atıldığında‚ operatörlerin bu özel karakterleri düzelteceğini‚ uygulamanın en geç Temmuz ayında fiilen başlayacağını söyledi.

Tayfun Acarer‚ AA muhabirine yaptığı açıklamada‚ cep telefonları alfabesinde yer almayan ç‚ Ğ‚ ğ‚ İ‚ ı‚ Ş ve ş harflerinin kullanıldığı kısa mesajların birden fazla mesaja bölünerek iletilmesi ve ücretlendirilmesi sorununun çözümü için 2-3 yıl önce bir çalışma başlatıldığını ifade etti.

Uluslararası platforma yapılan çalışmalarda GSMA {GSM Association} bünyesinde Türkiye’nin önerisi doğrultusunda Türkçe’nin GSM alfabesi arasına alınmasına karar verildiğini dile getiren Acarer‚ ’’İyi bir sonuç alındı. Karara göre‚ bundan sonra üretilecek cep telefonlarında Türkçe karakterler uluslararası alfabe içinde değerlendirilerek sıradan karakterler olarak yer alacak’’ dedi.

Cep telefonu abonelerinin Türkçe karakter kullanıldığında birden fazla mesaj ücreti ödemesi sorununu ortadan kaldırmak üzere de çalışıldığını vurgulayan Acarer‚ şöyle devam etti:

’’Türkçe karakter konusu tüketicinin lehine‚ operatörlerin aleyhine olacak. Bir mesajdan çift‚ hatta 3 mesaj parası alınıyor. Tüketici bir mesaj parası ödeyecekken çoğu kez 2‚ bazen de 3 mesaj parası ödemek zorunda kalıyor. Aslında konu operatörleri doğrudan ilgilendiren bir konu değil. Operatörler için mühim olan mesajı her zaman iletmesidir. Tüketici açısından bakıldığında‚ özellikle kandil‚ bayram‚ yılbaşı ve özel günlerde bazı kişiler yüzlerce mesaj atıyor. Topladığınızda yılda 10-15 kez böyle yüklü mesaj atıyorsanız bu ciddi bir para tutar.’’

Piyasadaki ya da birkaç ay sonra piyasaya girecek cep telefonlarının daha önceden üretildiğine işaret eden Acarer‚ ’’Temmuz’dan itibaren makinelerin ithalatında bu özellik aranacak’’ dedi.

Acarer‚ GSM alfabesine Türkçe karakterlerin girmesi konusunda çalışırken‚ bu arada buna uygun olmayan cep telefonları nedeniyle operatörlerden yazılımlarında bu sorunu çözmelerini istediklerini bildirdi.

Piyasadaki makinelerin modifiye edilmesinin pek kolay görülmediğini‚ bugün itibariyle sistemde kayıtlı cep telefonu sayısının 90 milyonu aştığını vurgulayan Acarer‚ ’’Mevcut makineler zaman içinde‚ en fazla 2-3 yılda zaten çok hızlı bir değişim yaşandığı için kendiliğinden ortadan kalkacak. Bu makinelerin kullanıldığı süreçte‚ bu makineler üzerinden Türkçe karakterler kullanılarak mesaj atıldığında operatörler bu özel karakterleri düzeltecek. Bu süreç en geç Temmuz’da fiilen başlayacak’’ diye konuştu.

Acarer‚ abonelerin aynı numarayla bir başka operatöre geçişine imkan sağlayacak ’’numara taşınabilirliği’’ konusunda da gerekli yönetmeliğin çıkarıldığını‚ ancak buna karşı yürütmenin durdurulması istemiyle Turkcell tarafından dava açıldığını anımsattı.

Mahkemenin‚ ara karar ile bu talebi reddettiğini anlatan Acarer‚ kararın oy birliği ile çıkmasının büyük önem taşıdığını‚ bu kararın mevcut cep telefonu numaralarının 3. Nesil Haberleşme Sistemi’nde {3G} kullanılması konusunda kilitlenmeyi de önlediğini dile getirdi. Acarer‚ şunları kaydetti:

’’Mahkeme süreci devam ederken‚ bizim işlerimiz de devam ediyor. Nisan sonu buradaki {Telekomünikasyon Kurumu} donanım ve yazılım işleri bitecek. İhale süreci bitti. Sistem Nisan sonunda en geç hazır hale gelecek. Ondan sonra‚ belirlediğimiz takvime göre‚ mobil operatörler için 6 aylık‚ Türk Telekom gibi sabit operatörler için 1 yıllık süreç başlayacak. Mobil operatörler için Ekim sonu‚ sabit operatör için gelecek yıl Nisan ayına kadar numara taşınmasına herkes sistemini hazır hale getirecek.

Mobil operatörler daha önce sistemlerini hazır hale getireceklerdir. Buna Turkcell de dahil diye düşünüyorum. Turkcell ile olan mahkemenin devam etmesi bu işte Turkcell’in olmayacağı anlamına gelmez. Turkcell buna uyacaktır. Turkcell’in mahkemeye gitmesi ve sürecin devam etmesi numara taşınabilirliğini etkilemez.’’

Telekomünikasyon Kurumu Başkanı Acarer‚ yolcu beraberinde getirilen çift SIM kartlı cep telefonları konusunda da bazı sıkıntılar yaşandığını belirtti.

Sorunun‚ çift SIM kartlı cep telefonlarının pasaportla sadece bir SIM kartının eşleştirilecek olmasından kaynaklandığını vurgulayan Acarer‚ şunları söyledi:

’’Yolcu beraberinde getirilen makine‚ yolcunun pasaportu ile eşleştirilerek kaydı yaptırılıyor. Herkes bir tane getirebiliyordu. Ama şimdi çift SIM kartlı olunca sistem çift makine gibi algılıyor. Biri eşleştiriliyor‚ diğeri açıkta kalıyor. Dolayısıyla bir tane daha pasaport gerekiyor. Böyle çözüm olmaz. Makinenin çift SIM kart özelliğinin olduğunun bilinmesi lazım. O zaman da yazılımda da buna uygun modifikasyon yapılması‚ çift SIM kartlı makine modellerinin bilinmesi gerekiyor. Çift SIM kartlı cep telefonlarıyla ilgili sorunu çözmek için yazılımı buna uygun hale getirmeye çalışıyoruz.’’

Kaynak: Türkcan

|» Türkçe Haberleri Sayfasına Dön! « |

ODTÜ de sonunda “Türkçe karakterlerin kullanıldığı alan adı” tahsisine başladı. Yeni sistemde örneğin “www.basbakanlik.gov.tr” yerine “www.başbakanlık.gov.tr” alan adını almak mümkün olacak.

Ancak sistemin kullanılabilmesi için‚ Türkçe desteği olan bir tarayıcı {browser} yani Firefox ya da piyasaya bugünlerde çıkan IE 7.0 kullanılması ve kullanıcılarının bilgisayarlarında Türkçe karakter setlerinin kurulu olması gerekiyor.

Sistemin ICANN tarafından yönetilen tüm network üzerinde yani yukarıda belirttiğimiz tarayıcı ve Türkçe karakter gerekliliğini yerine getiren dünyanın herhangi bir yerindeki bilgisayar üzerinden çalışabildiği de vurgulanıyor.

Konuyla ilgili olarak nic.tr’den yapılan açıklama şu şekilde:

“.tr” Alan Adı Yönetimi’nin önerisi ve DNS Çalışma Grubu’ nun 19 Ekim 2006 tarihinde aldığı karar uyarınca‚ gerçek veya tüzel kişilere Türkçe karakterler {ğ‚ ı‚ ü‚ ş‚ ö‚ ç} içeren alan adları tahsis edilebilecek olup‚ söz konusu uygulama 04 Aralık 2006 tarihinde başlayacaktır.

Mevcut alan adı sahipleri‚ sistemde kayıtlı olan alan adlarının Türkçe karakterli karşılıkları için‚ 04 Mart 2007 tarihine kadar başvurabileceklerdir. Bu başvurular sırasında Nic.tr tarafından -ilgili alan adına ilişkin daha önce gönderilmiş belgelere istinaden- yeni bir belge talep edilmeyecektir. 04 Mart 2007 tarinden itibaren yapılacak olan ve Türkçe karakter içeren tüm alan adı başvuruları‚ mevcut alan adının sahip ve sorumlu bilgileri kontrol edilmeden‚ halen uygulanmakta olan alan adı tahsis kuralları çerçevesinde “ilk gelen alır” ilkesiyle tahsis edilecektir.

Türkçe karakter {ğ‚ ı‚ ü‚ ş‚ ö‚ ç} içeren bir alan adı için‚ yeni bir başvuruda bulunulduğunda ve bu alan adının latin alfabesinde {ASCII} karşılığı ile nic.tr’de kayıtlı bir alan adının olmaması halinde‚ https://www.nic.tr adresinde varolan prosedürün izlenmesi gerekmektedir. Diğer bir deyişle‚ Türkçe karakterli alan adları‚ “com. tr”‚ “org. tr” vb. belgeli tahsis edilen uzantılar için hak sahipliğini gösteren resmi belgelere istinaden “web. tr”‚ “gen. tr” gibi belgesiz tahsis edilen alan adlarında ise “ilk gelen alır” yaklaşımı ile hareket edilerek‚ başvuru yapan ilk kişi ya da kuruma tahsis edilecektir.

ÖNEMLİ!

04 Aralık 2006 tarihinde hayata geçecek olan sistemde gerçek ve tüzel kişiler‚ internet adreslerinde Türkçe alfabesindeki karakterleri kullanılabileceklerdir. WEB tarayıcıların {Firefox‚ Internet Explorer‚ Opera vb.} uluslararası alan adlarını {IDN – Internationalized Domain Names} yaygın olarak desteklediği‚ ancak‚ e-posta teknolojilerinin ise henüz yeterince ve yaygın destek sağlamadığı unutulmamalıdır.

Kaynak: Türk İnternet – Türkcan

|» Türkçe Haberleri Sayfasına Dön! « |

Kişisel bilgisayarların yaygınlaşmasıyla birlikte başlangıçta dikkati çekmeyen ve ilgili kuruluşlarca üzerinde durulmayan Q klavye sorunu, aslında en açık biçimiyle dilde yaşadığımız yabancılaşmanın bir başka boyutudur.

Türkçe sözlerde çok sık kullanılan seslerin karşılığı olan harfler bu klavyede en kolay ulaşılabilecek yerlere serpiştirilmişti. Türkçedeki harflerin kullanılma oranlan, ünlü-ünsüz ses ilişkileri, hece ve söz yapısı, parmakların kuvvet, yetenek ve işleklikleri göz önünde bulundurularak üretilen F klavye, bu özellikleri bakımından Türkçeye çok uygundu. Yaklaşık 30.000 Türkçe sözün ölçü alındığı bir değerlendirmede a harfi 26.323, e harfi 16.308, k harfi 13-542, i harfi 13.384, m harfi 11.263, l harfi 10.496, t harfi 9-669, r harfi 8.698 kez geçmekteydi. Bu oran göz önünde bulundurularak söz konusu harfler, F klavyede en uygun yerlere yerleştirilmişti. Q klavyede ise en çok kullanılan harfler tabir caizse klavyenin en ücra köşelerine dağıtılmış durumdadır. Buna karşılık, Türkçede 30.000 sözde sadece 125 defa geçen ve en az kullanılan harf olan j harfi, Q klavyede en uygun yere konulmuştur. F klavyede bu harfin yerinde Türkçede en fazla kullanılan ünsüz olan k harfi bulunmaktadır.

Türk Dili Dergisi, S.616, s.353-356, Nisan 2003

|» “Türkoloji Mak. – Genel” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

ANKARA – Turkcell‚ Vodafone ve Avea’nın‚ abonelerin Türkçe karakter kullandıkları için çektikleri her kısa mesajda {SMS}‚ iki kat ücret ödemisinin önüne geçilmesi bekleniyor.Bu konuda Telekomünikasyon Kurumu’nun sonuç almak için operatörlerle görüşmeye devam ediyor. Türkiye’de 60 milyona yakın cep telefonu abonesi‚ Türkçe beş karakterin {ç‚ ğ‚ İ‚ ı‚ ş} GSM alfabesinde yer almaması nedeniyle yıllardır çektikleri her kısa mesaj için fazla para ödemek zorunda kalıyor.

Telekomünikasyon Kurumu öncülüğünde Turkcell‚ Vodafone ve Avea‚ bu sorunun çözülmesi için bir dizi toplantı yaptı. Ancak‚ bu toplantılarda bir türlü istenen sonuç alınamadı. Söz konusu 3 operatör de sorunun aşılması için milyonlarca dolarlık yatırım yapılması gerektiğine dikkat çekerek‚ bu aşamada oluşacak maliyeti üstlenmekten kaçınıyor. Operatörlerin isteksizliği Telekomünikasyon Kurumu’nun da elini kolunu bağlıyor. Operatörlere yaptırım uygulayarak sonuç alamayacağını düşünen Kurum‚ görüşmeler yoluyla mesafe almaya çalışıyor.

2008’E KALMAMALI
Telekomünikasyon Kurumu Başkanı Tayfun Acarer‚ SABAH’a yaptığı açıklamada‚ operatörler ve ilgili taraflarla bugün {cuma} İstanbul’da yeni bir toplantı daha yapacaklarını belirtti. GSM operatörlerinin bu alanda yatırım yapması gerektiğine işaret eden Acarer‚ yatırımın mali boyutuna ilişkin soruyu‚ “Biz‚ Türkçe karakterler konusunda bir çalışma yaptık. Ancak‚ bu çalışmamızda yapılacak yatırımın maliyetini hesaplamadık” şeklinde yanıtladı. Operatörlerle görüşmeyi sürdürecekleri mesajını veren Acarer‚ sorunun 2008 yılına kalmadan çözülmesi gerektiğini söyledi.

{Sabah: Olcay Aydilek}

Kaynak: Sabah

|» Türkçe Haberleri Sayfasına Dön! « |

GSM operatörlerinin cep telefonlarında Türkçe karakterli mesajlara yüksek fatura sorununu çözme girişimi‚ Türk Dil Kurumu’nu {TDK} sevindirdi.

TDK Başkanı Prof. Şükrü Haluk Akalın‚ kendisinin de Türkçe karakterle mesaj attığı için yüksek fatura ödediğini belirterek‚ “Yıllardan beri beklediğimiz bir çalışmaydı. Türkçeyi kuralına uygun yazan kişi cezalandırılıyor‚ bu yanlış birşey. Biz de çalışmanın içinde olmalıyız. Üzerimize ne düşüyorsa yaparız” dedi.

Akalın‚ TDK’nın‚ başından beri alfabedeki Türkçe karakterlerin hem cep telefonlarında hem bilişim dünyasında kullanımı için ısrarcı olduğunu belirterek‚ bu konuda geç bile kalındığını vurguladı. Akalın şunları söyledi: “Türk dünyasında ortak karakterlerin‚ Türkçe harflerin kullanılması için de çalışmalarımız sürüyor. Geçen hafta Kiril alfabesinden Latin alfabesine geçme kararı alan Kazakistan’dan gelen alfabe heyetiyle görüşmelerimiz oldu. Türkiye’deki 29 alfabeyi esas alan‚ bize özgü harflerin yer aldığı bir alfabenin Kazakistan’da kullanılması bilişim alanındaki bu sorunların çözümüne de yardımcı olacaktır. Kazakistan’da kullanılacak alfabede”ş“‚”ğ“gibi harflerin bizdeki gibi olması bu konuda talebi de artırıyor. Bu‚ 220 milyonluk Türk dünyasında olduğunda Türk harflerinin hem cep hem bilişim uygulamalarında kullanılmasını daha da kolaylaştıracaktır.”

{Hürriyet: Şehriban Oğhan}

Kaynak: Hürriyet

|» Türkçe Haberleri Sayfasına Dön! « |

The post Cepte Türkçe karakter TDK’yı sevindirdi. first appeared on Bilgicik.Com.]]> https://www.bilgicik.com/yazi/cepte-turkce-karakter-tdkyi-sevindirdi/feed/ 0