İnsanlar genellikle sorumlu oldukları bazı davranışlardan kaçmak için topu başkalarına atma eğilimi içerisine girerler. Toplum içerisinde bunun örneklerine bolca rastlayabilirsiniz. Bir sokaktaki kanalizasyon borularından birisi patlar, herkes “Ya birileri mutlaka söylemiştir / söyler.” diyerek kendisini sorumlu hissettiği bazı davranışlardan kaçınır. Veya bir sokak lambası patlar; ama kimse arayıp görevlilere durumu bildirmez. Herkes o görevi başkasının üstüne atmaya çalışır. Bu böyle olunca, bütün sokak pislik kokusunu günlerce solumak zorunda kalır veya karanlıkta kalır. Elbette bunları genelleme yaparak söylüyorum. Kuşkusuz böylesi davranışlardan kaçınmayan çok insan var, onların da örneklerini görüyoruz. İşte böylesi durumların bir örneği de dilimizde yaşanıyor.

Dilimize karşı sorumluluklarımızı sıralamadan önce, şunu belirtmek gerektiğini düşünüyorum: Dil, bir toplumun ürünüdür. Onu oluşturan da geliştiren de öldüren de toplumdur. Yani dil, tek tek kişilerin çalışmalarıyla oluşan veya gelişen bir şey değildir. Dilin değişmesinde toplumun bir kesimi değil, bütünü rol oynar. Örneğin bir varlığı veya kavramı karşılayan sözcükleri, bir kişi bir biçimde kullandı diye toplum da o şekilde kullanmak zorunda değildir. Toplum, nasıl hoşuna gidiyorsa veya nasıl kullanmak istiyorsa öyle kullanır. Buradan da anlaşılacağı üzere dil, bir toplumun oluşturup geliştirdiği canlı bir varlıktır. Dili oluşturan bir kişi değil de bir toplumsa, onu koruyup geliştirmeye çalışması gereken de yine toplum olmalıdır.

Şimdi dilimize karşı olan sorumluluklarımıza kısaca değinebiliriz:

1. Her şeyden önce dilimizi sevmemiz, onun bizim ürünümüz olduğunu düşünerek ona değer vermemiz ve onu koruma bilincine sahip olmamız gerekir. Çünkü dilimiz, bu toplumun çocuğu gibidir ve bizim yaptıklarımız karşısında birçok zaman savunmasız durumdadır. Onun için onun durumunu düşünmeye ve onu incitmemeye çalışmalıyız.

2. Ulu Önder Atatürk‘ün de dediği gibi: “Türk demek, Türkçe demektir.” sözünü kulağımıza küpe etmeli, Türkçenin bu ulusun en temel öğelerinden / taşlarından biri olduğunu hiçbir zaman unutmamalıyız.

3. Yukarıda bahsettiğimiz gibi dilimizi toplumca oluşturduğumuz bilincine ulaşmalı ve bu toplumu oluşturan bireyler olarak hepimize görevler düştüğünü bilmeliyiz. “Dilimizi ben mi kurtaracağım?” demek gibi bir yanlışa düşmek yerine, “Bir tek ben bile kalsam, bu uğurda savaşacağım.” diyebilmeyi başarabilmeliyiz.

4. Türkçemizin en aşağı 8500 yıllık bir dil olduğunu bilmeli, diğer ulusların köksüz ve güçsüz dillerine nasıl bağlı olduklarını görerek güçlü dilimize sıkı sıkıya bağlı olmalı, onu her durumda korumaya ve yüceltmeye çalışmalıyız.

5. Türkçemizi korumayı sadece bilim adamlarına, üniversite öğretmenlerine veya bu işin uzmanlarına bırakmamalıyız. En azından yazışma ortamlarında Türkçenin yazım, anlatım ve noktalama bakımından doğru kullanılması; bir iş yeri sahibinin iş yerine Türkçe ad vermesi; kişilerin dilimize zarar verebilecek özentilerden kurtularak Türkçemize verdikleri değerle dikkat çekmeye çalışmaları, Türkçemize ve dolayısıyla bize çok şey kazandıracaktır.

6. Daha önceden yazdığım “Türkçedeki Kişi Ad ve Soyadları Üzerine Bir Değerlendirme” adlı yazımda da değindiğim gibi, asılsız ve saçma düşüncelerle çocuklarımıza Türkçe olmayan adlar vermemeliyiz. Çocuklarımızı, bir Türk’e yakışacak biçimde adlandırmalı ve onlara Türkçe adlar vermeliyiz.

7. Bu işte hepimize görev düştüğü gibi, en önemli çalışmaları ilgili devlet kurumlarının ve uzmanların yapması gerekmektedir. Bugün hâlâ birçok üniversitemizde anlamsızca yürütülmeye çalışılan “yabancı dille öğretim“den vazgeçme; Türkçenin bilim ve kültür dili olabilmesi için yararlı eserler oluşturma ve etkinlikler düzenleme; dilimizin köklülüğünü ve güçlülüğünü vurgulayarak ona bağlı bir toplum oluşturma; Türkçemizle ilgili oluşumları destekleme… gibi görevleri devlet kurumlarının (Milli Eğitim Bakanlığı, Yüksek Öğretim Kurumu, Türk Dil Kurumu, Talim ve Terbiye Kurulu…) ve bu kurumlara bağlı uzmanların (öğretim elemanlarının, dil uzmanlarının, bilim adamlarının, eğitim bilimcilerin…) yerine getirmesi gerekmektedir.

8. Türkçenin özleşme ve arılaşma (sadeleşme) çalışmalarına destek vermeli, gereksiz yabancı sözcükleri kullanmamaya özen göstermeliyiz. Örneğin bir garson olarak görev yapıyorsak, “Günün spesiyali etli ekmektir.” demek yerine “Bugünün özel yemeği etli ekmektir.” diyebiliriz. Veya bir arkadaşınıza bir şey anlatırken, “Arkadaşım bunlar realitedir.” demekten kaçınıp, “Arkadaşım bunlar gerçekliktir.” diyebiliriz. Burada sizin söylemlerinizle, karşınızdaki insanın sözcük dağarcığını etkileyeceğinizi düşünmeniz gerekmektedir.

Toplum içerisinde hepimiz Türkçeyi korumak ve geliştirmek için çabalarsak; kendimizi bu kutlu dili bugüne kadar koruyarak getiren şerefli insanlardan sayarsak; toplumda kendimizi bu çalışmaların bir “kaynağı” olarak görür ve duruşumuzun halka halka yayıldığını görmeye çalışırsak… inanın Türkçenin bir dünya dili olmasına kimse engel olamaz. Her şeyden önce bir ulusun dil ile düşündüğünü aklımıza kazımalı ve dilimizin yıprandığı ölçüde düşüncelerimizin de yıpranacağını anlamalı, sağlam bir geleceğe sahip olabilmek için Türkçeyi geliştirme ve koruma yolunda hepimizin bir “nefer” olduğunu unutmamalı, gençlere de bu bilinci aşılamalıyız.

Yavuz Tanyeri

Arkadaşlar bugün, Türkiye’de okuyan yaklaşık 15 milyon ilk öğretim ve lise öğrencisi karne alıyor. Karne gerçekten öğrencilerin geçtik artık eğitim durumlarını, yaşam seyirlerini bile değiştiriyor. Şöyle ki, aldığı karnede zayıfları olduğu için ailesinden çekinip evden kaçanlar, veya babasından dayak yememek için intihar edenler… bile var. Peki karne, dediğimiz şey nedir? Dönem içerisinde öğrencinin göstermiş olduğu başarı düzeyinin belgelenmiş hâlidir. Bu yönüyle düşündüğümüz zaman, başarıyı etkileyen birçok neden olduğu için, karnedeki notlar da tek bir nedene bağlanmamalıdır.

Yandaki resimde gördüğünüz hanım kız, karnesini büyük olasılıkla 10 – 15 saniye önce eline almış ve hafif bir tebessümle geçici bir bilinç kaybı yaşıyor kanımca. 🙂 Zaten Ntv’nin seçtiği “O an…” lardan birisi bu. Umuyorum ki her öğrenci için bu kısa süreli bilinç kaybının sonunda, gülümsemeler başlar. 🙂

“15 Tatil” veya “Şubat Tatili“ diye adlandırılan bu ara tatil, 11 Şubat 2008 Pazartesi günü bitecek ve yıl sonu tatilinin başlangıcı olan 13 Haziran 2008 ‘e kadar eğitim koşuşturmacası yeniden başlayacak. Yaklaşık 15 Milyon öğrenci ve 600 Bin öğretmen, iki haftalık bu ara tatilden sonra yeniden derslere başlayacak.

Bir de Pendik Belediyesi, karnelerin öğrenciler ve aileler üzerinde oluşturabileceği olumsuz baskıyı engellemek için “Alo, karnem zayıf.” diye bir telefon ağı kurmuş. Yurt içinden “0212 585 11 12” numaralı telefonu arayan veliler ve öğrenciler için, 8 psikolog ve uzman eğitimci rehberlik hizmeti sunacakmış. Gerekli görüldüğünde yüz yüze görüşme olanağı da tanınacakmış. Pek güzel. 🙂

Milli Eğitim Bakanlığı da bu dönem “sanal karne” uygulamasını başlattı. Birçok alanda ağ üzerinden çevrim içi işlem yapmaya yönelen bakanlıklar, bu yolla da ilk defa ağ üzerinden karne görüntülemeyi başlattılar. Veliler veya öğrenciler “www.meb.gov.tr” adresine girerek, gerekli bilgileri (TC Kimlik) doğrulayıp karnelerini internetten de görebilirler.

Velilerin, karnenin bir “ara değerlendirme” olduğunu unutmayarak aşağıdaki uyarıları dikkate almalarında yarar var:

1- Karne, öğrencinin başarılı veya başarısız olduğunu kesin bir biçimde belirten bir belge değildir.
2- Karne, öğrencinin içinde bulunduğu çevreden tutun da, öğretmenin kalitesine kadar birçok etkenden etkilenmektedir.
3- Karnesinde zayıf olan öğrenciler, kesinlikle baskı altına alınmamalı; öğrencilerin ilerideki dönemde neler yaparak bu eksikliklerini tamamlaması yolunda yapıcı kararlar alınmalıdır.
4- Öğrenciler kesinlikle azarlanmamalıdır.
5- Her doğru davranışın ödüllenerek pekiştirilmesi gerektiği gibi, iyi bir karne de güzel bir hediye ile ödüllendirilmelidir.
6- Çocukları yargılamak yerine, onların karnelerini yorumlamalarını sağlamak daha doğrudur.
7- Karnenin, sevgi bağında bir kopukluğa neden olmadığını velinin çocuğuna açıklaması doğrudur.
8- Özellikle başkalarının yanında çocuğu küçük düşürecek veya başkalarıyla kıyaslayacak davranışlar, çocuk övülse bile onun psikolojisini olumsuz etkiler.
9- Her zaman çocuğun kendi karnesi hakkında yorum yapmasını isteyin ve onunla varsa eksikliklerini nasıl gidereceği yönünde duygu / düşünce paylaşımında bulunun.

Umarım bu yazdığım dokuz madde, Türkiye’deki velilerin tamamının uygulayacağı şeyler olur ve hiçbir öğrenci kötü karne getirip de olumsuzluklar yaşamaz.