• Solunum sisteminin, oksijeni alıp karbondioksiti vücuttan uzaklaştırmasının yanında başka görevleri de vardır.
• Konuşma seslerinin oluşması, mikroplara karşı vücudu koruma vb.
• Solunum sistemi organları, işlevlerini yapmak üzere özelleşmiş yapılara sahiptir.
• İnsanda solunum sistemi; burun, yutak, gırtlak, soluk borusu ve akciğerlerden oluşur.

Burun

• Burun iç yüzeyinde mukus bezi, koku alma reseptörleri, siller bulunur.
• Alınan hava mukus tarafından nemlendirilir.
• Burnun iç yüzeyindeki kılcal damarlar havayı ısıtır. Kıllar,yabancı cisimlerin (toz vs.) tutulmasını sağlar.

Yutak (Farinks)

• Ağız ve burun boşluğunun birleştiği yerdir. Yutak alınan havanın soluk borusuna geçmesini sağlar.

Gırtlak (Larinks)

• Soluk borusunun başlangıç kısmıdır.
• Yutak ile soluk borusunu birbirine bağlar.
• Gırtlağın üst açıklığına glottis denir ve yutma esnasında epiglottis (küçük dil) tarafından kapatılmasının dışında, sürekli açıktır.
• Gırtlak kıkırdaktan yapılmıştır, içinde ses telleri bulunur.
• Sakin durumda iken ses telleri birbirinden ayrı durur.
• Ses meydana gelirken birbirine yaklaşır ve kısmen temas ederler.
• Hava ses tellerini titreştirir, ses oluşur.
• Ağız, dil, diş, dudaklar, farinks (yutak) sayesinde gırtlakta oluşan ses konuşma şekline döner.

Soluk Borusu (Trake)

• Soluk borusu, gırtlağın devamı olup yemek borusunun ön tarafında yer alır ve bronşlara kadar uzanır.
• Çapı 2 cm, uzunluğu 10 – 12 cm kadardır. Üst üste dizilmiş yarım ay şeklindeki kıkırdak halkalardan oluşur.
• Epitel hücreleri silli (titrek tüylü) dir. Burada mukus salgılayan goblet hücreleri bulunur.
• Mukus, soluk borusunun iç yüzeyinin nemli kalmasını sağlar ve havadaki küçük tozları tutar.
• Bu tozlar, sillerin yutağa doğru hareketleri sayesinde mukusla birlikte ağızdan dışarı atılır.
• Soluk borusunu astarlayan içteki dokudan sonra düz kas demetleri yer alır.
• Soluk borusu akciğerlere yaklaştığında iki kola ayrılır. Bu kollardan her birine bronş denir.
• Bronşlar, akciğer içinde bronşçuk denilen daha ince borucuklara ayrılır.
• Bronşçuklar da alveollere açılır.

Akciğerler

• Akciğerler göğüs kafesindeki boşlukta bulunur.
• Göğüs boşluğu ile karın boşluğu diyafram kası ile ayrılır.
• Diyafram, akciğerleri alttan çevreler.
• Akciğerler sağ ve sol akciğer olmak üzere iki tanedir.
• Sağ akciğer üç bölmeli (loplu), sol akciğer iki bölmeli (loplu) dir.
• Sol akciğerin sağ akciğerden daha küçük olmasının sebebi alt tarafında kalbin bulunmasıdır.

• Akciğerlerin üzeri pleura zarı ile örtülüdür. Bu zar iki katlı dır. Akciğerleri basınç ve darbeden korur.
• Akciğerlerde gaz değişimini sağlayan çok sayıda hava keseleri yani alveol bulunur. Alveoller akciğer solunum yüzeyini arttırırlar.
• Tek katlı epitel dokudan oluşan alveollerin etrafı çok sayıda kılcal kan damarları ile çevrilidir.
• Alveollere giren havanın oksijeni difüzyonla kılcal damarlara geçer, alyuvarlardaki hemoglobin ile birleşir.
• Karbondioksit ise kandan difüzyonla alveollere geçer, dışarı atılır.

[biyoloji_2_ygs_lys]