1. Osmanlı – Akkoyunlu İlişkileri

• Fatih döneminde Doğu Anadolu’da Akkoyunlu Devleti bulunuyordu. Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan, Karamanoğullarını OsmanlIlara karşı destekledi. Venediklilerle bir ittifak anlaşması yaptı. Ayrıca Trabzon ve Sinop’un kendisine verilmesini istedi. Bütün bunlar Osmanlı ve Akkoynulu devletlerini karşı karşıya getirdi.
• Otlukbeli Savaşı’nı Osmanlı ordusu kazandı (1473). Bu savaşın sonucunda Akkoyunlular yıkılma sürecine girdi. Doğu Anadolu’nun güvenliği sağlandı.

2. Osmanlı – Safevi İlişkileri

• II. Beyazıd döneminde Safevilerin Doğu Anadolu’da halkı isyana teşvik etmesi ile Şahkulu isyanı çıkmış, Osmanlı Devleti bu isyanı çok güç bastırmıştır..

a. Çaldıran Savaşı (1514)

•  Yavuz Sultan Selim döneminde Şah İsmail’in Doğu Anadolu’da ayaklanmalar çıkartması ve Anadolu’ya hâkim olmak istemesi nedeniyle Osmanlı ordusu sefere çıktı. Van Gölü yakınlarındaki Çaldıran Ovası’nda yapılan savaşı Osmanlı Devleti kazandı.

Bu savaşın kazanılmasıyla;
1. Tebriz ele geçirildi.
2. Doğu Anadolu’da güvenlik sağlandı.

•  Çaldıran Savaşı dönüşünde Osmanlı ordusu Dulkadiroğulları Beyliği’ni Turnadağ Savaşı ile ortadan kaldırdı. Doğu ve Güneydoğu Anadolu, Osmanlı topraklarına katıldı.

Kanuni Devri Safevi Seferleri (1533 — 1555)

• OsmanlIlar Batı’da mücadele ettiği sırada Safevile’rin doğudaki Osmanlı topraklarına saldırması, Venedik ve Avusturya ile ittifak yapması Osmanlı – Safevi ilişkilerini bozdu. Bunun üzerine Kanuni Bağdat’ı ele geçirdi (1535).
• Kanuni, Bağdat Seferi’nden sonra İran’a iki sefer daha düzenledi. Osmanlı ordusu Erivan, Karabağ ve Nahcivan’ı aldı. İran’ın isteği üzerine barış yapılarak

Amasya Antlaşması imzalandı (1555).

•  Amasya Antlaşması’na göre; Doğu Anadolu, Irak ve Tebriz Osmanlı Devleti’nde kaldı.

UYARI: Amasya Antlaşması Sefevilerle yapılan ilk barış antlaşmasıdır.

3. Osmanlı – Memluk İlişkileri

• Fatih, döneminde bozulan Osmanlı – Memluk ilişkileri II. Bayezıd döneminde Memlukların Cem Sultan’ı desteklemesi ile daha da kötüleşti.

a. Mısır Seferi Nedenleri ve Sonuçları

Nedenleri:

•  Baharat Yolu’nun Mısır’dan geçmesi, Mısır’ın ekonomik yönden zengin olması, Türk-islam liderliğini ele geçirme isteği

b. Mercidabık Savaşı (1516)

• Memluklarla yapılan savaşı Osmanlı Devleti kazandı. Suriye toprakları Osmanlı topraklarına katıldı.

c. Ridaniye Savaşı (1517)

• Mercidabık Savaşı’ndan sonra Yavuz Sultan Selim hazırlıklarını tamamladıktan sonra Mısır’a hareket etti. Ridaniye’de yapılan savaşı Osmanlı ordusu kazandı.

Sonuçları
1. Memluk Devleti yıkılarak Mısır, Osmanlı hâkimiyetine geçti.
2. Baharat Yolu’nun denetimi OsmanlIların eline geçti.
3. Kazanılan ganimet ve gelirlerle Osmanlı hazinesi zenginleşti.
4. Kutsal emanetler İstanbul’a getirildi. Mekke ve Medine’nin bağlı olduğu Hicaz kendi isteğiyle Osmanlı egemenliğine girdi.
5. Halifelik Osmanlı Devleti’ne geçti. Bundan sonra Osmanlı padişahları halife unvanına sahip olmuşlar, devlet teokratik bir özellik kazanmıştır.

[tarih_ygs_lys]

1. Karadeniz’in Bir Türk Gölü Hâline Gelmesi

• Cenevizlilerin elinde bulunan ve Batı Karadeniz’de önemli bir ticaret merkezi olan Amasra fethedildi (1459).
• Fatih döneminde isfendiyaroğulları’nın elinde bulunan Sinop, savaş yapılmadan alındı (1460).
• Pontus Rum Krallığı’na son verildi. Trabzon ve çevresi alındı. OsmanlIlar Karadeniz’de önemli bir limana sahip oldu (1461).
• Fatih döneminde Kırım Hanlığı Osmanlı egemenliğine girdi (1477).
• Kırım’ın alınması ile Karadeniz’de Türk egemenliği sağlandı. Karadeniz bir Türk gölü hâline geldi. Doğu ticaret yolları (ipek Yolu) güvenlik altına alındı.
• II. Bayezıd döneminde Boğdan topraklarında bulunan Kili ve Akkerman kaleleri alındı. Böylece Osmanlı toprakları Kırım ile karadan da birleşmiş oldu ve Karadeniz’de güvenlik tam olarak sağlandı.

2. Akdeniz’de Türk Denizciliği

a . Ege Adalarının Fethi

•  Fatih, Ege Denizi’nde Türk hâkimiyetini kesinleştirmek amacıyla İmroz, Taşoz, Semadirek, Bozcaada, Eğriboz, Limni ve Midilli adalarını aldı.

b. Osmanlı-Venedik Savaşları (1463- 1479)

• OsmanlIların denizlerdeki ilerlemelerinden telaşa düşen Venedikliler Mora’ya saldırdı. Venediklilerle OsmanlIlar arasında 16 yıl süren savaşlar sonunda antlaşma yapıldı (1479).
• Bu antlaşmaya göre, Venedikliler OsmanlIlara vergi verecek, Arnavutluk’tan alınan bazı kaleler Osmanlılarda kalacaktı.
• Fatih, Venediklilere bazı ticarî imtiyazlar tanıdı, Venediklilere ticari ayrıcalıklar vererek, Hristiyan ittifakını bozmayı amaçladı.
• II. Bayezıd döneminde Venediklilerden Modon, Koron ve inebahtı kaleleri alındı.

c. RODOS’UN FETHi (1522)

•  Rodos’taki şovalyeler Akdeniz’de Osmanlı ticaret gemilerine saldırmaya başlamışlardı. Bunun üzerine Kanuni, Rodos’u kuşatarak ele geçirdi. Anadolu, Suriye ve Mısır ticaret yolunun güvenliği büyük ölçüde sağlanmış oldu.
• Sokullu Mehmet Paşa döneminde Sakız Adası Cenevizlilerden alındı.

UYARI: Rodos ve Sakız adalarının fethi ile Ege denizindeki Osmanlı hâkimiyeti kesinleşmiş ve Ege Denizi bir Türk gölü hâline gelmiştir.

d. Cezayir’in Osmanlı Yönetimine Katılması (1533)

•  Kanuni döneminde Haçlı donanması Mora’ya saldırdı. Bunun üzerine Kanuni, Cezayir hükümdarı Hızır Reis’i (Barbaros) İstanbul’a çağırdı ve Kaptanıderya yaptı. Hızır Reis’e, Hayreddin” adını verdi. Hızır Reis’in Osmanlı hizmetine girmesi ile Cezayir toprakları Osmanlı Devleti’ne katılmış oldu. Ardından da burası beylerbeylik (eyalet) hâline getirildi (1533).

e. Preveze Deniz Savaşı (1538)

•  Barbaros Hayreddin Paşa’nın Venediklilere ait olan Korfu Adası’nı kuşatması üzerine bir Haçlı donanması hazırlandı.
• Papanın da kışkırtması ile hazırlanan donanmanın başına Avrupa’nın en ünlü amirali Andrea Dorya getirildi. Haçlı donanması Venedik, Malta, Ceneviz, İspanyol ve Portekizlilerden oluşuyordu.
• 1538 yılında yapılan Preveze Deniz Savaşı’nda Haçlı donanması mağlup edildi.

UYARI: Preveze Deniz Savaşı’nın kazanılması ile Akdeniz Türk gölü oldu.

f. Trablusgarp’ın Fethi (1551)

•  Turgut Reis tarafından ispanyollardan alındı.

g. Kıbrıs’ın Fethi (1571)

•  Venediklilerin elinde bulunan Kıbrıs, Lala Mustafa Paşa komutasındaki güçlü bir donanma tarafından kuşatılarak fethedildi. Doğu Akdeniz’in güvenliği sağlanmış oldu.

 h. İnebahtı Deniz Savaşı (1571)

Kıbrıs’ın OsmanlIlar tarafından fethedilmesi nedeniyle Venedikliler Avrupa’dan yardım istedi. Bunun üzerine bir Haçlı donanması hazırlandı. Osmanlı donanması Haçlı donanmasına yenildi.

UYARI: Bu yenilgi Osmanlıların Akdeniz’deki üstünlüğünü sarstı. Ancak, kısa bir süre içinde daha güçlü bir donanma hazırlandı. Böylece Akdeniz’deki Türk üstünlüğü korunmuş oldu.

k. Tunus’un Fethi (1574)

•  1574 yılında Osmanlı donanması İspanyolların elinde bulunan Tunus’u fethetti.

l. Fas’ın Osmanlı Himayesine Girmesi (1577)

•  Kuzey Afrika’da bulunan Fas Sultanlığı’nın Portekizlilere karşı OsmanlIlardan yardım istemesi üzerine Fas Sultanlığı Osmanlı hâkimiyetine girdi.

m. Hint D eniz Seferleri (1538 — 1553)

Nedenleri
1. Portekizlilerin, Basra Körfezi ve Kızıldeniz’de Müslüman tüccarların ticaretini engellemesi, Müslümanların gemilerine zarar vermesi
2. Hindistan’daki Müslüman devletlerin Portekizlilere karşı OsmanlI’dan yardım istemesi

•  Coğrafî Keşifler’den sonra Hindistan’da sömürgeler kuran ve bölgeye hâkim olan Portekizlilere karşı Osmanlı Devleti beş sefer düzenledi. Seferler Piri Reis, Seydi Ali Reis, Hadım Süleyman Paşa ve Murat Reis komutasında yapılmıştır.

Sonuçları
1. Yemen, Aden fethedildi.
2. Osmanlı denizcilerinin Hint Okyanusu’nu iyi tanımaması ve Osmanlı gemilerinin okyanusa dayanıklı olmaması nedeniyle başarılı olunamadı.
3. Kızıldeniz Osmanlı denetimine alındı.

[tarih_ygs_lys]

• İstanbul, coğrafi konumu nedeniyle tarih boyunca birçok kavim tarafından kuşatılmış ancak alınamamıştır. (Avarlar, Araplar, Bulgarlar, v.s)
• İstanbul daha önce Osmanlı padişahları Yıldırım Bayezıd ve II. Murat tarafından kuşatılmış ancak farklı nedenlerden dolayı fethedilememiştir.
• II. Mehmet Osmanlı Devleti’nin güvenliği açısından İstanbul’un fethinin gerekli olduğuna karar vermiş ve hazırlıklar yapmıştır.

1. İstanbul’un Fethinin Nedenleri

1 . İstanbul’un jeopolitik konumu
2. Rumeli ve Anadolu toprakları arasındaki bütünlüğün sağlanmak istenmesi
3. Bizans’ın Türk ordusunun Rumeli’ye geçişlerinde zorluklar çıkarması ve OsmanlIların güvenliğini tehdit etmesi
4. Bizans’ın OsmanlI’daki taht kavgalarını desteklemesi ve Anadolu beyliklerini kışkırtması
5. Bizans’ın Avrupa devletlerini ve Haçlıları OsmanlIlara karşı kışkırtması
6. İstanbul’un ticaret yollarına yakın olması
7. Hz. Muhammed’in müjdesine nail olmak istenmesi

2. Bizans’ın Durumu

Bizans İstanbul ve çevresine sıkışmış toprakları iyice küçülmüştü. Ordu ve donanması yetersiz bir durumdaydı. Ekonomik açıdan da kötü durumda olan halk, ağır vergilerden dolayı yönetimden şikâyet etmekteydi. Taht kavgaları, iç karışıklıklar ve mezhep kavgaları vardı.

3.İstanbul’un Fethi İçin Yapılan Hazırlıklar

• Anadoluhisarı’nın karşısına Rumelihisarı (Boğazkesen) yapıldı. Böylece Karadeniz’den Bizans’a yardım gelmesi engellendi ve Boğaz kontrol altına alındı. Denizden de kuşatma yapmak için 400 parçalık bir donanma hazırlandı, büyük toplar döktürüldü Surlara tırmanabilmek için tekerlekli kuleler yapıldı. İstanbul yakınlarındaki Silivri ve Vize kaleleri alındı.
• Nisan 1453’te başlayan kuşatma, 53 gün sürmüş ve 29 Mayıs 1453’te İstanbul fethedilmiştir.

[ad1]

4. İstanbul’un Fethi’nin Türk Tarihi Açısından Sonuçları:

1. Osmanlı Devleti imparatorluk seviyesine yükseldi. II.Mehmet’e Fatih unvanı verildi.
2. Osmanlı Devleti’nin Yükselme Devri başladı.
3. İstanbul, Osmanlı Devleti’nin başkenti oldu.
4. Boğazlar, Osmanlı Devleti’nin kontrolüne girdi.
5. Karadeniz’i Akdeniz’e bağlayan ticaret yolları Osmanlı Devleti’nin denetimine girdi.
6. Osmanlı Devleti’nin Rumeli ve Anadolu toprakları arasındaki birlik sağlandı.
7. Türklerin Avrupa içlerine doğru ilerlemeleri kolaylaştı.

UYARI: Fatih Sultan Mehmet Hristiyan, Ortodoks ve Ermeni kiliselerini muhafaza edip onların koruyuculuğunu üstlenmiştir. Amacı; Hristiyan dünyasının birleşmesini önlemek, Katolik Kilisesi’ne karşı güç oluşturmak, Avrupa seferlerinde Ortodoksların desteğini almaktı. Kanuni de bu amaçla Protestanları korumuş, Fransızlara kapitülasyonlar vermiştir.

ÖRNEK: Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethi ile Bizans imparatorluğu’na son verildiği hâlde, İstanbul’da Ortodoks Kilisesi’nin varlığı korunmuştur.
Aşağıdakilerden hangisi, Fatih’in bu yolla ulaşmak istediği bir amaç olamaz?
A) Hristiyan dininde mezhep ayrılıklarına son vermek
B) Yönetimi altındaki Hristiyanlara hoşgörü ile davranıldığını ortaya koymak
C) Ortodoks Kilisesi’nin hareketlerini kontrol altında tutmak
D) Katolik Kilisesi’ne karşı bir güç oluşturmak
E) Balkanlarda yapılacak savaşlarda Rumların desteğini sağlamak
1990 ÖSS
ÇÖZÜM: Fatih Sultan Mehmet’in Ortodoks Kilisesi’nin varlığını korumak istemesinin nedenleri B, C, D ve E seçeneklerinde verilmiştir. Fatih’in ulaşmak istediği amaçlar arasında Hristiyan dininde mezhep ayrılıklarına son vermek istemesi bulunmaz. Aksine Fatih bu ayrılıkları derinleştirmek istemiştir.
Yanıt A

İstanbul’un Fethi’nin Dünya Tarihi Açısından Sonuçları

1. Orta Çağ bitti, Yeni Çağ başladı.
2. Bin yıllık Bizans imparatorluğu son buldu.
3. Topun surları yıkmasıyla Avrupa’da feodalite yıkıldı ve krallıklar güçlendi.
4. ipek Yolu’nun Osmanlı Devleti’nin eline geçmesi Coğrafi Keşifler’in başlamasında etkili oldu.
5. İstanbul’dan İtalya’ya giden bilim adamları Rönesans’ın ortaya çıkmasında etkili oldu.

Osmanlı Devletinde Siyasi Gelişmeler

1. Anadolu’da Gelişmeler

• İstanbul’un alınmasından sonra Karadeniz kıyılarının da denetim altına alınması gerekliliği ortaya çıktı. Bu amaçla Cenevizlilere ait bir koloni olan Amasra alındı (1459).
• Sinop alınarak, Candaroğulları Beyliği’ne son verildi(1460).
• IV. Haçlı seferi’nde merkezi Trabzon olmak üzere çevresinde kurulan Trabzon-Rum Pontus Devleti’ne son verildi (1461).
• Karamanoğulları’nın Osmanlı imparatorluğu’nun aleyhine Venediklerle birleşmeleri ve Cem olaylarına karışmaları nedeniyle 1483 tarihinde II. Bayezıd döneminde bu beylik tamamen ortadan kaldırılmıştır.

ÖRNEK: Fatih Sultan Mehmet zamanında:
– Cenevizlerden Amasra,
– isfendiyaroğullarından Sinop,
– Karamanoğullarından Konya ve Karaman’ı almıştır.
Fatih’in bu gelişmelerle ulaşmak istediği amaç aşağıdakilerden hangisidir?
A) Dış ülkelerle ilişkileri artırmak
B) Anadolu’da siyasi birlik sağlamak
C) Denizlerde üstünlük sağlamak
D) İslamiyet’i yaymak
E) Avrupa ülkelerinin doğu ile ticaretini engellemek
1992 ÖSS
ÇÖZÜM: Amasra’nın, Sinop’un, Konya ve Karaman’ın alınması Anadolu’da siyasi birliğin sağlanması ile ilgilidir.
Yanıt B
[m2]

2. BALKANLARDAKİ GELİŞMELER

•  Belgrat hariç Sırbistan fethedildi (1459).
• Mora fethedildi (1460).
• Eflak Beyliği’nin vergilerini ödememesi ve Osmanlı elçilerini öldürmesi üzerine Fatih, sefere çıkarak önce Eflâk’ı ardından da Boğdan’ı egemenlik altına aldı(1462-1476).
• Vergisini ödemeyen Bosna Krallığı’na son verildi(1463).
• Arnavutluk Beyi İskender Bey’in isyan etmesi üzerine Arnavutluk Osmanlı Devleti’ne bağlandı (1479).
• Fatih devrinde yapılan fetihler ile devletin sınırları Tuna nehrine kadar ulaşmış, Hersek, Osmanlı yönetimine alınmıştır. (1479).

3.Osmanlı – Macar İlişkileri

a. Belgrat’ın Alınması (1521)

• Macarların Osmanlı topraklarına saldırması ve Balkan halkını Osmanlıya karşı kışkırtması nedeniyle Kanuni, Macaristan üzerine sefer düzenledi ve Belgrat’ı kuşatarak fethetti.
• Belgrat Kalesi Osmanlı ordusunun Avrupa’da yapacağı seferlerde bir üs olarak kullanılmıştır.

Mohaç Meydan Savaşı (1526)

•  Alman İmparatoru Şarlken’in esir aldığı Fransa kralı Fransuva’nın Kanuni’den yardım istemesi ve Kanuni’nin Macaristan üzerinde tam egemenlik kurmak düşüncesi Macaristan ile Osmanlı Devleti’ni karşı karşıya getirmiştir.
• Macarlarla yapılan Mohaç Meydan Savaşı’nı Osmanlılar kazanmış Budin alınarak Macaristan bir beylerbeylik hâline getirilmiştir (1541).

4. Osmanlı – Fransız İlişkileri ve Kapitülasyonlar

•  Kanuni’nin Fransa Kralı Fransuva’yı Alman imparatoru Şarlken’in elinden kurtarması Osmanlı Fransız yakınlaşmasının temelini atmıştır.
• Fransa, bu yakınlaşmadan ekonomik açıdan da faydalanmak istedi. İstanbul’a bir elçi gönderdi. Fransa ile Osmanlı arasında bir dostluk ve ticaret antlaşması imzalandı (1535). Bu antlaşma ile Fransa’ya bazı ekonomik ayrıcalıklar (kapitülasyonlar) verildi.

Bu antlaşmaya göre,
1. Kapitülasyonlar, her iki hükümdarın hayatta olduğu sürece geçerli olacak,
2. Her iki devlete ait denizlerde Osmanlı ve Fransız tüccarları serbestçe ticaret yapabilecek,
3. Osmanlı topraklarında yaşayan Fransızların hukuki davalarına Fransız yargıçları bakabilecekti.

•  Böylece Osmanlı Devleti Fransa’ya ticari ve hukuk alanında geniş haklar (ayrıcalıklar) tanımış oldu.

UYARI: Kanuni bu antlaşma ile Fransa’yı kendi yanına çekerek, Hristiyan ittifakını bölmeyi ve Coğrafî Keşifler sonucunda önem i azalan Akdeniz limanlarını yeniden canlandırmayı amaçlamıştır.

• Bu anlaşma ile kapitülasyonlar her Osmanlı padişahı döneminde 1740 yılına kadar Fransızlar tarafından yenilendi. Osmanlı Devleti’nin zayıfladığı dönemde kapitülasyonlar Osmanlı ekonomisini olumsuz etkiledi.

ÖRNEK: Kapitülasyonlar Osmanlı Devleti’nin gelişme yıllarında srun olmadığı halde, daha sonraki dönemlerde sorun olmuştur. Bu durum un Osmanlı Devleti’yle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisinin göstergesi olduğu savunulabilir?
A) AvrupalI devletlerden biri sayıldığının
B) Reform hareketlerinin dışında kaldığının
C) Antlaşmaları yaptığı devletler karşısında siyasal gücünün giderek azaldığının
D) Azınlıkların ticaret yapmasına izin verildiğinin
E) inanç özgürlüğünün dikkate alındığının
2009 ÖSS
ÇÖZÜM: Kapitülasyonlar Osmanlı Devleti’nin güçlü olduğu dönemlerde sorun olmamış, ama devlet güçten düşünce kapitülasyonlardan dolayı siyasi olarak zayıflamıştır.
Yanıt D

5. Osmanlı – Avusturya İlişkileri

a. Viyana Kuşatması (1529)

•  Macaristan’ın fethi OsmanlIlarla Avusturya’nın karşı karşıya gelmesine neden oldu. Kanuni Viyana’yı kuşattı. Ancak Osmanlı ordusunun hazırlıkları yeterli değildi. Kış mevsiminin de yaklaşması nedeniyle bir sonuç alınamadı ve geri dönüldü.

b. 1532 Alman Seferi ve İstanbul Antlaşması

•  Ferdinand’ın Budin’e saldırması üzerine sefere çıkan Kanuni, Almanya içlerine kadar ilerledi. Ancak Alman ordusu Kanuni’nin karşısına çıkamadı. Ferdinand’ın isteği üzerine bir barış antlaşması yapıldı(1533).

İstanbul Antlaşmasına göre;

1. Ferdinand, Yanoş’un Macar Krallığını tanıyacak, ve elinde bulundurduğu Macar toprakları için vergi ödeyecekti.
2. Avusturya kralı protokol bakımından Osmanlı sadrazamına eşit kabul edilecekti.

UYARI: Bu antlaşma ile Avusturya Osmanlı Devleti’nin siyasi üstünlüğünü kabul etmiş oldu.

c. Zigetvar Seferi (1566)

•  Avusturya’nın Erdel Beyliği’nin iç işlerine müdahale etmesi ve Osmanlı topraklarına saldırması nedeniyle Kanuni Avusturya üzerine sefere çıktı. Zigetvar Kalesi kuşatıldı ve fethedildi. Bu sefer Kanuni’nin son seferi oldu. Kuşatma sırasında Kanuni öldü.

Osmanlı Devletinde Meydana Gelen Diğer Önemli Gelişmeler

•  Fatih Camisinin yanına “Sahn-ı Seman Medresesi yapıldı.
• ilk defa saltanat merkezileşti ve “Kanunname-i Ali Osmanî” denilen bir yasa ile yasallaştı.
• Sultan Fatih İtalyan Ressam Genito Bellini’ye portresini yaptırdı.
• Fatih Sultan Mehmet edebiyat ve şiirle yakından ilgilenmiş, Avnî (Takma isim) ismiyle şiir yazdı.
• Fatih döneminde baş vezir (sadrazam) makamı oluşturularak, Osmanlı sultanlarının Divan’a başkanlık etme geleneğine son verildi.
• Fatih devrinde ilk altın Osmanlı parası basıldı.
• Topkapı Sarayı inşa edildi.
• Dış ilişkilerde ilk olarak Venediklilere imtiyazlar (Kapitülasyon) verildi (1479).

ÖRNEK: Aşağıdakilerden hangisi II. Mehmet (Fatih) döneminde görülen gelişmelerden biri değildir?
A) Kanunnâme düzenlenmesi
B) Topkapı Sarayı’nın yapılması
C) Sahn-ı Seman Medresesi’nin kurulması
D) Şehzadelerin “sancağa çıkma usulünün” kaldırılması
E) Divan üyelerinin aldıkları kararları, arz odasında padişaha sunmaya başlaması
2008 ÖSS
ÇÖZÜM: Fatih dönemi ile ilgili gelişmeler arasında A, B, C ve E seçenekleri gösterilebilir. D seçeneğinde verilen şehzadelerin sancağa çıkma usulünün kaldırılması I. Ahmet döneminde
meydana gelmiştir.
Yanıt D

• II. Beyazid Devri “Yükselme Dönemi’nde Duraklama Devri” olarak kabul edilir. Bu dönemde yaşanan Cem Sultan olayı ilerlemeyi durdurmuştur. Cem Sultan’ın ayaklanarak Bayezid’le savaşması, savaşı kaybedince Karamanoğulları’na, ardından Rodos şovalyeleri’ne sığınması Osmanlı Devleti’ni iç ve dış politikada olumsuz etkilemiştir.

UYARI: Cem Sultan’ın Rodos Şovalyeleri’ne sığınması oradan da Fransa’ya gönderilmesi, bu olayın bir dış sorun haline geldiğinin kanıtıdır.
ÖRNEK: Cem Sultan ile II. Bayezıd arasındaki saltanat kavgası, önceleri Osmanlı imparatorluğu’nun bir iç sorunu iken giderek bir dış sorun hâline gelmiştir. Cem Sultan’rn aşağıdaki davranışlarından hangisi bu olayın bir dış sorun hâline gelmesinde başlıca etken olmuştur?
A) Karamanoğulları Beyliği ile işbirliği yapması
B) Önce Rodos Şovalyeleri’ne, sonra Papa’ya sığınması
C) İstanbul halkının desteğini sağlamaya çalışması
D) Kendi adına hutbe okutarak para bastırması
E) Osmanlı topraklarını ikiye ayırmaya çalışması
1998 ÖSS
ÇÖZÜM: Cem’in kardeşi Beyazıd’a isyan etmesi bir iç meseledir. Ancak Cem’in önce Rodos Şovalyeleri’ne sonra Papa’ya sığınması Cem Olayı’nın dış sorun hâline gelmesine neden olmuştur.
Yanıt B 

• Sokullu Mehmet Paşa döneminde Don ve Volga nehirlerinin bir kanalla birleştirilme projesi hazırlanmıştır. Bu projeyle Hazar Denizi’ne ulaşmak, Orta Asya Türkleri ile bağlantı kurmak ve İran seferlerinde donanmadan yararlanma amaçlanmıştır. Süveyş Kanalı projesi ile Hindistan ve Endonezya’daki Müslümanlarla bağlantı kurulmak amaçlanmıştır. Portekiz’leyapılacak savaşlarda Akdeniz’deki donanmadanyararlanılacaktı. (Kanal 1869 tarihinde Fransızlar tarafından açılmıştır.) Sokullu dönemi, 1579 tarihinde Sokullu Mehmet Paşa’nın öldürülmesiyle son buldu. Sokullu’nun ölümü ile Osmanlı imparatorluğu’nun “Yükselme Dönemi” sona ermiş, “Duraklama Dönemi” başlamıştır.

[tarih_ygs_lys]