I. Kuvvet alttaki cisme etki ediyorsa

NOT: Buradaki m1 kütleli cismin a1 ivmesi alttaki m2 kütleli cisme göre olan ivmesidir.

II. Kuvvet Üstteki Cisme etki ediyorsa

 
[ad1]

[fizik_1_ygs_lys]

• İvmeli hareket yapan araç içerisindeki cisimlere eylemsizlik kuvveti etki eder. Bu kuvvet asansörde baskül üzerinde bulunan cisimlerin ağırlığını ya da asansör tavanına asılı cisimlerin ipte oluşturduğu gerilmeyi etkiler.
• O halde asansör tavana asılmış (m) kütlesi için ip üzerinde oluşan gerilmenin alabileceği değerlere bakalım:

[ad1]

NOT: Hızlanan harekette ivme vektörünün hareketle aynı yönlü, yavaşlayan harekette ise ivme vektörünün harekete ters yönlü olduğu unutulmamalıdır.

• Hareket eden aracın tavanına asılı cismin hareketi

[m2]

[fizik_1_ygs_lys]

[fizik_1_ygs_lys]

Makaraya bağlı cisimlerin hareketi

[fizik_1_ygs_lys]

I. Eğik düzlem sürtünmesiz ise

II. Eğik Düzlem Sürtünmeli ise

III. Cisim yalnız yerçekimi kuvvetinin etkisinde ise

NOT: Cisme yalnız yerçekimi kuvveti etki edeceğinden cismin ivmesi kütleden bağımsızdır.

ÖRNEK:

[fizik_1_ygs_lys]

• Hareket etmekte olan bir cismi durduran, durmakta olan bir cismin harekete geçmesini önleyen ve daima cismin hareket yönüne yada duran cisimlerde net kuvvetin yönüne ters olan kuvvete denir.

Özellikler

• Duran bir cismi harekete geçirmek için uygulanan kuvvet cismin hareketini devam ettirmek için uygulanan kuvveten daha büyüktür.

a. İki tip sürtünme kuvveti vardır.

I. Statik sürtünme kuvveti

• Zemin üzerinde durgun halde bulunan cisimlere etki eden sürtünme kuvvetine denir.

II. Dinamik sürtünme kuvveti

• Zemin üzerinde bulunan ve hareket halindeki cisimlere etki eden sürtünme kuvvetine denir

Statik sürtünme kuvveti dinamik sürtünme kuvvetinden büyüktür. Fakat bu fark çok küçük olduğundan ikisi eşit kabul edilir ve sürtünme kuvveti F = k.N dir.
k: Sürtünme katsayısı
N: Yüzeyin tepki kuvveti
b. Sürtünme kuvveti yüzey alanından bağımsızdır. Sürtünme katsayısı cisimler arasındaki pürüzlülüğe ve yüzey cinslerine bağlıdır.

• 
  Hesaplanan sürtünme kuvveti sürtünme kuvvetinin maksimum değeri olup durgun haldeki cisimlere uygulanan kuvvet, sürtünme kuvvetinin maksimum değerinden küçükse sürtünme kuvvetinin şiddeti uygulanan kuvvete eşittir.
• Net kuvvet sıfır olduğundan cisim hareket etmez.

• Bir cisme sürtünme kuvveti etki ediyorsa cisme uygulanan kuvvet ile ivme arasındaki ilişkiyi veren grafik şekildeki gibidir.

[fizik_1_ygs_lys]

• Dinamik, bir cisme uygulanan kuvvet ve bu kuvvetin etkisi ile cismin yaptığı hareketi birlikte inceleyen mekaniğin bir bölümüdür.
• Kuvvetle hareket arasındaki bağıntıları inceleyen bu fizik dalını Newton’un hareket kanunları dediğimiz üç kanun ile inceleyeceğiz.

Newton’un Hareket Kanunları

1. Newton’un I. Kanunu (Eylemsizlik Prensibi)

• Bir cismin durumunu koruma isteğine eylemsizlik denir.
• Bir cismin üzerine etki eden net kuvvet sıfır ise cisim duruyorsa durmaya, hareket ediyor ise sabit hızla yoluna devam eder.
• Kaza yapan yolcuların araçlarda yolcuların araçtan fırlamalarının sebebi durumlarını koruma istekleridir.
• Duran bir cisme, kuvvet etki etmedikçe yani cisim üzerine uygulanan net kuvvet sıfır olduğu sürece cisim durmaya devam eder.
• Hareket etmekte olan bir cismin üzerine uygulanan net kuvvet sıfır ise bu cisim sabit hızla hareketini sürdürür

• Kaza testlerinde araç içindeki mankenin öne doğru gitmeisteği eylemsizlik prensibinin bir sonucudur

• Buzda sürtünme çok küçük olduğunda harekete geçen sporcu harekete geçtiği hızla uzun süre yoluna devam eder.

2. Newton’un II Kanunu (Dinamiğin Temel Kanunu)

• Bir cisme uygulanan net kuvvetin, cisimde birim zamanda meydana getirdiği hız değişimine (ivme) oranı her zaman bir sabiti verir. Bu sabit, cismin kütlesine eşittir.

• Araçların motoru araca kuvvet uygulayarak aracın hızlanmasını sağlar. Motoru güçlü araçlar daha kısa sürede daha fazla kuvvet uygulayarak aracın daha çabuk hızlanmasını sağlarlar.

Hareketli bir sistemde, birden fazla kuvvet ve kütle oldu-
ğunda uygulanan kuvvetlerin bileşkesi ve kütlelerin toplamı
kullanılır.

Yukarıdaki şekilde, sürtünmesiz yatay zeminde bulunan
kütlelerin hareket ivmesi:

3. Newton’un III. Kanunu (Etki – Tepki Prensibi)

• Boğalar birbirlerine şekildeki gibi vurduklarında etki tepki prensibine göre birbirlerine eşit şiddette zıt yönde kuvvet uygularlar.

• İki cisim net bir kuvvetin etkisi altında hareket ediyorsa birinci cisim ikinci cisme bir kuvvet uygularsa ikinci cisimde birinci cisme onun uyguladığı kuvvete aynı büyüklükte zıt yönde bir tepki kuvveti uygular. Buna etki–tepki prensibi denir.

F1 = –F2 dir.

NOT: Etki – tepki kuvvetleri farklı kütlelere etki ettiğinden birbirlerinin etkilerini yok etmezler.

Yatay düzlemde tepki kuvveti cismin ağırlığına eşittir.

[fizik_1_ygs_lys]