Yaşamı
Şiirleri

|» “Azerbaycan Edebiyatı” Sayfasına Dön! « |

 Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

Şiirlerinin tamamına yakınını “Azeri Türkçesi” ile okumak için buraya dokunun.

|» “Almas Yıldırım” Sayfasına Dön! « |

Elmas Yıldırım, 25 Mart 1907’de Azerbaycan’ın Gala köyünde doğdu. Babası Abdülmuhammet, anası Nisa Hanımdır. Yıldırım’dan sonra ailenin, Sona, Ziba, Abdülali, Mehmetali ve Haydar adlı 5 çocuğu daha dünyaya gelir. Yıldırım’ın göbek adı Abdülhasan’dır. Ancak, çocukluk yıllarında herkes onu, dedesinin adı dolayısıyla Almas veya Almaszade olarak tanırdı. Yıldırım’ın babası hacı Abdülmuhammet önce Şüvelan’a, oradan da Bakü’nün Çemberekent semtine göç eder. Geleceğin hürriyet ve istiklâl şairi artık ailesiyle beraber, bugün Bakü’de Gülistan Sarayı’nın yer aldığı bölgede bulunan evde yaşamaya başlar.

Azerbaycan’daki kayıtlar onun asıl adının Yıldırım, soyadının ise Almaszade olduğunu göstermektedir. Türkiye’deki resmî kayıtlarda da asıl adı Yıldırım, soyadı ise Elmas olarak geçmektedir. Fakat, Türkiye’de uzun süre ‘Şengel’ soyadını da kullanmıştır. Yıldırım, 1914-1915 eğitim-öğretim yılında, Çemberekent’te bulunan 7 yıllık ‘İttihad Mektebi’nde öğrenime başlar. ‘İttihad Mektebi’nde okurken güzel şiirler yazmaya başlayan şair, adı geçen okuldan Farsça’yı da öğrenerek mezun olur.

Şair, daha sonra o dönemde öğretmen yetiştiren Abdulla Şaik Adına Numune Mektebi’ne girer. Burada Rusça da öğrenen Yıldırım, bugünkü adıyla Bakü Devlet Üniversitesi Şarkiyyat Fakültesi Edebiyyat Bölümü’ne kaydolur. Fakat, birkaç ay sonra, ülkesini işgal eden Sovyet yönetimi tarafından ailesinin zengin olması, esarete karşı çıkması, millî düşünceleriyle halkın hissiyatına tercüman olması vb. sebeplerle fakülteden atılır.

Üniversiteden atılan Yıldırım, edebî faaliyetlerini Yaşıl Qelemler Derneği, Yaşıl Yarpaq Derneği, Azerbaycan Edebiyyatı Cemiyeti, Yıldırım olarak da bilinen Türk Edip ve Şairleri İttifaqı, Kitap Dostları Cemiyeti, Edebiyyat Cemiyeti vb. cemiyetlerin bünyesinde sürdürür. Azerbaycan’ın Sovyetler tarafından işgal edilmesini kabullenemeyen şair ve yazarların, söz konusu cemiyetler üzerindeki nüfuzunun arttığını hisseden Sovyetlerin özel donanımlı ‘Çéka/QPU [=Devlet Siyasî İdaresi] teşkilâtı çeşitli tedbirler alır. Komünist Partisi tarafından kurulan Azerbaycan Proleter Yazıçılar Cemiyeti hariç olmak üzere bütün edebî cemiyetler kapatılır.Türkçenin Tarihi, Orhun Abideleri, Anlatım Bozuklukları, Cümlenin Öğeleri, Yazım ve Noktalama, Türkoloji Makaleleri, Edebiyat Nedir?, Alfabelerimiz, Atasözleri, Bulmacalar, Edebi Sanatlar, Sınav Soruları, Kpss, Oks, Öss, Bunları Biliyor musunuz?, Özlü Sözler, Güzel Sözler, Türkçe, Edebiyat, Masallar, Destanlar, Astroloji, Roman Özetleri

Sovyetlerin kara bulutları başının üzerinde dolaşmaya başlayan şairin attığı her adım takip edilir. Rejim tarafından, Kemalcılar Türkiye’sini sevmek, Türkiye’nin çavuşluğunu yapmak, Türklere âşık olmak, istiklâlcı gençler yetiştirmek, Lâtin asıllı Türk alfabesini savunmak, millî edebiyatı devam ettirmek, ‘Vahit Türkistan Devleti kurmak istemek’ vb. sebeplerle suçlanır ve başının Sovyet çekiciyle ezileceği ilân edilir. Önce Derbent’e, sonra Kırım’a ve Aşkabat’a sürgün edilir. Aşkabat’ta kurşuna dizilme tehlikesiyle karşı karşıya kalınca eşi Ziver Hanımla beraber İran/Güney Azerbaycan üzerinden Türkiye’ye geçmeye karar verirler.

Gecenin bir saatinde eşi Ziver Hanımla, üç aylık oğlu Azer’i de alıp kaçakçı deve kervanına katılır. Bir müddet sonra kervandan ayrılır. Yalnız başlarına yola devam ederler. Yollarda aç ve susuz perişan olan genç ana baba, üç aylık Azer’i bir kayanın gölgesine bırakıp gitmeyi düşünürler. Çünkü, takatları kesilmiştir. Bir defasında kundaktaki Azer’i bir kayanın dibine bırakan ana baba birkaç metre ağlayarak yürüdükten sonra geri dönüp yavrularını bağrına basarlar.

İran sınırına yakın bir yerde yönlerini şaşırırlar. Artık nereye, nasıl, hangi yöne gideceklerini bilemezler. Bu çaresiz duruma düştükleri sırada beyaz elbiseli, beyaz atlı biri kişi kendilerine yol gösterir.
İran’a geçerken yakalanan Yıldırım, sınır kanunlarını ihlâl etmekle suçlanarak ailesiyle birlikte tutuklanır. Burada şaire, ‘Stalin’in casusu’, ‘Bolşevik Sovyet casusu’ diye işkence yapılır. Neticede, serbest bırakılıp Meşhed’e gönderilir. Yıldırım, İran’da maddî ve manevî büyük sıkıntılar yaşar. Atatürk’ün hür Türkiyesi’ne ulaşmanın yollarını arar. Şair ailesiyle birlikte Atatürk Türkiyesi’nin Van şehrine, oradan da Elazığ’a gelir.

Türkiye Cumhuriyeti, Yıldırım’a kucak açar. Hazar Gölü’nün sıcak insanları onu bağrına basar. Hazar Gölü şaire, çocukluk ve gençlik yıllarını geçirdiği Hazar Denizi’ni hatırlatır. Bunun için sık sık Hazar Gölü’nün sahiline iner, onunla dertleşip hasret gidermeye çalışır. Elmas Yıldırım, Palu’nun Karaca Bucağı/Karacabağ İlkokulu’nda vekil öğretmenlikle işe başlar. Bir süre Palu’nun Karaçor nahiyesinde yani bugün Kovancılar’a bağlı Çaybağı’nda ve şimdiki İmar İskân Müdürlüğü’nde görev yapar. Keban ve Palu ilçesi tahrirat kâtipliği görevlerinde bulunur.

Bir müddet Karabegler’de yani şimdiki Arıcak’ta nahiye müdürü olarak çalışır. Daha sonra Ağın, Hankendi, Baskil’in Aydınlar beldesinde ve Elazığ Merkez ilçeye bağlı Balıbey’de Bucak Müdürü olarak görev yapar. Elmas Yıldırım 1951 yılının ortalarında Tunceli’nin Nazimiye ilçesi Dallıbahçe Bucak Müdürü olarak çalışır. Ölümünden birkaç ay önce Malatya’nın Kale Bucağı Müdürlüğüne atanır. Yıldırım’ın Bakü’nün Gala kendi’nde başlayan dünya hayatı, Malatya’nın Kale bucağında görev yaparken biter. 14 Ocak 1952’de Malatya’da kirada oturduğu evinde vefat eder. Şairin naaşı, Malatya’nın Sancaktar Kabristanlığı’nda toprağa verilir.

Şair, arkasında gözü yaşlı bir anneyle, çocukları Mehmet Bakühan, Odkan, Aras ve Azer’i bırakır. Ailenin bütün yükü, üniversite tahsiline başlamak üzere olan büyük oğlu Azer’in üzerinde kalır. Aileye, Malatya’nın o zamanki valisi Şefik San Beyefendi sahip çıkar ve her türlü yardımı yapar. Ölünceye kadar Türk’ün istiklâl aşkını terennüm eden Elmas Yıldırım’ın sağlığında İlk Şiirler, Dün Bugün, Dağlar Seslenirken, Azerbaycan Mânileri Azerbaycan Halk Edebiyatından Alınmış Bayatılar, Bayatılar Azerbaycan Halk Mânileri ve Boğulmayan Bir Ses adlı eserleri yayınlanmıştır.

|» “Almas Yıldırım” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

Arşimet der: Gözlerim boşlukta
Bir nokta, bir istinatgâh görürse
Bir demirle çevirirdim dünyayı.

Ben diyorum: Bu gençlikte, bu yaşlıkta,
Od kemiren gençlik bana verilse,
Bir vuruşta devirirdim dünyayı…

|» “Almas Yıldırım” Sayfasına Dön! « |

Dokunma, dokunma, dertlidir başım;
Bırak, öz yârama derman edem ben!
Uzakta kaldıkça toprağım, taşım,
Cennet olsa bu dünyayı nedem ben?!

Benim imanım bir, aşkım, özüm bir;
Bir çeşmeden aktım, kaynar gözüm bir;
Türk oğlu Türküm ben, merdim, sözüm bir,
Yol ver, yol ver, öz yurduma gidem ben!…

|» “Almas Yıldırım” Sayfasına Dön! « |

Esme ey sabah yeli, böyle muhalif esme;
Tellerini bozduğun o sevdalı yâr benim;
Söz verdim gideceğim, gel de yolumu kesme;
O gök deniz, yeşil dağ, o güllü diyâr benim..

Gönlüm alev saçarken volkan gibi derinden
Ne korkum bir yolsuzun, imansızın birinden;
Bir ah çeksem şahlanır dağlar kopar yerinden,
Tarihlerde ün almış bir şöhretim var benim…

Kim geçer dünyaları meteden o güzelden?
Ben onun öz yârıyım, o benimdir ezelden;
Yolunda döğüşürüm, vaz geçmem bu emelden,
Ya o benim olacak, ya kanlı mezar benim!..

|» “Almas Yıldırım” Sayfasına Dön! « |

Tarih boyu aktığı yerden alıp hızını,
Koşmuş deli Kuzgun’a Kür çağlaya-çağlaya
Görünce baş ucunda Dertli Türkmen kızını,
Aras da derde gelmiş yas bağlaya-bağlaya…

Kucaklaşmış o yerde birleşmiş iki bacı:
Biri aşkım, varlığım, biri başımın tacı…

Birinde Kafkas kızı yıkamış gür saçını,
Yolunda kurban etmiş benim gibi kaçını,
Biri eş bulmaz, dökse gizli gizli içini,
Yanarmış öz derdine kalp dağlaya-dağlaya…

Buluştukları toprak, yerde cennetin eşi;
Biri kalbimdeki kan, biri gözümün yaşı…

Biri toplar suyunu bin dereden Bingölden,
Birinin bağrı yanık uzaktan gelen selden,
Biri benim öz dilim, biri anlamaz dilden,
Yanarım arkasından ben ağlaya-ağlaya…

Biri bana doğma yurt, biri girdiğim kucak,
Biri benim, biri de… O da benim olacak….

|» “Almas Yıldırım” Sayfasına Dön! « |

Durnam uçtu gitti uzak ellere,
Gitti, bilmem nerde kaldı, gelmedi?
Çok yalvardım aşıp taşan sellere,
Uca dağlar duman aldı, gelmedi…

Durnam uçtu, benim boynum büküldü,
Hazan geldi, gök yapraklar döküldü,
Lale soldu, yazın bağrı söküldü,
Bülbül öldü, gül sarardı, gelmedi…

|» “Almas Yıldırım” Sayfasına Dön! « |

Hatırlar mısın ki, orda bir zaman
Seninle dileğe erdim, güzelim!…
Sen, benden yâdigâr bir şey istedin,
Koparıp kalbimi verdim, güzelim!…

Beni kabre kadar götürsün, diye,
Zehir mi katmıştın sunduğun meye?
Ben lânet okudum sensiz her şeye,
Ben her şeyde seni gördüm, güzelim!..

Muğan yaylasında, Gök Mil düzünde,
Aktı kanım damla damla izinde,
Gel vefa kıl sen de bir dur sözünde,
Ben sözüm üstünde durdum, güzelim!..

Kâbem oldun, mihrabına diz koydum,
Hızrım oldun, dergâhına göz koydum,
Garip düştüm, toprağına yüz koydum,
Bir sormadın, nedir derdim, güzelim?

Nere gitsem arkanda bir ahım var,
Varıp baş koymaya bir dergâhım var,
Elbetki benim de bir Allahım var…
Gün gelir hür olur yurdum, güzelim!

|» “Almas Yıldırım” Sayfasına Dön! « |

Kim dedi sana ki çıkıp yoluma,
Genç yaşımda gönderesen ölüme,
Adını kim kazdı bilmem gönlüme,
Gel ki, sensiz ömrüm harap oldu hey!

Sen gittin, ardınca boynum büküldü,
Aktı, aktı göz yaşların döküldü,
Eşler, dostlar, birer birer çekildi,
Hemdemim bir kadeh şarap oldu hey!

Doğmuşken Süleyman tahtına güneş,
Ne bir Müşfik hemdem, ne Rahim bir eş,
Nedir bu İçimde sönmeyen ateş?
Gönlümde ümitler serap oldu, hey!

Ben bezginem sensiz her bir günümden,
Gönül asi, bahta olan kinimden,
Geçtim uğrunda Tanrımdan, dinimden,
Bastığın yer bana mihrap oldu hey!…

|» “Almas Yıldırım” Sayfasına Dön! « |