Bir yaşam düşünün ki, annesinin inek sağmaktan dönerken yolda doğum yapmasıyla başlıyor; henüz dünya güzelliklerini görmeye başladığı yedi yaşında gözlerini kaybederek devam ediyor; yaptığı evlilikte de yüzü gülmeyerek eşi kaçırılıyor; annesi, babası ve çocukları ölüyor… Bu kadar büyük sıkıntılar geçirerek “Bu kadarını hak ediyor muyum?” diye düşünerek içine kapanıyor ve zaman geçirmek için eline tutuşturdukları bağlamasıyla büyük aşıkların türkülerini çalıp söyleyerek yüreğindekileri dökmeye çalışıyor. Ustalarından aldığı izle, bir zaman sonra destanlar ve şiirler dökülüveriyor ağzından. Sonra en büyük Türk, Atatürk’e yazdığı şiirini, O’na okumak için büyük yolculuklar yapıyor ve nihayetinde yüreğindeki o mükemmellik, keşfedilerek dillere düşüyor…

“Üç yüz onda gelmiş idim cihana.” diyen Veysel Şatıroğlu, 1894’te Sivas‘ın Şarkışla adlı ilçesine bağlı olan Sivrialan Köyü’nde dünyaya geliyor. Yörede “Şatıroğulları” diye bilinen bir ailenin ve “Karaca” lakaplı Ahmet adında bir çiftçinin oğlu olan Veysel‘in doğduğu sıralarda tüm yurtta olduğu gibi Sivas’ta da “çiçek” hastalığı bir sürü can almaktadır. Kendisinden önce iki kardeşinin ölümüne neden olan bu hastalık Veysel‘i, annesinin ona diktiği elbiseyi kendisini çok seven Muhsine Kadın’a göstermek için gittiği yerden eve dönerken bir çamura düşmesi sonucunda yakalıyor. Çiçek hastalığına yakalanan Veysel, sol gözünü kaybediyor.

Bir zaman sonra sol gözündeki rahatsızlıktan mıdır bilinmez, sağ gözüne de “pus” iniyor. Sağ gözüyle az çok etrafını gören ve en azından aydınlığı seçebilen Veysel‘e, bir gün çok başarılı bir doktor ile sağ gözünü açabilecekleri söyleniyor. Doktora gitmeleri planlanırken, doğduğundan beri sıkıntılar içerisinde yaşayan Veysel‘in başına bir talihsiz olay daha geliyor ve kendisini görmek için yanına gelen babasına aniden dönen Veysel‘in gözüne, babasının elindeki değnek batıveriyor. Bir ümit açılabilecek olan sağ gözü de, bu olaydan sonra akıp gidiyor.

Ailesi bu talihsiz olaylara çok üzülüyor ve Veysel‘in üzüntülerinin azalması ve yaşadığı acıların biraz dinmesi için ona bir bağlama alıyor. Ailesinin de saz kültürüne yakın olması ve çevresinde çokça âşık bulunması dolayısıyla, Veysel kısa zamanda bağlama ile bütünleşiveriyor. O dönemde Âşık Veysel‘in yaşadığı bölge, deyim yerindeyse “âşık / ozan fışkıran” bir yerdir. Babasının ona halk türküleri ezberletme ve yakınlarına gidip sürekli türküler söyleme gayretiyle, Veysel artık saza bağlanmıştır. Komşuları olan Molla Hüseyin’in de sazının tellerini düzenlemesi, ona gayret veriyor ve büyük âşıkların / ozanların türkülerini çalıp söylüyor. Gel zaman git zaman, yazılan sözler kendini tam olarak ifade etmeye yetmiyor ve Veysel ahenkli, uyaklı şiirler yazmaya başlıyor.

Yukarıda sıraladıklarımızın dışında, Veysel‘in yüreğini acıtan çok büyük bir derdi daha vardır. Bu anlatılan dönem, seferberlik dönemidir ve o dönemde arkadaşları / yaşıtları askere gitmiştir. Vatanın Veysel gibi ulus ve vatan aşkıyla yanıp tutuşan kahraman erlere en fazla ihtiyacının olduğu dönemde, Veysel eli kolu bağlı, çaresizce evinde oturmaktadır. Düşmanların işgali karşısında, hiçbir şey yapamadan oturmak, Veysel‘i derinden yaralıyor. Nitekim Veysel, bir şiirinde de bunu şöyle dile getiriyor:

“Ne yazık ki bana olmadı kısmet,
Düşmanı denize dökerken millet,
Felek kırdı kolumu, vermedi nöbet,
Kılıç vurmak için düşman başına.

Bugünler müyesser olsaydı bana,
Minnet etmez idim bir kaşık kana,
Mukadder harici gelmez meydana,
Neler geldi bu Veysel’in başına.”

Ailesi, “Belki biz ölünce, kardeşinin ona bakmaya gücü yetmez.” diye düşünüp, Veysel‘i evlendiriyor. Bu evlilikten bir oğlu bir de kızı oluyor Veysel‘in. Fakat oğlu daha on günlükken tam açamadığı gözlerini, yeniden yumuyor. Oğlunun ölümüyle yanıp tutuşan Veysel‘in acıları, bununla da bitmiyor. O dönemde ağabeyi Ali ile aynı evde yaşıyorlar ve ağabeyinin bir kızı daha olunca, evdeki işlere bakmak için bir “azap” (hizmetkâr) tutuyorlar. İşte bu hizmetkâr, Veysel‘in karısını kandırıyor ve onu da alıp kaçıyor. Veysel, altı aylık kızıyla baş başa kalıyor. İki yıl kadar kucağından indirmiyor o zavallı kızı. Fakat kader, o kızın da yaşamını karartıyor ve kız iki yaşında ölüyor.

Neyse, bir zaman sonra Veysel ikinci evliliğini yapıyor. Aynı dönemde Sivas’ta edebiyat öğretmenliği yapan Ahmet Kutsi Tecer ve arkadaşları, “Halk Şairlerini Koruma Derneği“ni kuruyorlar. Cumhuriyet’in onuncu yılını kutlama için şiir yarışması düzenleniyor ve Âşık Veysel için bu yarışma, resmen bir dönüm noktası oluyor. Yarışma için Veysel‘in yazdığı şiir çok beğeniliyor ve Ahmet Kutsi Tecer’in Âşık Veysel‘i keşfetmesiyle, Veysel‘in yaşamında yeni bir dönem başlıyor. Yazdığı destansı şiiri Ata’ya sunmak isteyen Âşık Veysel‘i, Ankara’ya göndermek istiyorlar. Fakat Veysel, “Gerek yok, ben kendim Ata’ma giderim.” diyerek vefalı arkadaşı İbrahim’i de yanına alarak, karakışta yalınayak dağları tepeleri aşıp, köyünden Ankara’ya kadar yürüyerek, tam üç ayda Ankara’ya gidiyor. Bir sürü maceralar atlatan ve nihayetinde aylar sonra memleketine dönebilen Veysel, 21 Mart 1973’te 7 yaşından beri karanlık olan dünyasına, gözlerini temelli yumuyor.

Yaşamı hakkındaki bilgilerden anlayacağınız üzere, arı bir gönül taşıyan ve dünyayı bu gönül penceresinden görüp yansıtan Veysel‘in, edebî yönü de inanılmayacak güçtedir. Her şeyden önce dili çok yalındır. Şiirlerinde ses uyumlarına, ahenge, uyak ve rediflere dikkat etmiş; fakat hiçbir zaman şiirlerinin temeline “estetik kaygıyı” koymamıştır. Zaten bu, Veysel‘in yapmaya çalıştığına da aykırıdır. Çünkü o, yaşamı boyunca karşılaştığı talihsizlikler gölgesinde kalan bir hayat yolculuğunu çevresiyle paylaşmaktan başka bir şey düşünmemektedir. Hâl böyle olunca, olabildiğince yalın, açık ve anlaşılır yazmak gerekir. Zaten eğitim almayan ve halkın içinde yaşayıp, öylece vefat eden Veysel‘in, çok süslü ve ağır bir dil kullanması da pek beklenir bir şey değildir. O, olduğu gibi yaşadığına benzer şekilde, olduğu gibi yazmıştır.

Sanatçıların duruşlarını, yaşadıkları bölgenin ekonomik, siyasi ve kültürel yapısının etkilediğini düşünürsek, Veysel‘in de sanatını ve düşünce yapısını yaşadığı çevrenin oldukça etkilediğini söyleyebiliriz. Sivas’taki Sivrialan Köyü’ndeki aileler, tarım ve hayvancılık yaparak geçinirler, pek çağdaş olmayan koşullarda eğitim görürler, hasılı yoksulluklar içerisinde pek dışa açılmadan yaşayıp giderlerdi. Veysel de bu yapıyı, etkin olarak katılmadığı hâlde şiddetli şekilde yaşamıştır. Yoksulluk şiirlerine yansıyacak kadar etkilemiştir Veysel‘i…

Pek çok konuda şiirler yazan Âşık Veysel, yüreğindeki yaraları “feleğe çatarak” dağlamaya çalışmıştır. Genellikle insanî güzelliği vurgulamış ve dinî konulara pek girmemiştir. Ulus sevgisini, şiirlerine de yansıtmış ve yazının sonunda paylaşacağım “Atatürk’e Ağıt” adlı eserini yazarak, Türklüğe ve Atatürk‘e ne kadar bağlı olduğunu ortaya koymuştur.

O değerli şahsiyet hakkında ne kadar düzgüler sıralasak, Türkçenin sınırlarını zorlayacak kadar övgüler dizsek de, karanlık dünyasında en az gözleri görenler kadar güzellikler gören büyük ozanımız Âşık Veysel‘i, ölümünün 35. yılına denk gelen bugünde (21 Mart) saygıyla, şerefle ve rahmetle anıyorum…

Tanrı, mekânını cennet, ruhunu şâd etsin.

Büyük ozanımızın, en beğendiğim şiirlerinden birisini de buraya ekliyorum. Dileyenler buraya tıklayarak açılacak pencereden aşağıdaki şiiri, Âşık Veysel‘in kendi sesinden dinleyebilirler…

Atatürk’e Ağıt

Ağlayalım Atatürk’e
Bütün Dünya kan ağladı,
Süleyman olmuştu mülke,
Geldi ecel, can ağladı,

Atatürk’ün eserleri,
Söyleyecek bundan geri,
Bütün dünyanın her yeri
Ah çekti, vatan ağladı.

Bu ne kuvvet, bu ne kudret,
Var idi bunda bir hikmet
Bütün Türkler, İnönü İsmet,
Gözlerinden kan ağladı.

Uzatma Veysel bu sözü
Dayanmaz herkesin özü,
Koruyalım yurdumuzu,
Dost değil, düşman ağladı.

Aşık Veysel Şatıroğlu

Geçenlerde bizim fakültenin duyurularının asıldığı panoda “6. Uluslararası Türk Dili Kurultayı” başlıklı duyuru doğal olarak dikkatimi çekti. Biraz inceledim ve “Keşke katılabilseydik.” diye iç geçirdim. Ders başlamak üzere olduğundan ayrıntıları okuyamadım ve hemen duyurunun altında verilen ağ adresini aldım, eve geldiğimde de açıp ayrıntıları okudum.

Başvuru formundaki “ünvan” bölümünde “doktor“dan daha düşük bir ünvan yok. (: Yani sanırım katılabilmek için en azından doktora yapmış olmak gerekiyor. Zaten o dönemde Ankara’ya gitmek de zor olur. Rektörlük ilgili öğrencilere ulaşım – konaklama için bir düzenleme yapsaydı ve kurultaya katılabilseydik çok güzel olurdu; ama sanırım bunu diğer kurultaya kadar erteleyeceğiz.

Türk Dil Kurumu‘nun ağelinde kurultayla ilgili sayfada şu açıklama yapılmış:

1. Kurultay’a bildiriyle katılmak gerekmektedir. Bildirisiz katılım kabul edilmeye-cektir.VI. Uluslararası Türk Dili Kurultayı 20-25 Ekim 2008 tarihleri arasında Ankara’da toplanacaktır. Kurultay’a katılma koşulları aşağıda belirtilmiştir:

2. Kurultay’a sunulacak bildirilerin doğrudan Türk dili ile ilgili olması gerekmektedir.
3. Bildiri özetleri ve bildiri metinleri Türk alfabesiyle “Times New Roman” yazı tipi ve 11 puntoda yazılmalıdır. Bildirilerin sunumu Türkçe yapılmalıdır.
4. İlk başvuru için ekteki başvuru belgesi doldurularak en fazla 200 kelimelik bildiri özeti ile birlikte en geç 30 Nisan 2008 tarihine kadar Türk Dil Kurumuna gönderilmelidir.
5. Bildiri özeti kabul edilenlere ikinci duyurum 16 Mayıs 2008 günü gönderilecektir. Bildirinin tam metninin çıktısı ve yoğun diske (YD=CD) kayıtlı kopyası en geç 31 Temmuz 2008 tarihinde Kurumumuzda olacak şekilde gönderilmelidir. Metinlerde kullanılan özel yazı karakterleri de yoğun diskte yer almalıdır.
6. Bildirilerin tam metinleri Kurultay Danışma Kurulu tarafından değerlendirilecektir. Kurul değerlendirmesine girmeyen bildiriler daha sonra kesinlikle programda yer almayacaktır.
7. Kurultay Danışma Kurulu tarafından bildirisi kabul edilenlere üçüncü duyurum 1 Eylül 2008 tarihinden itibaren gönderilmeye başlanacaktır.
8. Kurultay’a Yurt içinden ve yurt dışından katılacak bilim adamlarının sadece konaklama ve yiyecek giderleri Türk Dil Kurumu tarafından karşılanacaktır.
9. Aşağıdaki bağlantıda yer alan Başvuru Belgesi’ni doldururarak da ağ ortamında başvurunuzu yapabilir ve başvurunuzla ilgili gelişmeleri Başvuru Durumunu İzleme bağlantısından izleyebilirsiniz. E-posta veya belgegeçerle (faks) yapılan gönderimler kabul edilmeyecektir. Bütün yazışmalar: VI. ULUSLARARASI TÜRK DİLİ KURULTAYI, TÜRK DİL KURUMU, Atatürk Bulvarı 217, Kavaklıdere / ANKARA adresiyle yapılacaktır.

Bilgilerinize sunar, dilimize ve Kurumumuza gösterdiğiniz ilgiye teşekkür ederiz.

İlgilenip katılmak isteyenler olursa, başvuru belgesini doldurup göndermeniz gerekiyor.

Prof. Döşoğlu‚ bazı hekimlerin doğaüstü ve gizemci görünme isteğiyle karşı çıkmasına rağmen‚ tıp dilinin Türkçeleştirilmesinin‚ hekimin dediğini hastanın anlamasını sağlamak için önemli ve gerekli olduğunu savundu.

Türk Nöroşirürji Derneği’nin çeşitli girişimleri olduğunu anlatan Döşoğlu‚ beyin cerrahları olarak bu alanı yabancı terimlerden arındırmak için “Nöroşirürji Sözcükleri Çalışma Grubu” oluşturduklarını derneğe kayıtlı uzman ve öğretim üyesi yaklaşık bin kişinin konu hakkında bilgilendirildiğini söyledi.

Türkçe TERİM KILAVUZU İNTERNETTE

Döşoğlu‚ “Nöroşirürjide Yazım‚ Eğitim ve Öğretim için Türkçe Terim Kılavuzu” hazırladığını ifade ederek‚ kılavuzun basıldığını ve üyelere ücretsiz gönderildiğini‚ ayrıca internette de kullanıma açıldığını ifade etti.

Kılavuzun‚ bir sözlük biçiminde olmadığını‚ internette “TND-dil@yahoogroups.com” ismi ile dil konusunda sohbet edilebilecek bir sayfa oluşturulduğunu ve üyelerin konu ile ilgili tartışmalarına imkan sağlandığını anlatan Döşoğlu‚ çalışmanın amacının özellikle Türkçesi olan ve kullanımı kabul görmüş terimlerin‚ yazılarda ve konuşmalarda kullanılmasının yaygınlaştırılması olduğunu dile getirdi.

“PROGRESSİF” YERİNE “İLERLEYİCİ”

Murat Döşoğlu‚ “Buna örnek olarak ‘progressif’ yerine ‘ilerleyici’‚ ‘arter’ yerine ‘atardamar’‚ ‘adult’ yerine ‘erişkin’‚ ‘infant’ yerine ‘yeni doğan’‚ ‘pediatri’ yerine ‘çocuk sağlığı’‚ ‘nazariye’ yerine ‘sav’ gibi bir çok örnek verilebilir” diye konuştu.

Döşoğlu‚ Türkçe karşılığı henüz bulunmayan terimlerin Türkçeleştirilmesinin de ana hedeflerden olduğunu belirterek‚ genel kullanımda oturmuş fizik‚ kimya‚ cerrah gibi terimlerin değiştirilmesinin düşünülmediğini bildirdi.

LATİNCE ZORLUK YARATIYOR

Tıp eğitiminin ilk yıllar Latince’nin‚ son yıllarda ise İngilizce ve Fransızca’nın baskısı altında olduğunu anlatan Döşoğlu‚ özellikle Latince’nin günlük dilde hiç kullanılmamasının tıp öğrencisi için öğrenme aşamasında zorluklar oluşturduğunu‚ bu nedenle tıp dilinin Türkçeleştirilmesinin kaçınılmaz bir gerçek olduğunu vurguladı.

Döşoğlu‚ böylece öğrenme‚ anlatma ve öğretmenin kolaylaşacağını‚ bilimsel uğraşlarda ezberlemenin‚ yerini “Türkçe öğrenme‚ Türkçe düşünme ve Türkçe üretmeye” bırakacağını dile getirerek‚ bunun sonucunda düşünce ve bilimin de gelişeceğine dikkati çekti. Prof. Dr. Murat Döşoğlu‚ “Tıp dilinin Türkçeleştirilmesi‚ hekim-hasta ilişkilerinin kolaylaşması‚ hastanın derdini rahatlıkla anlatabilmesi ve hekimin söylediğini anlayabilmesi gibi birçok nedenle önemli ve gereklidir” dedi.

HEKİMLER GİZEMCİ‚ DOĞAÜSTÜ GÖRÜNMEK İSTİYOR

Türkçeleştirmeye bazı hekimlerin‚ “halktan kopukluk ve seçkincilik eğilimi‚ farklı olma arzusu‚ gizemci‚ doğaüstü ve büyüklenmeci görünme isteği ile Türkçe yayınlarda niteliğin düşeceği ve türetilecek yeni sözcüklerin tutmayacağı” iddiasıyla karşı çıktığını savunan Döşoğlu‚ ayrıca yabancı kökenli sözcüklere bağlılık ve “Türkçe’nin bilim dili olamayacağı sanısının” da bu konudaki olumsuz etkenlerden olduğunu vurguladı.

Murat Döşoğlu‚ “yabancı yayınların izlenmesinde güçlük oluşacağı ve yabancı dilin unutulacağı kaygısı‚ yabancı dilde yayın özentisi‚ akademik yükseltmelerde yabancı dille yayın şartı ve Türk üniversitelerinde yabancı dille eğitim yapılmasının” da tıp dilinin Türkçeleştirilmesinin önündeki engellerden olduğuna işaret etti.

YARIM YAMALAK YABANCI DİL OLMAZ

Tıp alanındaki kaynakların izlenebilmesi ve bilginin güncellenebilmesi açısından yabancı dil bilmenin öneminin tartışılamayacağını ifade eden Prof. Dr. Döşoğlu‚ “Burada vurgulanmak istenen‚ sisteme enjekte edilmeye çalışılan ‘sizin dilinizle bilim yapılamaz’ safsatasına karşı dik bir duruştur. Karşı olunulan şey‚ yabancı dil eğitimi değil‚ yabancı dilde eğitimdir” diye konuştu.

Döşoğlu‚ gençlerin “yarım yamalak” bir Türkçe ile “yarım yamalak” bir İngilizce arasına sıkıştıklarını savunarak‚ Türkçe bir terimin İngilizce olarak yazılabildiğini veya okunabildiğini dile getirdi.

Prof. Dr. Döşoğlu‚ “Tıp eğitimi Türkçe yapılmalı‚ İngilizce tıp eğitiminden vazgeçilmeli‚ ancak iyi bir İngilizce eğitimine önem verilmelidir. Eğitimde ve yayınlarda Türkçe karşılığı olan terimler‚ mutlaka Türkçe olarak kullanılmalıdır” dedi.

Türkçeleştirilmiş terim önerilerinin toplanması ve bunun devamlılığının sağlanması gerektiğinin altını çizen Döşoğlu‚ tıp kitapları‚ dergileri ve öğrenci ders notlarında özenli Türkçe kullanımının özendirilmesi ve desteklenmesinin gerekli olduğunu dile getirdi.

DİL GÜMRÜĞÜ YOLU

Prof. Dr. Murat Döşoğlu‚ şöyle devam etti:

“Halen kullanılmakta olan ve birkaç dilin karması olan tıp dili özleştirilmelidir. Bu amaçla ilk yapılacak şey‚ Türkçe’ye ve kişinin kendisine güvenmesidir. Bu konuda tarafsız olunmamalıdır. Türkiye Bilimler Akademisinin önderliği ve rehberliğinde‚ üniversiteler‚ uzmanlık dernekleri‚ tabip odaları‚ devlet hastaneleri ve diğer sağlık birimlerindeki tüm alan uzmanlarında duyarlılık oluşturulmalı‚ yeni çıkmış bir terim daha kullanıma girmeden bir ‘Dil Gümrüğü’ yolu ile yakalanmalı ve daha önceden oluşturulmuş bir kurul yardımı ile hızla özleştirilmelidir. Dil bilgisi konusunda yaşanabilecek sıkıntıların çözümü için dil bilimcilerin yardımı kullanılmalıdır. Çalışmalar bir sözlük oluşturma ile taçlandırılmalıdır.”

Kaynak: İnternet Haber – Türkcan

|» Türkçe Haberleri Sayfasına Dön! « |