Uzun süredir bütün yaş gruplarının katılabileceği, ödüllü bir düz yazı / şiir yarışması düzenlemeyi planlıyorduk. Birçok arkadaşımız yorumlarıyla özellikle “şiir yarışması” yapılmasını istiyordu. Katılımın olup olmayacağı konusunda kuşkulu olduğum için, bir sormaca düzenleyip sormak istedik.

Sorduk, sormaz olaydık. Sonuçlar, yine acı bir gerçeği resmen yüzümüze çarptı. Gerçekten gençlerimizin bu kadar uyuşuk, eyvallahçı, edebiyat zevkinden mahrum olduğunu bilmiyordum., öğrenmiş oldum. Ben, en azından “Şiir yarışmasına katılırım.” seçeneğinin en üstte olacağını umuyordum; fakat beni yanılttınız. Sormacanın altında da belirttiğim üzere bir ay boyunca sizlerin sormacayı oylamasını bekledim. Verdiğiniz oylara göre dağılım şöyle:

Düz yazı veya şiir yarışması yapsak katılır mısınız?

Evet, gördüğünüz gibi sonuç içler acısı. Sormacayı oylayan “3783” kişiden, “1148“i yarışmayı istemiyor. Aslında sormacayı hazırlarken bir şeyi gözden kaçırdım. Eğer seçenekleri “Evet, katılırım.” ve “Hayır, katılmam.” diye iki tane yapsaydım, “Evet, katılırım.” diyenlerin oranı % 70 olacaktı ve yarışma yapılacaktı. Fakat bu şekilde hazırladığım ve size de böyle duyurduğum için, sonradan düzeltmek istemedim.

Ben, gençlerin edebiyatla biraz daha içli dışlı olmalarını sağlamak; kendilerini ifade edebilmek için yazılı anlatımlarını güçlendirmek; ağ ortamında “msn“den başka katılabilecekleri bir yarışma ortamı oluşturmak ve üzerlerindeki uyuşukluğun bir nebze olsun atılmasını sağlamak için böyle bir girişimde bulunmak istemiştim. Bu amaç neticesinde, ücretsiz olarak herkesin katılabileceği ve kazananların da ödüllendirileceği bir girişim, siz gençlerin (herkes üstüne alınmasın) tembel ve bilimden, sanattan, güzellikten… kaçan tavırları yüzünden başka bahara kaldı.

Sormacayı “İkisine de katılmam.” seçeneği ile oylayanlar eğer bu yazıyı okursa, lütfen neden istemediklerini yazsınlar da mantıklı bir sebebi varsa biz de öğrenelim.

Umarım böyle mutlu olmuşsunuzdur…

Divan Edebiyatında Düz Yazı (Nesir)

Divan, şiire ağırlık veren bir edebiyattır. Düzyazı, ancak bilimsel çalışmalarda, tarihlerde, kimi sanatsal metinlerde ve gezi türü eserlerde kullanılmıştır. Divan edebiyatında üç tür düzyazı biçimi vardır. Yalın düzyazı, süslü düzyazı ve orta düzyazı. Yalın düzyazıda halkın konuştuğu dil kullanılmış, halk kitapları, halk öyküleri, Kur’an tefsirleri, hadis açıklamaları bu türde yazılmış eserlerdir.

Süslü düzyazıda (nesirde) hüner ve marifet göstermek amaçlanmıştır. Bu türe genellikle medrese öğrenimi görmüş, Osmanlıcayı iyi bilen yazarlar yönelmiştir. Çok uzun cümlelerin, bol söz ve anlam oyunlarının göze çarptığı bu türün en belirgin örneklerini Veysi ve Nergisi vermiştir. Süslü düzyazıda çok ürün verilmiş bir alan da tezkire’dir. Bu türün ilk örneğini, 16. yüzyılda Âşık Çelebi yazmış ve tezkire geleneği 19. yüzyılda Fatih Efendi’ye gelene kadar sürmüştür.

Orta düzyazı (nesir) ise, divan edebiyatının hemen hemen bütün klasik yazarlarının yazdığı bir türdür. Belirgin özellikleri, söz ve anlam oyunlarından, hüner ve marifet göstermekten kaçınılmış ve içeriğin ön planda tutulmuş olmasıdır. Özellikle tarih, gezi, coğrafya ve din kitapları bu türde (orta nesirle) yazılmıştır.

Divan Edebiyatı’nda düzyazılar, yazılış amacı ve dil tutumu dikkate alınarak üçe ayrılır:

1. Sanatlı(süslü) Düzyazı: Söz ustalığı göstermek amacıyla yazılır. Sinan Paşa’nın Tazarru’at adlı eseri, bu türün en tanınmış örneğidir. Sanatlı düzyazıya inşa denir

2. Orta Düzyazı: Yer yer ağır ve süslü, yer yer sade bir dille yazılan düzyazılardır. Genellikle tarih kitaplarında bu düzyazı türü görülür. Osmanlılar zamanında tarihçilik,’vakanüvis’ adı altında yürütülen bir tür memurluktu. Sarayda görevlendirilen vakanüvisler, önemli önemsiz her olayı günü gününe notlar halinde yazarlardı. Bu eserler, olay anlatımına dayalı olduğundan, bilimsel tarih anlayışıyla bağdaşmaz. Divan döneminin başlıca tarihçileri arasında Aşıkpaşazade ,Ali, Ebülgazi Bahadır Han,Naima, Peçevi, Mütercim Asım sayılabilir.

3. Sade Düzyazı: Dil ve anlatım ustalığının değil, ele alınan konunun önem taşıdığı düzyazı türüdür. Bu anlayış nedeniyle, sade düzyazılarda ustaca söz söyleme çabası görülmez; dil açık, yalın, doğaldır. Bu düzyazı türünü kullananlardan başlıcaları şunlardır: Mercimek Ahmet , Katip Çelebi, Evliya Çelebi (Eseri:Seyahatname).

Din Dışı Yazı Türleri: Tezkire, Tarih, Seyahatnâme, Sefaretnâme, Siyasetnâme, Münazara, Münşeat

|» “Divan Edebiyatı” Sayfasına Dön! « |

Not: İçerik, internetten alıntılanarak derlenmiştir…

Edebiyat, Türk Edebiyatı, Divan Edebiyatı, Halk Edebiyatı, Tanzimat Edebiyatı, Milli Edebiyat, Servet-i Fünun, Fecr-i Ati, Edebiyat, Türkçe