Yüklü Tanecikler

Elektron

• En küçük elektrik yüküne sahiptir. Yüküne bir elemantel yük denir. 1 elementel yük 1.6.10-19C dur. 1866 yılında Thamson tarafıdan yapılan deneyler sonucunda keşfedildi.
• Negatif elektrik yüküne sahip bu parçacığın kütlesi bir hidrojen atomu kütlesinin yaklaşık 1836 da birine eşittir.
• Bu da yaklaşık olarak 9.11.10-31 kg dır.

Proton

• Atomun çekirdeğinde bulunan pozitif yüklü taneciktir. Yüküelektronun yüküne eşit yani 1.6.10-19C olur. Kütlesi elektronun kütlesinin yaklaşık olarak 1836 katına eşittir.

Yüklü Parçacıkların Elektrik Alanda Hareketi

• Paralel yüklü iki levha V potansiyel farkı altında yüklendiğinde levhalardan birisi (+). diğeri (-) yüklenir. Bu iki levha arasında (+) dan (-) ye doğru elektrik alan oluşur.

• Yük bir levhadan diğer levhaya hareket etmiş ise x=d olucağından yapılan iş W = V.q olur. (levhalar arası uzaklığa bağlı değil) Elektriksel kuvvetin yaptığı işi parçacığın kinetik enerjisindeki değişimden faydalanarakta hesaplayabiliriz.

[fizik_2_ygs_lys]

Günlük hayatta bazı sayıları ifade etmek için birtakım kavramlar kullanılır.
Örneğin,
10 tane demek yerine 1 deste denilir.
Kimyada kullanılan hesaplamalarda atom ve molekülle- rin tek tek kütlelerinden söz etmek olanaksızdır. Bu ne- denle mol kavramı ortaya çıkmıştır. Bu kavram Avogad- ro tarafından öne sürülmüştür

1 mol = 6,02.10 üzeri 23 tane tanecik
N = Avogadro sayısı = 6,02.10 üzeri 23 tane

• Tanecik denilince akla,

– Atom
– Molekül
– İyon
– Proton
– Elektron
– Nötron tanecikleri gelmelidir.
NOT: Mol miktarı belirleyen bir birimdir.

Mol – Tanecik Sayısı İlişkisi

2 mol H2O molekülü = 2 N tane H2O molekülü
= 2.6,02.10 üzeri 23 tane H2O molekülü
= 12,04.10 üzeri23 tane H2O molekülü

Mol – Hacim İlişkisi

1 mol gaz (gazın cinsi ne olursa olsun) N.K. da (normal koşullarda) 22,4 L hacim kaplar. N.K. Æ Sıcaklığın 0°C ve basıncın 1 atm olduğu koşul- lardır.

Atom – Gram, Formül – Gram, İyon – Gram
Atom – gram: 1 mol atomun kütlesi. Formül – gram: 1 mol bileşiğin kütlesi.
Na2CO3 5H2O bileşiğinin mol kütlesini bulunuz.
İyon – gram: 1 mol iyonun kütlesi. Bu ifadelerin hepsi mol anlamını taşır.
3 molekül – gram NH3 gazı = 3 mol NH3 molekülü
2 atom – gram Na atomu = 2 mol Na atomu.

Mol – Kütle İlişkisi

Bir taneciğin kütlesi ölçülemez. Ancak deneysel olarak bir atomun kütlesi diğerine göre kıyaslanabilir. Bu işlem için elementlerden 12C atomu referans seçilmiştir. C atomuna bağlı olarak diğer atomların kütleleri he- saplanmıştır.
C atomuna bağlı bulunan atomun kütlesine “bağıl atom kütlesi” denir. Her elementin bağıl atom kütlesi vardır.
C: 12 O: 16
H: 1 Mg: 24
1 mol C atomu = N tane C atomu = 12 gram.
1 mol taneciğin kütlesine “mol kütlesi” denir. Birimi
“g/mol” dür. MA ile gösterilir.
Mol ile kütle arasındaki ilişki şu formülle ifade edilir.

[kimya_ygs_lys]

Çekirdek

Proton ve nötron taneciklerini kapsar. Atomun kütlesini çekirdek oluşturur. Atomun en yoğun bölgesidir.
Proton
Atomun çekirdeğinde bulunan (+) yüklü taneciklerdir. Sembolü “p” dir.
Proton sayısı = Atom numarası = Çekirdek yükü

• Her elementin proton sayısı farklıdır.

Nötron
Atomun çekirdeğinde bulunan yüksüz (nötr) taneciklerdir. Sembolü “n” dir.
Elektron
Atomun yörüngelerinde yer alan yani çekirdeğin etrafın- da dönen hareketli taneciklerdir. (–) yüklüdür. Sembolü “e” dir.
Kütle Numarası
Atomun kütlesi çekirdeğinde toplanmıştır. Bu nedenle çekirdeğindeki taneciklerin toplam kütlesi, kütle numara- sını verir.
Kütle numarası = Proton + Nötron
Kütle numarası, nükleon sayısı olarak da bilinir.
Nötr Atom
Atomun proton sayısının elektron sayısına eşit olduğu durumdur.
Atomun yüksüz halidir.
Nötr bir atomda,
Proton sayısı = Elektron sayısıdır.

Örnek, 11Na İyon
p = 11 e = 11
Atomun elektron almış veya elektron vermiş halidir.
a. Katyon
Nötr bir atom elektron verirse (+) yüklü hale geçer. Bu iyona “katyon” denir.
Örnek, 11Na
e = 10

•  1e vermiş demektir. p > e

b. Anyon
Nötr bir atom elektron alırsa (–) yüklü hale geçer. Bu iyo na “anyon” denir.

ÖRNEK:Pozitif yüklü iyonlarla ilgili,
I. Proton sayısı elektron sayısından fazladır.
II. Nötron sayısı elektron sayısından azdır.
III. Çekirdek yükü elektron sayısına eşittir.
yargılarından hangileri kesinlikle doğrudur?
A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III
ÇÖZÜM: Pozitif yüklü iyon katyondur. Katyonlarda p > e ilişkisi vardır. Nötron sayısı büyük, küçük ya da eşit olabilir. Çe- kirdek yükü proton sayısıdır.
YANIT:A
ÖRNEK: X atomu Y–3 iyonuna 2 elektron verirse, son durum- da X ve Y taneciklerinin yükü kaç olur?
A) 0, –5 B) – 2, –1 C) – 2, –3 D) +2, –1 E) +2, –5
ÇÖZÜM: Elektron alan tanecik aldığı elektron kadar (–) yükle yük- lenir. Elektron veren ise (+) yükle yüklenir.
Yanıt E

İzotop Atomlar

Proton sayıları, aynı nötron sayıları farklı olan atomlardır. Bu atomların nötron sayıları farklı olduğundan kütle numaralarıda farklı olur.

Örnekler

•  Bir elementin izotop nötr atomlarının kimyasal özel- likleri aynıdır. Fiziksel özellikleri ise farklıdır.
•  İzotop olan fakat elektron sayıları farklı olan tanecik- lerin ise fiziksel ve kimyasal özellikleri farklıdır.

ÖRNEK: Bir elementin atom numaraları aynı, kütle numaraları farklı çeşitlerine o elementin izotopları denir. Birbirinin izotopu olan iki nötr atomun yapısı ile ilgili,
I. Proton sayıları farklı, elektron sayıları aynıdır.
II. Proton ve nötron sayıları farklıdır.
III. Nötron sayıları farklı, elektron sayıları aynıdır.
açıklamalarından hangileri doğrudur?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I ve III
1992 ÖYS
ÇÖZÜM: İzotop atomların proton sayıları aynı, nötron sayıları fark- lıdır. Nötr bir atomun proton sayısı aynı zamanda elekt- ron sayısına eşittir.
Yanıt C

İzoton Atomlar

Proton sayıları farklı, nötron sayıları aynı olan ele- mentlerdir. Bu atomların hem kimyasal, hem de fiziksel özellikleri farklıdır.

İzobar Atomlar

Proton sayıları farklı, kütle numaraları (nükleon sayıları) aynı olan elementlerdir. Bu atomların hem kimyasal hem de fiziksel özellikleri farklıdır.

Allotrop Atomlar

Bir elementin özdeş atomlarının farklı sayı ve dizilişteki şekilleridir. Bu atomlar aynı elemente ait olduğu için kim- yasal özellikleri aynıdır. Atomlar farklı sayı ve dizilişte olduğundan fiziksel özellikleri farklı olur.

ÖRNEK: Bir elementin aynı cins atomlarının farklı kristal veya molekül şekillerinin her birine, o elementin allotropu denir. Bu tanıma göre, aşağıdakilerin hangisinde verilen maddeler birbirinin allotropu değildir?
A) Oksijen – Ozon
B) Grafit – Elmas
C) Kırmızı fosfor – Beyaz fosfor
D) Radyoaktif iyot – Radyoaktif olmayan iyot
E) Rombik kükürt – Monoklinik kükürt
1992 ÖYS
ÇÖZÜM 😀 seçeneğinde iyot hakkında verilen özellik radyoaktivi- teyle ilgilidir. Aynı olan atomların çekirdeğindeki nötron sayılarının farklı oluşu bu özelliği belirler. Proton sayıları aynı, nötron sayıları farklı bu atomlar birbirinin izotopu- dur.
Yanıt D

[kimya_ygs_lys]