Sıra Sayı Sıfatları

İsimlerin sıralarını belirten sözcüklerdir. İsme sorulan “kaçıncı” sorusunun cevabı sıra sayı sıfatını verir. * Küçük bey beşinci sınıfa geçmiş.

* Hızlı forvet altıncı dakikada takımını öne geçirdi.

* Romanın seksen ikinci sayfasını okuyorum.
* Bu lafı bugün üçüncü kez duyuyorum.

 Sıra Sayı Sıfatları Örnek

* Birinci yarışmacı bizim okuldandır.

*İlk sınavda sonuncu oldu.

*Evimiz beşinci kattadır.

*Dördüncü ay Nisan ayıdır.

* Ahmet Bey üçüncü odadadır.

 Asıl Sayı Sıfatları

Varlıkları tam sayı olarak belirten sözcüklerdir. İsme sorulan “kaç” sorusunun cevabı asıl sayı sıfatıdır.

* Sınavın bitmesine dört dakika kaldı.

* Bulaşık yıkarken iki tabak ve bir bardak kırmış.
* Testlerin hepsinde on iki soru var.

Bahçede üç elma ağacı var.

Uyarı: Asıl sayı sıfatlarından sonra gelen isimler çoğul eki almazlar, ancak bazı kalıplaşmış sözcükler bu kurala uymaz.

Yedi cüceler, kırk haramiler, üç aylar

1. İşaret Sıfatları
İsimleri işaret yoluyla belirten sıfatlardır.
İsme sorulan “hangi” sorusunun ceva- bı bize işaret sıfatını verir.
* Bu adamı tanıyor musun?
* Şu kitabı bana uzatır mısın?
* O masayı bizim için ayırın.
* Öteki kazağı da almak istiyorum.
* Beriki otobüs nereye gidiyor.

Uyarı: Sıfat yapan “–ki” ile za- mir olan “–ki” karıştırılmamalıdır.

Kitaptaki şiiri ezberledim.
Dünkü maç çok heyecanlıydı.

Bu cümlelerde “–ki” eki alan sözcükler “şiir, maç” isimlerini belirtmektedir. “-ki” işaret sıfatı olarak kullanılmıştır.

Odanınkini kapatır mısın? Onunki masadaydı.
Bu cümlelerde “-ki” sırasıyla “ışık, ka- lem” isimlerinin yerini tuttuğundan za- mirdir.

Belirtme Sıfatları  Örnek Soru 1 

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıfat tamlaması vardır?

A) Medeniyet, insan zekâsının ürünüdür.
B) Çocuğun gözleri deniz mavisi idi.
C) Sınıfın camlarını takmamız gerekiyor. D) Elindeki kalemi arkadaşına verdi.
1997 FL

Belirtme Sıfatları  Örnek Soru  Çözümü 1 

A’da “insan zekâsının ürünü”, zincirleme ad tamlaması; B’de “çocuğun gözleri” belirtili ad tamlaması, “deniz mavisi” belirtisiz ad tamlaması; C’de “sınıfın camları” belirtili ad tamlamasıdır. D’de “elindeki kalem” ismi işaret yönünden belirten sıfat tamlamasıdır.

Yanıt D

Belirtme Sıfatları  Örnek Soru 2

“Böyle” kelimesi, aşağıdaki cümlele- rin hangisinde sıfat olarak kullanıl-mıştır?
A) Senin söylediğin böyle değil mi?

B) Annenle böyle konuşmamalısın.

C) Böyle gidemezsin okula.

D) O, böyle şeyleri çok sever.

1999 DPY

Belirtme Sıfatları  Örnek Soru  Çözümü 2

D seçeneğinde “böyle” sözcüğü “yerler ismini belirtmiştir. “böyle yerler” işaret sıfatı tamlamasıdır.

Yanıt D

İsimleri çeşitli yönlerden niteleyen ya da belirten sözcüklere “sıfat” denir. Bir sözcüğün sıfat değeri kazanabilmesi için mutlaka kendisinden sonra bir isim gelmelidir. Sıfatlar, çekim eklerini almaz. Sıfatlar iki bölüme ayrılırlar:

A. Niteleme Sıfatları

İsimlerin durumunu, biçimini, rengini, unvanını belirten sıfatlara “niteleme sıfatı” denir. İsme sorulan “Nasıl?” soru- suna cevap verir.

Yuvarlak masa

Kırmızı araba

Yaramaz çocuk

Kirli çorap

Büyük oda

Kırık cam

Sıfat Ön Ad ÖRNEK SORU 1

Hangi cümlede niteleme sıfatı yok tur?

A) Bu kıyılar içerilere kadar tuz kokar.

B) Görülen düzlükler boz topraktır.

C) Düz, killi topraklardan sonra bükler başlar.

D) Buralarda Toros’un karlı dorukları görünür.

2000 DPY

Sıfat Ön Ad  ÇÖZÜM 1

B’de “görülen düzlükler”, C’de “killi top- raklar”, D’de “karlı doruklar” niteleme sı- fatıdır.
Yanıt A

Sıfat Ön Ad ÖRNEK SORU 2

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde deyim, bir varlığı nitelememiştir?

A) Çok cana yakın insanlar, hiç sıkılmadım.

B) Kazadan sonraki korkuları günden güne azalmıştı.

C) Bu gözü kara çocuğu herkes çok sevmişti.

D) Yeni işimize etek dolusu para harcadık.

2005 ÖO

Sıfat Ön Ad  ÇÖZÜM 2

A’da “cana yakın” deyimi “insanlar” ismi- ni, C’de “gözü kara” deyimi “çocuğu” ismini, D’de “etek dolusu” deyimi “para” ismini nitelemiştir.

Yanıt B

Uyarı: Ünvan sıfatları isimden önce de sonra da kullanılabilir. Ünvan sıfatlarında ilk harf büyük yazılır.

Doktor Mehmet Bey

Avukat Kadir

Teğmen Ali