Nedenler
I.Dünya Savaşı’nın bıraktığı sorunlar ve bu sorunların çıkardığı yeni gelişmeler II.Dünya savaşı’nın başlamasında etkili olmuştur.1930 yıllarından sonra Avrupa’da statükocu devletlerle, statükonun değişmesini isteyenler arasında siyasi, ekonomik ve askerî gerginlikler başlamış ve bunlar devletler arasında çatışmalara neden olmuştur.
Savaşın Başlaması
II. Dünya Savaşı Almanya’nın Polonyo’ya saldırmasıyla başlamıştır. Ancak, savaşın temel nedeni olarak Avrupa’nın en büyük denizci ve sömürgeci devletiyle (İngiltere) en güçlü kanal devleti (Almanya) arasında doğrudan anlaşmaya varılamamış olması ve Almanya’nın askerî ve ekonomik olarak diğer devletler için tehlikeli olması gösterilebilir.
Batı Cephesi
Batı Cephesi Almanya Polonya’ya saldırınca İngiltere ve Fransa Polonya’ya yardım etmek için anlaştılar. Bu arada Sovyet Rusya da Polonya’yı işgal etti. Almanya ve Sovyet Rusya Polonya’yı kendi aralarında paylaştılar. Sovyet Rusya Baltık toprakları için harekete geçti. Estonya, Letonya, Litvanya Sovyet Rusya’ya üs verdiler. Finlandiya barış görüşmelerini kabul etmek zorunda kaldı ve bağımsızlığını korudu; ancak Sovyet Rusya’ya toprak ve üs verdi.Böylece Sovyet Rusya Baltık kıyılarına yerleşti.

Almanya, Danimarka, Norveç, Hollanda ve Belçika topraklarını işgal etti. İtalya da Fransa ve İngiltere’ye savaş açtı. Almanlar Paris’e girdiler. Öte yandan Almanya, Japonya ve İtalya sürekli barışın sağlanması amacıyla 27 Eylül 1940’da Üçlü Pakt’ı imzaladılar.
NOT: Üçlü Pakt İngiltere’nin dünyadaki istekleri ve Amerika Birleşik Devletleri’nin ekonomik yayılmacılığına karşı kurulmuştur.
Kuzey Afrika Cephesi
Ingiltere denizlerde çok güçlü bir devletti. Avrupa’da Ingi- O« lizlerin bu hâkimiyeti’nin kırılamayacağı anlaşılınca İtalya ve Almanya stratejik açıdan önemli olan Süveyş Kanalının bulunduğu Afrika cephesini açtılar. Ancak Müteffik Devletler karşısında Mihver Devletleri yenildiler.
 Balkanlar’da Almanya’nın Yayılması
Almanya Balkanlarda ilerlemeye başladı.Balkan devletlerini zorla Üçlü Pakt’a üye yapıp Yunanistan’a kadar ilerledi. Bu dönemde Irak’ta hükümet darbesi olmuştu. Almanya
Irak asillerine Fransa’nın mandası olan Suriye üzerinden yardım göndermeye başladı. Almanya, bu arada Irak petrollerinden yararlanabilmek için Türkiye üzerinden geçebilmek amacıyla Ankara Hükümeti’ne de baskı yapmaya başlamıştı.

II.Dünya Savaş’ında Türk Dış Politikası

Almanya’nın Türkiye sınırlarında yayılması üzerine İngiltere ve Amerika Birleşik Devletleri, Türkiye’yi savaşa sokmaya çalışmıştır. Ancak Türkiye denge politikası adı verilen bir politikayla savaşa girmemiş, Mihver ve Mütefik Devletler arasında tarafsız davranmış, iki tarafı da karşısına almayarak dünya politikasında yerini almıştır. Almanya-Türkiye arasında 1941’de saldırmazlık paktı imzalanması da bunun açık örneğidir.
ÖRNEK: Türkiye, ikinci Dünya Savaşı’nda 1939 yılında İngiltere ve Fransa ile ittifak, 1941 yılında Almanya ile dostluk antlaşması imzalamıştır. Yalnız bu bilgiyle, Türkiye’nin İkinci Dünya Savaşındaki bu tutumunun,
I. savaşın değişen koşullarına göre hareket ettiği,
II. Savaş dışı kalmaya çalıştığı.
III. Milletler Cemiyetine üye olduğu
durumlarından hangilerini gösterdiği savunulabilir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III
2009 ÖSS
ÇÖZÜM: II. Dünya Savaşı’nda Türkiye’nin önce İngiltere ve Fransa ile ittifak ardından da Almanya ile dostluk antlaşması imzalaması ülkemizin değişen savaş koşullarına göre
hareket ettiğini ve savaş dışı kalmaya çalıştığını gösterir.
Yanıt D

Alman-Rus savaşı

Almanya “Yıldırım Harbi” ile Avrupa, Kuzey Afrika ve Balkanlar’da ilerlemiş ancak başarılı olamamıştır. Bu sırada ingiltereve Rusya arasında antlaşma imzalanmış, bunu Rusya’nın Polonya ile imzaladığı dostluk antlaşması izlemiştir. Bu arada Sovyet – Rusya ve Polonya arasında dostluk anlaşması da imzalanmıştır. Müttefik Devletler’in bu faaliyetlerine karşılık Almanya Anti-Komintern Paktı’nı yenilemiştir (Kominist Enteryoneline karşı). Kış mevsiminin gelmesiyle Ruslar, Almanlara karşı hücuma geçtiler ve Doğu cephesinde Almanları gerilettiler.

Amerika Birleşik Devletleri’nin Savaşa Girmesi

Amerika savaşın başında tarafsız kalmıştır. Ancak Amerikan başkanının müttefiklere yardım ifadeleri Almanya ve İtalya tarafından tepkiyle karşılanmıştır. Japonya, Uzak Doğu’da yayılmacı bir politika izlemeye başlamış bu ülkenin Pasifik’te Amerika ve Sovyet Rusya ile çıkarları çatışmaya başlamıştır. Bu arada Sovyetler Birliği ve Japonya arasında saldırmazlık ve tarafsızlık antlaşması imzalanmıştır. Uzak Doğu’da Japonya, 1941’de Pearl Harbour’daki Amerikan üslerini bombalamaya başlamış, ardında da İngiltere ve Amerika’ya resmen savaş açmıştır. Ancak Amerika Pasifik’te üstünlüğü çok geçmeden ele geçirmiştir.  Amerika’nın savaşa katılmasıyla Almanya’ya karşı savaşa katılan 26 ülke “Atlantik Bildirisi” ve “Birleşmiş Milletler” bildirisi yayınlamıştır. Birleşmiş Milletler Bildirisi, Birleşmiş Milletler Örgütü’nün temellerini oluşturmuştur. İtalya Müttefik Devletler tarafından işgal edildi ve Musolli’ni
iktidardan düştü, ardında da ateşkesle savaştan çekildi. Almanya doğu ve batıdan Müttefik Devletler tarafından sıkıştırıldı ve 8 Mayıs1945’te bütün Alman kuvvetleri teslim oldular.
Japonya’nın teslim olmaması üzerine Amerika 6 Ağustos 1945’te Hiroşima’ya ardından Nagazaki’ye atom bombaları attı. Bu saldırılar üzerine Japonya teslim oldu. Böylece savaş müttefiklerin galibiyetiyle sona erdi.
II. Dünya Savaşı’na 58 ülke katılmış, 25 .173000’i asker, 41 .830.600 ‘ü sivil olmak üzere 67.004.300 kişi hayatını kaybetmiştir.
Savaşın Sonuçları

• Savaş tekniği ve teknolojisi, insan ve savaş malzemesi çok geniş alanları kapsamış bu durum savaşın uzun, şiddetli ve yıpratıcı olmasına neden olmuştur.
• Müttefikler, Sovyetler Birliği ve diğer müttefikler olarak yeni bloklar oluşmasını sağlamıştır.
• I.Dünya Savaşı’ndan sonra oluşan güçler dengesi bozulmuş ve siyasi haritadaki değişiklikler güçler dengesinde boşluk oluşmasına neden olmuştur.

Türkiye’nin Almanya ve Japonya’ya Savaş İlan Etmesi (23 Şubat 1945)

Almanya Türkiye’ye savaşa katılması için baskı yapmış; ancak Türkiye savaşa katılmamıştır. İngiltere de Türkiye’den Almanya ile ilişkilerini kesmesini istemiştir.Bu arada Sovyetler Birliği Türkiye’nin Almanya ile ilişkisini kesmediğini bu yüzden müttefiklerden ayrı bir politika izleyeceğini bildirmiştir. Sovyet Rusya’nın bu tutumu üzerine Türkiye, Almanya ile diplomatik ve ekonomik ilişkilerini kesti.
II. Dünya Savaşı Sonrası Güçler Dengesi ve Bloklaşma
II. Dünya Savaşı sonunda Avrupa ve Asya kıtalarında güçler dengesinde boşluk oluştu. İngiltere ve Fransa kazanmış olmalarına rağmen her açıdan çok yıpranmışlardı ve bu devletlerin toparlanmaları uzun sürecekti. Savaştan Amerika ve SovyetRusya güçlü çıkmıştı. Sovyet – Rusya yayılmacı emellerini sürdürürken Amerika yeniden ” Yalnızlık politikası”na dönme niyetindeydi. Sovyetler Birliği II.Dünya Savaşı’nda Avrupa’nın büyük bir bölümünde Polonya, Romanya, Bulgaristan, Macaristan, Doğu Almanya, Arnavutluk, Yugoslavya’da etkili olmuştur. Kominist rejimler Moskova tarafından yönetilmeye başlamış ve “Demir Perde Bloku” oluşmuştur. Bu arada ABD tarafından Marshall Planı hazırlandı ve Avrupa Ekonomik işbirliği Örgütü kuruldu. Buna karşılık Sovyetler Birliği Bulgaristan, Çekoslavakya, Macaristan, Polonya ve Romanya arasında Ekonomik Yardımlaşma Konseyi (COMECON) kuruldu. Yine NATO’ya karşı Doğu Bloku ülkeleri, Varşova Paktı’nı kurdular.

Varşova Paktı (14 M ayıs 1955)

Bölgesel, kollektif savunma ve yardımlaşma örgütüdür. Sovyetler Birliği, Arnavutluk, Demokratik Alman Cumhuriyeti, Bulgaristan, Macaristan, Polonya ve Çekoslavakya katılmıştır.
Batı Bloku Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Truman 12 Mart 1947’de komünizmi durdurma amacıyla özgürlük ve bağımsızlığı korumak için mücadele eden uluslara askerî ve ekonomik yardım yapılmasını söylemiştir. “Truman Doktrini” de Türkiye’ye 100 milyon dolarlık yardım yapılmasını kabul etmiştir. Bu doktrinle dünyada “Soğuk Savaş” adımları da atılmış oldu.
Sovyetler Birliği’nin yayılmacı tehditlerine karşı NATO kuruldu. 1950’lerde Sovyet Rusya’ya karşı Batı Bloku oluşturulmuş oldu.

Kore Savaşı (1950-1953)

1910’da Japonya Kore’yi egemenliği altına almıştı. Kore’yi bu durumdan kurtarmak için Amerika ve Sovyetler Birliği bu ülkenin kuzeyini ve güneyini işgal ettiler. Amerika güneyde askerî yönetim; Sovyetler Birliği kuzeyde Kuzey Kore Halk Cumhuriyeti’ni kurdu ve ülke ikiye bölündü. Bundan sonra Amerika ve Sovyet – Rusya’nın anlaşamaması üzerine iki Kore arasında savaş başladı. Türkiye Birleşmiş Milletler’e üye olarak Güney Kore’ye yardım edilmesini kabul etmiş, bölgeye asker göndermiştir.

Bağdat Paktı-CENTO (24 Şubat 1925)

Amerika Birleşik Devletleri Orta Doğu’yu kuşatacak bir savunma tasarısı hazırladı. Bu arada Arap-israil gerginliği devam ediyordu. Türkiye bu dönemde Irak ile politik yakınlaşmaya girmiş ve 1955’te Türkiye ve Irak arasında Bağdat Paktı imzalanmış, İngiltere de çıkarlarına uygun olduğu için pakta katılmıştır. Daha sonra pakta Pakistan ve İran da üye olmuştur.
Bu gelişmeler üzerine paktın adı, CENTO olarak değiştirilmiştir. Yumuşama (Detant) Politikası ve Gelişmeler Soğuk Savaş döneminde Doğu ve Batı bloku ülkelerinin özellikle Sovyet – Rusya ve Amerika Birleşik Devletlerinin silahlanma yarışına girmeleri, nükleer silahların kullanılmasının dünyada oluşturacağı tahribatlar endişelere yol açmış ve Paris’te zirve konferansı yapılmasına karar verilmiş; ancak Sovyet-Amerika gerginliği (Casus uçak olayından dolayı) yumuşamamış, konferans yapılaması mış ve yeni bir bunalım ortaya çıkmıştır.

Küba Bunalımı

Küba’nın Sovyetler Birliği ile sıkı ilişkiler kurması Amerika ile Sovyetlerin karşı karşıya gelmesine neden olmuş iki ülke nükleer savaş eşiğine gelmiştir. Bu olaylar sonunda Amerika Birleşik Devletleri, Sovyetler Birliği ve İngiltere arasında atmosfer ve uzayda nükleer deneme yapılmasını yasaklayan antlaşma imzalanmış ve ortam yumuşatılmıştır.

Helsinki Konferansı (1 Ağustos 1975)

Avrupa ülkelerinin egemenlik yönünden birbirlerine eşitliği, birbirlerinin sınırlarını ihlal etmeyecekleri, anlaşmazlıkların barış yoluyla çözüleceği gibi kararlar alınmıştır. Bu konferans Avrupa’da yumuşama (detant) politikasını gösteren en geniş devletler arası toplantıdır.
Orta Doğu’da Yaşanan Gelişmeler Arap-İsrail Çatışması
İsrail’in kurulmasından sonra bölgede çatışmalar başlamış ve Filistin Devleti kurulmuş; ancak Orta Doğu’da barış hâlâ sağlanamamıştır.

İran-Irak savaşı

İngiltere 1970 yılında bölgeden çekilmiş, bölgede iki ülke rejimlerinin birbirlerine karşı oluşturdukları tutum ve politikalarla gerginlik artmıştır. Savaş petrol dış satımını geriletince Amerika ve İngiltere gibi Avrupa devletleri Basra Körfezi’ne gemi gönderme yoluna gitmişlerdir. Amerika savaşta tarafsız kalmaya çalışsa da İran’a karşı bir tutum içine girmekten kendini alamamıştır. Nihayet Birleşmiş Milletler’in çağrısıyla 20 Ağustos 1988’de sekiz yıl süren savaş sona ermiştir.

Körfez Savaşı

Körfez Savaşı Orta Doğu coğrafyasında köklü değişikliklere yol açmıştır. Irak Basra Körfezi’nde yayılma ve petrol kaynaklarına sahip olma politikası ile Kuveyt’i işgal etti. Petrol dengelerini bozan bu işgal bütün dünyayı etkiledi. “Körfez Krizi” büyük devletleri harekete geçirdi. Irak’a karşı “Uluslararası Güç” oluşturdu ve bu ülke füze saldırıları ile ateşkes yapmaya zorlandı.
NOT: İncirlik’te Uluslararası Çevik Güç kurulmuş ve İncirlik’teki bu üs Irak’a karşı kullanılmıştır. Irak’la yaşanan kriz tam am en sona erm emiş ambargollarla devam etmiştir. Günümüzde Körfez Krizi hâlâ sürmektedir.

Sovyetler Birliği’nin Dağılması

Sovyetler Birliği’nde Gorbaçov’un iktidara gelmesiyle Kominist Parti’nin devlet üzerindeki vesayeti kaldırıldı ve bu ülkede başkanlık sistemi kabul edildi. Gorbavoç döneminde Amerika ile silahsızlanma antlaşması imzalanmış, iki Almanya’nın birleşmiş, birleşik Almanya NATO’ya üye olmuştur. Bu dönemde Glasnost (açıklık) ve perestroyka (yeniden yapılanma) politikalarının ardından SSCB yıkılmıştır. SSCB yıkıldıktan sonra ilk bağımsız olan devlet Gürcistan’dır.
Gürcistan’ı diğer federasyon üyeleri ve Türk Cumhuriyetleri izlemiştir.
Azerbaycan, Özbekistan, Kırgızistan, Türkmenistan bağımsızlıklarını ilan etmişler. Alma-Ata zirvesinde Bağımsız Devletler Topluluğu kurulmuştur. Yeni birliğin dünya devletleri tarafından tanınmasıyla da Sovyet Rusya hukuken sona ermiştir.

Türkiye-AB ilişkileri

Türkiye 1964 yılında Avrupa Ekonomik Topluluğuyla ortaklık antlaşması imzalamış, bu süreç Türkiye’nin 1987’de tam üyelik için başvurmasıyla hız kazanmıştır. 1999’da aday olarak kabul edilen Türkiye 2005 yılında tam üyelik müzakerelerine başlamıştır. Türkiye AB sürecinde hukuki, sosyal, siyasi ve ekonomik alanlarda değişim yaşanmaktadır. Müzakerelerde Türkiye’nin insan hakları ve sosyo-kültürel yapısı gündeme gelmektedir. Türkiye-AB entegrasyon sürecinde çeşitli organizasyonlar yapılmaktadır.
ÖRNEK: Aşağıdakilerden hangisi Orta Doğu coğrafyasında köklü değişiklere yol açmıştır?
A) Bağdat Paktı B) Sadabad Paktı C) Körfez Savaşı D) İran – Irak Savaşı E) Petrol Krizi
ÇÖZÜM: Irak’ın Kuveyt’i işgali körfezde köklü değişikliklere yol açacak, ABD’nin olaya müdahalesiyle Orta Doğu coğrafyası değişmelere uğrayacaktır.
Yanıt C

[tarih_ygs_lys]

CEMİYET-İ AKVAM (Milliyetler Cemiyeti)

18 Ocak 1919’da Paris Barış Konferansı’nda,uluslararası barışı ve güvenliği korumak amacıyla Milletller Cemiyeti kurulması kararlaştırıldı. Cemiyet-i Akvam resmen 10 Ocak 1920’de kuruldu. Cemiyetin asli üyeleri I.Dünya Savaşı’nı kazanan devletlerdi. Türkiye 1932’de Milletler Cemiyeti’ne katılmıştır. Cemiyete bağlı olarak La Haye Milletlerarası Adalet Divanı kurulmuştur. Cemiyet 1946’da aldığı bir kararla görevini Birleşmiş Milletler’e devretmiş ve hukuken 1931’de cemiyetin görevi sona ermiştir.

Birleşmiş Milletler Teşkilatı

Son Fransisco konferansı sonunda Birleşmiş Milletler Antlaşması imzalanarak 24 Ekim 1945’te yürürlüğe girmiştir. Teşkilatın amaçları

•  insanlığı savaş tehlikesinden koruma
• insan haklarını, küçük-büyük bütün milletlerin haklarının eşit olduğunu vurgulama
• Devletler arası hukuka saygı gösterme
• Ekonomik ve sosyal kalkınmayı sağlama ve hava şartlarını iyileştirme

Birleşmiş Milletler Teşkilatı Organları

Genel Kurul
Teşkilata üye olan bütün devletlerin temsil olunduğu en geniş organdır. Üye devletler bir oy hakkına sahiptir.
Güvenlik Konseyi
15 üyesi vardır, bunların beş tanesi sürekli üyedir. (Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere, Çin Halk Cumhuriyeti, Fransa ve Sovyetler Birliği) diğer üyeler ise iki yıl için seçilirler.
Güvenlik Konseyi’nin sürekli üyelerine olumsuz oy kullanarak bir kararın alınmasını engelleme yetkisi(veto) tanınmıştır. Milletlerarası barış ve güvenliğin korunması sorumluluğu,
Güvenlik Konseyi’ne görev olarak verilmiştir.
Ekonomik ve Sosyal Konsey
Genel Kurul’un denetimi altında çalışır ve Genel Kurul tarafından üç yıl süre için seçilir. 54 üyeden oluşan konsey; sosyal, düşünsel, eğitim ve sağlık alanlarında uluslararası sorunlar üzerinde incelemeler yapar, konseye önerilerde bulunur ve bunlarla ilgili konferanslar düzenler.
Vesayet Konseyi
Günümüzde önemi kalmamıştır. Milletlerarası Adalet Yetkisi Birleşmiş Milletler’in yargı organıdır. Genel Kurul ve Güvenlik Konseyi’nce seçilen 15 bağımsız yargıçtan oluşmaktadır.
Sekreterlik
Genel sekreter başkanlığında, milletlerarası memur statüsünde personelden oluşur. Milletlerarası barış ve güvenliğin korunmasını tehlikeye sokacak durumlarda Güvenlik Konseyi’nin dikkatini çekebilir.

Avrupa Birliği (AB-EU)

İkinci Dünya Savaşı’nın tahrip ettiği Avrupa’da Batılı devlerden birkaçının ekonomik, siyasal bütünleşmeyi amaçladıkları bir kuruluştur.

• AT ilk olarak 18 Nisan 1951’de Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu olarak kuruldu.
• Avrupa Topluluğu Belçika, Federal, Almanya, Fransa, İtalya, Lüksemburg, Hollanda ülkeleri tarafından kurulmuştur.
• 25 Mart 1957’de Roma Anlaşması ile Avrupa Ekonomik Topluluğu ve Atom Enerjisi Topluluğu kuruldu.
• AT ülkelerine daha sonra İngiltere, Danimarka, İrlanda Yunanistan, İspanya ve Portekiz de katıldı.
• Türkiye Cumhuriyeti, 14 Nisan 1987’de Avrupa Topluluğu’na tam üyelik için başvurdu.

AB şu alt birimlerden oluşur.

• Topluluk Komisyonu
• Bakanlar Konseyi
• Avrupa Parlementosu
• Adalet Divanı

ÖRNEK: I. Üye devletlerin ekonomi politikalarını giderek birbirlerine yaklaştırmak
II. Üye devletler arasında, siyasi birliği sağlanmış bir Avrupa devleti meydana getirmek
III. Karadeniz’de kıyısı olan devletler arasında iş birliği sağlamak
Yukarıdakilerden hangileri, Avrupa Birliği’nin amaçları arasındadır?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III
2009 ÖSS
ÇÖZÜM: Avrupa Birliği Avrupa ülkelerinin kurduğu bir örgüttür. Bu örgütün amaçları arasında üye devletlerin ekonomik politikalarını birbirine yaklaştırmak, üye ülkeler arasında siyasi birliği sağlamak ve Birleşik bir Avrupa devleti meydana getirmek vardır. Ama Karadeniz’e kıyısı olan devletler arasında işbirliğini sağlamak AB’nin değil, Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü’nün amaçları arasındadır ve bu örgüt Türkiye’nin başkanlığında kurulmuştur.
Yanıt C

NATO

• Sovyet tehdidine karşı Batılı ülkelerin bir araya gelmesiyle koruma amaçlı kurulan bir kuruluştur.
• İlk kez 1948’de kuruldu.
• Lüksemburg, Ingiltere, Hollanda, Fransa, Belçika arasında imzalanan Brüksel Antlaşması ile kuruldu.
• Türkiye Nato’ya 1952’de katıldı.

NATO Organları

• Nato Sekreterliği
• Nato Konseyi
• Savunma-Planlama Konseyi
• Askeri Komite

AGİK
AGİK’in, insan hakları ve ekonomik dayanışma gibi alanlarda işbirliğini geliştirmek, savaşları önlemek; barışı sağlama görevleri vardır.

Avrupa Konseyi

Kişisel hak ve özgürlüklerin teknolojik gelişmelerden zarar görmediği bir Avrupa’yı oluşturmaktır.
Üyeleri şunlardır: Avusturya, Belçika, Danimarka, Fransa, Almanya, Hollanda, İngiltere, İrlanda, ispanya İsveç.
İsviçre, İzlanda, Malta, Norveç, Portekiz, Türkiye, Yunanistan, Kıbrıs, Lehtenstayn, Lüksemburg.
ÖRNEK: NATO, 1949 Washington Antlaşması ile kurulmuştur. Başlangıçta Sovyetler Birliği tehlikesine karşı kurulan NATO siyasi, ekonomik ve kültürel işbirliğini de amaçlamıştır.
NATO’nun en yüksek karar organı Kuzey Atlantik Konseyi’dir. Bu konsey NATO Genel Sekreteri ve üye ülkelerin Dışişleri Bakanlarından oluşur. Askeri komite ise Genelkurmay Başkanları’ndan meydana gelir.
Buna göre,
I. NATO yalnızca askeri bir örgüttür.
II. En yüksek karar organı Kuzey Atlantik Konseyi’dir.
III. Sovyetler Birliği tehdidi NATO için hâlâ devam etmektedir.
yargılarından hangilerine ulaşNabilir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I ve III
ÇÖZÜM: NATO yalnızca askeri bir örgüttür ve Sovyetler Birliği tehdidi hâlâ devam etmektedir yargıları yanlıştır. Doğru olan II numaralı seçenektir.
Yanıt B
I. Dünya Savaşı’nda Yaşanan Gelişmeler Sınırların Yeniden Belirlenmesi

• imparatorluklar parçalandı ve yeni devletler ortaya çıktı. (Polonya, Yugoslavya, Çekoslovakya, Macaristan kuruldu.)
•  Osmanlı Devleti’nin yerine Türkiye Cumhuriyeti kuruldu.
• Suriye, Lübnan ve Irak Osmanlı Devleti’nden ayrılarak Şerif Hüseyin tarafından kuruldu.
• Ermenistan, Gürcistan ,Estonya, Azerbaycan, Ukrayna ve Letonya Rusya’dan ayrıldılar.

Yeni Rejimler

• Rusya’da 1917’de başlayan komünizm, 1953’e kadar devam etmiştir.
• İtalya’da Musollini faşizmi başlattı.
• Almanya’da ağır Versay Antlaşması’nın imzalanmasından dolayı ekonomi çok kötüleşti. Bu konular Hitler’in başbakan(şansölye) olarak iktidara gelmesine neden oldu. Alman faşizmi (nazizm)ortaya çıktı.
• ispanya’da Faşist Franko iktidara geldi.

NOT:I. Dünya Savaşı sonundu imzalanan ağır antlaşmalar, II. Dünya Savaşı’nın başlamasına neden olmuştur.
Büyük Hanedanlardan,

• Rusya’da Romanof
• Avusturya’da Habsburg
• Almanya’da Hohenzol
• Osmanlı’da Osmanoğulları ortadan kalkmıştır.

Monröe Doktrini (Yalnızlık Politikası)

Amerika Cumhurbaşkanı Monroe’nin kongreye sunduğu doktrindir. Monroe Doktrini Amerikan politikasının değişmeyen anayasası olmuştur. I.Dünya Savaşı’na girme nedeni Almanya’nın ABD’nin güvenliğini tehlikeye sokmasından dolayıdır.Amerika savaşa ortak olarak değil, taraf olarak katılmış, savaştan çekilme hakkını korumuştur.
Amerikan halkı bu doktrin politikalarını benimsemiş ve ihlaline izin vermemiştir. Milletler Cemiyeti’nin onaylanması ve Versay Antlaşması politikalarında halk Wilson’u değil, Monroe Doktrini’ni katı şekilde savunan Cumhuriyetçi Hording’i desteklemiştir.
Amerika Versay Antlaşması’ndan sonra Milletller Cemiyeti ve Avrupa ülkeleri ile ilişkilerini tamamen kesmemiş, ancak Latin Amerika ve Uzak Doğu ile daha çok ilgilenmiştir.
Japonya bu dönemde yeni bir güç olarak ortaya çıkmış, Amerika’ya rakip olmuştur.

Locarna Antlaşması

Fransa’nın Almanya’ya güvenememesi sonucu Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya, Belçika, Polonya, Çekoslovakya aralarında antlaşma imzaladılar (1 Aralık 1925).

• Almanya Locarna Antlaşması’yla yeniden uluslararası iş birliğine girmiş oldu.

Kellog Paktı

Barışın sürekliliğini sağlamak, devletler arası illişkillerde zor kullanmayı ve askerî çatışmaları önlemek amacıyla 1925’te imzalandı. Savunmaya dayanmayan savaş, bu pakt ile kanun dışı
sayılmıştır.

Sovyetler Birliğinin Kuruluşu

Rus Çarlığı’nın yıkılmasından sonra ayrı topraklar üzerinde kurulan ve 1991’e kadar varlığını devam ettiren devlettir. SSCB yüzölçümü itibariyle dünyanın en büyük ülkesi olmuştur. Ülkenin Başkenti Moskova, para birimi Sovyet Rublesi’dir. Soğuk savaş zamanı boyunca SSCB, Amerika’nın karşısındaki en güçlü rakip olmuştur.
Sovyetler Birliği’nde; y 1917-1921’de savaş komünizmi dönemi yaşanmıştır. Bu dönemde bütün ekonomi ulusallaştırılmıştır.

• Almanya’nın yenilmesi ile Sovyetler Birliği ve Batılı bağlaşıkları arasındaki temel anlaşmazlıklar ortaya çıkmış ve bu durum soğuk savaş döneminin başlamasına neden olmuştur.

• Stalin’in 1953’te ölümünün ardından Kruşcef’in iş başından uzaklaştırılması ve Gorbaçov dönemi Sovyetler Birliği’nin çöküş dönemi gelir.Sovyetler Birliği çok uluslu federal sisteme dayanan sosyalist demokrasi ile yönetilmiştir. SSCB, 13 bölümden oluşmaktadır:
• Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti
• Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
• Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
• Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
• Ermeni Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
• Kazak Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
• Kırgız Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
• Letonya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
• Moldova Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
• Özbek Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
• Tacik Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
• Türkmen Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
• Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti

Sosyalist Demokrasi

iktidarın temel kurumu iki meclisli Sovyet’ti. SSCB Sovyetler Birliği’ndeki bütün halkları temsil eden (Birlik Sovyeti) ve  Cumhuriyetleri temsil eden (Ulusal Topluluklar Sovyeti) meclisten oluşmuştur. Batı demokrasilerindeki güçler ayrılığı ya da görev paylaşımına benzeyen uygulama SSCB’de yoktu. SSCB’de güçler birliği ve dikey yetki paylaşımı bulunuyordu.

• Sovyetler Birliği’nde tek parti bulunuyordu.Sovyet Kominist Partisi’nde devletin kararları alınırdı.
• Özgürlük anlayışı Batı’dakinden farklıydı. Özgürlük toplum yapısının yapılan düzenlemelerle değişmesiydi.
• Sovyetler Birliği’nde sınıfsız toplum vardır.
• Borsa, tahvil gibi kazanç yolları yoktu.Yine asgari ihtiyacın dışındaki ürünlerin fiyatları oldukça yüksektir.
• Üretim araçlarında sosyalist mülkiyet vardır.
• Eğitim tam anlamıyla laiktir ve okullarda din eğitimi yasaktır.ilköğretim öğrencilerinin giderleri devlet tarafından karşılanırdı.

Orta Doğu

Akdeniz’den Pakistan’a kadar uzanan ve Arap Yarımadası’nı kapsayan bölgedir.Bu kavram 19. yüzyılda da ingilizler tarafından kullanılması ile dünya literatürüne girmiştir. Suriye, Ürdün, İsrail, Irak, Filistin, İran, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Kuveyt, Umman, Yemen ve Mısır bu bölgededir. Orta Doğu zengin petrol yataklarına sahip olması ve doğu-batı ticaret yolları kavşağında bulunması ve ilk medeniyetlerinin doğduğu yer olması ile büyük dünya devletlerinin bu bölge üzerinde emellerinin oluşmasına neden olmuştur. Coğrafi Keşifler’den sonra ham madde kaynağı ve pazar alanı olarak görülen Orta Doğu devamlı etnik çatışmalara sahne olmuştur. Batılı devletler Orta Doğu’yu “Şark meselesi” ve “Oryantalizm” kavramlarıyla isimlendirmişlerdir. İngiltere Mısır ve Süveyş Kanalı’nın koruyuculuğunu üstüne almış ve Süveyş Kanalı’nda devamlı asker bulundurma hakkı elde etmiştir. Fransa Suriye’ye tam egemen olma emelini gerçekleştirmek için Suriye topraklarını parçalayarak federal bir düzen kurmuştur. Bu durum Arap ülkelerinin ve halkın tepkisine neden olmuştur.
I.Dünya Savaşı’ndan sonra İngiltere dünyanın lider ülkesi konumuna gelmiş ve Orta Doğu’da egemen olmuştur.

Mısır

Mısır’daki ulusçuluk ayaklanmaları İngiltere’yi zor durumda bıraktı. İngiltere 1922’de Mısır’ın bağımsızlığını kabul etti. Ancak Mısır halkı İngiltere’nin buradan tamamen çekilmesini
istiyordu, İngiltere ise bunu kabul etmiyordu. 1935’te İtalya’nın Habeşistan’a saldırmasıyla Mısır’ın tehlikeye girmesi İngiltere’nin Mısır ile anlaşmasına neden oldu.Bu anlaşmayla İngiltere Süveyş Kanalı’nda sürekli asker bulundurma hakkı elde etmiştir.
ÖRNEK: I. Mısır’ın Süveyş Kanalı’nı millileştirmesi
II. İsrail Devletinin kurulması
III. ingilizlerin Filistin’den çekilmesi
XX. yüzyılda Orta Doğu’da görülen yukarıdaki gelişmelerden hangilerini Arap milliyetçileri tepkiyle karşılamıştır?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III
2009 ÖSS
ÇÖZÜM: 20. yüzyıl Orta Doğu’su yoğun sıcak çatışmalar yaşamıştır. İngiltere’nin ve ABD’nin İsrail’in yanında yer alması Arap milliyetçiliğini tetiklemiş, Filistin sorunu günümüze
kadar kanayan bir yara halinde gelmiştir. Kısacası İsrail Devleti’nin kurulması Arap milliyetçiliği tarafından tepkiyle karşılanmıştır.
Yanıt B

Arabistan Yarımadası

İngiltere Arap emirlikleri arasındaki çıkar çatışmalarından yararlanarak bölgede egemenliğini sağlamıştı.Ancak bölgede İtalya’nın da egemenlik mücadelesi İngiltere’nin Yemen’in bağımsızlığını tanımasını sağladı.

Filistin

San Remo Konferansı’nda Filistin İngiltere mandasına verildi. Yahudi yurdu kurma çalışmaları bölgede Araplarla Yahudiler arasında çekişmelere neden oldu. Mayıs 1939’da İngiltere 10 yıl içinde Filistin’e bağımsızlık verileceğini bildirdi. Yahudi göçünü sınırlandırdı. Ancak bu “ plan ne Arapları ne de Yahudileri memnun etti.

Irak

1930’da Irak’ın bağımsızlığı kabul edildi. İngiltere yeni gelen yönetime kendisini destekleyen bir iktidar getirdi.Böylece bölgede İngiliz nüfuzu devam etti.

Ürdün

1922’de İngiltere’nin mandasına verildi.1946’da bağımsızlığına kavuştu.

İran

İngiltere İran petrollerinden pay alıyordu. Ancak 1932’den sonra bu durum değişti ve İran Almanya ile yakınlaşmaya başladı.

Japonya (Meji Dönemi)

19. yüzyılda iktidar olan Meji Dönemi’nde Japonya modernleşme sürecine girmiş ve Batı örnek alınmıştır. Dış politikada saldırgan bir tutum izleyen Japonya Çin ve Rusya’ya karşı yaptığı savaşlarda başarılı olmuştur. İngiltere Uzak Doğu’daki olan yayılmacı politikasında başarılı olamayınca Japonya ile yakınlaşmaya başlamıştır. Japonya bütün imkanlarını kullanarak modernleşmiş ve Batı’ya yakınlaşmıştır. Ancak bu ülke Batı’ya yakınlaştıkça kendi bölgesine yabancılaşmıştır.

1929 Dünya Ekonomik Krizi

Amerikan borsasınan çöküşü ,50 milyon kişinin işsiz kalmasına, toplam üretimin %42 azalmasına neden olmuştur. Ekonomik krizin yaşanmasında;

• Amerikan şirketlerinin mali güçlerinin tek elde toplanması ve bu şirketlerin ülke ekonomisinin %50’sine sahip olması,
• Bankaların kötü yapılanması,
• Amerikan başkanının yönetimde beceriksiz olması etkili olmuştur.

Kara Perşembe

New York Borsası’nın 24 Ekim 1929’da dibe vurmasıdır. Büyük holdinglerin hisse senetlerinin düşmesiyle yabancı yatırımcılar kağıtları elden çıkarmış ve Dow Jones bir yıl öncesinin kârını bile kaybetmiş. 4.000 banka batmış ve piyasada para olmadığı için ihtiyaçlar takas yolu ile sağlanmıştır.

[tarih_ygs_lys]

Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra cephe gerisindeki halkın silahlardan korunmasını sağlamak amacıyla kurulmuş bir teşkilattır.
Sivil Savunma;

• Savaş zamanında halkın can ve mal emniyetinin sağlanması,
• Doğal afetlerde can ve mal kurtarma,
• Büyük yangınlarda can ve mal kaybını en aza indirme,
• Savaş veya doğal afetlerde zarara uğramaları drumunda millî gücü büyük oranda etkileyecek olan resmî ve özel kuruluşların(baraj,trafo,fabrika)korunması ve çalışır duruma getirilmesi,
• Savaşta cephe gerisindeki halkın moralinin yüksek tutulması gibi misyonlara sahiptir.

Sivil Savunma Teşkilatı ve Görevleri

Merkez Teşkilatı

• Sivil Savunma idaresi Başkanlığı
• Sivil Savunma Koleji
• Seyyar Kollar
• İkaz-Alarm Merkezleri

Taşra Teşkilatı

• Sivil savunma Müdürlükleri (il)
• Sivil savunma mütehassıslıkları(ilçe)
• Sivil savunma mahalli kuvvetleri (ilçe)

Sivil Savunma idaresi Başkanlığı, yapılan hizmetlerin içişleri Bakanlığı adına aksamadan yürütülmesini ve olağanüstü durumlara hazır olunmasını sağlar.

Sivil Savunma Teşkilatının Görevleri

• Hava saldırılarına karşı bütün yurdu kapsayan haber alma ve yayma sistemi oluşturmak
• Hassas bölgelerde kuvvetli diğer bölgelerde yeterli oranda sivil savunma mahalli kuvvetleri oluşturmak
• Hassas bölgelerde nükleer saldırılara hedef olarak yerlerde yaşayanların emniyetli bölgelere boşaltılmasını sağlamak
• Sığınak yaptırmak ve hazırlamak
• Yangınlara karşı önlem almak ,kurtarıcı tedbirler hazırlamak
• Çeşitli kuruluşları ve halkı sivil savunma hakkında aydınlatmak (sergi, broşür)
• Apartmanlara ve evlere sivil savunma ile ilgili tedbirler aldırmak

Hassas Bölge

Taşıdıkları önem dolayısıyla düşman saldırılarına maruz kalabilecek yerleşim merkezleri, tesisler ve doğal afetlere uğrama ihtimali olan yerlere denir.

Koruyucu (Pasif) ve Kurtarıcı Önlemler

Tehlike haberlerinin alınma ve yayılma faaliyetlerine ikaz-alarm denir. Hava tehlikesinde; Sarı ikaz (Taaruz ihtimali) 15 saniye aralıklarla 13 dakika devam eden devamlı siren
sesi sonrası gelecek alarma hazırlıklı olunmalıdır. Kırmızı ikaz (Taaruz tehlikesi) 15 saniye aralıklarla 3 dakika süren kesik siren sesi ve radyo ile duyurulur.Derhal sığınağa gidilmelidir.
Radyoaktif serpinti ikazı 3 dakika süren kesik kesik siren sesi ve radyo ile duyurulur. Derhal sığınağa gidilmelidir Beyaz ikaz (Tehlike geçidi) Halk çeşitli yollardan haberdar edilerek sığınaklardan çıkartılır.
ÖRNEK: Yüzyıllar öncesinde ilkel araçlarla dar alanlarda olan çatışmalar, bugün son derece karmaşık silah ve araçlarla geniş alanlarda ortaya çıkan; kapsamı geniş savaşlara dönüşmüştür.
Buna göre,
I. çatışmaların sorun olması,
II. Sivil savunmanın önem kazanması,
III. Savaş alanına ulaşımın kolaylaşması
durumlarrnrn hangilerinde, bilim ve tekniğin gelişmesinin etkisi olduğu savunulabilir?
A) Gönderene çabuk çekilir, yavaş indirilir.
B) Gönderden genel olarak gün batarken indirilir.
C) Evlere ve dükkânlara yalnız millî bayramlarda asılır.
D) Okulllarda göndere her gün çekilir.
E) Resmî yerlerde törenle çekilir.
2009 ÖSS
ÇÖZÜM: 20. yüzyıl savaşları geniş alanları kapsadığı ve daha çok can kaybına mal olduğu için sivil savunma önem kazanmış, savaş alanına ulaşım kolaylaşmıştır.
Yanıt E

Nükleer — Biyolojik Silahlar ve Kimya Silahları

Atomik silahlar

•  Nükleer silahlar (Atom bombası)
• Termonükler silahlar(Hidrojen bombası)

Atom bombası ilk olarak II.Dünya Savaşı’nda Japonya’ya karşı kullanılmıştır. Hidrojen bombası II.Dünya Savaşı’ndan sonra yapılmış ancak kullanılmamıştır.
Nükleer Silahlar,

• Işık
• Isı
• Basınç
• Radyasyon
• Psikolojik etkisi bulunmaktadır.

Kimyasal silahlar,

• Öldürücü
• Yakıcı
• Göz yaşartıcı
• Boğucu
• Uyuşturucu etkileri bulunmaktadır.

ÖRNEK: Atom bombası ilk olarak II. Dünya Savaşı’nda Japonya’nın Hiroşima ve Nagazaki şehirlerine atılmştır. Günümüzde ise atom bombasından çok daha gelişmiş bir silah
olan hidrojen bombası üretilmiştir. Fakat kullanılmamıştır.
Buna göre,
I. Hidrojen bombası atom bombasından daha etkilidir.
II. Ülkeler hidrojen bombasının kullanıldığında vahim sonuçlar doğuracağını bildiği için bu silahı kullanmaya cesaret edememektedirler.
III. Hidrojen bombası bugün birçok ülkenin elinde vardır.
yargılarından hangilerine ulaşılabilir?
A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I,II VE III
ÇÖZÜM: Paragrafta verilen bilgiden yola çıktığımızda hidrojen bombasının atom bombasına göre çok daha gelişmiş ve öldürücü olduğu, bu bombayı ülkelerin kullanmaya cesaret
edemedikleri yargılarına ulaşırız. Ama hidrojen bombası birçok ülkede vardır yargısı gerçeklerle çelişir. Çünkü bu silah sadece çok gelişmiş ülkelerde bulunmaktadır.
Yanıt D
NOT:Hassas bölgelerde bütün sivil savunma teşkilatı ve servisleri kurulmasına rağm en hassas olmayan bölgelerde sadece itfaiye ve ilk yardım ambulans servisleri kurulur.

[tarih_ygs_lys]

Savaş

Barış yoluyla çözülemeyen sorunların helledilmesi için devlet veya devletlerin; diğer devlet veya devletlere karşı millî güçlerininin tamamını veya bir bölümünü kullanarak yaptığı mücadeledir.

Muharebe

Silahlı savaş sırasında belirli bir zamanda belli bir bölgede ortaya çıkan çatışma durumudur.
a. Savaş 

•  Soğuk Savaş ta
• Silahlı Savaş (Sıcak savaş)

Soğuk Savaş 
Millî gayelere ulaşmak amacıyla millî güç unsurlarının açık bir silahlı çatışma olmadan devletler arası çatışmalarda kullanılan gerginlik hâlidir.

• Psiko-sosyal güçler
• Politik güçler
• Ekonomik güçler
• Teknoloji, soğuk savaşta kullanılan araç ve yöntemlerdir.

Silahlı Savaş

• Sınırlı (Bölgesel)
• Genel(Topyekün)

 Özel Sınırlı(Bölgesel)
iki veya daha fazla milletin silahlı kuvvetleri arasında politik ve askerî içerikte meydana gelen genel savaş durumu arz etmeyen silahlı çatışma.

Genel (Topyekun)
Herhangi bir sınırlama olmadan bütün kaynakların ve yöntemlerin kullanılmasıdır.
Özel

• Gayri nizami savaş
• Psikolojik savaş
• Ayaklanmalara karşı koyma

Özel harp tek başına da uygulanırabilir. Sıcak veya soğuk savaş döneminde silahlı kuvvetlerin harekatını kolaylaştırmak için koordineli de uygulanır.

b. Muharebe

•  Taarruz
• Savunma
• Çekilme

NOT: Savaş iki milletin maddi manevi bütün güçlerinin farklı alanlarda çarpışmasıdır. Savaş Millî amaçları temel alır.Muharebe ise yalnızca askerî hedeflere yöneliktir. Tek bir muharebenin kazanılması veya kaybedilmesi harbin kazanılmasına veya kaybedilmesine neden olmaz. Önemli olan savaşı kazanmaktır.
Seferberlik
Ülkenin maddi manevi bütün kaynaklarının savaş ihtiyacını karşılayacak şekilde barışı durumundan savaşa hazır hâle getirilmesidir.
Uygulama alanı olarak; Genel seferberlik Bütün ülkede uygulanır. Bölgesel seferberlik Yurdun herhangi bir bölgesinde uygulanır. Kapsam olarak; Millî seferberlik(topyekün seferberlik)
Millî güvenliğin sürekliliği için millî gücü oluşturan bütün unsurların olağanüstü bir hâli en iyi şekilde karşılayabilmek için barış durumundan sefer hâline geçirilmesidir. Topyekün seferberlik silahlı kuvvetler dışında bütün kamu ve özel kuruluşları kapsar. Lojistik Seferberlik Savaş başladığında silahlı kuvvetlere gerekli olan ihtiyaçların (yiyecek, içecek, araç, gereç vb.) ne kadarının barış döneminde, ne kadarının seferberlik ilanında kullanılacağı, kaynaklara nasıl ulaşılacağı ve nerede nasıl kullanılacağı ile ilgili plan ve hazırlıklar lojistiğin temel konularıdır.
NOT: Seferberlik, Millî Güvenlik Kurulunun önerisi ve Bakanlar Kurulu kararı ile ilan edilir.
NOT: Sivil savunma bütün faaliyetlerini silahsız yapar. Seferberlik kararları,

• Muhtarlıklar yerel yayın aracılığıyla en küçük mülki ve askeri kuruluşlar da olmak üzere bütün yurda duyurulur.
• Mülki idare emirliklerinde “Seferberlik Emri” ve “Silah Başı Levhası” görülecek yerlere astırılır.

Seferberlik Kararlarmm ardından;

•  Sefer emrini alan vatandaşlar çağrı bildirimini imzalayarak 6 saat içinde birliğine hareket ederler.
• Sefer emri alan şoförler taşıtlarıyla Millî Savunma Yükümlülük Komisyonu’na başvururlar.
• Muhtarlıklar, seferberlik emrine kimin katılacağını belirleyerek duyurur ve katılmayanları mülkü idare amirliklerine ve en yakın askerî makamlara bildirirler.
• Birliğe kendi gidemeyecek olanlar valilik, kaymakamlık ve askerlik şubelerine müracaat ederler.

ÖRNEK: I.II. Dünya Savaşı
II.Çanakkale Savaşı
III. 30 Yıl Savaşları
IV. Pön Savaşları
Yukarıda verilen savaşlardan hangilerinin etki alanları daha geniş olmuş ve bu savaşlarda daha çok can kaybı yaşanmıştır?
Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I ve IV E) I, II ve IV
ÇÖZÜM: II. Dünya Savaşı çok daha geniş alanları etkilemiş ve can kaybına mal olmuştur. Pön Savaşları ilk çağda, 30 Yıl Savaşları Yeniçağ Avrupa’sında, Çankkale Savaşı da
20. yüzyılın ilk çeyreğinde yaşanmış, ama hiçbiri II. Dünya Savaşı kadar etkili olmamıştır.
Yanıt A

[tarih_ygs_lys]

Devletin, temel düzeni ve unsurları ile birilikte; varlığının ve bütünlüğünün, her türlü iç ve dış tehditllere karşı savunulması ve yükseltilmesine denir. Türkiyede millî güvenliğin sağlanmasından ve silahlı kuvvetlerin ülke korumasına hazırlanmasından TBMM’ye karşı Bakanlar Kurulu sorumludur.

Millî Güvenlikte Üç Temel Konu;

1. Millî Güç

Bir devletin ulusal çıkarlarını korumak ve ulusal hedeflerini elde etmek için kullanabileceği maddi ve manevi unsurların bütünüdür.

Millî Gücü Oluşturan Unsurlar;

a. Politik Güç: Bir devletin yönetimde dayandığı esaslara denir.
b. Ekonomik Güç: Bir ülkenin ekonomik kaynaklarının millî amaçlar doğrultusunda kullanılmasıdır.
c. Askerî Güç: Ulusal politikaların uygulanması için silahlı askeri güç bulundurulmasıdır.
d. Psikolojik (Manevi)Güç: Ülkenin örf ve kültüründen gelen millî gücün uygulanmasında etkili olan faktördür.
e. Coğrafi Konum: Ülkenin bulunduğu yerin jeopolitik açıdan ülkeye kazandırdığı potansiyel güçtür. f. insan Gücü: Ülkede kullanılabilecek insan sayısıdır.

2. Silahlı Kuvvetler

Her türlü savaş durumunda,kendisine yönelik bir tehdidin bulunduğu herhangi bir bölgede belirlenen ülke politikasına uygun olarak savunmaya yetenekli olarak hazır bulundurulan kuvvettir. Türk Silahlı Kuvvetleri Teşkillatı Genel Kurmay Başkanlığı’na bağlı olarak;

• Kara Kuvvetleri Komutanlığı
• Deniz Kuvvetleri Komutanlığı
• Hava Kuvvetleri Komutanlığı
• Jandarma Genel Komutanlığı
• Harp Akademileri Komutanlığı şeklinde örgütlenmiştir.

3. Sivil Savunma

Düşman saldırısına, doğal afetlere ve büyük yangınlara karşı halkın can ve mal kaybının en aza indirilmesi, sivil halkın desteklenmesi ve cephe gerisindeki halkın moralinin korunması amacıyla her türlü önlemin silahsız olarak alınmasıdır.Milli Güvenlik Kurulu Millî güvenlikle ilgilli karar alınması ve koordinasyonda Bakanlar Kurulu’na danışmanlık etmekle görevlidir.
Görevi
Devletin millî güvenlik politikasının belirlenmesi ve uygulanmasına yönelik kararların alınarak, koordinasyonunun sağlanması ile ilgili görüşleri Bakanlar Kurulu’na bildirmektir.
Millî Güvenlik Kurulu’nu Oluşturan Organlar Cumhurbaşkanının başkanlığında; başbakan, genel kurmay başkanı, millî savunma bakanı, içişleri ve dışişleri bakanları, kara-deniz ve hava kuvvetleri komutanları ve jandarma komutanının katılımıyla toplanır.
MGK cumhurbaşkanı katılamadığında başbakanın başkanlığında toplanır. Millî Güvenlik Kurulu Sekreterliği kurulun çalışabilmesi için gereken planları, koordinasyon ve idari faaliyetlleri yürütebilmesi için kurulmuştur.

Millî Amaca Yönelik İç ve Dış Tehditler

İç Tehditler

• Millet ve vatanın bölünmezliğini tehlikeye sokabilecek düşünce ve hareketler
• Irk, din ve mezhep ayrılıkları oluşturmak
• Cumhuriyeti ve hukuk devletini cebren değiştirmek için teşkilatlanarak terör faalliyetlerinde bulunmak
• Ekonomik ve sosyal olayları ve halkı devlete karşı kullanmak

Dış tehditler

• Boğazlara sahip olmasından ve Orta Doğu petrollerine yakın bulunmasından kaynaklanan tehlikeler(jeopolotik konum)
• Dünyadaki zengin ülkelerin Orta Doğu’ya yönelik emelleri
• Komşu ülkelerde yaşanan sorunlar ve bu sorunların Türkiye’ye yansımaları

Jeopolitik Konum

Bir ülkenin bulunduğu coğrafi konumun o ülkenin politikası açısından taşıdığı önemdir. Ülkenin askerî, ekonomik ve sosyal değerleri zaman içerisinde
değişir veya yenilenir; ancak bulunduğu yer ve coğrafi yapısı değişmez.
NOT:Türkiye’nin Boğazlara sahip olması ve O rta Doğu’ya yakın olması dünya politikassında Türkiye’nin vazgeçilmez ülkeler arasında yer almasını sağlamaktadır. Askerlik Hakkında Temel Bilgiler Askerlik Türkiye Cumhuriyeti’ni korumak amacıyla savaş sanatını öğrenmek ve gerektiğinde uygulama sorumluluğudur. Askeri Personellerİ;

Er:Rütbesiz asker.
Erbaş: Onbaşı veya çavuş rütbesinde olanlar.
Astsubay: Silahlı kuvvetlere katıllan astsubaydan kıdemli başçavuşa kadar olanlar.
Askerî öğrenci: Subay veya astsubay ihtiyacını karşılamak oı3* için okul ve- ya üniversitede okuyan öğrencilerdir.
Subay:Asteğmenden mareşale kadar olanlar.

Silahlı Kuvvetler

Silahlı kuvvetler,  Muharip sınıflar

• Muharip
• Yardımcı olarak ikiye ayrılmıştır.

a. Kara Kuvvetleri

Muharip Sınıflar

Piyade, süvari, tank, topçu, istihkâm, muharebe, jandarma.

Yardımcı Sınıflar

Ulaştırma, levazım, harita, ordu donatım, personel, tabip, eczacı, diş tabibi, kimyager, veteriner, askerî hâkim, maliye, bando, öğretmen, teknisyen, sağlık, din işleri, sıhhiye teknisyeni.

b. Deniz Kuvvetleri

Muharip Sınıflar
Deniz piyade, deniz istihkâm, güverte, makine.
Yardımcı sınıflar
ikmal, hidrografi, ordu donatımı, tabip, eczacı, diş tabibi, kimyager, yüksek mühendis, mühendis, askerî hâkim, maliye, öğretmen, bando, teknisyen, sağlık, sıhhiye teknisyeni, din işleri.

c. Hava Kuvvetleri

Muharip sınıflar
Pilot, seyrüsefer, hava, yer, piyade, istihkâm, muharebe, füze.
Yardımcı sınıflar
Ulaştırma, levazm, ordu donatım, personel, tabip, eczacı, diş tabibi, kimyager, veteriner, yüksek mühendis, mühendis, askeri hâkim, maliye, öğretmen, bando, teknisyen, sağlık , sıhhiyye teknisyen, din işleri.

Polis

Emniyet Genel Müdürlüğü içişleri Bakanlığına bağlı olarak çalışır.
1. Siyasi görevi
Devletin ve milletin bölünmezliğine yönelik tehlikelere karşı önlem almak, istihbarat yapmak, bilgi toplamak, bu bilgileri yetkililere ulaştırmak, devlete yönelik bireysel ve örgütsel saldırılarda bulunanları yakalamak.
2. Adli görevi
işlenen suça yönelik kanıtları toplamak, suçluyu yakalamak, delilleri ve suçluyu yargı organlarına teslim etmek.
3. İdari görevi
Vatandaşların can, mal ve ırzını korumak, yardıma muhtaç olanlara yardım etmek, resmî geçit ve törenlerin güvenliğini sağlamak, yasal toplantı ve gösterilerin güvenliğini sağlamak, doğal afetlerde ve yangınlarda olay yerinde tedbir almak.
4. Trafikle ilgili görevi

• Sürücü taşıtlarına tescil belgesi vermek
• Trafik kazalarında yaralananlara yardım etmek
• Şehiriçi ve şehirlerarası trafiği düzenlemek
• Sürücülerin trafik kurallarına uyup uymadığını kontrol etmek

ÖRNEK: Aşağıdakilerden hangisi Türk ordusu ile ilgili doğru bir yargı değildir?
A) Kurucusu Büyük Hun Devleti Hakanı Tanrıkut Mete’dir.
B) Zaman içinde bazı değişikliklere uğrasa da özünü kaybetmemiştir.
C) Rütbeler bakımından dünyaya örnek olmuştur.
D) Günümüzde yürütmenin emrinde çalışmaktadır.
E) Sadece savaşçılığı ile ön plandadır.
ÇÖZÜM: A, B, C ve D seçenekleri ordumuz ile ilgili doğru yargılardır. Fakat Türk ordusu sadece savaşçılığı ile ilgili değil, teşkilatçılığı ve barışa önem vermesi ile de tanınır. Türk ordusunun barşa verdiği önem Bosna Hersek, Somali, Lübnan olgularında kendini belli etmektedir.
Yanıt E

Polisin Yetkileri

• Suçluyu yakalama, suçlunun ilk ifadesini alma
• Kişilerin üstünü ve eşyalarını arama
• Halka açık yerleri gerektiğinde kapatma
• Parmak izi ve fotoğraf alma
• Film ve senaryoları kontrol etme

Bayrak — Sancak — Fors — Madalya

Bayrak

Milleti temsil eder. Şekli ve kullanılacağı yerler yasalarla belirtilmiştir.

• Sabah 8’de göndere çekillir, güneş batarken indirilir.
• Millî bayramlarda evlere ve dükkanlara asılabilir.

Bayrak çekilen yerler,

• TBMM
• Polis karakolları
• Jandarma karakolları
• Deniz araçları

Bayrak çekilirken ve indirilirken;

•  Bayrak çabuk çekilir ve ağır indirilir.
• Devlet yas ilan ettiğinde bayrak gönderin yarısına çekilir.
• Türk bayrağı, diğer flama, özel bayraklar ve yabancı bandıralarla çekilirken daima sağda bulunur.
• Özel yerlerde bayrağı çeken kişi, önce bayrağı selamlar sonra indirir.
• Bayrak sökük, yırtık kirli bir hâlde bırakılamaz ve oturulacak yere serilemez.

Sancak

Sancak, silahlı kuvvetlerin onur timsalidir.

• Sancak, devlet başkanı ile yabancı devlet başkanından başka kimseyi selamlamaz.
• Sancak, geçerken mutlaka herkes cephe olarak sancağı ayakta selamlar.
• Harpte düşmanın eline geçme hâli belirince komutan sancağı yok eder.

Resimdeki sancak, Çanakkale Savaşı’nda son erine kadar şehit olan Kahraman 57’nci Alay’ın sancağıdır. Hâlen Melbourne-Avusturalya müzesinde sergilenmekte olan sancağın tanıtım plâketinde şöyle yazmaktadır:
“Bu Alay Sancağı Gelibolu savaş alanından getirtilmiştir; ama esir edilmemiştir. Türk Ordusu’nun geleneklerine göre bir alayın sancağı, alayın son eri ölmeden teslim edilemez. Bu sancak, sonuncu muhafızın da altında ölü olarak yattığı bir ağacın dalına asılı olarak bulunmuştur. Kahramanlık timsali olarak karşınızda duran bu Türk Alayı Sancağını selamlamadan geçmeyin.”
Bayrak v e Sancak A rasındaki Farklar y Bayrak; Türk Devleti’ni, sancak Silahlı Kuvvetleri temsil eder.

• Bayrak kanunla tespit edilen oranlara uyularak her ebatta yapılabilir, sancak standart büyüklüktedir.
• Bayrak, hiç kimseyi selamlamaz; sancak ise devlet başkanını ve yabancı devlet başkanlarını selamlar.
• Bayrağın yerinden alınıp konması özenle, sancağınki ise törenle olur.

Fors

Kuruluşa göre tabi olduğu emir ve komuta kademelerini belirten ölçü, renk ve şekillerde yapılan sembollerdir. Forslar aşağıdaki durumlarda kullanılır:

• Bütün forslar yünlü kumaştan iki taraflı olarak, yönetmeliklerdeki ölçülerde, renk ve şekillerde yapılır. Forsun üzerinde yazı, rakam ve tarih bulunmaz.
• Oto forsları, komutan araçta bulunduğu sürece asılı kalır.
• Komutan olmayan general ve amirallerin araçlarında sadece rütbe plakası bulunur bu araçlara fors takılmaz.

ÖRNEK: Cumhurbaşkanlığı forsundaki yıldızlar aşağıdakilerden hangisini temsil eder?
A) Türkiye Cumhuriyeti’ni
B) Tarih boyunca Kurulan Türk devletlerini
C) TBMM’yi
D) Genelkurmay Başkanlığını
E) Bakanlar Kurulunu
ÇÖZÜM: Cumhurbaşkanlığı forsunda bulunan 16 yıldız tarih boyunca
kurulan büyük Türk devletlerini simgeler.
Yanıt B
ÖRNEK:Aşağıdakilerden hangisi Türk bayrağının kullanışını belirleyen esaslardan biri değildir?
A) Gönderene çabuk çekilir, yavaş indirilir.
B) Gönderden genel olarak gün batarken indirilir.
C) Evlere ve dükkânlara yalnız millî bayramlarda asılır.
D) Okulllarda göndere her gün çekilir.
E) Resmî yerlerde törenle çekilir.
1987 ÖSS
ÇÖZÜM: Türk bayrağı okullarda her gün değil, sadece cuma günleri
göndere çekilir.
Yanıt D

[tarih_ygs_lys]