Duyu organlarımız sadece bir aracı görevi görmekle birlikte gözlerimizle bakara ama beynimizle görüp anlarız. Aynı şekilde kulağımızla dinler ama beynimizle duyarız. Beynimizle sinirlenip, beynimizle güler ve ağlarız. Ruhsal anlamda sinir, “herhangi bir durum veya olay karşısında duyulan ruhsal gerginlik” anlamına geliyor.

Sinir krizi ise, çok şiddetli bir bunalım veya heyecanın yaşandığı anda davranışlarını kontrol edemeyen ve bunu ağlama, bağırma, gülme gibi tepkiler ile ortaya koyan bir kişinin ruh halidir. Sinirlilik hali ile sinir sistemi hastalığının karıştırılmaması gerekiyor. Sinir sisteminde dengesizlik yaşayan kişilere sinir hastası denilir. Sinir sistemindeki dengesizlik bazı fonksiyonel bozukluklara da yol açıyor. Sinir hastası kişilerde,

• şiddetli yürek darlığı
• kolay heyecanlanma
• ruhsal dengesizlik

gibi belirtiler görülür.

Çoğu zaman bu belirtiler birbiri ile karıştırılır. “Sinirlilik ise bir hastalık çeşidi değildir”. Genel olarak sinirlilik, çocuk yaşlarda yaşanan kötü şartlar ve yetişkin dönemde devam eden bir çeşit hırçınlık türüdür. Sinirlilik zaman zaman toplumda olumlu bir özellikmiş gibi görülür ve hatta insanlara hükmetme aracı olarak da görüldüğü anlar olabiliyor. Hatta bazı yöneticiler sırf bu sebeple sinirlenmiş rolü oynuyorsa sinirlilik günümüzün tıpkı alkolizm gibi toplumsal bir hastalığı olmuş demektir.

Çoğu kişi sinir yerine “asap“kelimesini kullanır. Arapçadan a’şab kelimesinden gelen asap sinirin çoğulu anlamına geliyor. Günümüzde asabi kelimesi kızgınlık, öfke içinde kontrolünü ve soğukkanlılığını yitirmiş sinirlerini kontrol edemeyecek hale gelmiş kişiler için kullanılıyor.

Miyop:

Göz yuvarlağı optik eksen doğrultusunda uzamışsa veya göz merceği normalden daha kalın ve kırıcılığı fazla ise görüntü retinanın önünde oluşur. Yakını net görür, uzağı göremez. Kalın kenarlı mercek kullanılarak görüntünün retinada oluşması sağlanır.

Hipermetrop:

Göz yuvarlağı optik eksen doğrultusunda kısalmışsa veya göz merceği normalden ince ve kırıcılığı normalden az ise görüntü retinanın arkasında oluşur. Uzağı net görür, yakını göremez. İnce kenarlı mercek kullanılarak görüntünün retinada oluşması sağlanır.

Astigmat:

Göz merceğinin (lensin) düzensiz kavislenmesi sonucu oluşur. Cisimler bulanık görülür. Silindirik mercek kullanılarak net görüntü oluşturulur.

Presbitlik:

Göz merceğinin (lensin) yaşlanmayla esnekliğini yitirmesi sonucu oluşur. 40 cm den yakını göremezler. İnce kenarlı mercek ile düzeltilir.

Renk Körlüğü:

Renkli görmeyi sağlayan koni hücrelerindeki pigment maddelerinden bir veya ikisinin olmaması sonucu ortaya çıkar. X kromozomu üzerinde taşınan çekinik bir genle kalıtılır, düzeltilemez.

Katarakt:

Merceğin saydamlığını ve esnekliğini kaybetmesiyle oluşur. Ameliyatla düzeltilebilir.

ÖRNEK: İnsan gözüyle ilgili;
I. Görüntünün retina önüne düşmesi durumunda oluşan görme kusuru kalın kenarlı mercekle giderilir.
II. Görüntünün retina arkasına düşmesi durumunda oluşan görme kusuru ince kenarlı mercekle giderilir.
III. Renklerin algılanmasını sağlayan ışın dalga boyları yalnızca çomak şeklindeki reseptörleri uyarır.
IV. Görme sinirinin göz yuvarlağından çıktığı bölge, görüntünün en net alındığı bölgedir.
yargılarından hangileri doğrudur?
A) Yalnız III B) YalnızIV C)I ve II D) III ve IV E) I, III ve IV
1998

ÇÖZÜM: Miyop gözde görüntü retinanın önüne düşer. Kalın kenarlı mercek kullanılarak görüntü düzeltilir. Hipermetrop gözde görüntü retinanın arkasına düşer. İnce kenarlı mercek kullanılarak düzeltilir. Çomak şeklindeki reseptörler renklere karşı duyarlı değildirler. Zayıf ışıkta yani alaca karanlıkta görmeyi sağlar. Göz sinirlerinin göz yuvarlağından çıktığı bölgede reseptörler yoktur. Bu nedenle burada görüntü oluşmaz. Buraya kör nokta denir.

Yanıt C

[biyoloji_2_ygs_lys]

• Stresten sonra vücudu normale döndürür. Etki alanı belli bölgelerdir.Etkisini asetilkolin ile gerçekleştirir.

Çalıştığında ;

• Kalp atışları yavaşlar.
• Göz bebekleri küçülür.
• Kıllar yatışır.

Sindirim heraketlerini ve tükürük salgılanmasını arttırır.

ÇÖZÜM: İmpuls iletimi sırasında O2 ve glikoz tüketilir. Isı miktarı artar.
Yanıt B

ÖRNEK: I. Yazı yazma
II. Şarkı söyleme
III. Nefes alıp verme
Yukarıda verilenlerden hangileri somatik sinirlerin kontrolünde gerçekleşir?
A) YalnızI B)YalnızII C)I veII D) I ve III E) II ve III

ÇÖZÜM: İsteğimizle yaptığımız davranışlar somatik sinirlerin kontrolünde gerçekleşir.
Yanıt C

ÖRNEK: Otonom sinir sistemiyle ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi söylenemez?
A) Miyelinsiz nöronlardan oluşmuştur.
B) Organlarda yavaşlatıcı veya hızlandırıcı etki yapabilir.
C) Zarar görürse, impuls götürdüğü organ da zarar görür.
D) Omurilik, omurilik soğanı ve hipotalamus tarafından denetlenir.
E) İstem dışı olayların yönetimini sağlar.

ÇÖZÜM: Otonom sinir sistemini oluşturan sinirlerin zarar görmesi halinde impuls götürdüğü organ zarar görmez ancak ilgili tepki organına impuls iletimi gerçekleşmez.
Yanıt C

[biyoloji_2_ygs_lys]

• Vücudu stresli durumlara hazırlar. Etki alanı bütün vücuttur.
• Etkilerini adrenalin ile gerçekleştirir.

Çalıştığında;

• Kalp atışları hızlanır.
• Göz bebekleri büyür.
• Kıllar dikleşir.
• İdrar kesesi faaliyetleri artar.
• Terleme artar.

[biyoloji_2_ygs_lys]

• Çevresel sinir sistemi, beyin ve omuriliği vücudun diğer organlarına bağlayan sinirlerden meydana gelir.
• Bu sinirlerden 12 çifti beyinden, 31 çifti omurilikten çıkarak kollara ayrılır.
• Beyinden çıkan sinirler baştaki duyu organları, kaslar, salgı bezleri ile bağlantılıdır. Vagus siniri en önemlisidir.
• Bu iç organlara bağlıdır (kalp, mide, pankreas, akciğer, bağırsak).
• Omurilikten çıkan sinirler duyu ya da motor sinirlerdir.
• Her bir sinir ön ve arka kök olarak iki kökün birleşmesi ile oluşur.
• Ön kök motor, arka kök duyu sinirlerinden meydanagelir.
• Kökler omurlar arası delikte birleşerek tek sinir halinde çıkar. En önemlisi bacaklara giden siyatik sinirleridir.
• Çevresel sinir sistemi somatik ve otonom sinir sistemi olmak üzere iki kısımda incelenir.

a. Somatik Sinir Sistemi

• Motor ve duyu sinirlerinden oluşur. Bu sinirlerin hücre gövdeleri merkezi sinir sisteminde bulunur, aksonlar iseiskelet kaslarına gider.
• Aksonlarda miyelin bulunur. İmpuls iletimi hızlıdır.
• Yazı yazma, şarkı söyleme, bilgisayar kullanma gibi beyin kontrolünde olan hareket ve davranışlar somatik sinri sistemi tarafından düzenlenir

b. Otonom Sinir Sistemi

• İsteğimiz dışında çalışır ve iç organların çalışmasını düzenler.
• Otonom sinir sistemi, sempatik ve parasempatik olmak üzere iki farklı kısımdan oluşur.
• Otonom sinirler yalnızca motor sinirlerinden oluşur. Sinirler miyelinsizdir. İmpuls iletimi yavaştır.
• Otonom sinirlerle beslenme, solunum, boşaltım, kan dolaşımı, üreme ve adaptasyonel fonksiyonlar değişen çevre şartlarına rağmen düzenli bir şekilde gerçekleşir, homeostasi korunur.
• Otonom sinir uçlarından genellikle asetilkolin ve noradrenalin salınır.
• Asetilkolin parasempatik, noradrenalin ise sempatik sinir uçlarından salgılanır.

[biyoloji_2_ygs_lys]

• Omurganın içinden geçer. Omuriliğin ortasında, ince bir kanal uzanır. Buna merkez kanal denir.
• Omurilikten enine bir kesit alındığında içte nöronların gövdesinden meydana gelen kelebek şeklinde boz madde, dış tarafta miyelinli aksonlardan oluşan ak madde görülür.
• Boz maddenin ön kısmına ön boynuz (ventral kök), arka kısmına arka boynuz (dorsal kök) denir. Arada yan boynuz bulunur.
• Duyu nöronları omuriliğe arka kökten gelir. Motor nöronlar ön kökten çıkar ve tepki verilmiş olur.

Omuriliği örten zarlar tıpkı beyin zarları gibidir. Dıştan içe doğru sert, örümceksi ve ince zar bulunur. Duyu organlarından beyine, beyinden kaslara giden bütün sinirler omurilikten çapraz yaparak geçerler.
Omuriliğin iki önemli görevi vardır. Birincisi vücudun refleks merkezi olarak görev yapmak, ikincisi ise çevresel sinir sistemi ile beynin bağlantı kurmasını sağlar.

Refleks

• Belli bir uyarana karşı gösterilen ani tepkilerdir.
• Refleksler, vücudun savunma mekanizmalarıdır. Olayı idare eden refleks yayı, uyartının alındığı nokta ile uyartıya cevap verilen nokta arasında kalan yapılardan oluşur.
• Refleks yayında duyu nöronu, ara nöron, motor nöron ve iki sinaps bulunur.

Almaç > duyu nöronu > ara nöron > motor nöron >kas yada bez hücreleri
Örnek
Ayağımıza iğne battığında hemen çekeriz.
Duyu organı (deri) > duyu nöronu > arka kök >ara nöron > ön kök > motor nöron > tepki organı

Refleks hareketleri kişi uyku durumunda iken, çapraz bir yol izler.
Örnek
Uyurken sağ ayağına iğne batırılan bir kişi, sol ayağını çeker.(M – K – L)

Diz kapağının altındaki kirişe vurulduğunda, bacağın fırlaması bir refleks olayıdır. Vurma ile oluşan impuls,duyu nöronlarıyla omuriliğe; omurilikten hareket sinirlerine iletilen
impuls, bacak kaslarına getirilir. Bu impulslar ön bacak kaslarının kasılmasına, arka taraftaki kasların da gevşemesine sebep oldukları için bacak öne doğru fırlamaktadır.

• Diz kapağının altına vurulan kişi vurulduğunun farkına sonra varır. Acısını sonra hisseder. Reşeks yaylarında impulslar önce omuriliğe, sonra da beyine geçerler.
• Bir reşeks yayı, ister az sayıda ister çok sayıda nöron içersin, diğer sinir yolları ile iki tip bağlantı sağlar.
• Birincisi beyine daima bilgi götürür, buradan tepkiyi önleyici ya da arttırıcı komutlar çıkartılır. İkinci tip bağlantı diğe refleks yayıyla olandır.

İki tür refleks vardır.

1. Kalıtsal Refleks

Doğuştan gelir.
Yeni doğan bebekte emme davranışı, diz kapağı refleksi, yüksek ışıkta göz bebeğinin küçülmesi,sıcak cisme dokunulduğunda elin çekilmesi, üşüyünce kılların dikleşmesi, yüksek sesten irkilme gibi.

2. Sonradan Kazanılan (şartlı) Refleks

Öğrenme ile kazanılır. Öğrenilene kadar kontrol beyindedir.
Daha sonra kontrol omuriliğe geçer.
Örneğin,
Limon görünce ağzın sulanması, araba kullanmak, dans etmek.

[biyoloji_2_ygs_lys]

Beyin ve omurilikten oluşur.

a. Beyin

• Bilgi işlem merkezi gibi çalışır. Dıştan içe doğru; sert zar,örümceksi zar ve ince zar ile çevrilidir.
• Kafatası kemiğine yapışık olan sert zar, kalın ve dayanıklıdır. Görevi korumadır.
• Örümceksi zar, sert zar ve ince zarı birbirine bağlar.
• İnce zar, beynin bütün girinti ve çıkıntılarına girer, beyin yüzeyine yapışıktır.
• Yapısındaki kan damarları sayesinde beynin beslenmesini sağlar.
• Örümceksi zar ile ince zar arasında beyin omurilik sıvısı (B.O.S) bulunur.
• Bu sıvı; darbelere karşı yastık görevi yapar, beyin ile kan arasında besleyici madde ve atık ürün alışverişi için bir ortam oluşturur.
• Ayrıca beynin ağırlığının daha az hissedilmesini sağlar.

Ön Beyin (Büyük Beyin)

• Beynin en büyük bölümüdür. Uç beyin ve ara beyin olmak üzere iki bölümden oluşur.

Uç Beyin

• Köprülerle birbirine bağlanan iki yarım küreden oluşur.
• Üstteki köprü “nasırlı cisim”, alttaki köprü “beyin üçgeni” olarak adlandırılır. Bu köprüler, nöron aksonlarından yapılmıştır.
• Beyinde içte ak, dışta boz madde bulunur. Boz maddeye beyin kabuğu (korteks) da denir. Gri renklidir.
• Ak madde içine doğru girinti ve çıkıntılarla kıvrımlar oluşturur.
• Beyin yarım kürelerinin üstünde bulunan enine yarığa “rolando yarığı”, alt kısmında ve genişçe olan yarığa ise silvus yarığı denir.

Uç beyin;
Bilinç, hafıza, zeka, hayal kurma,düşünme ile ilgilidir. Ayrıca duyu organlarından gelen bilgilerin merkezlerini taşır.
Uç beyin;

• 
  Ön lop
• 
  şakak lop
• 
  Yan lop
• 
  Arka lop
• 
  Merkezi lop

olmak üzere 5 bölüme ayrılır.

Ara Beyin

Beyin yarımkürelerinin arasında kalır. Yan duvarları talamus, tavanı epitalamus ve tabanı hipotalamustur.
Hipofiz bezinin arka bölgesini de içine alır.
Talamus; beynin alt kısmı ve omurilikten gelen sinirlerle uç beyindeki duyu merkezlerine giden sinirlerin geçtiği yerdir.
Koku duyusu hariç bütün duyuların toplandığı, denetlendiği, sınışandırılarak dağıtıldığı merkezdir.
Hipotalamus, vücudun iç dengesini (homeostasi) sağlar.
İştah, vücuttaki su dengesi, uyku, vücut ısısı, metabolizma hızı gibi olayları düzenler.
Bu düzenlemede hipofiz bezi ile haberleşme içindedir.

Orta Beyin

• Beyincik ve ara beyin arasındadır. İnsanda oldukça küçüktür.
• Dördüz çıkıntılar (optik lob) bulunur. İçinde görme ve işitme reşeks merkezleri yer alır.

Örnek
Işıkta göz bebeğinin küçülmesi
Beyincik, pons, omurilik ve omurilik soğanı arasında bağlantı kuran sinir uzantıları orta beyinden geçer.
Ayrıca orta beyinde kas tonusunu ve vücudun duruşunu düzenleyen merkezler de bulunur.

Arka Beyin

• Omirilik soğanı ve beyincikten oluşur.

Omurilik Soğanı

• Omuriliğin kafatası içinde devamı gibidir. Beyinciğin altında yer alır.
• Yapısı omuriliğe benzer.
• Dışta ak madde,
• içte boz madde bulunur.
• Ak madde, beyinden omuriliğe, omurilikten beyine gidenmiyelinli duyu ve motor aksonlarından yapılmıştır.
• Boz madde, sinirlerin girip çıktığı yerdir, hayatsal faaliyetleri kontrol eder.
• Solunum, sindirim, dolaşım, hapşırma, öksürme, yutma,kusma gibi olayları kontrol eder.
• Beyin yarımkürelerinden çıkıp, vücut kısımlarına giden sinirler buradan çaprazlanarak geçer.
• Beynin sağ tarafı vücudun sol bölgelerini, beynin sol tarafı da vücudun sağ bölgelerini kontrol eder.
• Omurilik soğanına “hayat düğümü” denir. Darbe alması sonucu, ölüme neden olabilir.

Beyincik

• Omurilik soğanın üzerinde bulunur.
• Beyin gibi iki yarım küreye ayrılmıştır.
• Dışta boz madde, içte ak madde bulunur.
• Ak madde, boz madde içinde dallanmalar yaparak ağacı andırır. Bu nedenle beyinciğe hayat ağacı da denir.
• Sert, örümceksi ve ince zarla örtülüdür.
• Hareket ve denge merkezidir. Ayrıca kasların çalışmasını koordine eder. Beyinciği çıkarılan köpek yürüyemez,beyinciği zedelenen kuş yalpalayarak uçar.

Pons(Varol Köprüsü)

• Beyinciğin altında, orta beyinle omurilik soğanı arasında bulunur.
• Kalın lif demetlerinden oluşur.
• Pons, beyinciğin bir yarım küresinden diğerine impuls taşır.
• Böylece vücudun sağ ve sol tarafında bulunan farklı kasların yönlendirilmesine yardımcı olur.

[biyoloji_2_ygs_lys]

İnsanda sinir sistemi;

• 
  Merkez sinir sistemi
• 
  Çevresel sinir sistemi

olmak üzere, iki ana bölümden oluşur.

[biyoloji_2_ygs_lys]

• Sinir teli boyunca meydana gelen elektriksel ve kimyasal değişmelere impuls denir.
• Sinir hücreleri bütün uyartıları alamaz. İmpuls oluşabilmesi için, uyartı şiddetinin belli bir düzeyden fazla olması gerekir.
• Sinir hücrelerinin alabildiği minimum değerdeki uyartı şiddetine “eşik şiddeti ” ya da “eşik değer” denir.
• Eşik şiddetinin altındaki uyarılar impuls oluşturmaz. Eşik şiddetinin üstündeki uyarılar impuls hızını ve etkisini değiştirmez, impuls sayısını arttırır.

Örnek
Yanağın okşanması ve tokat vurulması. Yanağın okşanması ile sadece dokunma duyusu uyarılır. Tokat ile derideki çok sayıda reseptör uyarılır ve impuls sayısı artırılır.
Uyartı eşik şiddetinin altındaysa hiç iletilmez, eşik şiddetini aşarsa hangi şiddete olursa olsun, hep aynı biçim ve hızla iletilir. Buna ya hep, ya hiç prensibi denir.

• İmpuls akson boyunca ilerlerken; glikoz, O2, ATP kullanılır. CO2 oluşur ve sıcaklık artar.
• İmpuls sayısını etkileyen faktörler; uyartının kuvveti, uyartının tekrarlanma sıklığı, uyartının süresi, uyartı alan reseptör sayısının artması gibi.
• İmpuls hızını etkileyen faktörler; aksonun miyelinli olup olmaması, akson üzerindeki ranvier boğum sayısı ve akson çapı.

Sinir Telinde İmpuls Oluşumu Sırasında Görülen Değişiklikler

• Dinlenme halinde olan sinir hücresinin dışı (+), içi(–) yüklüdür.
• Sinir hücresi zarının iki tarafından yük dağılımını ayarlayan mekanizma, sodyum – potasyum pompası olarak bilinir.
• Dinlenme halindeyken bu pompa sodyumu (Na+) içten dışa, potasyumu (K+) dıştan içe doğru pompalar.
• Ancak hücre dışına pompalanan (+) iyonlar, hücre içine pompalanan (+) iyonlardan fazla olursa, dış kısım (+), iç kısım (–) olur.

Bir Sinir İmpulsunun İletilme Modeli

[ad1]
• Depolarize olan bölgelerde impuls geçtikten sonra tekrar eski haline döner.
• Yani dinlenme haline döner. Buna repolarizasyon (yeniden kutuplaşma) denir. İmpuls iletiminde kutuplaşma, kutuplaşmanın bozulması ve yeniden kutuplaşma olayları birbirini izler.
• İmpulsun Bir Nörondan Başka Bir Nörona Geçişi (Sinaps)
• Bir nöronun dendriti ile diğer nöronun aksonunun karşılaştığı yere sinaps denir. Sinapstan impuls geçişi, aksondan dendrite doğrudur. Sinapslardan impuls geçişini sinir uçlarından salgılanan sinir hormonları (nörotransmitter) sağlar.
• En önemli nörotransmitterler; asetilkolin, norepinefrin, histamin, dopamin, seratonindir.

[m2]
• Aksonların sinapstaki ucuna “sinaptik yumru” denir. Nöron boyunca ilerleyen impuls, akson ucuna geldiğinde kesecikler içindeki nörotransmitterler ekzositoz yoluyla sinaps boşluğuna salınır.
• Nörotrasmitterler sinaps yarığından ikinci sinir hücresinin dendrit zarında bulunan reseptörlere tutunurlar. Aynı şiddette ve özellikte bir uyartı oluştururlar.
• İmpulsun sinapstan iletimi, sinir hücresindeki iletiminden daha yavaş olur.
• Sinapslarda meydana gelen impuls iletiminde kimyasal olaylar görülür.
• İmpuls iletimi bittikten sonra, sinapslara salgılanmış olan nörotrasmitterler, enzimlerle parçalanır.
• Duyu organlarının uyarılmasıyla oluşan impulslar, sinapslarageldiklerinde bir “seçici direnç” ile karşılaşırlar.
• Akson boyunca gelen impulslar, sinapstan geçip sadece ilgili olan nöronu uyarır.
• İmpulsun bu şekilde sinapstan geçmesine “kolaylaştırıcı sinaps” denir.
• Eğer ikinci nöron, o impulsla ilgili değilse impuls alınmaz. Buna “durdurucu sinaps” denir.
• Yani burada impulsların seçilmesi söz konusudur. Bütün kaslar ve bezler yerine, sadece ilgili kas ve bezin sinir merkezi uyarılır.
• Vücudun diğer kısımları gereksiz uyarılmalardan korunmuş olur.

Örnek
Elimize iğne batınca, sadece elimizi çekeriz.
Sinapslardaki iletim hızını etkileyen faktörler; pH, O2 miktar, kafein, morfin gibi etkenlerdir.

[biyoloji_2_ygs_lys]

Sinir hücrelerine nöron denir.

• Nöronlar; hücre gövdesi, dendrit ve akson olmak üzere, üç kısımdan oluşur. Hücre gövdesinde; nöroplazma (sitoplazma),çekirdek ve organeller bulunur.
• Dendritler, gövdeden çıkan çok sayıdaki kısa uzantılardır.
• Akson, dendritler gibi gövdeden çıkar fakat bir tanedir ve uzundur.
• Nöronda impuls iletim sırası; dendrit, nöron gövdesi, akson şeklindedir.

• Bazı nöronların aksonu üzerinde miyelin kılıf bulunur.
• Miyelin kılıf, schwan hücreleri tarafından oluşturulur.
• Miyelin kılıf, akson boyunca yer yer kesintiye uğrar. Bu kesintili yerlere ranvier boğumu denir.
• Ranvier boğumlarda miyelin kılıf bulunmaz.
• Miyelin kılıf, sinir lişerindeki uyartı veya bilgi akışını kolaylaştıracak şekilde bir izolasyon görevi yapar.
• Miyelinli sinir hücrelerinde uyartı hızı 120 m/s, miyelinsiz sinir hücrelerinde ise uyartı hızı 12 m/s dir. Miyelinli olanlarda impuls hızı daha fazladır.
• Nöronların arasını dolduran, onlara desteklik eden ve beslenmelerine yardım eden hücreler nöroglia hücreleridir.
• Ependim, astrosit, mikroglia, oligodendrosit gibi çeşitleri vardır.
• Nöroglia hücreleri sinirlerin dejenere olduğu yerlerde çoğalarak orayı yama gibi kapatırlar.
• Mikrop, toksin gibi zararlı etkenlerin nöronlara ulaşmasına engel olurlar.

a. Görevlerine Göre Nöronlar

1. Duyu Nöronu

Duyu reseptörlerinden gelen uyarıyı alır. Merkezi sinir sistemine taşır.

2. Ara Nöron

Merkezi sinir sistemine gelen cevabı değerlendirir. Duyu ve motor nöronları birbirine bağlar.

3. Motor Nöron

Merkezi sinir sisteminden gelen uyarıyı tepki organına iletir.

b. Uzantılarına, Şekillerine Göre Nöronlar

1. Tek Kutuplu Nöron(Unipolar)

Gövdeden tek uzantı çıkar.

2. İki Kutuplu Nöron(Bipolar)

Gövdeden iki uzantı çıkar. Biri dendrit, biri aksondur.

3. Çok Kutuplu Nöron(Multipolar)

İkiden fazla uzantı bulunur. Dendrit fazla, akson bir tanedir.

ÖRNEK: Botoks, insanda uygulandığı bölgede sadece motor sinirlerdeki iletimi engellemek için kullanılan bir maddedir.
Buna göre, botoks, uygulandığı bölgede,
I. uyarıların alınarak merkezi sinir sistemine iletilmesi
II. tepki organında cevap oluşması
III. uyarıların merkezi sinir sisteminde algılanması
işlevlerinden hangilerini engeller?
A) YalnızI B)YalnızII C)Yalnız III D) I ve II E) II ve III
2006 ÖSS
ÇÖZÜM: Duyu nöronu, uyarıların alınarak merkezi sinir sistemine iletilmesini sağlar. Ara nöron, uyarıyı değerlendirir. Motor nöron, oluşturulan cevabı tepki organına taşır. Motor nöronda iletim engellendiğinde, tepki organında cevap oluşmaz.
Yanıt B

[biyoloji_2_ygs_lys]