1. Katılma Tepkimeleri

– H2 Katılması

– H2O Katılması

Ketonlarla polar moleküllerin tepkimesi aldehitlerde olduğu gibidir.

HCN Katılması

2. İndirgenme Tepkimesi

Ketonlar bir derece indirgendiğinde sekonder alkol oluşur.

3. Yanma Tepkimeleri

Ketonlar yükseltgenme tepkimesi vermez. Bu nedenle Fehling ve Tollens ayıracı ile tepkime vermez. Ketonlar aseton hariç polimerleşme tepkimesi vermez. Asetonun polimerleşmesi trimerleşmedir.

[kimya_ygs_lys]

1. Sekonder Alkollerden

Sekonder alkollerin bir derece yükseltgenmesinden keton oluşur.

2. Alkinlere Su Katılmasıyla

Asetilen haricindeki alkinlere su katıldığında keton oluşur.

3. Alkil Halojenürlerden

Uçta olmayan karbon atomlarında halojen atomu taşıyan alkil halojenürlerin seyreltik bazlarla tepkimesinden keton oluşur

4. Karboksilli Asitlerin Tuzlarından

Karboksilli asitlerin Ca ve Mg tuzları kuru kuruya ısıtıldığında ketonlar elde edilir.

[kimya_ygs_lys]

Karbonil grubuna iki tane alkıl grubunun bağlanmasıyla oluşan bileşiklerdir.

Ketonların Adlandırılması

•  Karbonil grubu bulunduran en uzun karbon zinciri seçilir.
•  Karbonil grubu esas alınarak dallanmanın en yakın olduğu uçtan numaralandırma yapılır.
•  En uzun karbon zincirli alkan adının sonuna “–on” eki getirilir.

Özel Adlandırma

Karbonil grubuna bağlı alkil gruplarının adı söylendikten sonra keton sözcüğü eklenir.

Ketonlarda İzomeri

Aynı karbon sayılı keton ve aldehitler birbirinin izomeri- dir.

[kimya_ygs_lys]

1. Katılma Tepkimeleri

– Hidrojen Katılması

Aldehitlere H2 katıldığında primer alkoller oluşur.

– Su Katılması

Aldehitler su gibi polar maddelerle tepkimeye girerken karbonil grubundaki π bağları açılır. (–) yüklü atom ya da gruplar karbon atomuna, (+) yüklü atom ya da gruplar oksijen atomuna bağlanırlar. Aldehitlere su katıldığında kararsız aldehit hidrat bileşiği oluşur.

– HCN Katılması

– Alkol Katılması

– NaHSO3 Katılması

– NH3 Katılması

2. Yükseltgenme Tepkimeleri

•  Aldehitler bir basamak yükseltgendiğinde karboksilli asitler oluşur.

– Tollens Ayıracı İle Tepkimeleri

Tollens ayıracı NH3 lü AgNO3 çözeltisidir. Aldehitler, Tol-lens ayıracı ile tepkimeye girdiğinde karboksilli asite yükseltgenirken çözeltideki Ag+ iyonlarını metalik gümüşe indirger ve gümüş aynası oluşturur.

– Fehling Ayıracı İle Tepkimeleri

Fehling çözeltisi bazik ortamda Cu+2 iyonu içeren çözeltilerdir. Aldehitler bu tepkimede karboksilli asitlere yükseltgenirken çözeltideki Cu+2 iyonlarını Cu+1 iyonlarına indirger ve kırmızı renkli bir çözelti oluşur.

3. Yanma Tepkimeleri

Aldehitler yandığında CO2 ve H2O oluşur

4. Grignard Bileşikleri İle Tepkimeleri

Aldehitler grignard bileşikleri ile primer ve sekonder al- kolleri oluşturur. Aldehit, formaldehit ise primer alkol (eta- nol), diğer aldehitlerden ise sekonder alkol elde edilir.

5. Polimerleşme Tepkimeleri

ÖRNEK: 10,9 gram etil bromürden, önce alkol sonra aldehit oluşuyor. Elde edilen aldehit kaç gramdır?
(C: 12 H: 1 O: 16 Br: 80)
A) 13,7               B) 8,6        C) 5,8          D) 4,4           E) 3
1981 ÖYS

[kimya_ygs_lys]

Aldehitler

Karbonil grubuna en az bir tane H atomu bağlı olan bileşiklerdir.

Aldehitlerin Adlandırılması

•  Karbonil grubu bulunduran en uzun karbon zinciri seçilir.
•  Karbonil grubunun yer aldığı uçtan numaralandırma yapılır.
•  Dallanmış grupların yerleri belirtildikten sonra en uzun karbon zincirinin alkan adının sonuna an eki getirilir.

Aldehitlerin Elde Edilme Yöntemleri

1. Primer Alkollerden

Primer alkollerin bir derece yükseltgenmesinden aldehitler elde edilir.

2. Karboksilli Asitlerden

Karboksilli asitlerin bir derece indirgenmesinden aldehit- ler oluşur.

3. Açil Klorürlerin İndirgenmesinden

4. Alkil Halojenürlerden

En uçta ve iki tane halojen atomu bağlı olan alkil halojenürlerin su ile tepkimesinden aldehitler oluşur.

5. Asetilenden

Asetilene su katılmasıyla asetaldehit oluşur.

Aldehitlerin Fiziksel Özellikleri

• Polar moleküllerdir.
• İlk dört üyesi suda çözünür. Karbon sayısı arttıkça çözünürlük azalır.
• Kaynama noktaları aynı molekül sayılı hidrokarbon- lardan yüksektir fakat hidrojen bağı taşımadığı için alkollerden düşüktür.
• Büyük moleküllü aldehitlerin hoş kokusu vardır. Bu nedenle parfüm yapımında kullanılırlar.

[kimya_ygs_lys]