Yağ asitlerinin gliserinle yapmış oldukları esterlere yağ veya gliserit denir. Yağ asiti doymuş ise katı yağ, doymamış ise sıvı yağ oluşur.

Sabunlar

Yağların NaOH veya KOH ile hidrolizinden sabun elde edilir.

[kimya_ygs_lys]

1. Hidroliz tepkimesi

Esterler su ile tepkimeye girdiğinde karboksilli asitler ve alkollere dönüşür.

2. Bazlarla Tepkimeleri

Esterler kuvvetli bazlarla tepkimeye girerek karboksilli asit tuzu ve alkol oluştururlar. Oluşan tuza sabun, bu olaya da sabunlaşma denir.

3. Amonyakla Tepikemeleri

Esterler NH3 ile tepkimeye girdiğinde amit ve alkol oluşur.

4. İndirgenme Tepkimeleri

Esterler Cu, Cr2O3 ve LiAlH4 katalizörlüğünde H2 ile indirgenirse alkolleri oluştururlar.

[kimya_ygs_lys]

Esterlerin Adlandırılması

Özel Adlandırma

Önce esteri meydana getiren asitin adı, sonra da alkolden gelen alkil grubunun adı söylenir ve ester sözcüğü eklenir.

IUPAC Sistemine Göre Adlandırma

İlk önce esteri oluşturan alkil grubunun adı yazılır. Sonra asit adı yazılır. Asit için “–oat” son eki getirilerek adlandırma yapılır

Esterlerde İzomeri

Aynı karbon sayılı esterler ile monokarboksilli asitler birbirinin izomeridir.

Esterlerin Elde Edilme Yöntemleri

1. Karboksilli Asit ve Alkollerin Tepkimesinden

Karboksilli asitlerle alkollerin tepkimesinden ester oluşur.

2. Asit Anhidritlerinden

Asit anhidritlerin alkollerle tepkimesinden ester ve karboksilli asit oluşur.

3. Karboksilli Asit Tuzlarından

Karboksilli asit tuzlarının alkil halojenürlerle tepkimesinden ester oluşur.

4. Açil klorürlerden

Açil klorürlerin alkollerle tepkimesinden ester oluşur.

[kimya_ygs_lys]

Polarize ışığın yönünü değiştiren maddeler optikçe aktif maddelerdir. Bir maddenin optikçe aktiflik gösterebilmesi için asimetrik karbon atomu taşıması gerekir.
Bir karbon atomuna dört farklı atom veya grup bağlan- mışsa bu karbon atomuna asimetrik karbon atomu denir ve *C şeklinde gösterilir.
Optikçe aktif bir maddenin izomer sayısı 2n ile bulunur. n, moleküldeki asimetrik karbon atomu sayısıdır.

[kimya_ygs_lys]

•  Molekülleri arasında iki tane hidrojen bağı vardır. Bu nedenle kaynama noktası alkollerden daha yüksektir.

• Hidrojen bağından dolayı suda iyi çözünürler. Kar- bon sayısı arttıkça çözünürlük azalır.
• Karboksilli asitler zayıf asit özelliği gösterir.

R – COOH p RCOO– + H+

•  Molekülde karbon sayısı arttıkça asitlik azalır.
•  Alfa (a) karbonuna bağlı gruplar asitliği artırır

Oksi Asitler

Yapılarında –OH grubu bulunduran karboksilli asitlerdir.

Amino Asitler

Karbon zinciri üzerinde amino (–NH2) grubu taşıyan bileşiklerdir

Yağ Asitleri

Karbon sayısı çift, düz zincirli monokarboksilli asitlerdir. Yağ asitleri doymuş ve doymamış olmak üzere ikiye ayrılır.

Doymuş Yağ Asitleri

Karbon atomları arasında π (pi) bağı bulunmayan bileşik-lerdir. Genel formülleri CnH2n + 1COOH şeklindedir.

Doymamış Yağ Asitleri

Karbon atomları arasında pi bağı bulunan bileşiklerdir.

[kimya_ygs_lys]

1. Metallerle Tepkimeleri

Karboksilli asitler aktif metallerle tepkimeye girerek H2 gazı açığa çıkarırlar.

2. Nötrleşme Tepkimeleri

Karboksilli asitler bazlarla nötrleşme tepkimesi verirler.

3. Asit Klorür Oluşması

Karboksilli asitler PCl3, PCl5 gibi maddelerle tepkimeye girdiğinde asit klorür oluşur.

4. Ester Oluşması

Karboksilli asitler alkollerle tepkimeye girdiğinde ester oluşur.

5. Asit Anhidri Oluşması

İki mol monokarboksilli asitten bir mol su çekilmesiyle asit anhidriti oluşur

6. İndirgenme Tepkimeleri

Karboksilli asitler bir derece indirgendiğinde aldehit, iki derece indirgendiğinde primer alkol oluşur.

[kimya_ygs_lys]

1. Primer Alkoller ve Aldehitlerin Yükseltgenmesinden

Primer alkollerin iki basamak, aldehitlerin bir basamak yükseltgenmesinden primer alkoller oluşur.

2. Esterlerin Hidrolizinden

Esterler asidik ortamda su ile hidroliz edilirse karboksilli asit ve alkol oluşur.

3. Asit Anhidritlerinden

Asit anhidritlerinin alkollerle tepkimesinden karboksilli asitler ve esterler oluşur.

4. Karboksilli Asit Tuzlarından

Karboksilli asit tuzlarının asitlerle tepkimesinden karboksilli asit oluşur.

5. Grignard Bileşiklerinden

Grignard bileşiklerinin CO2 ile tepkimesinden oluşan tuzun halojenli asitlerle tepkimesinden karboksilli asit oluşur.

6. Kolbe Sentezi

Sodyum alkolat yüksek basınç altında CO ile ısıtılırsa karboksilatlar elde edilir. Bu tuzlar H2SO4, NaHSO4 ile etkileşirse karboksilli asitler oluşur.

[kimya_ygs_lys]

Karboksilli Asitlerin Adlandırılması

Özel Adlandırma

Karbon sayısı az olan karboksilli asitlerin özel adları var- dır.

Sistematik Adlandırma

•  Karboksil grubu içeren en uzun karbon zinciri seçilir.
•  Dallanmış karboksilli asitlerde karboksil grubundaki karbon atomundan başlanarak numara verilir.
•  Ana zincirin alkan adının sonuna “–oik asit” eki getirilir.

[kimya_ygs_lys]